Supreme Court allows cassation appeal by correcting the subject matter value calculation for social security contribution base disputes.
Sintesi Legislator
Generato dall'IAThe Supreme Court of Poland allowed the cassation appeal against a lower court decision that incorrectly dismissed the case due to a miscalculation of the subject matter value. The dispute concerned the determination of the contribution base rather than the contribution amount itself, requiring the value to be calculated as the difference between the declared and established bases. The court found the lower court's error in applying this rule led to an invalid dismissal, necessitating a remand for proper valuation.
Regesto Legislator
Generato dall'IAArt. 22 k.p.c.; Art. 3982 § 1 k.p.c.: When the dispute concerns the determination of the contribution base rather than the contribution amount, the subject matter value is the difference between the declared base and the base established by the social security authority.
Parole chiave
Generato dall'IADisposizioni normative citate
Generato dall'IAGiurisprudenza citata
Generato dall'IADecisioni correlate
Generato dall'IATesto completo
II UZ 40/25 POSTANOWIENIE Dnia 10 września 2025 r.Sąd Najwyższy w składzie: SSN Renata Żywicka w sprawie z odwołania W. sp. z o.o. sp. k. w likwidacji w W.przeciwko Zakładowi Ubezpieczeń Społecznych […] Oddziałowi w Warszawiez udziałem M.A., A.B., M.K. oraz S. sp. z o.o. sp.k. w likwidacji w M.o wysokość podstawy wymiaru składek,po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w Izbie Pracy i Ubezpieczeń Społecznych w dniu 10 września 2025 r.,zażalenia odwołującej się Spółki oraz S. sp. z o.o. sp.k. w likwidacji w M. na postanowienie Sądu Apelacyjnego w Warszawiez dnia 31 lipca 2024 r., sygn. akt III AUa 2991/22, uchyla zaskarżone postanowienie i sprawę przekazuje do ponownego rozpoznania Sądowi Apelacyjnemu w Warszawie pozostawiając temu Sądowi rozstrzygnięcie o kosztach postępowania zażaleniowego. [I.T.]
UZASADNIENIE
Zaskarżonymi w sprawie decyzjami Zakład Ubezpieczeń Społecznych Oddział w Warszawie ustalił podstawy wymiaru składek na obowiązkowe ubezpieczenia społeczne i ubezpieczenie zdrowotne M.A., A.B. i M.K. z tytułu wykonywania pracy na podstawie umów zlecenia zawartych z płatnikiem W. sp. z o.o. sp. k. za miesiące wyszczególnione w tych decyzjach. Wyrokiem z dnia 29 kwietnia 2022 r. Sąd Okręgowy w Warszawie w pkt. 1 sentencji zmienił zaskarżoną decyzję z dnia 15 stycznia 2019r ., w ten sposób, że stwierdził, że do podstawy wymiaru składek na obowiązkowe ubezpieczenia emerytalne, rentowe, chorobowe i wypadkowe oraz zdrowotne ubezpieczonej M.A. i A.B. za luty, kwiecień, czerwiec, sierpień, październik i grudzień 2016r. oraz luty i kwiecień 2017r., a w przypadku M.K. za marzec, maj, sierpień, październik i grudzień 2016 r. oraz luty i kwiecień 2017 r. z tytułu umowy zlecenia wykonywanej u płatnika W. sp. z o.o. sp. k. w likwidacji z siedzibą w W. nie zalicza się przychodów uzyskanych z tytułu umów zlecenia zawartych między M.A. a S. sp. z o.o. sp. k. w likwidacji z siedzibą w M.Organ rentowy w apelacji od wyroku Sądu pierwszej instancji, skarżąc wyrok w całości, wartość przedmiotu zaskarżenia oznaczył w stosunku do M.A. na kwotę 7.786,62 zł, w stosunku do A.B. na kwotę 8.020,56 zł, a w stosunku do M.K. na kwotę 6.784,31 zł.Sąd Apelacyjny po rozpoznaniu apelacji wyrokiem z 29 listopada 2023 r. zmienił zaskarżony wyrok w ten sposób, że zmienił decyzje Zakładu Ubezpieczeń Społecznych Oddział w Warszawie z 15 stycznia 2019r. i ustalił, iż z tytułu wykonywania pracy na podstawie umowy zlecenia zawartej z płatnikiem W. sp. z o.o. sp. k. w likwidacji z siedzibą w W. podstawa wymiaru składek na obowiązkowe ubezpieczenia społeczne M.A. w lutym 2016 r. wynosi 4.055 zł, w kwietniu 2016 r. wynosi 4.055 zł, w sierpniu 2016 r. wynosi 4.055 zł;
