Supreme Court dismisses appeal against bankruptcy trustee's remuneration decision regarding bar association fees.

Απόφαση 797 / 2022 (Β1, ΠΟΛΙΤΙΚΕΣ)

Αριθμός 797/2022

ΤΟ ΔΙΚΑΣΤΗΡΙΟ ΤΟΥ ΑΡΕΙΟΥ ΠΑΓΟΥ

Β1' Πολιτικό Τμήμα

Συγκροτήθηκε από τους δικαστές, Λουκά Μόρφη, Αντιπρόεδρο του Αρείου Πάγου, Δήμητρα Ζώη, Ιωάννα Μαργέλλου-Μπουλταδάκη, Ιωάννη Δουρουκλάκη και Δημητρία Στρούζα-Ξένου, Αρεοπαγίτες.

Συνήλθε σε δημόσια συνεδρίαση στο κατάστημά του, την 2 Νοεμβρίου 2021, με την παρουσία και της Γραμματέως Ελένης Τσιουρή, για να δικάσει την υπόθεση, μεταξύ:

Του αναιρεσείοντος: Γ. Σ. του Σ., κατοίκου ..., ως συνδίκου πτωχεύσεως της εταιρείας με την επωνυμία "..." και το δ.τ. "...." που εδρεύει στην Νέα ... και εκπροσωπείται νόμιμα, που παραστάθηκε αυτοπροσώπως, λόγω της δικηγορικής του ιδιότητος, αφού ανακάλεσε την δια δηλώσεως (ΚΠολΔ 242 παρ.2) παράστασή του και δεν κατέθεσε προτάσεις.

Ο αιτών και ήδη αναιρεσείων με την από 15-9-2017 αίτησή του που κατατέθηκε στο Πολυμελές Πρωτοδικείο Αθηνών, ζήτησε να γίνουν δεκτά τα όσα αναφέρονται σε αυτήν. Εκδόθηκαν η 313/2018 οριστική απόφαση του πρωτοβαθμίου δικαστηρίου και, κατόπιν ασκήσεως εφέσεως, η 2227/2019 απόφαση του Τριμελούς Εφετείου Αθηνών. Την αναίρεση της τελευταίας, ζητεί ο αναιρεσείων με την από 29-9-2020 αίτησή του.

Κατά τη συζήτηση της αίτησης αυτής, που εκφωνήθηκε με τη σειρά της από το πινάκιο, οι διάδικοι παραστάθηκαν όπως σημειώνεται πιο πάνω. Εισηγήτρια ορίσθηκε η Αρεοπαγίτης Ιωάννα Μαργέλλου-Μπουλταδάκη. Ο αναιρεσείων ζήτησε την παραδοχή της αίτησης του.

ΣΚΕΦΘΗΚΕ ΣΥΜΦΩΝΑ ΜΕ ΤΟ ΝΟΜΟ

Ο αναιρεσείων με την από 15.9.2017 (ΚΑΚ 575718/2017, ΕΑΚ 762/2017) ενώπιον του Πολυμελούς Πρωτοδικείου Αθηνών αίτησή του, η οποία εκδικάσθηκε κατά την ειδική διαδικασία της εκούσιας δικαιοδοσίας, ζήτησε τον καθορισμό προσωρινής αντιμισθίας ως συνδίκου πτωχεύσεως.

Εκδόθηκε η υπ' αριθμ. 313/2018 οριστική απόφαση του ανωτέρω δικαστηρίου, που έκανε δεκτή την αίτησή του κατά ένα μέρος, ενώ η κατ' αυτής έφεσή του απορρίφθηκε από ουσιαστική άποψη με την υπ' αριθμ. 2227/2019 απόφαση του Εφετείου Αθηνών. Με την υπό κρίση αίτηση από 29.9.2020 (αριθμ. εκθ. καταθ. 7281/859/2020) αίτηση αναίρεσης προσβάλλεται παραδεκτά από τον αιτούντα η ανωτέρω απόφαση του Εφετείου (άρθρο 769 ΚΠολΔ).

