Legislator Giurisprudenza & Legislazione
IV KK 142/22 Generato dall'IA

Supreme Court quashes lower court order denying late request for judgment reasoning due to procedural errors and ECHR violations.

Numero d'incarto IV KK 142/22
Autorità giudiziaria
Giurisdizione Polonia (PL)
Esito del giudizio Parzialmente accolto (Partially Allowed)

Sintesi Legislator

Generato dall'IA

The Supreme Court quashed the Regional Court's order denying the defendant's request for written judgment reasoning, finding the lower court committed procedural errors. The defendant argued that the court failed to inform him that his pre-judgment request was ineffective and ignored relevant ECHR case law regarding fair trial rights. Consequently, the Supreme Court ordered the case remanded for reconsideration with these critical circumstances taken into account.

Regesto Legislator

Generato dall'IA

Art. 16 § 2 k.p.k.; Art. 422 § 3 k.p.k.; Art. 6 k.p.k.; Art. 126 § 1 k.p.k.; Art. 6 § 1 ECHR: A court must inform a defendant that a request for written judgment reasoning filed before the judgment is ineffective if the defendant remains unaware of this consequence, and such failure constitutes a violation of the right to a fair trial requiring the request to be accepted or the defendant summoned to clarify.

Parole chiave

Generato dall'IA
request for judgment reasoning pre-judgment procedural defect fair trial rights ECHR case law application procedural error review remand for reconsideration defendant's awareness rinvio del dibattimento

Disposizioni normative citate

Generato dall'IA
Art. 16 § 2 k.p.k.
w nieświadomości co do konsekwencji prawnych złożenia wskazanego wniosku przed wydaniem wyroku, sąd winien już na ówczesnym etapie rozważyć pouczenie go o tym w myśl art. 16 § 2 k.p.k.
Art. 422 § 1, 2a and § 3 k.p.k.
Prezes Sądu Rejonowego w Wodzisławiu Śląskim uznał, że rzeczony wniosek był przedwczesny, co w oparciu o dyspozycję art. 422 § 1, 2a i § 3 k.p.k.
Art. 120 § 2 k.p.k.
o sporządzenie na piśmie i doręczenie uzasadnienia wyroku, który faktycznie wpłynął do sądu przed jego ogłoszeniem, względnie wezwać wymienionego w trybie art. 120 § 2 k.p.k. do uzupełnienia braku poprzez sprecyzowanie czy wniosek ten dotyczy wyroku zapadłego w dniu 2 stycznia 2020 r.
Art. 126 § 1 k.p.k.
art. 126 § 1 k.p.k. i art.
Art. 6 k.p.k.
i art. 6 k.p.k., w konsekwencji błędnego uznania, że skazany uchybił terminowi zawitemu do wniesienia wniosku o sporządzenie i doręczenie uzasadnienia wyroku z przyczyn od siebie zależnych, co w efekcie naruszyło jego prawo do obrony.
Art. 6 § 1 ECHR
z art. 64 § 1 k.k.‎po rozpoznaniu w Izbie Karnej na rozprawie‎w dniu 25 maja 2023 r.,‎kasacji, wniesionej przez Rzecznika Praw Obywatelskich na korzyść skazanego‎od postanowienia Sądu Okręgowego w Gliwicach‎z dnia 2 czerwca 2020 r., sygn.
Art. 422 § 3 k.p.k.
Trybunał przy tym stwierdził, że zaprezentowana w tej sprawie wykładnia przepisów prawa krajowego była nadmiernie formalistyczna tym bardziej, iż skutek w postaci odmowy przyjęcia takiego wniosku zanim zapadł wyrok nie znajduje oparcia wprost w art. 422 § 3 k.p.k.
art. 278 § 1 k.k
C.‎skazanego z art. 278 § 1 k.k.
art. 64 § 1 k.k
z art. 64 § 1 k.k.‎po rozpoznaniu w Izbie Karnej na rozprawie‎w dniu 25 maja 2023 r.,‎kasacji, wniesionej przez Rzecznika Praw Obywatelskich na korzyść skazanego‎od postanowienia Sądu Okręgowego w Gliwicach‎z dnia 2 czerwca 2020 r., sygn.
art. 433 § 1 k.p.k

