Supreme Court dismisses cassation appeal on procedural grounds regarding statute of limitations interruption scope.
Sintesi Legislator
Generato dall'IAThe Supreme Court dismissed the appellant's cassation appeal against the appellate court's judgment regarding labor claims. The appellant argued that the statute of limitations had been interrupted, but the court found the lower courts correctly limited the interruption to claims explicitly stated in the initial lawsuit or settlement attempt. The court ruled that the appellant failed to demonstrate why a specific judicial interpretation was necessary to resolve the case, thus rejecting the appeal under procedural rules.
Regesto Legislator
Generato dall'IAArt. 295 § 1 pkt 1 k.p.; Art. 3989 § 1 k.p.c.: The interruption of the statute of limitations applies only to the part of the claim substantively presented in the lawsuit or settlement request, and a cassation appeal is inadmissible if the appellant fails to justify the necessity of a specific judicial interpretation.
Parole chiave
Generato dall'IADisposizioni normative citate
Generato dall'IAGiurisprudenza citata
Generato dall'IADecisioni correlate
Generato dall'IATesto completo
Sygn. akt II PSK 26/22 POSTANOWIENIE Dnia 24 stycznia 2023 r.Sąd Najwyższy w składzie: SSN Robert Stefanicki w sprawie z powództwa P. P.przeciwko N. spółka z o.o. spółka komandytowa z siedzibą w D.o diety, ryczałty za noclegi, wynagrodzenie za pracę w godzinach nadliczbowych i porze nocnej,po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w Izbie Pracy i Ubezpieczeń Społecznych w dniu 24 stycznia 2023 r.,skargi kasacyjnej strony pozwanej od wyroku Sądu Apelacyjnego w Poznaniuz dnia 19 maja 2021 r., sygn. akt III APa 17/20, 1. odmawia przyjęcia skargi kasacyjnej do rozpoznania;
2. zasądza od strony pozwanej na rzecz powoda kwotę 2025 (dwa tysiące dwadzieścia pięć) zł tytułem zwrotu kosztów zastępstwa procesowego w postępowaniu kasacyjnym.
UZASADNIENIE
Sąd Okręgowy w Poznaniu Wydział VII Pracy i Ubezpieczeń wyrokiem z dnia 4 września 2020 r. uwzględnił roszczenie powoda P. P., co do kwoty w łącznej wysokości 135.534,33 zł tytułem zapłaty diet za podróże służbowe, ryczałtów za noclegi oraz wynagrodzenia za pracę w godzinach nadliczbowych i w porze nocnej w okresie od dnia 1 lipca 2012 r. do dnia 31 maja 2015 r. Zasądził również od pozwanej spółki N. sp. z o.o. sp.k. na rzecz powoda koszty procesu, w tym zastępstwa procesowego. Na skutek wniesionej przez pozwaną spółkę apelacji, Sąd Apelacyjny w Poznaniu III Wydział Pracy i Ubezpieczeń Społecznych wyrokiem z dnia 19 maja 2021 r. zmienił zaskarżony wyrok w ten sposób, że zasądził od pozwanej na rzecz powoda kwotę w wysokości 103.315,23 zł tytułem wynagrodzenia za pracę w godzinach nadliczbowych i w porze nocnej za okres od dnia 1 października 2012 r. do dnia 31 maja 2015 r. wraz z ustawowymi odsetkami od dnia 6 listopada 2015 r. do dnia 31 grudnia 2015 r. oraz ustawowymi odsetkami za opóźnienie od dnia 1 stycznia 2016 r. do dnia zapłaty, oddalając powództwo powyżej tej kwoty i apelację w pozostałej części oraz obciążył pozwaną kosztami postępowania apelacyjnego w całości.Skargę kasacyjną od wyroku Sądu II instancji wniosła pozwana spółka, zaskarżając wyrok w części, w której Sąd Apelacyjny zasądził tytułem wynagrodzenia za pracę w porze nocnej i nadgodzinach kwotę ponad 22.511,36 zł wraz z odsetkami, czyli co do kwoty 80.803,87 zł oraz co do oddalenia apelacji w zakresie kwoty 909,00 zł tytułem zasądzonych ryczałtów za noclegi oraz kwoty 80.803,87 zł tytułem zasądzonego wynagrodzenia za pracę w porze nocnej i nadgodzinach.
