Legislator Giurisprudenza & Legislazione
II USK 288/25 Generato dall'IA

Supreme Court dismisses social security appeal, ruling ZUS failed to prove corporate piercing for employment status.

Numero d'incarto II USK 288/25
Autorità giudiziaria
Giurisdizione Polonia (PL)
Esito del giudizio Respinto (Dismissed)

Sintesi Legislator

Generato dall'IA

The Supreme Court dismissed the Social Insurance Institution's (ZUS) cassation appeal against a lower court ruling that denied mandatory social security coverage to an employee of a subsidiary company. The ZUS argued that corporate 'piercing' should apply due to the parent company's dominance, but the court found the evidence insufficient to prove the civil contracts concealed an actual employment relationship. Consequently, the court held that the lower courts correctly applied the law by not requiring a finding of contract invalidity to determine the employee's status under the Social Security System Act.

Regesto Legislator

Generato dall'IA

Art. 8 ust. 2a ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych; The Social Insurance Institution must prove that civil contracts between a subsidiary and an employee conceal an employment relationship; mere corporate group dominance does not automatically establish the employee's status as a worker of the dominant company.

Parole chiave

Generato dall'IA
social security coverage corporate piercing employment status subsidiary company cassation appeal burden of proof civil contract validity società di capitali

Disposizioni normative citate

Generato dall'IA
art. 8 ust. 2a ustawy z dnia 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych
Sądy obu instancji uznały, że organ rentowy zaskarżoną decyzją nieprawidłowo zastosował art. 8 ust. 2a ustawy z dnia 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych (tekst jednolity: Dz.U.
art. 233 § 1 k.p.c.
Czym innym jest natomiast sytuacja, w której sąd oceniał materiał dowodowy, kierując się metodą kognitywną z art. 233 § 1 k.p.c., i na tej podstawie dokonał wiążących ustaleń stanu faktycznego.
art. 6 k.c.
Wobec tego wskazać należy, że w orzecznictwie utrwalona jest wykładnia negująca możliwość skutecznego podnoszenia w skardze kasacyjnej zarzutu naruszenia przez Sąd drugiej instancji art. 6 k.c., gdy zmierza on do zakwestionowania ustaleń faktycznych (por.
art. 3989 § 2 k.p.
Ujęta w art. 3989 § 1 pkt 4 k.p.c.
art. 98 § 1 w związku z art. 39821 k.p.c.
oraz art. 98 § 1 w związku z art. 39821 k.p.c.).AGM[SOP] Bohdan Bieniek‎ Bohdan Bieniek‎
art. 22 § 1 k.p
2a ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych; (-) sąd ograniczając się do badania powiązań osobowo-kapitałowych między wymienionymi podmiotami wyłącznie z perspektywy art. 22 § 1 k.p.
art. 3989 § 1 pkt 4 k.p.c
Ujęta w art. 3989 § 1 pkt 4 k.p.c.
art. 233 § 1 k.p.c
Czym innym jest natomiast sytuacja, w której sąd oceniał materiał dowodowy, kierując się metodą kognitywną z art. 233 § 1 k.p.c., i na tej podstawie dokonał wiążących ustaleń stanu faktycznego.
art. 6 k.c
Wobec tego wskazać należy, że w orzecznictwie utrwalona jest wykładnia negująca możliwość skutecznego podnoszenia w skardze kasacyjnej zarzutu naruszenia przez Sąd drugiej instancji art. 6 k.c., gdy zmierza on do zakwestionowania ustaleń faktycznych (por.
art. 3989 § 2 k.p
Ujęta w art. 3989 § 1 pkt 4 k.p.c.

