Supreme Court dismisses teacher's pension appeal, ruling termination for disability does not qualify as voluntary resignation under the Teachers' Charter.
Sintesi Legislator
Generato dall'IAThe Supreme Court dismissed the teacher's cassation appeal against the Social Insurance Institution's refusal to grant a pension. The court found that the termination of the employment contract was based on a medical decision regarding permanent disability, not a voluntary resignation by the teacher. Consequently, the court held that such a termination does not satisfy the statutory requirements for a teacher's pension under the Teachers' Charter.
Regesto Legislator
Generato dall'IAArt. 88 ust. 1 Karty Nauczyciela; Art. 3931, 3932 KPC: Termination of a teacher's employment contract due to permanent disability does not constitute a voluntary resignation required to grant a teacher's pension.
Parole chiave
Generato dall'IADisposizioni normative citate
Generato dall'IAGiurisprudenza citata
Generato dall'IATesto completo
Wyrok z dnia 5 lipca 2001 r.
II UKN 482/00
Przewodniczący SSN: Barbara Wagner
Sędziowie SN: Jerzy Kuźniar (sprawozdawca)
Maria Tyszel
Sąd Najwyższy - Izba Administracyjna, Pracy i Ubezpieczeń Społecznych
po rozpoznaniu w dniu 5 lipca 2001 r. sprawy z wniosku K. W. przeciwko
Zakładowi Ubezpieczeń Społecznych - Oddziałowi w S. o prawo do
emerytury na skutek kasacji wnioskodawczyni od wyroku Sądu
Apelacyjnego w (…) z dnia 27 kwietnia 2000 r., sygn. akt III AUa (…)
1. Oddala kasację,
2. przyznaje adwokatowi M. L., Kancelaria Adwokacka w L. od Skarbu
Państwa (Kasa Sądu Apelacyjnego w (…)) kwotę 100 zł (sto) tytułem
nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej wnioskodawczyni z urzędu.
Uzasadnienie
Decyzjami z dnia 19 marca 1999 r. i 12 maja 1999 r. Zakład Ubezpieczeń
Społecznych Oddział w S. odmówił przyznania wnioskodawczyni K. W.
prawa do emerytury nauczycielskiej - początkowo z uwagi na brak 30-to
letniego okresu zatrudnienia, a ostatecznie z uwagi na to, że do
rozwiązania stosunku pracy nie doszło na wniosek nauczyciela.
Wyrokiem z dnia 8 listopada 1999 r. Sąd Okręgowy - Sąd Pracy i
Ubezpieczeń Społecznych w S. zmienił zaskarżoną decyzję i ustalił
prawo do emerytury od 1 stycznia 1999 r. oraz przyznał koszty
zastępstwa procesowego na rzecz ustanowionego z urzędu adwokata.
Sąd pierwszej instancji ustalił, że wnioskodawczyni 15 grudnia 1990 r.
złożyła w organie rentowym wniosek o przyznanie jej renty inwalidzkiej.
Pierwsza decyzja w tym przedmiocie zapadła 15 lutego 1991 r.,
natomiast 7 grudnia 1990 r. Dyrektor Delegatury Kuratorium Oświaty i
Wychowania w M. rozwiązał z dniem 5 grudnia 1990 r. stosunek pracy z
wnioskodawczynią
wobec
wydania
przez
Komisję
Lekarską
d/s
Inwalidztwa i Zatrudnienia w M. orzeczenia o trwałej niezdolności do
pracy w pełnym wymiarze zajęć na zajmowanym stanowisku.
Wnioskodawczyni
jako
osoba
uprawniona
do
renty
inwalidzkiej
wykonywała pracę zarobkową od 1 września 1996 r. do 31 stycznia 1997
r. w Szkole Podstawowej w M. w charakterze nauczyciela bibliotekarza, a
następnie w Zakładzie w M. w okresach od 4 marca do 10 lipca 1997 r.,
od 1 września do 15 grudnia 1997 r., od 15 marca do 11 lipca 1998 r.
oraz od 16 września 1998 r. do 5 lutego 1999 r.
Łącznie ze stażem pracy w zawodzie nauczyciela wynoszącym ponad 25
lat, wnioskodawczyni udowodniła zatrudnienie 30 lat i 20 dni.
Zdaniem Sądu I instancji stosunek pracy został rozwiązany na wniosek
pracownika, który wystąpił o rentę inwalidzką. Wniosek ten należało
traktować jako wniosek o rozwiązanie stosunku pracy z uwagi na stan
zdrowia. Nie ma znaczenia, że zakład pracy uznał, iż stosunek pracy
został rozwiązany w związku z wydanym przez komisję lekarską
orzeczeniem
o
trwałej
niezdolności
do
pracy
na
zajmowanym
stanowisku.
Sąd I instancji podkreślił, iż nie jest zasadna argumentacja organu
rentowego, że wnioskodawczyni w dacie złożenia wniosku o emeryturę
nie była nauczycielem, a więc nie jest możliwe zastosowanie do niej
przepisu art. 88 ust. 1 Karty Nauczyciela, bowiem przepis ten nie
wymaga aby w chwili składania wniosku osoba, która przepracowała 20
lat w zawodzie nauczyciela musiała pozostawać w stosunku pracy.
