Supreme Court quashes criminal verdict and dismisses proceedings due to defendant's death before judgment became final.
Sintesi Legislator
Generato dall'IAThe Supreme Court quashed the lower court's guilty verdict and dismissed the criminal proceedings because the defendant died before the judgment became legally effective. The prosecution successfully argued that the defendant's death, confirmed by civil registry documents, constituted a fatal procedural violation under Polish law. The court held that criminal proceedings must automatically terminate upon the death of the accused, regardless of whether the court was aware of the fact at the time of sentencing.
Regesto Legislator
Generato dall'IAArt. 17 § 1 pkt 5 k.p.k.; Art. 439 § 1 pkt 9 k.p.k.: The death of the accused before the judgment becomes final constitutes an absolute ground for dismissing criminal proceedings and quashing any rendered verdict.
Parole chiave
Generato dall'IADisposizioni normative citate
Generato dall'IAGiurisprudenza citata
Generato dall'IADecisioni correlate
Generato dall'IATesto completo
II KK 216/25 WYROKW IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ Dnia 23 lipca 2025 r.Sąd Najwyższy w składzie: SSN Andrzej Stępka (przewodniczący, sprawozdawca)SSN Andrzej TomczykSSN Małgorzata Wąsek-Wiaderek po rozpoznaniu w dniu 23 lipca 2025 r. na posiedzeniu w trybie art. 535 § 5 k.p.k., w sprawie K.K. skazanego z art. 178a § 1 k.k., kasacji Prokuratora Generalnego wniesionej na korzyść oskarżonego od prawomocnego wyroku Sądu Rejonowego w Puławach z dnia 19 listopada 2024 r., sygn. akt II K 1059/23, I. uchyla zaskarżony wyrok Sądu Rejonowego w Puławach i na podstawie art. 17 § 1 pkt 5 k.p.k. umarza postępowanie w sprawie; II. kosztami procesu w sprawie obciąża Skarb Państwa. Andrzej Tomczyk Andrzej Stępka Małgorzata Wąsek-Wiaderek
UZASADNIENIE
K.K. został oskarżony o to, że w dniu 12 września 2023 r. w G. woj. [...], prowadził w ruchu lądowym pojazd mechaniczny marki S. o numerze rejestracyjnym (…) znajdując się w stanie nietrzeźwości wynoszącym: 0,92 mg/1 - badanie I, 1,34 mg/1 - badanie II, 1,36 mg/1 - badanie III, 1,34 mg/1 - badanie IV, 1,27 mg/1 - badanie V, alkoholu w wydychanym powietrzu, tj. o czyn z art. 178a § 1 k.k.Sąd Rejonowy w Puławach wyznaczając zarządzeniem z dnia 15 maja 2024 r. w sprawie II K 1059/23 termin rozprawy głównej, zarządził zawiadomienie oskarżonego K.K. o jej terminie.
Jednak na rozprawę w dniu 23 września 2024 r. oskarżony nie stawił się, a z powodu braku wiadomości o doręczeniu wezwania Sąd postanowił odroczyć rozprawę do dnia 19 listopada 2024 r. Jednakże oskarżony zawiadomiony prawidłowo w trybie doręczenia zastępczego nie stawił się i na tę rozprawę. W tej sytuacji Sąd Rejonowy postanowił na podstawie art. 374 § 1 k.p.k. prowadzić rozprawę pod nieobecność oskarżonego, który prawidłowo zawiadomiony nie stawił się, a jego obecność na rozprawie nie jest obowiązkowa. Sąd na podstawie art. 389 § 1 k.p.k. odczytał wyjaśnienia oskarżonego z postępowania przygotowawczego, przeprowadził postępowanie dowodowe, a następnie zamknął przewód sądowy i ogłosił wyrok (k. 86-87 akt Sądu Rejonowego w Puławach).Wyrokiem także z dnia 19 listopada 2024 r., sygn. akt II K 1059/23, Sąd Rejonowy w Puławach uznał oskarżonego K.K. za winnego popełnienia zarzucanego mu czynu, wyczerpującego ustawowe znamiona występku z art. 178a § 1 k.k. i za to skazał go na karę 8 miesięcy pozbawienia wolności.
Na podstawie 69 § 1 i 2 k.k. oraz art. 70 § 1 k.k. wykonanie tak orzeczonej kary pozbawienia wolności warunkowo zawiesił oskarżonemu na okres próby wynoszący 2 lata. Na podstawie art. 42 § 2 k.k. orzekł wobec niego zakaz prowadzenia wszelkich pojazdów mechanicznych na okres 4 lat, zaliczając na podstawie art. 63 § 4 k.k. na poczet orzeczonego środka karnego okres zatrzymania prawa jazdy od dnia 12.09.2023 r. do dnia 19.11.2024 r. Na podstawie art. 43a § 3 k.k. Sąd orzekł od oskarżonego na rzecz Funduszu Pomocy Pokrzywdzonym i Pomocy Postpenitencjarnej świadczenie pieniężne w kwocie 5.000 zł.
