Supreme Court dismisses appeal discussion due to lack of proper representation after one party's death. The court ruled the appeal inadmissible because the deceased party's heirs failed to appear or be properly represented during the hearing.

Απόφαση 856 / 2022 (Α1, ΠΟΛΙΤΙΚΕΣ)

Αριθμός 856/2022

ΤΟ ΔΙΚΑΣΤΗΡΙΟ ΤΟΥ ΑΡΕΙΟΥ ΠΑΓΟΥ

Α1' Πολιτικό Τμήμα

Συγκροτήθηκε από τους Δικαστές: Χρήστο Τζανερρίκο, Αντιπρόεδρο του Αρείου Πάγου, Ευδοξία Κιουπτσίδου - Στρατουδάκη, Ιωάννα Κλάπα - Χριστοδουλέα - Εισηγήτρια, Χρήστο Κατσιάνη και Ασημίνα Υφαντή, Αρεοπαγίτες.

ΣΥΝΕΔΡΙΑΣΕ δημόσια στο ακροατήριό του, στις 14 Μαρτίου 2022, με την παρουσία και του Γραμματέα Γεωργίου Φιστούρη, για να δικάσει την υπόθεση μεταξύ:

Του αναιρεσείοντος: Δ. Α. του Ν., κατοίκου ..., ο οποίος δεν παραστάθηκε στο ακροατήριο ούτε εκπροσωπήθηκε από πληρεξούσιο δικηγόρο.

Της αναιρεσιβλήτου: Α. χήρας Τ. Ν., το γένος Ν. Α., η οποία δεν παραστάθηκε στο ακροατήριο ούτε εκπροσωπήθηκε από πληρεξούσιο δικηγόρο.

Στο σημείο αυτό εμφανίστηκε ο δικηγόρος Α. Σ., ο οποίος, αφού έλαβε το λόγο από τον Πρόεδρο, δήλωσε ότι η ως άνω αναιρεσίβλητη απεβίωσε στις 19/1/2020 σύμφωνα με την προσκομισθείσα υπ' αριθμό ... ληξιαρχική πράξη θανάτου, και την παρούσα δίκη συνεχίζουν οι μοναδικές εκ διαθήκης κληρονόμοι αυτής 1) Α. (γνωστή και ως Σ.) Σ. του Π., 2) Γ. χήρα Δ. Β., το γένος Π. Σ., κάτοικοι ... Η.Π.Α., 3) Θ. Α. του Α., κάτοικος ... ..., οι οποίες εκπροσωπήθηκαν από τον ίδιο ως άνω δικηγόρο και κατέθεσαν προτάσεις.

Η ένδικη διαφορά άρχισε με την από 10/4/2017 αγωγή της ήδη αποβιωσάσης αρχικά αναιρεσιβλήτου, που κατατέθηκε στο Πολυμελές Πρωτοδικείο Πειραιώς. Εκδόθηκαν οι αποφάσεις: 2816/2018 οριστική του ίδιου Δικαστηρίου και 154/2020 του Τριμελούς Εφετείου Πειραιώς. Την αναίρεση της τελευταίας απόφασης ζητεί ο αναιρεσείων με την από 31/8/2020 αίτησή του.

Κατά τη συζήτηση της αίτησης αυτής, που εκφωνήθηκε από το πινάκιο, οι διάδικοι παραστάθηκαν, όπως σημειώνεται πιο πάνω. Ο πληρεξούσιος των αναιρεσιβλήτων ζήτησε την απόρριψη της αιτήσεως και την καταδίκη του αντίδικου μέρους στη δικαστική δαπάνη.