Giurisprudenza citata

Generato dall'IA
wyrok z 13 czerwca 2000 r., V CKN 64/00
wyrok z 15 października 2004 r., II CK 62/04
wyrok z 8 listopada 2005 r., I CK 178/05
wyrok z 15 lutego 2008 r., I CSK 426/07
postanowienie Sądu Najwyższego z 4 grudnia 2024 r., II USK 4/24
IV CSK 263/15
Supreme Court dismisses cassation appeal as clearly unfounded due to lack of obvious legal error in lower court ruling.
I UK 184/16
Supreme Court quashes social security decision regarding self-employment and maternity protection under Labor Code.
II CK 62/04
232; z 15 października 2004 r., II CK 62/04, LEX nr 197635; z 8 listopada 2005 r., I CK 178/05, LEX nr 220844 oraz z 15 lutego 2008 r., I CSK 426/07, LEX nr 465919).Przywołana przez organ rentowy koncepcja „przebicia korporacyjnego" miałaby potencjalne znaczenie w kontekście art.
I CK 178/05
Supreme Court vacates lower court dismissal, remands case to reconsider damages claim for VAT withholding breach.
I CSK 426/07
Supreme Court dismisses hospital's appeal, upholding state liability for salary increases based on statutory funding share.
Generato dall'IA

Ti chiedi come si applica questa sentenza alla tua fattispecie?

Analizza questa decisione insieme alla legislazione federale e cantonale, ai commentari e alla giurisprudenza successiva in Legislator AI.

Apri in Legislator →

Testo completo

II USK 288/25 POSTANOWIENIE Dnia 9 grudnia 2025 r.Sąd Najwyższy w składzie: SSN Bohdan Bieniek w sprawie z odwołania S. spółki z ograniczoną odpowiedzialnością z siedzibą w W.‎przeciwko Zakładowi Ubezpieczeń Społecznych III Oddziałowi w Warszawie‎z udziałem W.P. i S.1 spółki z ograniczoną odpowiedzialnością z siedzibą w W.‎o niepodleganie ubezpieczeniom społecznym,‎po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w Izbie Pracy i Ubezpieczeń Społecznych w dniu 9 grudnia 2025 r.,‎na skutek skargi kasacyjnej organu rentowego od wyroku Sądu Apelacyjnego w Warszawie‎z dnia 16 kwietnia 2025 r., sygn. akt III AUa 1435/22, 1. odmawia przyjęcia skargi kasacyjnej do rozpoznania, 2. zasądza od organu rentowego na rzecz odwołującej się i zainteresowanej spółki kwoty po 240 (dwieście czterdzieści) zł tytułem zwrotu kosztów zastępstwa procesowego w postępowaniu kasacyjnym.

UZASADNIENIE

Sąd Apelacyjny w Warszawie, wyrokiem z dnia 16 kwietnia 2025 r., oddalił apelację Zakładu Ubezpieczeń Społecznych, III Oddział w Warszawie od wyroku Sądu Okręgowego w Warszawie z dnia 27 września 2022 r., zmieniającego decyzję organu rentowego z dnia 8 marca 2022 r., stwierdzającego że W.P. (dalej jako zainteresowany) nie podlegał jako pracownik obowiązkowo ubezpieczeniom emerytalnemu, rentowemu, chorobowemu i wypadkowemu u płatnika składek S. Sp. z o.o. w W. (dalej jako odwołująca się lub płatnik) z tytułu wykonywania umowy o pracę zawartej z S.1 Sp. z o.o. (dalej jako Spółka) od dnia 1 stycznia 2006 r. do dnia 31 sierpnia 2018 r.W sprawie ustalono, że zainteresowany był zatrudniony przez Spółkę, we wskazanych okresach, na podstawie kolejnych umów o pracę.

W spornym okresie mieli też umowy zlecenia zawarte z odwołującą się, na podstawie których wykonywali podobne czynności co w oparciu o umowę o pracę. Odwołująca się jest wspólnikiem Spółki. Obie spółki wchodzą w skład jednej grupy kapitałowej, w której jednostką dominującą jest odwołująca się. Sądy obu instancji uznały, że organ rentowy zaskarżoną decyzją nieprawidłowo zastosował art. 8 ust. 2a ustawy z dnia 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych (tekst jednolity: Dz.U. z 2025 r., poz. 350, dalej jako ustawa systemowa), ponieważ dla prawidłowego zastosowania tego przepisu nie dokonuje się stwierdzenia fikcyjności (nieważności) umowy cywilnoprawnej.