Giurisprudenza citata

Generato dall'IA
Witkowski przeciwko Polsce, wyrok z dnia 13 grudnia 2018 r., 21497/14
postanowienie SN z dnia 1 sierpnia 2019 r., I KZ 5/19
postanowienie SN z dnia 1 sierpnia 2019 r., I KZ 5/19, LEX nr 2745527).
III KZ 2/19
Supreme Court allows appeal against lower court's refusal to extend deadline for appeal reasoning request due to health grounds.
I KZ 5/19
Supreme Court allows prisoner's request for judgment reasoning despite late filing due to lack of freedom and ECHR principles.
Generato dall'IA

Ti chiedi come si applica questa sentenza alla tua fattispecie?

Analizza questa decisione insieme alla legislazione federale e cantonale, ai commentari e alla giurisprudenza successiva in Legislator AI.

Apri in Legislator →

Testo completo

IV KK 142/22 POSTANOWIENIE Dnia 25 maja 2023 r.Sąd Najwyższy w składzie: SSN Paweł Kołodziejski (przewodniczący, sprawozdawca)‎SSN Dariusz Kala‎SSN Igor ZgolińskiProtokolant Agnieszka Niewiadomska przy udziale Prokuratora Prokuratury Krajowej Józefa Gemry,‎w sprawie J. C.‎skazanego z art. 278 § 1 k.k. w zw. z art. 64 § 1 k.k.‎po rozpoznaniu w Izbie Karnej na rozprawie‎w dniu 25 maja 2023 r.,‎kasacji, wniesionej przez Rzecznika Praw Obywatelskich na korzyść skazanego‎od postanowienia Sądu Okręgowego w Gliwicach‎z dnia 2 czerwca 2020 r., sygn. akt V Kz 117/20,‎utrzymującego w mocy postanowienie Sądu Rejonowego w Wodzisławiu Śląskim‎z dnia 20 lutego 2020 r., sygn. akt II K 1008/19 o odmowie przywrócenia terminu do złożenia wniosku o sporządzenie uzasadnienia wyroku Sądu Rejonowego w Wodzisławiu Śląskim z dnia 2 stycznia 2020 r., sygn. II K 1008/19, uchyla postanowienie Sądu Okręgowego w Gliwicach z dnia 2 czerwca 2022 r., sygn. V Kz 117/20 i sprawę przekazuje temu sądowi do ponownego rozpoznania w postępowaniu odwoławczym.

UZASADNIENIE

Przed Sądem Rejonowym w Wodzisławiu Śląskim pod sygn. akt II K 1008/19 toczyło się postępowanie w sprawie J. C., oskarżonego o przestępstwo z art. 278 § 1 k.k. w zw. z art. 64 § 1 k.k. Wymienionemu, który wówczas był pozbawiony wolności doręczono odpis aktu oskarżenia, pouczono m.in. o treści art. 353 § 3 i § 5 k.p.k. oraz skutecznie zawiadomiono o terminie rozprawy wyznaczonej na dzień 12 listopada 2019 r. (k. 95-97, 103-104, 109, 110). Z protokołu wskazanej rozprawy wynika, że została ona odroczona na dzień 19 grudnia 2019 r., a sam oskarżony, który nie składał wniosku o doprowadzenie, nie był na niej obecny (k. 115).

W dniu 18 listopada 2019 r. do Sądu Rejonowego w Wodzisławiu Śląskim wpłynął wniosek J. C. o sporządzenie na piśmie i doręczenie uzasadnienia orzeczenia (k. 116). W odpowiedzi został on poinformowany, że na rozprawie w dniu 12 listopada 2019 r. wyrok nie zapadł (k. 124, 128). Jednocześnie J. C. został zawiadomiony o nowym terminie rozprawy w dniu 19 grudnia 2019 r. (k. 122-123, 128), na który również nie wnosił o doprowadzenie. Na rozprawie w dniu 19 grudnia 2019 r. zamknięto przewód sądowy, odraczając wydanie wyroku do dnia 2 stycznia 2020 r. (k. 130-130v).

