Legislator Giurisprudenza & Legislazione
II UKN 187/99 Generato dall'IA

Early retirement right denied when applicant reached age 55 outside special conditions employment period.

Numero d'incarto II UKN 187/99
Autorità giudiziaria
Giurisdizione Polonia (PL)
Esito del giudizio Respinto (Dismissed)

Sintesi Legislator

Generato dall'IA

The Supreme Court dismissed the cassation appeal against the Social Insurance Institution's refusal of early retirement benefits. The applicant, a mason, worked in special conditions for over 25 years but reached age 55 while employed as a forester after leaving the mine. The court held that the strict statutory requirement to reach age 55 during the special conditions employment period could not be interpreted more leniently due to the special nature of the regulation. Consequently, the applicant's failure to meet this specific temporal condition resulted in the denial of the right to early retirement.

Regesto Legislator

Generato dall'IA

§ 7 pkt 2 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 7 lutego 1983 r. w sprawie wieku emerytalnego pracowników zatrudnionych w szczególnych warunkach lub w szczególnym charakterze; The right to early retirement under this regulation is strictly conditional upon reaching the age of 55 during the performance of work in special conditions or at a position listed in Annex Part II B, and no systemic interpretation allowing for a broader timeframe is permissible.

Parole chiave

Generato dall'IA
early retirement right special conditions employment age 55 requirement strict statutory interpretation social insurance benefits cassation appeal dismissal temporal employment condition

Disposizioni normative citate

Generato dall'IA
§ 7 pkt 2 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 7 lutego 1983 r. w sprawie wieku emerytalnego pracowników zatrudnionych w szczególnych warunkach lub w szczególnym charakterze
Prawo do emerytury wynikające z § 7 pkt 2 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 7 lutego 1983 r. w sprawie wieku emerytalnego pracowników zatrudnionych w szczególnych warunkach lub w szczególnym charakterze (Dz.U.
art. 393 § 1 Kodeksu postępowania cywilnego
oddalona na podstawie art. 39312 KPC.
art. 55 ust. 1 in principio ustawy z dnia 14 grudnia 1982 r. o zaopatrzeniu emerytalnym pracowników
Dokonując tej zmiany, Rada Ministrów działała w ramach delegacji wynikającej z art. 55 in principio ustawy z dnia 14 grudnia 1982 r.
art. 11 ust. 3 i 53 ust. 2 i 3 ustawy z dnia 14 grudnia 1982 r. o zaopatrzeniu emerytalnym pracowników
o zaopatrzeniu emerytalnym pracowników, upoważniającej do stanowienia przepisów określających rodzaje prac lub stanowisk pracy oraz warunki, na podstawie których osobom wymienionym art. 11 ust.
uchwała z dnia 30 stycznia 1996 r., II UZP 25/95

Giurisprudenza citata

Generato dall'IA

Ti chiedi come si applica questa sentenza alla tua fattispecie?

Analizza questa decisione insieme alla legislazione federale e cantonale, ai commentari e alla giurisprudenza successiva in Legislator AI.

Apri in Legislator →

Testo completo

Wyrok z dnia 9 listopada 1999 r.

II UKN 187/99

Prawo do emerytury wynikające z § 7 pkt 2 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 7 lutego 1983 r. w sprawie wieku emerytalnego pracowników zatrudnionych w szczególnych warunkach lub w szczególnym charakterze (Dz.U.

Nr 8, poz. 43 ze zm.) jest uzależnione od osiągnięcia wieku emerytalnego wynoszącego 55 lat w czasie wykonywania pracy w szczególnych warunkach, na

stanowisku objętym wykazem działu II B załącznika do tego rozporządzenia

albo w czasie pracy, do której pracownik został skierowany, stosownie do zaleceń lekarskich.

Przewodniczący: SSN Maria Tyszel, Sędziowie SN: Beata Gudowska (sprawozdawca), Jerzy Kuźniar.

Sąd Najwyższy, po rozpoznaniu w dniu 9 listopada 1999 r. sprawy z wniosku

Władysława K. przeciwko Zakładowi Ubezpieczeń Społecznych-Oddziałowi w T.G. o

prawo do wcześniejszej emerytury, na skutek kasacji wnioskodawcy od wyroku Sądu

Apelacyjnego w Katowicach z dnia 16 grudnia 1998 r. [...]

o d d a l i ł kasację.

Uzasadnienie

Ubezpieczony Władysław K. pracował w Hucie "B." łącznie przez okres ponad

25 lat, potwierdzony świadectwem wykonywania pracy w szczególnych warunkach.

Była to praca w charakterze murarza pieców i urządzeń przemysłowych, a więc na

stanowisku wymienionym w dziale II wykazu B załącznika do rozporządzenia Rady

Ministrów z dnia 7 lutego 1982 r. w sprawie wieku emerytalnego pracowników zatrudnionych w szczególnych warunkach lub w szczególnym charakterze (Dz.U. Nr 8,

poz. 43 ze zm.). Po ukończeniu 55 roku życia wniósł o przyznanie prawa do emerytury wynikającego z § 7 rozporządzenia.

