Supreme Court dismisses appeal; bridge pension requires 15 years of special character work by 2009, not continuous work after 2008.
Sintesi Legislator
Generato dall'IAThe Supreme Court dismissed the Social Insurance Institution's cassation appeal against a lower court ruling granting the applicant a bridge pension. The applicant argued that his work as an ambulance team nurse constituted special character work performed continuously after 2008, while the opposing party contended that the law requires such work to have been performed for at least 15 years by January 1, 2009. The court held that the statutory requirement for 15 years of special character work is a fixed condition that must be met by the specified date, regardless of subsequent employment history.
Regesto Legislator
Generato dall'IAUstawa z dnia 19 grudnia 2008 r. o emeryturach pomostowych; Ustawa z dnia 17 grudnia 1998 r. o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych: The requirement for fifteen years of work of special character or in special conditions for a bridge pension must be fulfilled by January 1, 2009, and does not depend on continuous performance of such work after December 31, 2008.
Parole chiave
Generato dall'IADisposizioni normative citate
Generato dall'IAGiurisprudenza citata
Generato dall'IADecisioni correlate
Generato dall'IATesto completo
III USK 345/24 POSTANOWIENIE Dnia 3 grudnia 2025 r.Sąd Najwyższy w składzie: SSN Jarosław Sobutka w sprawie z odwołania T.L.od decyzji Zakładu Ubezpieczeń Społecznych Oddziału w Lublinieo prawo do emerytury pomostowej,na posiedzeniu niejawnym w Izbie Pracy i Ubezpieczeń Społecznych w dniu 3 grudnia 2025 r.,na skutek skargi kasacyjnej organu rentowego od wyroku Sądu Apelacyjnego w Lubliniez dnia 18 czerwca 2024 r., sygn. akt III AUa 825/23, odmawia przyjęcia skargi kasacyjnej do rozpoznania. DS
UZASADNIENIE
Decyzją z 23 grudnia 2021 r. (znak: [...]), Zakład Ubezpieczeń Społecznych Oddział w Lublinie odmówił T.L. prawa do emerytury pomostowej, na podstawie art. 4 ustawy z dnia 19 grudnia 2008 r. o emeryturach pomostowych oraz przepisów ustawy z dnia 17 grudnia 1998 r. o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych. W uzasadnieniu decyzji wskazano, że wnioskodawca nie udowodnił, aby po 31 grudnia 2008 r. wykonywał prace w szczególnych warunkach lub w szczególnym charakterze, w rozumieniu art. 3 ust. 1 i 3 ustawy o emeryturach pomostowych.Sąd Okręgowy w Lublinie VIII Wydział Pracy i Ubezpieczeń Społecznych, wyrokiem z 24 sierpnia 2023 r. (sygn. akt VIII U 399/22), wydanym w sprawie T.L., przeciwko Zakładowi Ubezpieczeń Społecznych Oddziałowi w Lublinie, o prawo do emerytury pomostowej, oddalił odwołanie.Na skutek apelacji wnioskodawcy, Sąd Apelacyjny w Lublinie III Wydział Pracy i Ubezpieczeń Społecznych, wyrokiem z 18 czerwca 2024 r. (sygn. akt III AUa 825/23):I.zmienił zaskarżony wyrok oraz poprzedzającą go decyzję i ustalił T.L., od 28 września 2021 r. prawo do emerytury pomostowej;