Na podstawie art. 8 ust. 2a ustawy systemowej to Spółka powinna być płatnikiem składek od przychodu uzyskiwanego przez zainteresowanego z umowy o pracę i umowy zlecenia, a nie odwołująca się.Skargę kasacyjną wywiódł organ rentowy, zaskarżając wyrok Sądu Apelacyjnego w całości. Organ rentowy wniósł o przyjęcie skargi kasacyjnej do rozpoznania z uwagi na fakt, iż skarga jest oczywiście uzasadniona z następujących przyczyn: (-) sąd powinien poddać decyzję organu kontroli merytorycznej, a zatem zbadać czy organ rentowy prawidłowo zastosował przepisy prawa przy ustalonym stanie faktycznym, co w przedmiotowej sprawie sprowadza się do ustalenia czy faktycznie nastąpiło tzw. przebicie „zasłony korporacyjnej” prowadzące do obejścia przepisów ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych, to jest art. 8 ust. 2a ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych; (-) sąd ograniczając się do badania powiązań osobowo-kapitałowych między wymienionymi podmiotami wyłącznie z perspektywy art. 22 § 1 k.p. nie jest w stanie poddać decyzji organu rentowego merytorycznej kontroli wskazującej na tzw.

„uniesienie zasłony korporacyjnej” bez wykładni art. 3 i art. 22 § 1 k.p. z uwzględnieniem koncepcji przebicia zasłony korporacyjnej, ponieważ w świetle art. 22 § 1 k.p. spółka zależna jako odrębny podmiot istniejący w obrocie gospodarczym będzie w sposób oczywisty traktowana jako pracodawca dla ubezpieczonego z uwagi na konieczność wykonania szeregu formalnych czynności mających na celu urealnienie „nieważnego” (na gruncie przepisów prawa ubezpieczeń społecznych) w swej istocie stosunku pracy (takich jak zawarcie umowy o pracę, obsługa kadrowo-płacowa itp.).W odpowiedzi na skargę kasacyjną odwołująca się oraz zainteresowany wnieśli o wydanie postanowienia o odmowie przyjęcia skargi kasacyjnej ewentualnie jej oddalenie oraz zasądzenie zwrotu kosztów postępowania, w tym zwrotu kosztów zastępstwa procesowego według norm przepisanych.

Sąd Najwyższy zważył, co następuje:

Skarga kasacyjna nie kwalifikowała się do przyjęcia celem jej merytorycznego rozpoznania, ponieważ nie jest oczywiście uzasadniona. Ujęta w art. 3989 § 1 pkt 4 k.p.c. przesłanka ma miejsce wtedy, gdy zasadność podniesionych w niej zarzutów wynika prima facie, bez głębszej analizy prawnej. Dotyczy to więc jedynie uchybień przepisom prawa materialnego albo procesowego, zarzucanym sądowi drugiej instancji, o charakterze elementarnym polegających w szczególności na oparciu rozstrzygnięcia na wykładni przepisu oczywiście sprzecznej z jednolitą i ugruntowaną jego wykładnią przyjmowaną w orzecznictwie i nauce prawa, na zastosowaniu przepisu, który już nie obowiązywał, względnie na oczywiście błędnym zastosowaniu określonego przepisu w ustalonym stanie faktycznym (postanowienie Sądu Najwyższego z 6 listopada 2015 r., IV CSK 263/15, LEX nr 1940571).