A.B. w lutym 2016 r. wynosi 4.055 zł, w czerwcu 2016 r. wynosi 4.055 zł, w sierpniu 2016 r. wynosi 4.055 zł; M.K. w marcu 2016 r. wynosi 4.055 zł, w sierpniu 2016 r. wynosi 4.055 zł; i przyjął te podstawy wymiaru do wyliczenia podstawy wymiaru składek i składek na ubezpieczenie zdrowotne, oddalając odwołanie w pozostałym zakresie; zmienił zaskarżony wyrok w punkcie 5 w ten sposób, że zasądził od W. sp. z o.o. sp. k. w likwidacji na rzecz organu rentowego kwotę 2.400 zł tytułem zwrotu kosztów zastępstwa prawnego; oddalił apelację organu rentowego w pozostałej części; zasądził od W. sp. z o.o. sp. k. w likwidacji na rzecz organu rentowego kwotę 1.800 złotych tytułem zwrotu kosztów zastępstwa prawnego w instancji odwoławczej.W skardze kasacyjnej W. sp. z o.o. sp. k. w likwidacji oraz S. sp. z o.o. sp. k. w likwidacji wartość przedmiotu zaskarżenia oznaczyły w odniesieniu do M.A. na kwotę 16.558,00 zł, w odniesieniu do A.B. na kwotę 17.100,00 zł, w odniesieniu do M.K.i na kwotę 16.241,00 zł.W odniesieniu do M.A. na tak określoną wartość składają się:-różnice w podstawach wymiaru składek na ubezpieczenia społeczne za miesiące: luty, kwiecień, czerwiec, sierpień, październik, grudzień 2016 r. oraz luty 2017 r., czyli różnice pomiędzy kwotami z decyzji - przy uwzględnieniu zmiany decyzji wynikającej z wyroku Sądu Apelacyjnego - a kwotami zadeklarowanymi przez odwołującą się Spółkę, suma tych różnic to 15.364,17 zł;-różnice w składkach na ubezpieczenie zdrowotne za sporne miesiące w łącznej kwocie zł 1.193,22 zł, (łącznie po zaokrągleniu 16.558,00 zł)W odniesieniu do A.B. na tak określoną wartość składają się: -różnice w podstawach wymiaru składek na ubezpieczenia społeczne za miesiące: luty, kwiecień, czerwiec, sierpień, październik, grudzień 2016 r. oraz luty 2017 r., czyli różnice pomiędzy kwotami z decyzji - przy uwzględnieniu zmiany decyzji wynikającej z wyroku Sądu Apelacyjnego - a kwotami zadeklarowanymi przez odwołującą się Spółkę, suma tych różnic to 15.876,23 zł;-różnice w składkach na ubezpieczenie zdrowotne za sporne miesiące w łącznej kwocie zł 1.232,98 zł, (łącznie po zaokrągleniu 17.110,00 zł.W odniesieniu do M.K. na tak określoną wartość składają się:-różnice w podstawach wymiaru składek na ubezpieczenia społeczne za miesiące: marzec, maj, sierpień, październik, grudzień 2016 r. oraz luty i kwiecień 2017 r., czyli różnice pomiędzy kwotami z decyzji - przy uwzględnieniu zmiany decyzji wynikającej z wyroku Sądu Apelacyjnego - a kwotami zadeklarowanymi przez odwołującą się Spółkę, suma tych różnic to 15.085,51 zł;-różnice w składkach na ubezpieczenie zdrowotne za sporne miesiące w łącznej kwocie zł 1.155,43 zł (łącznie po zaokrągleniu 16.241,00 zł).Postanowieniem z 26 kwietnia 2024 r.
Sąd Apelacyjny zdecydował o sprawdzeniu wartości przedmiotu zaskarżenia określonej w skardze kasacyjnej na 16.558,00 zł w stosunku do M.A., 17.100,00 zł w stosunku do A.B. i 16.241,00 zł w stosunku do M.K. i w tym celu w tym celu zobowiązał pełnomocnika organu rentowego do wyliczenia różnicy w wysokości składek opłaconych i należnych od odwołującej się spółki na podstawie objętych sporem decyzji przy uwzględnieniu ich zmian dokonanych wyrokiem Sądu Apelacyjnego z 29 listopada 2023 r.W wykonaniu zobowiązania organ rentowy w piśmie z 2 maja 2024 r. określił podstawy wyliczenia wartości przedmiotu zaskarżenia na kwotę 6.862,93 zł w odniesieniu do M.A.; na kwotę 6.194,30 zł w odniesieniu do A.B. i na kwotę 5.888,03 zł w odniesieniu do M.K.Skarżące spółki zajmując stanowisko w związku z powyższym pismem w piśmie procesowym z 23 maja 2024 r. stwierdziły, że podane przez organ rentowy wartości przedmiotu zaskarżenia są nieprawidłowe.