ΣΚΕΦΘΗΚΕ ΣΥΜΦΩΝΑ ΜΕ ΤΟ ΝΟΜΟ

Από το συνδυασμό των διατάξεων των άρθρων 94 παρ. 1, 96 παρ. 1 και 3, 104, 105, 576 παρ. 1 - 3 του Κ.Πολ.Δ. συνάγεται ότι οι διάδικοι έχουν υποχρέωση να παρίστανται ενώπιον του Αρείου Πάγου, με πληρεξούσιο δικηγόρο, που διορίζεται μόνο με συμβολαιογραφική πράξη (εξαιρουμένων των εργατικών διαφορών, για τις οποίες η πληρεξουσιότητα μπορεί να δίνεται με ιδιωτικό έγγραφο, το οποίο φέρει βεβαίωση του γνησίου της υπογραφής του διαδίκου) ή με προφορική δήλωση που καταχωρίζεται στα πρακτικά.

Η πληρεξουσιότητα παρέχει το δικαίωμα στον πληρεξούσιο να εκπροσωπεί στο δικαστήριο εκείνον που την έδωσε, να ενεργεί τις κύριες ή παρεπόμενες πράξεις που αφορούν στη διεξαγωγή της δίκης, στις οποίες περιλαμβάνεται, πλην των άλλων, η άσκηση των ενδίκων μέσων καθώς και να παρίσταται στις αντίστοιχες δίκες, που δημιουργούνται από τις πράξεις αυτές.

Για τις προπαρασκευαστικές πράξεις και τις κλήσεις έως τη συζήτηση στο ακροατήριο, θεωρείται ότι υπάρχει πληρεξουσιότητα, ενώ για τη συζήτηση στο ακροατήριο, απαιτείται ρητή πληρεξουσιότητα και αν αυτή δεν υπάρχει, κηρύσσονται άκυρες όλες οι πράξεις, ακόμη και εκείνες που είχαν γίνει προηγουμένως. Το δικαστήριο εξετάζει αυτεπαγγέλτως, σε κάθε στάση της δίκης, την έλλειψη πληρεξουσιότητας καθώς και την υπέρβασή της (Ολ.Α.Π. 13/2008).

Περαιτέρω, αν κατά τη συζήτηση της αίτησης για αναίρεση, κάποιος από τους διαδίκους δεν εμφανιστεί ή εμφανιστεί και δεν λάβει μέρος, με τον τρόπο που ορίζει ο νόμος, ο Άρειος Πάγος εξετάζει ποιος επισπεύδει τη συζήτηση. Αν την επισπεύδει ο διάδικος που απουσιάζει, η υπόθεση συζητείται ως εάν ήταν παρόντες οι διάδικοι.

Αν όμως την επισπεύδει ο αντίδικός του, ερευνάται αν ο διάδικος που δεν εμφανίστηκε ή αν και εμφανίστηκε δεν έλαβε μέρος στη συζήτηση, με τον τρόπο που ορίζει ο νόμος, κλητεύθηκε νόμιμα και εμπρόθεσμα από τον επισπεύδοντα τη συζήτηση. Στην περίπτωση που δεν κλητεύθηκε νόμιμα και εμπρόθεσμα, η συζήτηση κηρύσσεται απαράδεκτη και η υπόθεση επαναφέρεται με νέα κλήτευση.

Αν όμως κλητεύθηκε νόμιμα και εμπρόθεσμα, προχωρεί η συζήτηση, παρά την απουσία εκείνου που έχει κλητευθεί (Α.Π. 1201/2020, Α.Π. 49/2020, Α.Π. 206/2017). Εάν δεν προκύπτει ποιος από τους διαδίκους επισπεύδει τη συζήτηση της αιτήσεως αναιρέσεως και δεν αποδεικνύεται ότι ο διάδικος, που δεν εμφανίστηκε ή δεν μετέχει κανονικά στη συζήτηση, κλήθηκε από τον εμφανισθέντα αντίδικό του, νομότυπα και εμπρόθεσμα, να παραστεί, κατά τη συζήτηση της αιτήσεως αναιρέσεως, κηρύσσεται απαράδεκτη η συζήτηση αυτής (Α.Π. 106/2019, Α.Π. 1143/2014).