W rozpoznawanej sprawie żadna taka okoliczność nie miała miejsca.Sąd Najwyższy w obecnym składzie podziela argumentację wyrażoną w uzasadnieniach m.in. postanowień Sądu Najwyższego z dnia 11 kwietnia 2024 r., II USK 154/23 (LEX nr 3703679), z dnia 20 lutego 2024 r., II USK 336/23 (LEX nr 3687155), z dnia 16 października 2024 r. II USK 211/23 (LEX nr 3768918), z dnia 4 grudnia 2024 r., II USK 4/24, (LEX nr 3815820), z dnia 18 września 2024 r., II USK 171/24 (LEX nr 3769543), z dnia z dnia 16 kwietnia 2025 r., II USK 275/24 (LEX nr 3863788), którymi odmówiono przyjęcia analogicznie argumentowanych skarg kasacyjnych organu rentowego złożonych w podobnych sprawach dotyczących odwołującej się oraz zainteresowanej spółki.O oczywistej zasadności skargi nie świadczy wyrażany przez organ rentowy pogląd, iż "Sąd powinien poddać decyzję organu kontroli merytorycznej, a zatem zbadać czy organ rentowy prawidłowo zastosował przepisy prawa przy ustalonym stanie faktycznym, co w przedmiotowej sprawie sprowadza się do ustalenia czy faktycznie nastąpiło tzw. przebicie zasłony korporacyjnej prowadzące do obejścia art. 8 ust. 2a ustawy systemowej".

Tak sformułowany postulat w żaden sposób nie przemawia „prima facie”, że skarga jest oczywiście uzasadniona i zostanie rozstrzygnięta na korzyść skarżącego, aby wyeliminować z obrotu prawnego wadliwe orzeczenie, tym bardziej, że taka kontrola prawidłowości zaskarżonej decyzji została przeprowadzona. Ponadto trafnie uwypuklił Sąd Najwyższy w postanowieniu z 20 lutego 2024 r., II USK 336/23 (LEX nr 3687155), odmawiając przyjęcia skargi kasacyjnej skarżącego w sprawie o tym samym stanie faktycznym i prawnym odnośnie do innego zainteresowanego, że „zastosowanie art. 8 ust. 2a nie budzi wątpliwości.

Wykonując umowę zlecenia zawartą z odwołującą się, zainteresowany jako pracownik spółki zależnej z tytułu tejże umowy cywilnej podlega ubezpieczeniom jako pracownik. Nawet gdyby zgodnie z oczekiwaniem organu (niepopartym dostatecznym materiałem dowodowym) uznać, że stosunek pracy wynikający z umowy zawartej ze spółką zależną w rzeczywistości łączyłby ubezpieczonego z odwołującą się, to nie miałaby wpływu na zastosowanie w sprawie art. 8 ust. 2a ustawy systemowej. Tylko gdyby uznać, że zawarte z odwołującą się umowy cywilne w swojej istocie skrywają stosunek pracy, art. 8 ust. 2a nie miałby zastosowania, lecz wówczas również istniałby tytuł pracowniczy, choć z art. 8 ust. 1 ustawy" (tak też m.in. postanowienia Sądu Najwyższego: z 5 czerwca 2024 r., II USK 226/23, niepubl.; z 24 kwietnia 2024 r., II USK 179/23, LEX nr 3715417; z 11 kwietnia 2024 r., II USK 154/23, LEX nr 3703679; z 20 marca 2023 r., II USK 219/23, LEX nr 3695251).Odnosząc się do rozkładu ciężaru dowodów w postępowaniu cywilnym z zakresu ubezpieczeń społecznych, należy przypomnieć, że Sąd Najwyższy w wyroku z 10 maja 2017 r., I UK 184/16 (LEX nr 2305920) stwierdził, że ciężar udowodnienia wchodzi w rachubę dopiero wówczas, gdy pewne twierdzenia okażą się nieudowodnione, a nie już wtedy, gdy strona nie przedstawiła środków dowodowych na potwierdzenie lub zaprzeczenie danej okoliczności.

Oznacza to, że rozkład ciężaru dowodu stanowi regułę wskazującą stronę, która ma ponieść negatywne skutki nieudowodnienia określonych twierdzeń. Na tym polega funkcja ciężaru dowodowego. Pozwala rozstrzygnąć sprawę merytorycznie, także wówczas, gdy sąd nie zdołał w ogóle albo w pewnej części wyjaśnić stanu faktycznego sprawy. Czym innym jest natomiast sytuacja, w której sąd oceniał materiał dowodowy, kierując się metodą kognitywną z art. 233 § 1 k.p.c., i na tej podstawie dokonał wiążących ustaleń stanu faktycznego.