W skardze kasacyjnej strona pozwana wniosła o uchylenie i zmianę zaskarżonego wyroku Sądu Apelacyjnego w Poznaniu i oddalenie powództwa, ewentualnie o uchylenie zaskarżonego wyroku oraz przekazanie sprawy Sądowi Apelacyjnemu w Poznaniu do ponownego rozpoznania i rozstrzygnięcia.W uzasadnieniu wniosku o przyjęcie skargi kasacyjnej do rozpoznania skarżąca spółka wskazała na oczywistą zasadność skargi kasacyjnej – art. 3989 § 1 pkt 4 k.p.c. – wynikającą z faktu, iż w sprawie nie doszło do skutecznego rozszerzenia powództwa, albowiem pismo zawierające takie rozszerzenie nie zostało złożone w formie przewidzianej przepisami prawa do sądu, a następnie po zbadaniu pod kątem braków formalnych nie zostało doręczone stronie pozwanej.
W konsekwencji Sąd Apelacyjny (a wcześniej Sąd Okręgowy) zasądził roszczenie nieobjęte skutecznie żądaniem pozwu, przez co doszło do naruszenia art. 321 § 1 k.p.c. Skarżąca spółka wskazała również na potrzebę wykładni art. 123 § 1 pkt 1 k.p.c. i art. 295 § 1 pkt 1 k.p. oraz odpowiedź na pytanie, czy wniesienie sprawy do sądu o określone roszczenie wywołuje skutek w postaci przerwy biegu przedawnienia roszczenia tylko co do skonkretyzowanego, zindywidualizowanego roszczenia określonego w treści pisma inicjującego postępowanie sądowe, gdyż przepisy te wywołują rozbieżności w orzecznictwie.
Skarżąca wskazała, że Sąd II instancji powołał się m.in. na wyrok Sądu Najwyższego z dnia 14 kwietnia 2016 r. wydany w sprawie o sygn. akt III PK 96/15, a tymczasem istnieje bogate orzecznictwo, wydane na kanwie art. 123 § 1 pkt 1 k.p.c., a więc zawierające analogiczną treść jak art. 295 § 1 pkt 1 k.p. – prezentujące stanowisko całkowicie odmienne, w tym m.in. wyrok Sądu Najwyższego: z dnia 20 lipca 2017 r., I CSK 716/16 i 17 czerwca 2014 r., V CSK 586/13.W odpowiedzi na skargę kasacyjną powód wniósł o nieprzyjęcie skargi do rozpoznania, ewentualnie o oddalenie skargi w całości i zasądzenie od strony pozwanej na rzecz powoda kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa procesowego, według norm przepisanych.
Sąd Najwyższy zważył, co następuje:
Skarga kasacyjna nie przysługuje od każdego orzeczenia sądu drugiej instancji, które nie satysfakcjonuje strony skarżącej. Wnosi się ją do Sądu Najwyższego od prawomocnego wyroku „poza tokiem instancji”. W związku z tym, że skarga kasacyjna jest nadzwyczajnym środkiem zaskarżenia, jej przyjęcie do merytorycznego rozpoznania powinno być uzasadnione istotnym interesem publicznym, w szczególności potrzebą dokonania wykładni przepisów, które jeszcze nie doczekały się sądowej interpretacji albo wywołują wątpliwości interpretacyjne, rozstrzygnięciem istotnych zagadnień prawnych, zwłaszcza dotychczas nierozważanych przez Sąd Najwyższy oraz wyeliminowaniem orzeczeń oczywiście i rażąco wadliwych.
Wniesienie skargi kasacyjnej doznaje istotnych ograniczeń, pozwalających Sądowi Najwyższemu na wstępną selekcję spraw, które będą merytorycznie rozpoznane. Wymagania konstrukcyjne skargi określa art. 3984 § 1 i 2 k.p.c., nakładając na skarżącego obowiązek zawarcia w skardze wniosku o przyjęcie jej do rozpoznania oraz jego uzasadnienia.Zgodnie z art. 3989 § 1 k.p.c. Sąd Najwyższy przyjmuje skargę kasacyjną do rozpoznania, jeżeli 1) w sprawie występuje istotne zagadnienie prawne, 2) istnieje potrzeba wykładni przepisów prawnych budzących poważne wątpliwości lub wywołujących rozbieżności w orzecznictwie sądów, 3) zachodzi nieważność postępowania, 4) skarga jest oczywiście uzasadniona.