II.zasądził na rzecz T.L., od Zakładu Ubezpieczeń Społecznych Oddziału w Lublinie, tytułem zwrotu kosztów postępowania za pierwszą instancję, kwotę 180 zł z odsetkami, w wysokości odsetek ustawowych za opóźnienie w spełnieniu świadczenia pieniężnego, za czas po upływie tygodnia od dnia ogłoszenia orzeczenia, do dnia zapłaty; III.zasądził od Zakładu Ubezpieczeń Społecznych Oddziału w Lublinie, na rzecz T.L., tytułem zwrotu kosztów postępowania apelacyjnego, kwotę 240 zł z odsetkami, w wysokości odsetek ustawowych za opóźnienie w spełnieniu świadczenia pieniężnego, za czas od dnia uprawomocnienia się orzeczenia o kosztach, do dnia zapłaty.Skargę kasacyjną do Sądu Najwyższego wywiódł organ rentowy, zaskarżając wyrok Sadu Apelacyjnego w Lublinie w całości, zarzucając:I.naruszenia prawa materialnego, tj.:art. 4 ust. 6 w zw. z art.3 ust. 1, 3 i 4 ustawy z dnia 19 grudnia 2008 r. o emeryturach pomostowych (Dz.U. z 2023 r., poz. 164), w zw. z punktem 18 załącznika nr 2 do tejże ustawy, poprzez błędną wykładnię polegająca na przyjęciu, że praca skarżącego na stanowisku sanitariusza była pracą w szczególnych warunkach lub o szczególnym charakterze, wykonywaną stale i w pełnym wymiarze czasu pracy;II.naruszenia przepisów postępowania mających istotny wpływ na wynik postępowania, tj.:art. 233 § 1 k.p.c. w zw. z art. 227 k.p.c., poprzez dowolną a nie swobodną ocenę zebranego w sprawie materiału dowodowego, tj. w sposób sprzeczny z doświadczeniem życiowym oraz zasadami logicznego rozumowania, polegające na uznaniu, że wnioskodawcy przysługuje prawo do emerytury pomostowej, w sytuacji gdy w spornym okresie, tj. w okresie od 1 lutego 2021 r. do 28 lutego 2021 r. wnioskodawca nie wykonywał pracy w szczególnych warunkach w pełnym wymiarze czasu pracy, a czynności jakie wykonywał w spornym okresie nie wiązały się z odpowiedzialnością za podejmowane czynności ratunkowe, zatem niezasadne jest przyznanie mu prawa do emerytury pomostowej.W związku ze stawianymi zarzutami, skarżący organ rentowy wniósł o:1.uchylenie wyroku Sądu Apelacyjnego w Lublinie i przekazane sprawy do ponownego rozpoznania Sądowi Apelacyjnego w Lublinie, a w sytuacji uznania przez Sąd Najwyższy, że podstawa naruszenia prawa materialnego jest oczywiście uzasadniona - uchylenie zaskarżonego orzeczenia i orzeczenia, co do istoty sprawy, poprzez oddalenie apelacji;2.rozstrzygnięcie o kosztach procesu i zasądzenie na rzecz organu rentowego kosztów postępowania kasacyjnego, w tym kosztach zastępstwa procesowego według norm prawem przepisanych, wraz z ustawowymi odsetkami za opóźnienie od dnia uprawomocnienia się orzeczenia w tym zakresie.Skarżący organ rentowy wniósł także o przyjęcie skargi kasacyjnej do rozpoznania, wskazując, że w niniejszej sprawie istnieje potrzeba wykładni przepisów prawnych budzących poważne wątpliwości i wywołujących rozbieżności w orzecznictwie, dla wyjaśnienia czy praca sanitariusza jest tożsama z pracą członków ratownictwa medycznego, która to wymieniona została pod pozycją 18 załącznika Nr 2 ustawy z dnia 19 grudnia 2008 r. o emeryturach pomostowych, w związku z tym, w ocenie skarżącego organu zachodzi konieczność dokonania przez Sąd Najwyższy wykładni art. 3 ust. 1 i 3 ustawy o emeryturach pomostowych w zw. z punktem 18 załącznika nr 2 do tejże ustawy, których wykładnia wywołuje rozbieżności w orzecznictwie sądów, w odniesieniu do ustalenia, czy wykonywanie pracy sanitariusza w zespołach doraźnej pomocy medycznej pogotowia ratunkowego, uprawnia do nabycia prawa do emerytury pomostowej.