Σύμφωνα με το άρθρο 81 Ν. 3588/2007 (Πτωχευτικός Κώδικας): "(παρ. 1:) Ο σύνδικος μετά το πέρας των εργασιών της πτώχευσης και αφού εγκριθεί η λογοδοσία του για τη διαχείρισή του, σύμφωνα με το άρθρο 165, δικαιούται να λάβει αντιμισθία. Η αντιμισθία προσδιορίζεται ελεύθερα από το πτωχευτικό δικαστήριο, μετά από έκθεση του εισηγητή, με βάση την αξία της πτωχευτικής περιουσίας το χρόνο της απασχόλησης του συνδίκου και το ωφέλιμο αποτέλεσμα της δραστηριότητας του για τα συμφέροντα της πτώχευσης, (παρ. 2:) Το πτωχευτικό Δικαστήριο μετά από αίτηση του συνδίκου και έκθεση του εισηγητή μπορεί να καθορίσει προσωρινή αντιμισθία έναντι της οριστικής".

Από τις διατάξεις αυτές προκύπτει ότι, όταν η διάρκεια των εργασιών της πτώχευσης προβλέπεται μακρά, μπορεί να χορηγηθεί στο σύνδικο (προσωρινό, οριστικό ή σύνδικο της ένωσης) και πριν από το τέλος των καθηκόντων του, μετά από σχετική έκθεση του Εισηγητή, προσωρινή αντιμισθία, η οποία θα έχει την έννοια της προκαταβολής έναντι της οριστικής αντιμισθίας του και της οποίας το ποσό θα συνυπολογισθεί κατά τον καθορισμό της οριστικής του αντιμισθίας.

Η εν λόγω αποζημίωση, και όταν ο σύνδικος παρείχε, ως δικηγόρος, με την ιδιότητά του αυτήν, τις υπηρεσίες του σε υποθέσεις της πτώχευσης, καθορίζεται ελεύθερα, κατά την κρίση του Δικαστηρίου, το οποίο λαμβάνει υπ' όψη του τις δικηγορικές υπηρεσίες, που παρασχέθηκαν και με τις οποίες η πτώχευση απαλλάχθηκε από την αμοιβή άλλου δικηγόρου, χωρίς όμως η αντιμισθία, ως προς τις υπηρεσίες αυτές, να καθορίζεται βάσει των διατάξεων του Κώδικα περί Δικηγόρων και των οικείων κοινών υπουργικών αποφάσεων για τις προεισπραττόμενες δικηγορικές αμοιβές, με συνέπεια ο σύνδικος να μην δικαιούται να αξιώσει τα ελάχιστα όρια αμοιβής, που προβλέπονται από τις παραπάνω διατάξεις.

Το Δικαστήριο λαμβάνει επιπλέον υπ' όψη και τη διάρκεια του λειτουργήματος του συνδίκου, τη δραστηριότητα που ανέπτυξε, τον αριθμό, το είδος και τη χρονική διάρκεια των ενεργειών του, την αναγκαιότητα και αποτελεσματικότητα αυτών για την εξακρίβωση και εξασφάλιση του ενεργητικού της πτωχευτικής περιουσίας, την σπουδαιότητα της πτώχευσης και την ταχύτητα με την οποία ενήργησε για την εκπλήρωση των καθηκόντων του, όπως και τις συνθήκες υπό τις οποίες παρέσχε τις υπηρεσίες του.

Η προαναφερθείσα έκθεση του Εισηγητή αποτελεί μεν προϋπόθεση του παραδεκτού της αίτησης καθορισμού της προσωρινής αντιμισθίας του συνδίκου, δεν είναι όμως δεσμευτική για το Δικαστήριο. Επίσης, στην δικαστική απόφαση, που εκδίδεται για την εν λόγω αίτηση, δεν απαιτείται ξεχωριστή αναφορά και αποτίμηση της κάθε ενέργειας του συνδίκου (ΑΠ 2050/2017, 859/1998, 53/1995).