Wniosek o przyjęcie skargi kasacyjnej do rozpoznania (art. 3984 § 2 k.p.c.) powinien wskazywać, że zachodzi przynajmniej jedna z okoliczności wymienionych w art. 3989 § 1 k.p.c. Jego umotywowanie, sporządzone odrębnie od uzasadnienia podstaw kasacyjnych, powinno zawierać argumenty świadczące o tym, że rzeczywiście, biorąc pod uwagę sformułowane w ustawie kryteria, istnieje potrzeba rozpoznania skargi przez Sąd Najwyższy. Skarga kasacyjna służy kontroli prawidłowości stosowania prawa, nie będąc instrumentem weryfikacji trafności ustaleń faktycznych, stanowiących podstawę zaskarżonego orzeczenia.
Sąd Najwyższy w ramach tzw. przedsądu bada tylko powołane w skardze kasacyjnej okoliczności, potwierdzające celowość przyjęcia jej do rozpoznania, a nie podstawy kasacyjne i ich uzasadnienie, zaś cel wymagania przewidzianego w art. 3984 § 2 k.p.c. może być osiągnięty jedynie przez powołanie i uzasadnienie przez skarżącego istnienia przesłanek o charakterze publicznoprawnym.Skarga kasacyjna pozwanej spółki nie zawiera argumentów przemawiających za jej przyjęciem do merytorycznego rozpoznania. Ujęta w art. 3989 § 1 pkt 4 k.p.c. przesłanka ma miejsce wtedy, gdy zasadność podniesionych w niej zarzutów wynika prima facie, bez głębszej analizy prawnej.
Dotyczy to więc jedynie uchybień przepisom prawa materialnego albo procesowego, zarzucanym sądowi drugiej instancji, o charakterze elementarnym (postanowienie Sądu Najwyższego z dnia 6 listopada 2015 r., IV CSK 263/15). Chodzi zatem o taką sytuację, gdy nie tylko zgłoszony zarzut jest słuszny, ale także stwierdzona nieprawidłowość jest tego rodzaju, że powoduje jaskrawą wadliwość zaskarżonego orzeczenia (postanowienie Sądu Najwyższego z dnia 13 kwietnia 2016 r., V CSK 622/15).Należy przy tym zauważyć, że wniosek o przyjęcie skargi do rozpoznania i jego uzasadnienie podlegają analizie na etapie przedsądu, natomiast przytoczone podstawy kasacyjne i ich uzasadnienie oceniane są dopiero po przyjęciu skargi do rozpoznania, w trakcie jej merytorycznego rozpoznawania.
Oba te elementy muszą być więc przez skarżącego wyodrębnione, oddzielnie przedstawione i uzasadnione, a dla spełnienia wymogu z art. 3984 § 2 k.p.c. nie wystarczy odwołanie się do podstaw kasacyjnych i ich uzasadnienia, bo choć dla obu tych przesłanek argumenty mogą być podobne, to Sąd Najwyższy w ramach przedsądu bada tylko wskazane w skardze okoliczności uzasadniające przyjęcie jej do rozpoznania, nie analizuje zaś podstaw kasacyjnych i ich uzasadnienia. Skarga kasacyjna powinna być tak zredagowana i skonstruowana, aby Sąd Najwyższy nie musiał poszukiwać w uzasadnieniu podstaw jej pozostałych elementów konstrukcyjnych, ani tym bardziej się ich domyślać (postanowienia Sądu Najwyższego: z dnia 20 października 2016 r., I PK 59/16, 10 marca 2016 r., II CSK 10/16, 26 lutego 2016 r., V CSK 518/15, 24 września 2015 r., II PK 27/15).
Skarga kasacyjna jest szczególnym środkiem zaskarżenia, realizującym przede wszystkim interes publiczny, polegający na usuwaniu rozbieżności w orzecznictwie sądów powszechnych oraz na wspomaganiu rozwoju prawa. Zatem uzasadnienie wniosku o przyjęcie skargi do rozpoznania powinno koncentrować się na wykazaniu, iż takie okoliczności w sprawie zachodzą (postanowienia Sądu Najwyższego: z dnia 20 października 2016 r., I PK 59/16, 10 marca 2016 r., II CSK 10/16, 26 lutego 2016 r., V CSK 518/15, z dnia 24 września 2015 r., II PK 27/15).W rozpoznawanej sprawie uzasadnienie wniosku o przyjęcie skargi kasacyjnej do rozpoznania – w pierwszym punkcie – nawiązywano jedynie do elementu konstrukcyjnego skargi (art. 3989 § 1 pkt 4 k.p.c.), gdzie strona skarżąca wskazuje, iż w sprawie nie doszło do skutecznego rozszerzenia powództwa, albowiem pismo zawierające rozszerzenie pozwu nie zostało złożone w formie przewidzianej przepisami, a następnie po zbadaniu pod kątem braków formalnych nie zostało doręczone stronie pozwanej, w konsekwencji Sąd Apelacyjny (a wcześniej Sąd Okręgowy) zasądził roszczenie nieobjęte skutecznie żądaniem pozwu, a dopiero w dalszej części uzasadnienia skargi strona skarżąca wskazuje na naruszenie art. 321 § 1 k.p.c. Skarga kasacyjna nie została w tym zakresie poprawnie skonstruowana.