Wyrokiem Sądu Rejonowego w Wodzisławiu Śląskim z dnia 2 stycznia 2020 r., akt II K 1008/22 J. C. został uznany za winnego zarzucanego mu przestępstwa, za co wymierzono skazanemu karę 1 roku i 9 miesięcy pozbawienia wolności oraz orzeczono środek kompensacyjny w postaci solidarnego obowiązku naprawienia szkody (k. 133-133v). W dniu 23 grudnia 2019 r. do Sądu Rejonowego w Wodzisławiu Śląskim wpłynął wniosek J. C. o sporządzenie na piśmie i doręczenie uzasadnienia orzeczenia, którego zapadnięcia spodziewał się na rozprawie w dniu 19 grudnia 2019 r. (k. 134).

Zarządzeniem z dnia 2 stycznia 2020 r. Prezes Sądu Rejonowego w Wodzisławiu Śląskim uznał, że rzeczony wniosek był przedwczesny, co w oparciu o dyspozycję art. 422 § 1, 2a i § 3 k.p.k. implikowało odmowę jego przyjęcia (k. 136-136v). W następstwie powyższego, J. C. nadał pismo obejmujące zażalenie na ww. zarządzenie oraz wniosek o przywrócenie terminu do złożenia wniosku o sporządzenie na piśmie i doręczenie uzasadnienia wyroku (k. 141-141v). Zaskarżone zarządzenie Prezesa Sądu Rejonowego w Wodzisławiu Śląskim z dnia 2 stycznia 2020 r. w przedmiocie odmowy przyjęcia wniosku o sporządzenie na piśmie i doręczenie uzasadnienia wyroku, w wyniku przeprowadzonego postępowania odwoławczego zostało utrzymane w mocy (k. 163).

Z kolei postanowieniem z dnia 20 lutego 2020 r., sygn. akt II K 1008/19 Sąd Rejonowy w Wodzisławiu Śląskim nie uwzględnił wniosku J. C. i odmówił przywrócenia terminu do złożenia wniosku o sporządzenie na piśmie i doręczenie uzasadnienia wyroku (k. 153). Motywacją do powzięcia takiego rozstrzygnięcia miała być ocena, iż niedotrzymanie terminu do złożenia wniosku o sporządzenie uzasadnienia przez skazanego nastąpiło wyłącznie z przyczyn zależnych od niego (k. 153v). Powyższe rozstrzygnięcie zostało zaskarżone przez skazanego (k. 170-171).

Zarzucił on, iż interesował się sprawą, a w rozmowie telefonicznej z pracownikiem sądu uzyskał informację, że rozprawa się odbyła, a o resztę miał zwrócić się pisemnie, gdyż nie są udzielane informacje odnośnie wyroków. Sąd Okręgowy w Gliwicach postanowieniem z dnia 2 czerwca 2020 r., sygn. akt V Kz 117/20 utrzymał w mocy zaskarżone postanowienie wskazując, że to w interesie J. C. leżało zainteresowanie się, czy pod jego nieobecność zapadł wyrok, aby w ustawowym terminie móc zażądać sporządzenia uzasadnienia wyroku na potrzeby wywiedzenia apelacji.