Από το συνδυασμό των διατάξεων των άρθρων 62, 73, 286 επ. και 313 του Κ.Πολ.Δ. προκύπτει ότι αν κάποιος διάδικος αποβιώσει, κατά τη διάρκεια της δίκης και μέχρι το τέλος της προφορικής συζητήσεως, μετά την οποία εκδίδεται η οριστική απόφαση και, εφόσον τηρηθούν οι νόμιμες διατυπώσεις, μεταξύ των οποίων είναι και εκείνη της γνωστοποίησης του θανάτου στον αντίδικο του αποβιώσαντος, επέρχεται διακοπή της δίκης και όλες οι διαδικαστικές πράξεις που επιχειρούνται μέχρι τη νόμιμη επανάληψη της διαδικασίας λογίζονται άκυρες.

Αν δεν γίνει η γνωστοποίηση του θανάτου δεν επέρχεται διακοπή της δίκης, η δε απόφαση που εκδίδεται είναι υποστατή και μπορεί να προσβληθεί με το ένδικο μέσο της αναίρεσης. Σε περίπτωση που ο διάδικος αποβιώσει, μετά το πέρας της προφορικής συζήτησης της υπόθεσης, επί της οποίας εκδίδεται η οριστική απόφαση ή, πολύ περισσότερο, μετά την έκδοση της τελευταίας, όταν, δηλαδή, δεν υφίσταται πλέον εκκρεμής δικαστικός αγών, δεν υπάρχει στάδιο εφαρμογής των διατάξεων περί διακοπής της δίκης.

Σε κάθε περίπτωση, τα ένδικα μέσα που ασκούνται κατά της οριστικής απόφασης, άρα και η αίτηση αναίρεσης, πρέπει να απευθύνονται, σύμφωνα με το άρθρο 558 του Κ.Πολ.Δ., κατά των καθολικών διαδοχών (κληρονόμων) του αποβιώσαντος, απευθυνόμενα δε κατ' αυτού είναι άκυρα, υπό την προϋπόθεση ότι ο αναιρεσείων διάδικος είχε λάβει γνώση του θανάτου του αντιδίκου του με οποιονδήποτε τρόπο, ώστε να διαπιστώσει τους κληρονόμους του και να απευθύνει κατ' αυτών την αναίρεση.

Επομένως, η αναίρεση που απευθύνεται κατά αποβιώσαντος, χωρίς όμως να γνωρίζει το θάνατό του ο αναιρεσείων, δεν είναι άκυρη και η συζήτησή της χωρεί νομίμως με τους κληρονόμους του αποβιώσαντος, οι οποίοι καλούνται προς τούτο ή εμφανίζονται κατά τη συζήτηση με την ιδιότητα αυτή στη θέση του αναιρεσιβλήτου και προβάλλουν υπεράσπιση επί της ουσίας της διαφοράς (Ολ.Α.Π. 31/2009, Α.Π. 598/2021, Α.Π. 6/2019, Α.Π. 85/2017).

Στην προκειμένη περίπτωση, φέρεται προς συζήτηση η από 31-8-2020 (732/78/3-9-2020) αίτηση του Δ. Α. για αναίρεση της 154/2020 απόφασης του Τριμελούς Εφετείου Πειραιώς, για την άσκηση δε αυτής είχε χορηγηθεί ρητή πληρεξουσιότητα στο δικηγόρο του Δ.Σ.Αθηνών Παρασκευά Μπέζα, δυνάμει του 1025/1-9-2020 πληρεξουσίου της συμβολαιογράφου Αθηνών Ακριβής-Αναστασίας Γκότση.

Όπως προκύπτει από τα πρακτικά συνεδριάσεως του Δικαστηρίου τούτου, κατά την εκφώνηση της υπόθεσης με τη σειρά του πινακίου, κατά την αναφερόμενη στην αρχή της παρούσας δικάσιμο (14-3-2022), τόσον ο αναιρεσείων όσον και η αναιρεσίβλητη δεν εμφανίστηκαν ούτε εκπροσωπήθηκαν από πληρεξούσιο δικηγόρο, πλην όμως, εμφανίστηκε ο Α.