W tym wypadku nie dochodzi do właściwego lub niewłaściwego rozłożenia ciężaru dowodowego.W rozpoznawanej sprawie Sądy meriti odnosząc się do środków dowodowych przedstawionych przez organ rentowy w sprawie, oceniwszy, że nie jest możliwe uprawdopodobnienie, że między ubezpieczonym a spółką zależną nie istniał stosunek pracy, który w rzeczywistości był wykonywany, nie potwierdziły stanowiska organu. Nie sposób w rozpoznawanej sprawie stwierdzić na czym rzeczywiście miałoby polegać naruszenie reguły rozkładu ciężaru dowodu przez Sądy, skoro korzystna dla odwołującej się okoliczność (wykonywanie pracy dla spółki zależnej) została udowodniona, zaś okoliczność wykazana przez ZUS (zależność spółki będącej pracodawcą od odwołującej) nie wpływa na konkluzję co do to, który podmiot jest w tym przypadku pracodawcą.

Wobec tego wskazać należy, że w orzecznictwie utrwalona jest wykładnia negująca możliwość skutecznego podnoszenia w skardze kasacyjnej zarzutu naruszenia przez Sąd drugiej instancji art. 6 k.c., gdy zmierza on do zakwestionowania ustaleń faktycznych (por. wyroki: z 13 czerwca 2000 r., V CKN 64/00, OSNC 2000 Nr 12, poz. 232; z 15 października 2004 r., II CK 62/04, LEX nr 197635; z 8 listopada 2005 r., I CK 178/05, LEX nr 220844 oraz z 15 lutego 2008 r., I CSK 426/07, LEX nr 465919).Przywołana przez organ rentowy koncepcja „przebicia korporacyjnego" miałaby potencjalne znaczenie w kontekście art. 8 ust. 2a ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych, gdyby odwołująca się twierdziła, że w sprawie przywołany przepis nie ma zastosowania.

Wówczas organ dążyłby do jego zastosowania argumentując, że ścisłe powiązanie między spółkami w ramach tej samej grupy kapitałowej w każdym przypadku świadczy o tożsamości interesu ekonomicznego w ramach grupy. W rozpoznawanej sprawie zastosowanie art. 8 ust. 2a nie budzi jednak wątpliwości. Wykonując umowę zlecenia zawartą z odwołującą się, ubezpieczony jako pracownik spółki zależnej z tytułu tejże umowy cywilnej podlega ubezpieczeniom jako pracownik. Nawet gdyby zgodnie z oczekiwaniem organu (niepopartym dostatecznym materiałem dowodowym) uznać, że stosunek pracy wynikający z umowy zawartej ze spółką zależną w rzeczywistości łączył ubezpieczonego z odwołującą, to nie miałoby wpływu na zastosowanie w sprawie art. 8 ust. 2a ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych.

Tylko gdyby uznać, że zawarte z odwołującą się umowy cywilne w swojej istocie skrywają stosunek pracy, art. 8 ust. 2a nie miałby zastosowania, lecz wówczas również istniałby tytuł pracowniczy, choć na podstawie art. 8 ust. 1 ustawy (por. postanowienie Sądu Najwyższego z 4 grudnia 2024 r., II USK 4/24, LEX nr 3815820).Resumując, organ rentowy we wniosku o przyjęcie skargi kasacyjnej do rozpoznania nie wykazał nie tylko kwalifikowanej formy jej zasadności, lecz w ogóle nie był w stanie wyjaśnić na czym miałoby polegać naruszenie przywołanych przepisów.Mając powyższe na względzie, Sąd Najwyższy orzekł jak w sentencji (art. 3989 § 2 k.p. oraz art. 98 § 1 w związku z art. 39821 k.p.c.).AGM[SOP] Bohdan Bieniek‎ Bohdan Bieniek‎