Niezależnie jednak od powyższego, gdyby wniosek strony skarżącej o przyjęcie skargi do rozpoznania i jego uzasadnienie potraktować jako prawidłowy, to biorąc pod uwagę, że Sąd Okręgowy uznał, iż pisma powoda (z dnia 20 lipca 2017 r., 21 lutego 2018 r. i 14 listopada 2019 r.) nie stanowiły rozszerzenia pozwu, a jedynie doprecyzowanie żądań pozwu, które wcześniej nie mogły być prawidłowo określone ze względu na stwierdzone nieprawidłowości w prowadzeniu ewidencji czasu pracy przez pozwaną, a zatem w sprawie nie nastąpiło rozszerzenie powództw, to skarga kasacyjna nie pozostaje oczywiście uzasadniona.
W ocenie Sądu I instancji czynności procesowe polegające na sprostowaniu, doprecyzowaniu czy też bliższym określeniu żądania nie stanowią zmiany powództwa w rozumieniu art. 193 k.p.c. Podkreślenia wymaga również to, że skarżąca, wnosząc apelację od wyroku Sądu Okręgowego, nie zawarła zarzutu opartego na naruszeniu art. 321 § 1 k.p.c.Ponadto wskazać należy, że fundamentem zarzutów zawartych w przedmiotowej skardze kasacyjnej są wyłącznie kwestie dotyczące stanu faktycznego, który został zarówno przez Sąd Okręgowy, jak i Sąd Apelacyjny jednoznacznie ustalony.
Skarżąca kontestuje ustalenia stanu faktycznego dokonane przez Sąd I instancji, ocenione przez Sąd II instancji jako bez przekroczenia granic swobodnej oceny dowodów, zaaprobowane i przyjęte za własne. Nie należy jednak zapominać o tym, że podstawą skargi kasacyjnej nie mogą być zarzuty dotyczące ustalenie faktów lub oceny dowodów (art. 3983 § 3 k.p.c.), a Sąd Najwyższy związany jest ustaleniami faktycznymi stanowiącymi podstawę zaskarżonego orzeczenia (art. 39813 § 2 k.p.c.).Odnosząc się z kolei do uzasadnienia wniosku o przyjęcie skargi kasacyjnej do rozpoznania, w którym strona skarżąca – w drugim punkcie – wskazuje również na potrzebę wykładni art. 123 § 1 pkt 1 k.c. oraz art. 295 § 1 pkt 1 k.p. z uwagi na istniejące rozbieżności w orzecznictwie sądowym należy podkreślić, że strona skarżąca w zasadzie nie wykazała istnienia tej przesłanki.
Zgodnie z utrwalonym orzecznictwem Sądu Najwyższego, oparcie wniosku o przyjęcie skargi kasacyjnej do rozpoznania na przesłance określonej w art. 3989 § 1 pkt 2 k.p.c. wymaga wykazania, że określony przepis prawa, będący źródłem poważnych wątpliwości interpretacyjnych, nie doczekał się „pożądanej analizy” albo niejednolita wykładnia wywołuje rozbieżności w odniesieniu do identycznych lub podobnych stanów faktycznych. Wątpliwości te i rozbieżności należy przytoczyć, przedstawiając ich doktrynalne lub orzecznicze źródła (postanowienie Sądu Najwyższego: z dnia 13 czerwca 2008 r., III CSK 104/08, 18 lutego 2015 r., II CSK 428/14), czego w przedmiotowej sprawie nie uczyniono.
Konieczne jest wskazanie argumentów, które prowadzą do rozbieżnych ocen prawnych, a także przedstawienie własnej propozycji interpretacyjnej (postanowienie Sądu Najwyższego: z dnia 3 listopada 2003 r., II UK 184/03, 13 grudnia 2007 r., I PK 233/07), czego strona skarżąca również nie zrobiła. Powołanie się na omawianą przesłankę wymaga również wykazania, że chodzi o wykładnię przepisów prawa, których treść i znaczenie nie zostały dostatecznie wyjaśnione w dotychczasowym orzecznictwie lub, że istnieje potrzeba zmiany ich dotychczasowej wykładni, podania, na czym polegają wątpliwości związane z jego rozumieniem oraz przedstawienia argumentacji świadczącej, że wątpliwości te mają rzeczywisty i poważny charakter oraz nie należą do zwykłych wątpliwości, które wiążą się z procesem stosowania prawa.