Σ., δικηγόρος του Δ.Σ. Πειραιώς, ο οποίος δήλωσε το θάνατο της αναιρεσίβλητης και τη συνέχιση της δίκης από τις νόμιμες εκ διαθήκης κληρονόμους της 1) Α. (γνωστή και ως Σ.) Σ. του Π., 2) Γ. χήρα Δ. Β. και 3) Θ. Α. του Α., τις οποίες εκπροσωπεί, δυνάμει του 21-1116-104488/16-11-2021 πληρεξουσίου του δημόσιου συμβολαιογράφου της Πολιτείας του ...

Η.Π.Α. Έ. Κ. και του 10394/26-1-2022 πληρεξουσίου της συμβολαιογράφου ... Αγλαΐας Λουκάτου. Από τη επισκόπηση των διαδικαστικών εγγράφων της δικογραφίας προκύπτει μεν ότι η αναιρεσίβλητη απεβίωσε στο ... των Η.Π.Α., στις 19-1-2020, ήτοι, μετά τη συζήτηση της υπόθεσης ενώπιον του Τριμελούς Εφετείου Πειραιώς και προ της εκδόσεως της αναιρεσιβαλλόμενης απόφασης, πλην όμως, δεν προκύπτει η γνώση του θανάτου της από τον αναιρεσείοντα.

Περαιτέρω, από τα έγγραφα του φακέλου της δικογραφίας δεν προκύπτει ποιος εκ των διαδίκων επισπεύδει τη συζήτηση της υπό κρίση αιτήσεως αναιρέσεως, υπογράφοντας την απαιτούμενη κλήση και την παραγγελία προς το δικαστικό επιμελητή για την επίδοση και δεν αποδεικνύεται ούτε οι ως άνω παριστάμενες νόμιμες κληρονόμοι της αναιρεσίβλητης που συνεχίζουν νόμιμα τη δίκη επικαλούνται ότι ο αναιρεσείων κλήθηκε από αυτές νομότυπα και εμπρόθεσμα, προκειμένου να παραστεί κατά τη συζήτηση της υπό κρίση αιτήσεως αναιρέσεως.

Δεν προσκομίζεται, εξάλλου, ούτε έκθεση επιδόσεως της αιτήσεως αναιρέσεως από κάποιον από τους διαδίκους προς τον αντίδικό του ούτε το επιδοθέν αντίγραφο της προσβαλλόμενης απόφασης, με την, κατ' άρθρο 139 παρ. 3 του Κ.Πολ.Δ., σημείωση του ενεργήσαντος την επίδοση δικαστικού επιμελητή. Επομένως, πρέπει, κατά την αυτεπάγγελτη περί τούτου έρευνα, να κηρυχθεί απαράδεκτη η συζήτηση της υπό κρίση αιτήσεως αναιρέσεως.

ΓΙΑ ΤΟΥΣ ΛΟΓΟΥΣ ΑΥΤΟΥΣ ΚΗΡΥΣΣΕΙ απαράδεκτη τη συζήτηση της από 31-8-2020 (732/78/3-9-2020) αιτήσεως του Δ. Α. για αναίρεση της 154/2020 απόφασης του Τριμελούς Εφετείου Πειραιώς.

ΚΡΙΘΗΚΕ, αποφασίσθηκε στην Αθήνα, στις 4 Μαΐου 2022.

ΔΗΜΟΣΙΕΥΘΗΚΕ σε δημόσια συνεδρίαση στο ακροατήριό του, στην Αθήνα, στις 23 Μαΐου 2022.

Ο ΑΝΤΙΠΡΟΕΔΡΟΣ

Ο ΓΡΑΜΜΑΤΕΑΣ