Skarżący organ w uzasadnieniu wniosku wskazał na orzecznictwo sądów apelacyjnych, które nie rozstrzyga wątpliwości, jakie pojawiają się przy wykładni dyspozycji omawianego wyżej przepisu. Organ rentowy stwierdził, że w zbliżonych stanach faktycznych sądy apelacyjne wydały różne rozstrzygnięcia. Pismem z 7 października 2024 r. pełnomocnik wnioskodawcy wniósł o wyrażenie przez Sąd Najwyższy zgody na złożenie odpowiedzi na skargę kasacyjną, z uwagi na udzielenie mu pełnomocnictwa na dzień przed upływającym terminem na złożenie odpowiedzi na skargę kasacyjną i w związku z tym niemożność przygotowania odpowiedzi w czasie, ze względu na inne obowiązku służbowe.
W treści pisma znalazła się też odpowiedź na skargę kasacyjną, w której wnioskodawca wniósł o nieprzyjęcie skargi kasacyjnej organu rentowego, ewentualnie jej oddalenie.
Sąd Najwyższy zważył, co następuje:
Skarga kasacyjna organu rentowego nie mogła zostać przyjęta do rozpoznania.Zgodnie z art. 3989 § 1 pkt 1-4 k.p.c., Sąd Najwyższy przyjmuje skargę kasacyjną do rozpoznania, jeżeli w sprawie występuje istotne zagadnienie prawne, jeżeli istnieje potrzeba wykładni przepisów prawnych budzących poważne wątpliwości lub wywołujących rozbieżności w orzecznictwie sądów, jeżeli zachodzi nieważność postępowania lub jeżeli skarga kasacyjna jest oczywiście uzasadniona. Nakładając na skarżących obowiązek wskazania i uzasadnienia oznaczonej przesłanki przyjęcia skargi kasacyjnej do rozpoznania, czyli tak zwanego przedsądu, ustawodawca zagwarantował, że skarga kasacyjna, jako nadzwyczajny środek zaskarżenia prawomocnych orzeczeń, będzie realizować funkcje publicznoprawne.
Ograniczenie przesłanek, wskazanych w art. 3989 § 1 k.p.c. do czterech ma, w konsekwencji, zapewnić, że przyjęcie skargi kasacyjnej do rozpoznania ustrojowo i procesowo będzie uzasadnione jedynie w tych przypadkach, w których mogą być zrealizowane jej funkcje publicznoprawne, a skarga nie stanie się instrumentem wykorzystywanym w każdej jednostkowej sprawie. Ostatecznie, nie w każdej sprawie, nawet takiej, w której prawomocne orzeczenie zostało wydane w warunkach błędu w subsumpcji, czy też wyniku wadliwej wykładni prawa, skarga kasacyjna może być przyjęta do rozpoznania.
W przeciwnym bowiem razie Sąd Najwyższy stałby się, wbrew obowiązującym przepisom, sądem trzeciej instancji, a jego zadaniem nie jest przecież dokonywanie korekty ewentualnych błędów w zakresie stosowania, czy też wykładni prawa, w każdej indywidualnej sprawie. Podkreślenia wymaga także, że wniosek o przyjęcie skargi do rozpoznania i jego uzasadnienie podlegają analizie na etapie przedsądu, natomiast przytoczone podstawy kasacyjne i ich uzasadnienie oceniane są dopiero po przyjęciu skargi do rozpoznania, w trakcie jej merytorycznego rozpoznawania.
Oba te elementy muszą być więc przez skarżącego wyodrębnione, oddzielnie przedstawione i uzasadnione. Skarga kasacyjna powinna być tak zredagowana i skonstruowana, aby Sąd Najwyższy nie musiał poszukiwać w uzasadnieniu jej podstaw pozostałych elementów konstrukcyjnych skargi, ani tym bardziej się ich domyślać (por. postanowienie Sądu Najwyższego z 19 maja 2022 r., I USK 434/21, Legalis nr 2740849).Strona skarżąca w wywiedzionej przez siebie skardze kasacyjnej wskazała, że w niniejszej sprawie istnieje potrzeba wykładni przepisów prawnych budzących poważne wątpliwości i wywołujących rozbieżności w orzecznictwie – przywołała więc przesłankę zawartą w art. art. 3989 § 1 pkt 2 k.p.c. Wykładnia miałaby dotyczyć przepisu art. 3 ust. 1 i 3 ustawy o emeryturach pomostowych w zw. z punktem 18 załącznika nr 2 do tejże ustawy i sprowadza się do odpowiedzi na pytanie: czy praca sanitariusza jest tożsama z pracą członków ratownictwa medycznego wymienioną pod pozycją 18 załącznika Nr 2 ustawy z dnia 19 grudnia 2008 r. o emeryturach pomostowych.