Warunkiem ubiegania się o emeryturę jest rozwiązanie stosunku pracy
na wniosek, ale niekoniecznie przez czynnego zawodowo, nauczyciela.
Fakt, iż wnioskodawczyni przebywając na rencie wykonywała pracę
zarobkową nie związaną z zawodem nauczycielskim, nie zmienia faktu,
iż przez okres wymagany ustawą pracowała jako nauczyciel i może
korzystać z uprawnień zawartych w art. 88 Karty Nauczyciela.
Sąd Okręgowy powołał się na analogiczne stanowisko zawarte w wyroku
Sądu Apelacyjnego w Łodzi z dnia 20 listopada 1997 r. w sprawie III AUA
444/97 - OSA Nr 5 z 1998 r.
W wyniku apelacji organu rentowego Sąd Apelacyjny w (…) zmienił
zaskarżony wyrok i oddalił odwołanie, wskazując że wystąpienie przez
wnioskodawczynię z wnioskiem o rentę inwalidzką, a nie emeryturę
nauczycielską, zostało spowodowane rozwiązaniem z nią stosunku pracy
w trybie art. 23 ust. 1 pkt 3 Karty Nauczyciela - ustawa z dnia 26 stycznia
1982 r. (t.j. Dz.U. z 1997 r. Nr 56, poz. 357 ze zm.), a takie rozwiązanie
nie jest rozwiązaniem wymaganym przez art. 88 Karty. W uzasadnieniu
powołano się także na stanowisko Sądu Najwyższego zawarte w wyroku
z dnia 15 grudnia 1997 r., II UKN 412/97 (OSNAPiUS 1998/21/636) wyrok z dnia 27 kwietnia 2000 r., III AUa 552/99.
Powyższy wyrok zaskarżyła kasacją wnioskodawczyni i zarzucając
naruszenie przepisów prawa procesowego - art. 233 § 1 i 328 § 2 KPC wniosła o jego zmianę i oddalenie odwołania organu rentowego,
względnie jego uchylenie i przekazanie sprawy Sądowi Apelacyjnemu do
ponownego rozpoznania. W ocenie skarżącej do rozwiązania stosunku
pracy doszło z jej inicjatywy, a wyrok Sądu „jest niesłuszny”.
Sąd Najwyższy zważył co następuje:
Na wstępie należy, przypominając treść art. 39311 KPC, stwierdzić, że
Sąd Najwyższy w zasadzie rozpoznaje sprawę w granicach kasacji, co
oznacza, iż wiązany jest jej podstawami, a także kierunkiem wniosków.
W rozpoznawanej sprawie brak zarzutu naruszenia przepisów prawa
materialnego, zaś zarzuty procesowe w istocie ograniczają się do
twierdzenia, że dokonano dowolnej oceny zebranego w sprawie
materiału dowodowego, mimo że okoliczności faktyczne sprawy
właściwie nie były wątpliwe, zaś sporna była kwestia czy rozwiązanie
umowy o pracę, w przytoczonym w części wstępnej stanie faktycznym
sprawy, mogło być traktowane na tle przepisów prawa materialnego (art.
88 ust. 1 Karty Nauczyciela) jako rozwiązanie w celu przyznania
emerytury
nauczycielskiej.
Pomijając
nawet,
że
w
orzecznictwie
kasacyjnym Sądu Najwyższego utrwalony jest pogląd, iż nie ma
usprawiedliwionych podstaw kasacja, oparta na ogólnikowym zarzucie
naruszenia przez sąd art. 233 § 1 KPC w sytuacji gdy dokonane przez
sąd ustalenia są niewadliwe i zgodne z treścią zebranego materiału
dowodowego (por. wyroki z dnia 14 i 18 lutego 1997 r., II UKN 77 i 89/96
- OSNAPiUS 1997/21/426 i 427), należy stwierdzić nieprzystawalność
tego zarzutu do okoliczności sprawy i jego w związku z tym nietrafność.
Warto też zauważyć, że stosownie do art. 3931 pkt 2 KPC podstawą
kasacji nie może być naruszenie jakichkolwiek przepisów postępowania,
ale tylko takich, których naruszenie mogło wywrzeć istotny wpływ na
wynik sprawy. Ta ostatnia okoliczność winna być w uzasadnieniu kasacji
opartej na takim zarzucie wykazana..
Nie można także podzielić zarzutu, że naruszenie art. 328 § 2 KPC, w
istotny sposób wpłynęło na wynik sprawy. Przepis ten wymienia
konieczne „składniki” uzasadnienia wyroku, a jego naruszenie z całą
pewnością nie może być kwalifikowane jako wpływające, i to w istotny
sposób, na wynik sprawy. Uzasadnienie wyroku wyjaśnia przyczyny dla
jakich
orzeczenie
zostało
wydane,
sporządzane
jest
już
po
rozstrzygnięciu sprawy (ex post) i, co oczywiste, sporządzenie go nawet
z naruszeniem wymagań ustawowych, nie może wpływać istotnie na
sposób rozstrzygnięcia..
Gdy więc kasacja nie zawiera usprawiedliwionych podstaw należało
orzec o jej oddaleniu po myśli art. 3932 KPC.