W przypadku, gdy w ramach stosowania tych przepisów powstały już w orzecznictwie sądów określone rozbieżności, skarżący powinien je przedstawić, jak też uzasadnić, że dokonanie wykładni jest niezbędne do rozstrzygnięcia sprawy (postanowienia Sądu Najwyższego: z dnia 28 marca 2007 r., II CSK 84/07; z 11 stycznia 2008 r., I UK 283/07; 13 czerwca 2008 r., III CSK 104/08; z 12 grudnia 2008 r., II PK 220/08; z 8 lipca 2009 r., I CSK 11/09; z 20 maja 2016 r., V CSK 692/15). Ponadto, ze względu na publicznoprawne funkcje skargi kasacyjnej, skarżący powinien wykazać celowość dokonania wykładni konkretnego przepisu przez Sąd Najwyższy ze względu na potrzeby praktyki sądowej (postanowienia Sądu Najwyższego: z dnia 19 października 2012 r., III SK 15/12,14 grudnia 2012 r., III SK 29/12).
Przedstawione przez stronę skarżącą wątpliwości dotyczące w szczególności art. 295 § 1 pkt 1 k.p. nie mogą uzasadniać przyjęcia skargi kasacyjnej do rozpoznania z tego powodu, że stanowią one obszerny dorobek jednakowo piśmiennictwa (m.in. Ł. Pisarczyk, Zakłócenia biegu przedawnienia (w:) System Prawa Pracy. Tom VI. Procesowe prawo pracy, red. K. W. Baran, Warszawa 2016, s. 1009 i n., zob. także A. Kosut (w:) Kodeks pracy. Komentarz. Tom II. Art. 114-304(5), red. K. W. Baran, Warszawa 2020, art. 295), jak i judykatury (postanowienie Sądu Najwyższego z dnia 12 czerwca 2018 r., III PK 100/17, wyrok Sądu Najwyższego z dnia 10 grudnia 2019 r., II PK 108/18), uwzględniając w szczególności najnowszy wyrok Sądu Najwyższego z dnia 15 grudnia 2021 r. (III PUNPP 1/21) zgodnie, z którym „przerwanie biegu przedawnienia z art. 295 § 1 k.p. dotyczy tej części roszczenia w znaczeniu materialnoprawnym, która została zgłoszona w pozwie lub w wezwaniu do próby ugodowej.
W związku z powyższym, rozstrzygnięcie o przerwaniu biegu przedawnienia jest uzależnione od ustalenia podstawy faktycznej roszczeń z pozwu i próby ugodowej”.Z kolei powołane przez skarżącą orzecznictwo (w dalszej części uzasadnienia skargi kasacyjnej) wydane na kanwie art. 123 § 1 pkt 1 k.p.c. tj. wyroki Sądu Najwyższego z dnia: 20 lipca 2017 r., I C SK 716/16, 17 czerwca 2014 r., V CSK 586/13 nie mogą świadczyć o odmienności orzeczniczej z uwagi na to, że rozstrzygnięcia w tych sprawach dotyczą przerwania biegu terminu przedawnienia w związku z zawezwaniem do próby ugodowej (na ten temat M.
Gutowski, Kiedy wniosek o zawezwanie do próby ugodowej przerywa bieg przedawnienia. Kilka uwag na kanwie postanowienia Sądu Najwyższego z 16.10.2020 r., IV CSK 107/20 (w:) J. Haberko, J. Grykiel, K. Mularski (red.), Ius civile vigilantibus scriptum est. Księga jubileuszowa Profesora Adama Olejniczaka, Warszawa 2022 wraz z orzecznictwem zawartym w przypisie 3), czyli odmiennego stanu faktycznego aniżeli w przedmiotowej sprawie.Stwierdzając, że nie zachodzą przyczyny przyjęcia skargi, określone w art. 3989 § 1 k.p.c., Sąd Najwyższy postanowił zgodnie z art. 3989 § 2 k.p.c. Rozstrzygnięcie w przedmiocie kosztów oparto na § 10 ust. 4 pkt 2 w zw. z § 9 ust. 1 pkt 2 w zw. z § 2 pkt 5 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z 22 października 2015 r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych (Dz.U. z 2015 r., poz. 1804).