Supreme Court dismisses cassation appeal for lack of important legal issue and procedural defect.
Sintesi Legislator
Generato dall'IAThe Supreme Court refused to accept the cassation appeal, dismissing it without a merits ruling. The appellant argued that a significant legal issue existed regarding the admissibility of a declaratory action during inheritance proceedings, but the court found the argument too specific and already settled by existing case law. Consequently, the appeal was rejected because it failed to meet the statutory requirements for an important legal issue or procedural defect.
Regesto Legislator
Generato dall'IAArt. 3989 § 1 k.p.c.; Art. 3984 § 2 k.p.c.; A cassation appeal is admissible only if it raises an important legal issue, requires interpretation of laws causing serious doubts, or involves procedural invalidity, and the applicant must separately justify the request for acceptance with a generalized legal problem rather than case-specific facts.
Parole chiave
Generato dall'IADisposizioni normative citate
Generato dall'IAGiurisprudenza citata
Generato dall'IATesto completo
Sygn. akt IV CSK 180/17 POSTANOWIENIE Dnia 26 października 2017 r.Sąd Najwyższy w składzie: SSN Anna Owczarek w sprawie z powództwa G.K. przeciwko A.K. o stwierdzenie nieważności oświadczenia woli,na posiedzeniu niejawnym w Izbie Cywilnej w dniu 26 października 2017 r.,na skutek skargi kasacyjnej powoda od wyroku Sądu Apelacyjnego w (…)z dnia 23 grudnia 2016 r., sygn. akt I ACa (..), 1) odmawia przyjęcia skargi kasacyjnej do rozpoznania, 2) oddala wniosek pozwanego o zasądzenie kosztów postępowania kasacyjnego.
UZASADNIENIE
Powód G.K. wniósł skargę kasacyjną od wyroku Sądu Apelacyjnego w (…) z dnia 23 grudnia 2016 r., którym zmieniono wyrok Sądu Okręgowego w S. z dnia 25 stycznia 2015 r. poprzez oddalenie powództwa o stwierdzenie nieważności oświadczenia woli przeciwko A.K..Sąd Najwyższy, oceniając – na podstawie art. 3989 § 1 k.p.c. – skargę kasacyjną z punktu widzenia podstaw przyjęcia jej do rozpoznania, zważył:Celem skargi kasacyjnej jest ochrona interesu publicznego polegającego na ujednoliceniu orzecznictwa sądów i rozwoju judykatury.
Sąd Najwyższy nie jest trzecią instancją sądową i nie rozpoznaje sprawy, a jedynie skargę, będącą szczególnym środkiem zaskarżenia. Jego rola nie polega zatem na korygowaniu ewentualnych błędów w zakresie stosowania czy wykładni prawa, nawet gdyby one rzeczywiście wystąpiły. W ramach tzw. przedsądu Sąd Najwyższy bada, czy wskazano i należycie umotywowano przyczyny powołane w art. 3989 § 1 k.p.c., tj. czy występuje istotne zagadnienie prawne, istnieje potrzeba wykładni przepisów prawnych budzących poważne wątpliwości lub wywołujących rozbieżności w orzecznictwie sądów, zachodzi nieważność postępowania lub skarga kasacyjna jest oczywiście uzasadniona.
Wniosek o przyjęcie skargi do rozpoznania z uzasadnieniem jest oddzielną jednostką redakcyjną skargi kasacyjnej (art. 3984 § 2 k.p.c.). Nie wystarcza odwołanie się do uzasadnienia podstaw skargi kasacyjnej, nawet jeżeli wskazano w nim tożsame argumenty (por. postanowienia Sądu Najwyższego z dnia 19 czerwca 2008 r., II UZ 18/08; z dnia 10 marca 2016 r., II CSK 10/16 – nie publ.). Wymaganie to uzasadnione jest tym, że postanowienie w przedmiocie przyjęcia skargi do rozpoznania zapada podczas innego posiedzenia i w innym składzie niż rozpoznanie skargi kasacyjnej (art. 39810 zd. 2 k.p.c.).
W niniejszej skardze oparto się na przyczynie wskazanej w art. 3989 § 1 pkt 1 k.p.c., podnosząc, że w sprawie występuje istotne zagadnienie prawne, któremu nadano formę pytania: „Czy „niedopuszczalności postępowania”, o której mowa w art. 618 § 2 zd. 1 k.p.c. oznacza niedopuszczalność przystąpienia do merytorycznego zbadania sprawy także w sprawie o ustalenie istnienia lub nieistnienia stosunku prawnego (art. 189 k.p.c.) czy też, że dopuszczalne jest badanie interesu prawnego powoda w wytoczeniu powództwa o stwierdzenie nieważności oświadczenia woli złożonego w toku sprawy o dział spadku, w której zgłoszono dalej idące roszczenia wywodzące się z oświadczeń, których ustalenia nieważności domaga się powód?”.