Στην προκειμένη περίπτωση, το Εφετείο με την προσβαλλόμενη απόφασή του δέχθηκε τα ακόλουθα: Με την υπ' αριθμ. 302/2013 απόφαση του Πολυμελούς Πρωτοδικείου Αθηνών κηρύχθηκε σε κατάσταση πτώχευσης η ανώνυμη εταιρεία με την επωνυμία "..." και ορίστηκε ως ημέρα παύσης των πληρωμών της η 27η Ιουλίου 2012. Με την ίδια απόφαση διορίστηκε ως προσωρινός σύνδικος της πτώχευσης ο δικηγόρος Αθηνών Δημήτριος Δαβάκης, ο οποίος αποποιήθηκε το διορισμό του και μετά από την κατατεθείσα ενώπιον του ιδίου δικαστηρίου από 13.8.2014 και με αριθμό 2443/2014 έκθεση της Εισηγήτριας της πτώχευσης, εκδόθηκε η με αριθμό 1098/2014 οριστική απόφαση του Πολυμελούς Πρωτοδικείου Αθηνών, δυνάμει της οποίας σύνδικος της ανωτέρω πτώχευσης διορίσθηκε ο αιτών - αναιρεσείων.

Ο τελευταίος, από την ημέρα του διορισμού του 25.11.2014 έως την 15.9.2017 (ημερομηνία σύνταξης κρινόμενης αίτησής του), προέβη στις αναφερόμενες στην αίτησή του δικαστικές και εξώδικες ενέργειες για την εξυπηρέτηση των εργασιών της πτώχευσης. Ειδικότερα προέβη στη σφράγιση της πτωχευτικής περιουσίας, υπέβαλε αίτηση προς την Εισηγήτρια για την άδεια σύγκλησης της συνέλευσης των πιστωτών, στη σύγκληση αυτής και στην επαλήθευση των απαιτήσεων των (2) πιστωτών που αναγγέλθηκαν, υπέβαλε αίτηση προς την Εισηγήτρια περί ανοίγματος τραπεζικού λογαριασμού για την πτώχευση, αίτηση για την πρόσληψη βοηθού απογραφής αναφορικά με την περιγραφή και αξία της πτωχευτικής περιουσίας, αίτηση εκποιήσεως των κινητών αυτής, αίτηση για διορισμό εκτιμητή αναφορικά με την αξία του ακινήτου της πτωχευτικής περιουσίας, αίτηση για την ασφαλή μεταφορά του ανευρεθέντος κατόπιν ενεργειών του ιδίου - που δεν προσδιορίζονται επακριβώς - κλαπέντος οχήματος που ανήκει στην πτωχεύσασα, αίτηση, μετά την πραγματοποιθείσα εκποίηση ενός κλάρκ έναντι του τιμήματος των 4.190 ευρώ, για εκποίηση των εναπομεινάντων κινητών της πτωχής, αιτήσεις για την έγκριση εξόδων της πτώχευσης, προέβη σε όλες τις ενέργειες εκποίησης δύο οχημάτων της πτωχής έναντι τιμήματος 17.600 ευρώ, παραστάθηκε ενώπιον του Πτωχευτικού Δικαστηρίου κατά τη συζήτηση αιτήσεως του περί εκποιήσεως του μοναδικού ακινήτου της πτωχής με τιμή πρώτης προσφοράς τα 2/3 της εκτιμηθείσας αξίας (170.000,00 ευρώ), εκποίηση που δεν κατέστη δυνατή, παραστάθηκε ενώπιον του Πτωχευτικού Δικαστηρίου κατά τη συζήτηση αιτήσεως του περί εκποιήσεως του μοναδικού ακινήτου της πτωχής με τιμή πρώτης προσφοράς το 1/2 της εκτιμηθείσας αξίας αυτού ενώ επισκέφθηκε πολλάκις το ακίνητο της πτωχής.