Należy w tym miejscu przypomnieć, że odwołanie się do potrzeby wykładni przepisów prawnych, budzących poważne wątpliwości lub wywołujących rozbieżności w orzecznictwie sądów wymaga wykazania, że określony przepis prawa, mimo iż budzi poważne wątpliwości, nie doczekał się wykładni, albo niejednolita wykładnia wywołuje wyraźnie wskazane przez skarżącego rozbieżności w orzecznictwie, w odniesieniu do identycznych lub podobnych stanów faktycznych, które należy przytoczyć (zob. postanowienia Sądu Najwyższego z 13 czerwca 2008 r., III CSK 104/08, Legalis nr 127030; z 28 marca 2007 r., II CSK 84/07, Legalis nr 2701754 i z 9 września 2022 r., I CSK 1494/22, Legalis nr 2741242).
Stronę skarżącą obciąża obowiązek przedstawienia odrębnej i pogłębionej argumentacji prawnej, wskazującej na zaistnienie powołanej okoliczności uzasadniającej przyjęcie skargi kasacyjnej do rozpoznania, zawierającej szczegółowy opis tego, na czym polegają poważne wątpliwości interpretacyjne (por. postanowienia Sądu Najwyższego z 8 lipca 2009 r., I CSK 111/09, LEX nr 570112 i z 29 września 2022 r. I CSK 3496/22, Legalis nr 2790349). Powołanie się na przyczynę kasacyjną przewidzianą w art. 3989 § 1 pkt 2 k.p.c. wymaga wykazania przez stronę skarżącą, że chodzi o wykładnię przepisów prawa, których treść i znaczenie nie zostały dostatecznie wyjaśnione w dotychczasowym orzecznictwie lub, że istnieje potrzeba zmiany ich dotychczasowej wykładni, podania, w drodze stosownego jurydycznego wywodu, na czym owe wątpliwości polegają, a także że mają one poważny oraz rzeczywisty charakter i ich rozstrzygnięcie wiąże się z rozpatrywaną sprawą i jest istotne z punktu widzenia wyniku postępowania oraz publicznoprawnych funkcji skargi kasacyjnej.
Strona skarżąca powyższym obowiązkom jednak nie podołała. W ocenie Sądu Najwyższego, w obecnej sprawie nie występuje potrzeba wykładni przepisów prawnych powołanych przez skarżącego. Wykładnia przytoczonych w skardze przepisów została już wyjaśniona w orzecznictwie Sądu Najwyższego. Definiując w art. 3 ustawy pomostowej prace w szczególnych warunkach, ustawodawca przyjął, że są to prace związane z czynnikami ryzyka, które z czasem mogą z dużym prawdopodobieństwem spowodować trwałe uszkodzenie zdrowia, wykonywane w szczególnych warunkach środowiska pracy, determinowanych siłami natury lub procesami technologicznymi, które mimo zastosowania środków profilaktyki technicznej, organizacyjnej i medycznej stawiają przed pracownikami wymagania przekraczające poziom ich możliwości, ograniczony w wyniku procesu starzenia się jeszcze przed osiągnięciem wieku emerytalnego, w stopniu utrudniającym ich pracę na dotychczasowym stanowisku.