Skarżące spółki argumentowały, odwołując się m.in. do postanowienia Sądu Najwyższego z 6 grudnia 2023 r., III UZ 22/23, że w zaskarżonych decyzjach tylko w odniesieniu do ubezpieczenia zdrowotnego wymierzono składki, natomiast w odniesieniu do ubezpieczeń społecznych ustalono jedynie wysokość podstaw wymiaru składki i dlatego różnice między podstawami wymiaru za poszczególne miesiące składają się na wartość przedmiotu zaskarżenia, inaczej niż przy ubezpieczeniu zdrowotnym.Postanowieniem z dnia 31 lipca 2024 r. III WSC U 61/24 (IIIAUa2991/22) Sąd Apelacyjny w Warszawie ustalił wartość przedmiotu zaskarżenia w odniesieniu do decyzji z dnia 15 stycznia 2019r. dotyczących:
M.A. - na kwotę 6.863 zł; A.B., na kwotę 6.195 zł; M.K., na kwotę 5.889 zł (pkt I.); odrzucił skargę kasacyjną (pkt II.).Sąd Apelacyjny wyjaśnił, że sprawa o ustalenie podstawy wymiaru składek na ubezpieczenia społeczne jest sprawą o prawo majątkowe. Zdaniem Sądu drugiej instancji wyliczenie wartości przedmiotu zaskarżenia dokonane przez skarżące (w sposób hybrydowy - różnica w podstawach wymiaru składek na ubezpieczenia społeczne za sporne miesiące i za te same miesiące różnica w składce zdrowotnej) jest właściwe dla spraw o wysokość (a więc ustalenie) podstawy wymiaru składki z odwołania od decyzji obniżającej podstawę wymiaru składek zadeklarowaną przez płatnika składek względem zgłoszonego do ubezpieczeń społecznych pracownika.W ocenie Sądu Apelacyjnego, okoliczność, że organ rentowy w zaskarżonych decyzjach nie wymierzył składek na ubezpieczenia społeczne, a w tym celu ustalił podstawy ich wymiaru, nie powinna skutkować przyjęciem, że wartość przedmiotu zaskarżenia stanowi różnicę w podstawach wymiaru liczoną w oderwaniu od wymiaru składek jako ich konsekwencji, jak w sprawie z odwołania od decyzji ustalającej wysokość podstawy wymiaru dla celów świadczeń z ubezpieczeń społecznych, zwłaszcza, że w rozpoznawanych decyzjach ustalono wysokość składki na ubezpieczenie zdrowotne.
Nie może być tak, że gdyby w stanie faktycznym w decyzjach określono też wymiar składki na ubezpieczenia społeczne, to wówczas wartość przedmiotu zaskarżenia nie stanowiłaby kwestii spornej, jeśli chodzi o dopuszczalność skargi kasacyjnej.Wobec tego wartości przedmiotu zaskarżenia w niniejszej sprawie to kwoty ostatecznie wyliczone przez organ rentowy jako różnice w składkach za poszczególne miesiące ujęte w spornych decyzjach z uwzględnieniem zmian dokonanych wyrokiem Sądu Apelacyjnego. Mając na względzie przedmiot postępowania w niniejszej sprawie, w której dopuszczalność skargi kasacyjnej zależy od wartości przedmiotu zaskarżenia i ustalenie, że wartość ta jest niższa niż 10.000 zł, Sąd Apelacyjny skargę kasacyjną uznał za niedopuszczalną.W zażaleniu na powyższe postanowienie skarżące zarzuciły naruszenie:
a) art. 3986 § 2 w zw. z art. 3982 § 1 w zw. z art. 367 § 3 k.p.c. poprzez odrzucenie skargi kasacyjnej z tej przyczyny, iż wartość przedmiotu zaskarżenia jest niższa niż dziesięć tysięcy złotych, podczas gdy to ustalenie Sądu Apelacyjnego jest w sposób oczywisty nieprawidłowe, a wartość przedmiotu zaskarżenia przekracza kwotę dziesięciu tysięcy złotych;