Decyzją z dnia 5 marca 1998 r. Oddział Zakładu Ubezpieczeń Społecznych w

T.G. odmówił wnioskowi z tego względu, że ubezpieczony nie wykazał objętej powołanym przepisem § 7 pkt 2 rozporządzenia przesłanki osiągnięcia wieku emerytalnego w czasie wykonywania pracy w szczególnych warunkach. Z braku spełnienia tego

warunku Sąd Wojewódzki-Sąd Pracy i Ubezpieczeń Społecznych w Katowicach nie

znalazł podstaw do uwzględnienia odwołania i - wyrokiem z dnia 24 kwietnia 1998 r. orzekł o jego oddaleniu.

W apelacji wnioskodawca, wywodząc swe prawo do emerytury powoływał się

na swe wieloletnie zatrudnienie w hutnictwie, utratę zatrudnienia oraz niemożność

jego odzyskania wskutek likwidacji większości hut, a także na osiągnięcie wieku 55

lat w czasie pobierania zasiłku dla bezrobotnych.

Rozpoznając apelację, Sąd Apelacyjny w Katowicach ustalił, że wnioskodawca po ustaniu zatrudnienia w Hucie „B.” pracował w szczególnych warunkach także w

Zakładzie Remontowo-Budowlanym “R.” s.c. w B. z siedzibą w G., na podstawie kilku

umów zawieranych na czas określony (od dnia 4 stycznia do dnia 17 sierpnia 1993

r., o dnia 1 lutego do dnia 31 marca oraz od dnia 1 października do dnia 15 listopada

1994 r. i od dnia 20 marca do 17 maja 1995 r.), jednak wiek 55 lat osiągnął nie w

okresie pobierania zasiłku dla bezrobotnych, ale w czasie innej pracy - w charakterze

pracownika leśnego (od 1 kwietnia do 18 października 1996 r.). W świetle tych ustaleń, wyrokiem z dnia 16 grudnia 1998 r., apelację oddalił.

Ze względów słuszności, wobec trudnego - w okresie transformacji przemysłu

hutniczego - położenia osób zatrudnionych w tym przemyśle, Sąd Apelacyjny rozważał, czy mimo ewidentnego niespełnienia omawianego warunku, dopuszczalne byłoby jego uznanie w sytuacji, gdyby wnioskodawca bezpośrednio po utracie pracy w

szczególnych warunkach wyraził gotowość podjęcia odpowiedniego dla niego zatrudnienia (por. art. 2 pkt 11 ustawy z dnia 14 grudnia 1994 r. o zatrudnieniu i przeciwdziałaniu bezrobociu - jednolity tekst: Dz.U. z 1996 r. Nr 47, poz. 211 ze zm.). Doszedł jednak do wniosku, że skoro po upływie jedenastomiesięcznego okresu bez

udokumentowanego zatrudnienia i bez zarejestrowania w Urzędzie Pracy wnioskodawca podjął pracę w leśnictwie, nie zachodzi w jego przypadku możliwość zastosowania przepisu zezwalającego na przyznanie emerytury w wieku wcześniejszym od

ustawowego.

Kasacja wnioskodawcy oparta została na podstawie naruszenia prawa materialnego, przepisu § 7 rozporządzenia, przez to, że Sąd Apelacyjny, przyjąwszy moż-

liwość uwzględnienia wymogu osiągnięcia wieku emerytalnego w czasie pobierania

zasiłku dla bezrobotnych, nie poszedł w swej interpretacji prawa tak daleko, by

uwzględnić go także wówczas, gdy w dacie osiągnięcia wieku 55 lat wnioskodawca

nie pobierał takiego zasiłku “i nie był ciężarem dla społeczeństwa”. W konsekwencji

wnioskodawca wniósł o zmianę zaskarżonego wyroku i przyznanie prawa do emerytury, zgodnie z wnioskiem skierowanym do organu rentowego.

Sąd Najwyższy zważył, co następuje:

Podstawą faktyczną rozstrzygnięcia było ustalenie, że wnioskodawca ukończył

55 lat w dniu 27 czerwca 1997 r. i że w tej dacie nie wykonywał pracy w hutnictwie

ani nie pobierał zasiłku dla bezrobotnych. Niezrozumiały jest zatem zamieszczony w

kasacji postulat, aby Sąd zastosował przepis § 7 ust. 2 cytowanego na wstępie rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 7 lutego 1983 r., zwanego dalej

“rozporządzeniem”, stanowiący o prawie do emerytury pracownika, który “ma wymagany 25 letni okres zatrudnienia, a w nim nie krótszy niż 15 letni okres wykonywania

pracy w szczególnych warunkach w hutnictwie, wymienionej w dziale III wykazu B

oraz osiągnął wynoszący 55 lat wiek emerytalny w czasie wykonywania tych prac lub

w okresie zatrudnienia, do którego skierowany został zgodnie z zaleceniem lekarza”.

Odmowa zastosowania tego przepisu do przypadku wnioskodawcy nie może

być kwestionowana. Nie ma też żadnych podstaw do twierdzenia, że przytoczony

przepis został przez Sąd drugiej instancji niewłaściwie zinterpretowany.