Wykaz tych prac określa załącznik nr 1 do tej ustawy. Z kolei definiując pojęcie prac o szczególnym charakterze, ustawodawca przyjął, że są to prace wymagające szczególnej odpowiedzialności oraz szczególnej sprawności psychofizycznej, których możliwość należytego wykonywania w sposób niezagrażający bezpieczeństwu publicznemu, w tym zdrowiu lub życiu innych osób, zmniejsza się przed osiągnięciem wieku emerytalnego na skutek pogorszenia sprawności psychofizycznej, związanego z procesem starzenia się. Wykaz takich prac określa załącznik nr 2 do ustawy.
Wykaz prac określonych w art. 3 ust. 1 i 3 jest zamknięty i nie podlega uzupełnieniu, co oznacza, że cech pracy „o szczególnym charakterze” lub „w szczególnych warunkach” nie mogą posiadać inne prace, choćby sposób ich wykonywania i ich jakość mogła obniżyć się z wiekiem pracownika (por. wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu, z 29 czerwca 2011 r., IV SA/Po 335/11, LEX nr 863891). Istota sporu, jak to podkreślił Sąd odwoławczy, sprowadzała się do oceny charakteru pracy odwołującego w latach 1982-2007, tj. czy jego pracę w charakterze sanitariusza w dojazdowych zespołach pomocy doraźnej pogotowia ratunkowego, wykonywaną w szczególnych warunkach w rozumieniu ustawy emerytalnej można uznać za pracę o szczególnym charakterze w rozumieniu ustawy o emeryturach pomostowych.
Sąd Apelacyjny stanął na stanowisku, że wnioskodawca kumulatywnie spełnił wszystkie przesłanki, o których mowa w art. 49 ustawy z dnia 19 grudnia 2008 r. o emeryturach pomostowych, niezbędne do przyznania mu żądanego świadczenia, w tym sporną przesłankę posiadania w dniu wejścia w życie ustawy (1 stycznia 2009 r.), co najmniej 15 lat pracy w szczególnych warunkach lub o szczególnym charakterze w rozumieniu art. 3 ust. 1 i 3 ustawy o emeryturach pomostowych, wykonując przez okres ponad 25 lat prace odpowiadające pracom członków zespołów ratownictwa medycznego.
W orzecznictwie jednolicie przyjmuje się też, że art. 49 ustawy o emeryturach pomostowych zmienia wymagania konieczne do uzyskania emerytury pomostowej dla osób niespełniających warunku z art. 4 pkt 6 tej ustawy, zwalniając je wprawdzie z konieczności wykonywania po 31 grudnia 2008 r. pracy w szczególnych warunkach lub o szczególnym charakterze w rozumieniu art. 3 ust. 1 i 3 tej ustawy, jednakże wprowadzając równocześnie w to miejsce wymaganie, aby ubiegający się o rozważane świadczenie pracownik spełniał w dniu wejścia w życie ustawy (1 stycznia 2009 r.) warunek posiadania, co najmniej 15 lat pracy w szczególnych warunkach lub o szczególnym charakterze w rozumieniu art. 3 ust. 1 i 3 (zob. wyroki Sądu Najwyższego: z 13 marca 2012 r., II UK 164/11, OSNP 2013 nr 5-6, poz. 62; z 4 września 2012 r., I UK 164/12, OSNP 2013 nr 15-16, poz. 185; z 22 lipca 2013 r., III UK 106/12, LEX nr 1555688; z 4 grudnia 2013 r., II UK 159/13, LEX nr 1405231; z 25 października 2016 r., II UK 373/15, LEX nr 217708, oraz m.in. postanowienie Sądu Najwyższego z 24 sierpnia 2021 r., I USK 237/21, LEX nr 3344305).
Wobec wyjaśnienia w judykaturze wykładni przytoczonych przepisów prawa, nie zachodzi powołana przesłanka przedsądu. Przywołane w skardze kasacyjnej orzeczenia nie wskazują na odstępstwa od przyjętej wykładni powołanych przepisów. Z tych względów Sąd Najwyższy postanowił, zgodnie z art. 3989 § 2 k.p.c.DS [r.g.]