Zasądził od oskarżonego na rzecz Skarbu Państwa kwotę 180 zł tytułem opłaty i zwolnił go od zwrotu poniesionych wydatków.Wyrok nie został zaskarżony przez żadną ze stron postępowania i uprawomocnił się z dniem 27 listopada 2024 r.Na podstawie art. 521 § 1 k.p.k. Prokurator Generalny zaskarżył powyższy wyrok w całości na korzyść skazanego K.K. Na podstawie art. 523 § 1 k.p.k., art. 526 § 1 k.p.k. i art. 537 § 1 i 2 k.p.k. zarzucił rażące naruszenie przepisu prawa procesowego, a mianowicie art. 17 § 1 pkt 5 k.p.k., polegające na przeprowadzeniu postępowania i wydaniu wobec K.K. wyroku skazującego, podczas gdy oskarżony ten zmarł przed jego wydaniem, co stanowi bezwzględną przyczynę uchylenia orzeczenia, określoną w art. 439 § 1 pkt 9 k.p.k.W konkluzji Prokurator Generalny wniósł o uchylenie zaskarżonego wyroku i umorzenie postępowania na podstawie art. 17 § 1 pkt 5 k.p.k.
Sąd Najwyższy zważył, co następuje.Kasacja Prokuratora Generalnego okazała się oczywiście zasadna, co uprawniało do rozpoznania jej na posiedzeniu w trybie art. 535 § 5 k.p.k.W istocie, doszło do rażącego naruszenia przepisu prawa procesowego, a mianowicie art. 17 § 1 pkt 5 k.p.k., polegającego na przeprowadzeniu postępowania i wydaniu wobec K.K. i wyroku skazującego, podczas gdy oskarżony ten zmarł przed jego wydaniem. Uchybienie to stanowi bezwzględną przyczynę odwoławczą określoną w art. 439 § 1 pkt 9 k.p.k.W toku postępowania wykonawczego w dniu 29 stycznia 2025 r.
Zastępca Dyrektora Wydziału Komunikacji Urzędu Miasta L. poinformował Sąd Rejonowy w Puławach, iż oskarżony K.K. zmarł w dniu 27 października 2024 r. - nr aktu zgonu […], sporządzonego przez Urząd Stanu Cywilnego w L. (k. 2 akt wykonawczych Sądu Rejonowego w Puławach o sygn. II Ko 177/25). Sąd Rejonowy w Puławach potwierdził informację o śmierci oskarżonego, uzyskując w dniu 30 stycznia 2025 r. zaświadczenie z systemu PESEL-SAD, z którego wynika, iż K.K. zmarł w dniu 27 października 2024 r., czyli przed wydaniem wyroku skazującego w sprawie II K 1059/23 (k. 4-5 akt wykonawczych Sądu Rejonowego w Puławach o sygn.
II Ko 177/25). W toku postępowania kasacyjnego Sąd Najwyższy uzyskał odpis skrócony aktu zgonu wydany przez Urząd Stanu Cywilnego w L. w dniu 4 lipca 2025 r., nr […], potwierdzający śmierć skazanego K.K..Z powyższego wynika zatem, że już w dacie wyrokowania w niniejszej sprawie przez Sąd Rejonowy istniała ujemna przesłanka, uniemożliwiająca prowadzenie postępowania wobec oskarżonego K.K., skutkująca zgodnie z treścią art. 17 § 1 pkt 5 k.p.k., koniecznością umorzenia postępowania. W art. 17 § 1 pkt 5 k.p.k. została ujęta negatywna przesłanka procesowa o charakterze bezwzględnym w postaci śmierci oskarżonego, która musi być uwzględniona przez organ procesowy na każdym etapie postępowania.
A zatem śmierć oskarżonego stanowi o niedopuszczalności postępowania karnego. Jej stwierdzenie wymusza bądź to niewszczynanie procesu wobec sprawcy, który zmarł, bądź też umorzenie toczącego się postępowania wobec takiej osoby. Proces umarza się zatem w każdym jego stadium, w którym przesłanka ta zaistnieje, także po wydaniu wyroku, ale przed jego uprawomocnieniem. Stąd też wydanie wyroku skazującego wobec oskarżonego, mimo jego śmierci w toku procesu, stanowi zawsze bezwzględną podstawę do uchylenia tego orzeczenia, wskazaną w art. 439 § 1 pkt 9 k.p.k. w zw. z art. 17 § 1 pkt 5 k.p.k.
Zaistnieje ona także mimo braku wiedzy sądu o samym fakcie śmierci oskarżonego (por. wyrok Sądu Najwyższego z dnia 31 maja 2022 r., II KK 249/22, LEX nr 3448466; postanowienie Sądu Najwyższego z dnia 23 sierpnia 2023 r., I KK 455/22, LEX nr 3597951). W rezultacie, Sąd Najwyższy uwzględniając kasację Prokuratora Generalnego wniesioną na korzyść skazanego, na mocy art. 537 § 2 k.p.k., uchylił zaskarżony wyrok Sądu Rejonowego w Puławach i umorzył postępowanie na podstawie art. 17 § 1 pkt 5 k.p.k. O kosztach sądowych orzeczono zgodnie z treścią art. 632 pkt 2 k.p.k.
Andrzej Tomczyk Andrzej Stępka Małgorzata Wąsek-Wiaderek[WB][a.ł]