Zdaniem sądu, skarżący nie wykazał, by istniały obiektywne przyczyny uniemożliwiające mu złożenie wniosku o sporządzenie na piśmie uzasadnienia w terminie zawitym 7 dni od ogłoszenia wyroku, a niedochowanie terminu nie było wynikiem przeszkody niezależnej od skazanego (k. 208-208v). Od orzeczenia tego jako kończącego postępowanie sądowe, kasację na korzyść J. C. wywiódł Rzecznik Praw Obywatelskich, podnosząc zarzut rażącego i mającego istotny wpływ treść orzeczenia naruszenia prawa karnego procesowego, tj. art. 433 § 1 k.p.k. i art. 440 k.p.k., polegającego na zaniechaniu dokonania przez sąd drugiej instancji wszechstronnej kontroli odwoławczej, wskutek czego doszło do utrzymania w mocy rażąco niesprawiedliwego postanowienia sądu pierwszej instancji, które zapadło z rażącym naruszeniem prawa karnego procesowego, tj. art. 126 § 1 k.p.k. i art. 6 k.p.k., w konsekwencji błędnego uznania, że skazany uchybił terminowi zawitemu do wniesienia wniosku o sporządzenie i doręczenie uzasadnienia wyroku z przyczyn od siebie zależnych, co w efekcie naruszyło jego prawo do obrony.

W obliczu tak sformułowanego zarzutu Rzecznik Praw Obywatelskich wniósł o uchylenie zaskarżonego postanowienia i utrzymanego nim w mocy orzeczenia sądu pierwszej instancji i przekazanie sprawy Sądowi Rejonowemu w Wodzisławiu Śląskim do ponownego rozpoznania. Sąd Najwyższy zważył, co następuje.Kasacja wywiedziona przez Rzecznika Praw Obywatelskich okazała się zasadna.W pierwszej kolejności przypomnieć należy, iż przepis art. 126 § 1 k.p.k. wymaga od wnioskującego jedynie uprawdopodobnienia, a nie udowodnienia tego, że uchybienie terminowi nastąpiło z przyczyn od niego niezależnych (zob. m.in. postanowienie SN z dnia 23 stycznia 2019 r., III KZ 2/19, LEX nr 2613545; postanowienie SN z dnia z dnia 18 kwietnia 1996 r., V KKN 11/96, Prok. i Pr. - orzecz. 1997, Nr 1, poz. 7).

O powyższym zdały się zapomnieć sądy obu instancji orzekające w sprawie, albowiem zarówno sąd a quo, jak i sąd ad quem nie podjęły próby weryfikacji twierdzeń J. C. co do okoliczności telefonicznego kontaktu z pracownikiem Sądu Rejonowego w Wodzisławiu Śląskim i przekazania mu informacji o tym, iż rozprawa w dniu 19 grudnia 2019 r. odbyła się, co wywołało u niego mylne przekonanie o zapadłym tego dnia wyroku. Sądy obu instancji zmarginalizowały twierdzenia skazanego, z których wynika, że w istocie został wprowadzony w błąd przez urzędnika sądowego, który nie poinformował go o odroczeniu wydania wyroku.

Tymczasem treść uzyskanej telefonicznie informacji miała istotne znaczenie z punktu widzenia przesłanki przywrócenia terminu określonej w art. 126 § 1 k.p.k. Nie budzi bowiem wątpliwości, że przekonanie o zapadłym wyroku, powstałe wskutek mylących informacji uzyskanych od pracownika sądu, stanowi „przyczynę niezależną od strony” w rozumieniu wskazanego przepisu. Prawo do poddania orzeczenia sądu pierwszej instancji kontroli odwoławczej ma swe zakotwiczenie w art. 78 Konstytucji RP, co oznacza, że pozbawienie strony tego prawa musi opierać się na wykazaniu jej zawinienia w dotrzymaniu terminu zawitego.

W tym kontekście poprzestanie na odwołaniu się do dotychczasowej praktyki sądowej podczas udzielania informacji telefonicznych interesantom było niewystarczające. Ponadto rację ma kasator twierdząc, że w realiach niniejszej sprawy trudno uznać, że skazany nie wykazał dbałości o własne interesy procesowe. Zauważyć należy, że J. C. już w dniu 13 listopada 2019 r. zwrócił się do Sądu Rejonowego w Wodzisławiu Śląskim o sporządzenie na piśmie i doręczenie uzasadnienia wyroku, który miał zapaść na rozprawie wyznaczonej na 12 listopada 2019 r.