Należy podkreślić, że przepis § 7 ust. 2 rozporządzenia ma charakter szczególny, odbiegający od powszechnie obowiązującej regulacji odnośnie do warunku

osiągnięcia wieku emerytalnego. Racją jego ustanowienia było spowodowanie przechodzenia na emeryturę mężczyzn, w wieku niższym o 10 lat od ustawowego, pod

warunkiem opuszczenia stanowiska pracy objętego wykazem działu II wykazu B załącznika do rozporządzenia. Jedynym dla tego warunku wyjątkiem jest osiągnięcie

wieku emerytalnego podczas innej pracy, do której pracownik został skierowany stosownie do zaleceń lekarskich. Innych wyjątków omawiany przepis nie przewiduje.

Sąd Najwyższy w składzie orzekającym uznał, że przy interpretacji omawianego przepisu, ze względu na jego wyjątkowy charakter, nie jest możliwe odwołanie się

- w kwestii warunku osiągnięcia wieku emerytalnego w czasie zatrudnienia - do wykładni systemowej, zastosowanej w uchwale z dnia 30 stycznia 1996 r., II UZP 25/95

(OSNAPiUS 1996 nr 15, poz. 212). Wyrażony tam pogląd o nieobowiązywaniu po

dniu 1 stycznia 1990 r. warunku osiągnięcia wieku emerytalnego w czasie zatrudnienia lub w ciągu 5 lat od jego ustania odnosił się bowiem do przepisu § 4 rozporządzenia, będącego powieleniem odpowiednich regulacji z art. 26 ustawy o zaopatrzeniu emerytalnym pracowników, w którym przez skreślenie w ust. 1 wyrazów "w czasie zatrudnienia lub w okresie równorzędnym z okresem zatrudnienia lub nie później

niż w ciągu 5 lat od ustania tych okresów" (zmiana wprowadzona z dniem 1 stycznia

1990 r. z mocy art. 1 ust. 9 lit. a ustawy z 24 maja 1990 r. o zmianie niektórych przepisów o zaopatrzeniu emerytalnym, Dz.U. Nr 36, poz. 206) zniesione zostało powiązanie osiągnięcia wieku emerytalnego z zatrudnieniem. To, że odpadły przesłanki do

utrzymania zaostrzonego warunku związanego z osiągnięciem wieku emerytalnego

w ustawie, musiało skutkować - przy niezmienionym brzmieniu rozporządzenia wykonawczego, wydanego w oparciu o ustawę w dawnym brzmieniu - zmianę jego wykładni w tym kierunku, że do praw emerytalnych pracowników, o których mowa w § 4

ust. 1 rozporządzenia z dnia 7 lutego 1983 r., nie stosuje się od dnia 1 stycznia 1990

r. warunku osiągnięcia wieku emerytalnego w czasie zatrudnienia lub w ciągu 5 lat

od ustania zatrudnienia.

Paragraf 7 ust. 2 rozporządzenia takiej wykładni się nie poddaje. Zwrócił

zresztą na to uwagę Sąd Najwyższy w uzasadnieniu cytowanej uchwały z dnia 30

stycznia 1996 r. stwierdzając, że wówczas, gdy rozporządzenie łączy warunek osiągnięcia wieku emerytalnego z zaprzestaniem pracy w szczególnych warunkach lub

szczególnym charakterze, staje się aktem prawnym szczególnym w stosunku do

ustawy o zaopatrzeniu emerytalnym pracowników. W takim przypadku złagodzenie

stawianych w nim rygorów nie jest ani możliwe, ani dopuszczalne. Co więcej, próba

taka stanowiłaby wykładnię contra legem, sprzeciwiającą się woli prawodawcy, który

- skreślając przepis § 4 pkt 2 rozporządzenia w § 1 ust. 2 lit a) rozporządzenia zmieniającego z dnia 18 czerwca 1997 r. (Dz.U. Nr 61, poz. 377) - nie objął nową regulacją jego § 7. Dokonując tej zmiany, Rada Ministrów działała w ramach delegacji wynikającej z art. 55 in principio ustawy z dnia 14 grudnia 1982 r. o zaopatrzeniu emerytalnym pracowników, upoważniającej do stanowienia przepisów określających rodzaje prac lub stanowisk pracy oraz warunki, na podstawie których osobom wymienionym art. 11 ust. 3 oraz 53 ust. 2 i 3 ustawy przysługuje prawo do emerytury w

określonym wieku, niższym od ustawowego.

Należy zatem przyjąć, że skoro w dacie osiągnięcia 55 roku życia wnioskodawca pozostawał poza zatrudnieniem w hutnictwie, to Sąd Apelacyjny ostatecznie,

po skazanych na niepowodzenie próbach złagodzenia surowego prawa, przepis § 7

rozporządzenia właściwie zinterpretował i prawidłowo zastosował.

Tym samym kasacja, jako pozbawiona podstaw, została przez Sąd Najwyższy

oddalona na podstawie art. 39312 KPC.