b) art. 22 w zw. z art. 3982 § 1 k.p.c. poprzez wadliwe ustalenie wartości przedmiotu zaskarżenia wynikające z przyjęcia, że niniejsza sprawa jest sprawą o wymiar składki, a nie o podstawę wymiaru składki, które skutkowało błędnym przyjęciem, że wartość przedmiotu zaskarżenia w niniejszej sprawie w zakresie w jakim spór dotyczy podstawy wymiaru składek na ubezpieczenia społeczne odpowiada różnicy pomiędzy składką obliczoną od podstawy zadeklarowanej przez Spółkę a składką liczoną od podstawy ustalonej w zaskarżonych decyzjach, podczas gdy przedmiotem sporu nie jest wymiar składek i składka ta nie została w decyzjach ustalona, ale spór dotyczył podstawy wymiaru składek, stąd też wartość przedmiotu zaskarżenia powinna zostać ustalona jako różnica między zadeklarowaną przez Spółkę podstawą wymiaru składek a podstawą wymiaru składek ustaloną w decyzjach organu rentowego (z uwzględnieniem modyfikacji tej podstawy dokonanej przez Sąd drugiej instancji); błędne ustalenie wartości przedmiotu zaskarżenia w pkt I. postanowienia (ustalenie, że wartość ta jest niższa niż 10.000,00 złotych) skutkowało błędnym rozstrzygnięciem w pkt II. postanowienia, tj. błędnym postanowieniem o odrzuceniu skargi kasacyjnej jako niedopuszczalnej.Mając na uwadze powyższe skarżące wniosły o uchylenie zaskarżonego postanowienia w całości i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania Sądowi Apelacyjnemu w Warszawie oraz o zasądzenie od organu rentowego na rzecz skarżącego i zainteresowanego kosztów postępowania zażaleniowego, w tym kosztów zastępstwa procesowego według norm przepisanych.
Sąd Najwyższy zważył, co następuje:
Zażalenie jest uzasadnione.W orzecznictwie Sądu Najwyższego przyjęto, że w sprawach, w których przedmiotem sporu nie jest wysokość zobowiązania składkowego, ale wysokość samej podstawy wymiaru - wartość przedmiotu zaskarżenia stanowi różnica między zadeklarowaną przez płatnika składek podstawą wymiaru składek, a podstawą wymiaru określoną przez organ rentowy za sporny okres - art. 22 w związku z art. 3982 § 1 k.p.c. (zob. postanowienia Sądu Najwyższego: z 10 października 2017 r., II UZ 59/17, LEX nr 2397614; z 16 stycznia 2018 r., III UZ 12/17, LEX nr 2439112; z 6 marca 2019 r., II UZ 1/19, LEX nr 2629832; z 21 sierpnia 2019 r., III UZ 19/19, LEX nr 3364045).Zaskarżoną decyzją organ rentowy ustalił sporną w sprawie wysokość podstawy wymiaru składek na ubezpieczenia społeczne oraz ubezpieczenie zdrowotne, a także wysokość składek na to ostatnie ubezpieczenie.
Nie ma wątpliwości, że spór w swojej istocie nie dotyczył składek, lecz podstawy ich wymiaru. Podobnie jak w sprawie zakończonej postanowieniem Sądu Najwyższego z 8 listopada 2013 r., II UZ 61/13 (LEX nr 1396417), wartości przedmiotu zaskarżenia nie mogła stanowić różnica w wysokości składek pomiędzy składką uiszczoną, a ustaloną w zaskarżonej decyzji w sytuacji, gdy decyzja ta nie określała wysokości składek na ubezpieczenia społeczne ani należności z tytułu składek. Wobec tego płatnik trafnie zarzucił naruszenie przez Sąd Apelacyjny art. 22 k.p.c. Sąd odwoławczy błędnie stwierdził, że brak ustalenia w decyzji wysokości składek z jednoczesnym wskazaniem prawidłowej, zdaniem organu, podstawy ich wymiaru nie oznacza, że spór w swojej istocie dotyczy podstawy wymiaru.
Należy podkreślić, że w cytowanym wyżej postanowieniu II UZ 61/13 Sąd Najwyższy stwierdził, że wartości przedmiotu zaskarżenia nie mogła stanowić wielkość różnicy wysokości podstawy składek pomiędzy składką uiszczoną a ustaloną w zaskarżonej decyzji w sytuacji, gdy decyzja ta nie określała wysokości składek wymierzonych od ustalonej w niej podstawy ich wymiaru.Z tych względów Sąd Najwyższy na podstawie art. 39815 § 1 k.p.c. w związku z art. 3941 § 3 k.p.c. orzekł jak w sentencji. [I.T.][a.ł]