Jasnym było więc, że zależy mu na poznaniu pisemnych motywów rozstrzygnięcia sądu. Tymczasem sąd w odpowiedzi na ten wniosek poinformował go wyłącznie o tym, iż rzeczony wyrok nie zapadł w dniu 12 listopada 2019 r., nie pouczając o bezskuteczności wniosku o sporządzenie na piśmie i doręczenie uzasadnienia wyroku, który złożony został przed jego wydaniem. W sytuacji, gdy okoliczności sprawy wskazywały na możliwość pozostawania przez J. C. w nieświadomości co do konsekwencji prawnych złożenia wskazanego wniosku przed wydaniem wyroku, sąd winien już na ówczesnym etapie rozważyć pouczenie go o tym w myśl art. 16 § 2 k.p.k.

W tym kontekście podkreślić należy, że Europejski Trybunał Praw Człowieka w wyroku z dnia 13 grudnia 2018 r., 21497/14 (Witkowski przeciwko Polsce) uznał, że Polska naruszyła prawo skarżącego do rzetelnego procesu w sprawie karnej właśnie z uwagi na nieuwzględnienie wniosku o doręczenie wyroku wraz z uzasadnieniem złożonego przed wydaniem tego wyroku. Trybunał przy tym stwierdził, że zaprezentowana w tej sprawie wykładnia przepisów prawa krajowego była nadmiernie formalistyczna tym bardziej, iż skutek w postaci odmowy przyjęcia takiego wniosku zanim zapadł wyrok nie znajduje oparcia wprost w art. 422 § 3 k.p.k.

Również i tych kwestii sądy obu instancji nie wzięły pod uwagę przy ocenie zawinienia skazanego przy niedotrzymaniu terminu zawitego. Zauważyć także należy, że postanowienie z dnia 2 stycznia 2020 r. o odmowie przyjęcia wniosku skazanego z dnia 20 grudnia 2019 r. zostało wydane już po ogłoszeniu wyroku. Wskazuje na to treść zarządzenia sędziego z dnia 2 stycznia 2020 r., z którego wynika, że wymienionemu wnioskowi bieg nadano w czasie, gdy wyrok już zapadł (k. 134). W tej sytuacji, uwzględniając przywołany wyżej wyrok Europejskiego Trybunału Praw Cżłowieka, Prezes Sądu Rejonowego w Wodzisławiu Śląskim winien przyjąć wniosek J.

C. o sporządzenie na piśmie i doręczenie uzasadnienia wyroku, który faktycznie wpłynął do sądu przed jego ogłoszeniem, względnie wezwać wymienionego w trybie art. 120 § 2 k.p.k. do uzupełnienia braku poprzez sprecyzowanie czy wniosek ten dotyczy wyroku zapadłego w dniu 2 stycznia 2020 r. (por. postanowienie SN z dnia 1 sierpnia 2019 r., I KZ 5/19, LEX nr 2745527). Także i te okoliczności winny być uwzględnione na korzyść skazanego podczas rozpoznawania wniosku o przywrócenie terminu, czego sąd w zaskarżonym orzeczeniu zaniechał.

Reasumując, powyższe okoliczności wskazują, że organ ad quem dopuścił się uchybień wskazanych w zarzucie kasacyjnym, które niewątpliwie miały istotny wpływ na treść zapadłego orzeczenia. Doszło bowiem do pobieżnej i nierzetelnej kontroli instancyjnej, a sąd odwoławczy nie uwzględnił z urzędu powyższych okoliczności wskazujących na brak zawinienia J. C. w niedotrzymaniu terminu zawitego, co skutkowało naruszeniem art. 126 § 1 k.p.k. i art. 6 k.p.k. Z tych też względów, Sąd Najwyższy uchylił zaskarżone postanowienie i sprawę przekazał Sądowi Okręgowemu w Gliwicach do ponownego rozpoznania w postępowaniu odwoławczym, który będzie zobowiązany do uwzględnienia przedstawionych zapatrywań.

Mając powyższe na względzie, Sąd Najwyższy postanowił jak w sentencji.