III CNP 27/13 · Sąd Najwyższy

Sygn. akt III CNP 27/13

POSTANOWIENIE

Dnia 27 listopada 2013 r.

Sąd Najwyższy w składzie :

SSN Jacek Gudowski

w sprawie z wniosku J.G.

przy uczestnictwie A. K.

o dział spadku po F. K. oraz podział majątku wspólnego F. K. i A. K.,

na posiedzeniu niejawnym w Izbie Cywilnej

w dniu 27 listopada 2013 r.,

na skutek skargi uczestniczki

o stwierdzenie niezgodności z prawem

prawomocnego postanowienia Sądu Rejonowego w K.

z dnia 17 maja 2011 r.,

odrzuca

skargę

oraz

oddala

wniosek

pełnomocnika

skarżącej - radcy prawnego D. J. - o przyznanie wynagrodzenia.

Uzasadnienie

Postanowieniem z dnia 17 maja 2010 r. Sąd Rejonowy dokonał działu

spadku po F. K. oraz podziału majątku wspólnego F. K. i A. K.

Od postanowienia Sądu Rejonowego uczestniczka A. K. wniosła skargę o

stwierdzenie niezgodności z prawem prawomocnego orzeczenia.

Sąd Najwyższy zważył, co następuje:

Zgodnie z art. 4241 § 1 k.p.c., skarga o stwierdzenie niezgodności z prawem

prawomocnego orzeczenia przysługuje od prawomocnego wyroku sądu drugiej

instancji kończącego postępowanie w sprawie, jeżeli przez jego wydanie stronie

została wyrządzona szkoda, a zmiana lub uchylenie tego wyroku w drodze

przysługujących stronie środków prawnych nie było i nie jest możliwe. Przepis ten

wyraża zasadę, że przesłanką dopuszczalności skargi jest wykorzystanie przez

stronę przysługujących jej środków prawnych. Wyjątek od tej zasady przewiduje

art. 4241 § 2 k.p.c., który wskazuje, że gdy strona nie skorzystała z przysługujących

jej środków prawnych, dopuszczalność skargi uzależnia od kumulatywnego

spełnienia dwóch przesłanek: istnienia wyjątkowego wypadku oraz występowania

niezgodności z prawem o kwalifikowanym charakterze, wynikającym z naruszenia

podstawowych zasad porządku prawnego lub konstytucyjnych wolności albo praw

człowieka i obywatela (por. postanowienie Sądu Najwyższego z dnia 2 lutego

2006 r., I CNP 4/06, OSNC 2006, nr 6, poz. 113). Stronę, która chce skorzystać

z wniesienie skargi na tej zasadzie obciąża obowiązek wykazania, że zachodzi

wyjątkowy

wypadek

polegający

na

tym,

że

z

przyczyn

niezawinionych

i usprawiedliwiających jej zaniechanie nie mogła skorzystać ze zwykłych środków

prawnych. Omyłkowe wniesienie środka odwoławczego do niewłaściwego sądu,

na skutek którego środek został odrzucony jako spóźniony, nie może być uznany

za taki wyjątkowy wypadek (por. postanowienia Sądu Najwyższego z dnia 20 lutego

2008 r., I CNP 4/08, niepubl. i z dnia 29 stycznia 2009 r., II CNP 130/08, niepubl.).

Uczestniczka w skardze podniosła, że od zaskarżonego orzeczenia wniosła

apelację, którą nadała do niewłaściwego sądu i z tego powodu apelacja została

odrzucona. W tej sytuacji nie można przyjąć, że uczestniczka w sposób

niezawiniony

i

usprawiedliwiony

nie

mogła

skorzystać

z

przysługujących

jej zwykłych środków prawnych, co skutkuje niedopuszczalnością skargi.

Skarga uczestniczki o stwierdzenie niezgodności z prawem prawomocnego

orzeczenia jest niedopuszczalna również z tego powodu, że nie zawiera

uprawdopodobnienia szkody (art. 4245 § 1 pkt 4 k.p.c.). Wymaganie to oznacza

obowiązek

złożenia przez skarżącego w skardze oświadczenia, że szkoda

wystąpiła – ze wskazaniem jej rodzaju i rozmiaru – oraz uwiarygodnienia tego

oświadczenia poprzez powoływanie i przedstawianie dowodów, w tym tzw. dowody

niedające

pewności, oraz innych

środków,

nieuznawanych

przez kodeks

za dowody, np. pisemne oświadczenia, surogaty dokumentów. Zawarte w art. 4241

§ 1 k.p.c. sformułowanie „przez wydanie” oznacza, że między wydaniem

zaskarżonego orzeczenia a powstaniem szkody musi zachodzić normalny,

adekwatny związek przyczynowy, o którym mowa w art. 361 § 1 k.c.

Brak związku przyczynowego skutkuje niemożnością uznania, że szkoda została

wyrządzona przez wydanie zaskarżonego orzeczenia i sprawia, że skarga jest

niedopuszczalna.

Szkoda

musi

zatem

być

spowodowana

przez

wydanie

orzeczenia, a więc powinna zostać realnie poniesiona później niż w dacie wydania

orzeczenia (por. postanowienia Sądu Najwyższego z dnia 17 listopada 2005 r.,

II CNP 15/05, OSNC 2006, nr 9, poz. 153, z dnia 27 lipca 2006 r., II BP 11/06,

OSNP 2007, nr 15-16, poz. 223, z dnia 28 listopada 2006 r., III CNP 46/06, IC

2007, nr 12, s. 50, z dnia 25 maja 2007 r., III CNP 30/07, IC 2008, nr 12, s. 52).

Skarżąca, chcąc uprawdopodobnić poniesienie szkody, powołała się na

„błędne wyliczenia przez Sąd kwoty spłaty, którą skarżąca ma dokonać na rzecz

strony przeciwnej”. Takie oświadczenie skarżącej w oczywisty sposób jest

niewystarczające do spełnienia wymagania art. 4245 § 1 pkt 4 k.p.c.; dopóki

skarżąca nie dokona zapłaty kwoty zasądzonej tytułem spłaty, dopóty szkoda nie

powstanie. Tak więc, skarżąca w skardze powołuje się jedynie na szkodę

hipotetyczną, mogącą powstać w przyszłości, a nie realnie poniesioną.

Z tych względów orzeczono jak w sentencji (art. 4248 § 1 k.p.c.).

O kosztach postępowania kasacyjnego orzeczono na podstawie § 19

rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 28 września 2002 r. w sprawie

opłat za czynności adwokackie oraz ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów

nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu (Dz.U. z 2013 r., poz. 461).

Zgodnie z utrwaloną linią orzecznictwa Sądu Najwyższego, odrzucenie skargi

z powodu jej braków konstrukcyjnych nie uzasadnia przyznania od Skarbu Państwa

ustanowionemu z urzędu pełnomocnikowi wynagrodzenia za pomoc prawną

udzieloną stronie w postępowaniu przed Sądem Najwyższym (por. postanowienia

Sądu Najwyższego z dnia 10 stycznia 2013 r., II CNP 67/12, niepubl., z dnia

21 czerwca 2012 r., IV CNP 17/12, niepubl., z dnia 22 stycznia 2008 r., II CZ

106/07, niepubl., z dnia 20 września 2007 r., II CZ 69/07, OSNC 2008, nr 3,

poz. 41).

jw