Zgodnie z utrwalonym orzecznictwem Sądu Najwyższego, powołanie się na występowanie w sprawie istotnego zagadnienia prawnego (art. 3989 § 1 pkt 1 k.p.c.) w zasadzie powinno spełniać wymagania stawiane zagadnieniu przedstawianemu na podstawie art. 390 § 1 k.p.c. przez sąd drugiej instancji w razie powstania poważnych wątpliwości, których nie można rozwiązać za pomocą powszechnie przyjętych reguł wykładni prawa (por. m.in. postanowienia Sądu Najwyższego z dnia 23 stycznia 2014 r., I UK 361/13, z dnia 14 września 2012 r., I UK 218/12, postanowienia Sądu Najwyższego z dnia 8 maja 2015 r., III CZP 16/15, z dnia 24 października 2012 r., I PK 129/12).
Wspomniane wątpliwości muszą znajdować się w związku z rozstrzygnięciem sprawy, niemniej zagadnienie należy postawić w sposób tak ogólny i abstrakcyjny, by mogło być rozpatrywane w oderwaniu od konkretnego stanu faktycznego. Konieczne jest przedstawienie różnych możliwych sposobów jego interpretacji, wynikających z judykatury lub piśmiennictwa. Jednocześnie zagadnienie prawne może zostać uznane za istotne tylko wtedy, kiedy Sąd Najwyższy nie wyraził jeszcze stanowiska w związku z przedstawionym problemem, a w przypadku rozstrzygnięcia wykazania okoliczności uzasadniających jego zmianę (por. postanowienie Sądu Najwyższego z dnia 16 stycznia 2003 r., I PK 230/02, OSNP 2003, nr 13, poz. 5).Uzasadnienie wniosku o przyjęcie skargi do rozpoznania nie spełnia powyższych wymagań.
Skarżący nie przedstawił dostatecznie uogólnionego problemu prawnego, ograniczając się do rozważań dotyczących relacji norm wywodzonych z art. 618 § 1 i art. 189 k.p.c. oraz indywidualnych okoliczności sprawy. Zajęcie stanowiska w przedmiocie tak sformułowanego zagadnienia byłoby zresztą zbędne dla rozstrzygnięcia, bowiem jedyną przyczyną oddalenia powództwa było stwierdzenie braku przesłanki materialnoprawnej w postaci interesu prawnego w postępowaniu procesowym o ustalenie. Judykatura i piśmiennictwo zgodnie przyjmują, że jeżeli właściwy jest tryb nieprocesowy dla ustalenia stosunku prawnego lub prawa (np. stwierdzenie sukcesji praw spadkowych – art. 669 - 6792, czy stwierdzenie nabycia prawa przez zasiedzenie – art. 609 - 610) to powództwo o ustalenie nie może być uwzględnione.
Interes prawny powoda w wytoczeniu powództwa o ustalenie może zależeć także od celowości dążenia do ustalania prawa lub stosunku prawnego w postępowaniu procesowym. Jeżeli cel ten może być osiągnięty w ramach postępowania nieprocesowego, to tylko w nim powinna być rozstrzygnięta kwestia sporna. Przykładowo Sąd Najwyższy w uchwale z dnia 29 maja 1987 r., III CZP 25/87 (OSNCP 1988, nr 9, poz. 117) przyjął, że sąd spadku jest właściwy dla ustalenia faktu sporządzenia testamentu oraz treści zaginionego własnoręcznego testamentu jako przesłanki dziedziczenia w postępowaniu o stwierdzenie nabycia spadku albo w postępowaniu o uchylenie lub zmianę stwierdzenia nabycia spadku.
W wyroku z dnia 8 lutego 2012 r., V CSK 49/11 (nie publ.). Sąd Najwyższy wyjaśnił, że z chwilą wszczęcia postępowania działowego nie jest dopuszczalne odrębne postępowanie o ustalenie nieważności umowy darowizny zawartej przez spadkodawcę ze spadkobiercą. Tę samą zasadę należy przyjąć w odniesieniu do rozliczeń spadkobierców z tytułu nakładów na majątek spadkowy i spłaconych długów w toczącym się postępowaniu o dział spadku. Kolejna przyczyna kasacyjna, oznaczona jako nieważność postępowania mająca wynikać z równoległego orzekania w tym samym przedmiocie w sprawie o ustalenie i o dział spadku, w której zgłoszono żądanie rozliczenia z tych samych tytułów, nie zachodzi.
Katalog kwalifikowanych wad postępowania, powodujących nieważność postępowania ma bowiem charakter zamknięty (art. 379 k.p.c.). Sytuacja w której sąd w procesie dokonał oceny przesłanki braku interesu prawnego motywując ją m.in. toczącym się postępowaniem działowym w oczywisty sposób nie stanowi żadnej z nich.Z tych względów Sąd Najwyższy na podstawie art. 3989 § 1 i 2 k.p.c. odmówił przyjęcia skargi do rozpoznania. Z uwagi na niepowiązanie w odpowiedzi pozwanego na skargę kasacyjną wniosku o zasądzenie kosztów postępowania kasacyjnego z wnioskiem w postępowaniu przedsądowym, tylko z wnioskiem dotyczącym merytorycznego rozpoznania sprawy nie został on uwzględniony. aj