Από το είδος, τον αριθμό και τη διάρκεια των παραπάνω ενεργειών και εργασιών του εκκαλούντος-συνδίκου, οι οποίες λόγω της φύσεως τους δεν απαιτούσαν την αποκλειστική επαγγελματική ενασχόλησή του, με συνέπεια να απομένει επαρκής χρόνος για την απασχόλησή του με έτερες δικηγορικές υποθέσεις, τις συνθήκες προσφοράς τους, την αναγκαιότητα αυτών και την αποτελεσματικότητά τους για την πρόοδο της πτώχευσης, εκτιμώμενων των υπηρεσιών του αυτών ελεύθερα και όχι κατά τις οικείες διατάξεις του Κώδικα περί Δικηγόρων και των συναφών κοινών υπουργικών αποφάσεων, τον χρόνο που ασκεί τα καθήκοντα του συνδίκου και εκείνον που υπολείπεται για την ολοκλήρωσή τους, του οικονομικού μεγέθους της πτωχευτικής περιουσίας η οποία εκτιμάται στο ποσό των 110.000 ευρώ (αξία ακινήτου αυτής) πλέον του υπάρχοντος στο λογαριασμό της πτώχευσης ποσού 27.500 ευρώ, αλλά και του μεγέθους των αναγγελθεισών αξιώσεων των πιστωτών της πτωχής που επαληθεύτηκαν ύψους 470.683 ευρώ από ενέγγυους και ανέγγυους πιστωτές, 6.500 ευρώ από το Δημόσιο και 7.000 ευρώ από το ΙΚΑ, το Δικαστήριο κρίνει ότι η προσωρινή, με την έννοια που εκτέθηκε στη μείζονα σκέψη της παρούσας, αντιμισθία, που πρέπει να χορηγηθεί στον εκκαλούντα σύνδικο για τις συγκεκριμένες ενέργειες ανέρχεται στο συνολικό ποσό των 10.000,00 ευρώ, πλέον του αναλογούντος ΦΠΑ.

Σημειώνεται ότι μετά την αλλαγή με το άρθρο 62 παρ. 3 του Ν 3842/2010 του προβλέποντος εξαιρέσεις από το καθεστώς ΦΠΑ, άρθρου 22 παρ. 1 περ. ε του Κώδικα Φόρου Προστιθέμενης Αξίας, όπως είχε αντικατασταθεί με την παρ. 3 του άρθρου 24 του Ν 2873/2000, η αμοιβή του δικηγόρου για τις υπηρεσίες που παρέχει υπό την ιδιότητα αυτή υπόκειται σε ΦΠΑ.

Με αυτά που δέχθηκε το Εφετείο και απέρριψε την έφεση κατά της αποφάσεως του πρωτοβαθμίου Δικαστηρίου, το οποίο είχε κρίνει ομοίως, ορθά ερμήνευσε και εφάρμοσε, σύμφωνα και με τις προπαρατιθέμενες νομικές σκέψεις, τους κανόνες των άρθρων (180, 182 παρ. 1 του Ν. 3588/2007 "Πτωχευτικός Κώδικας"), ο οποίος εφαρμόζεται για τις διαδικασίες που αρχίζουν μετά την έναρξη ισχύος του, δηλαδή από την 16.9.2007, οπότε, ο σύνδικος της πτώχευσης, αν η διαδικασία αυτής προβλέπεται μακρά, μπορεί να ζητήσει προσωρινή αντιμισθία, διότι η αντιμισθία του αναιρεσείοντος συνδίκου προσδιορίσθηκε κατά την κρίση του Δικαστηρίου ελεύθερα με κριτήρια την αξία της πτωχευτικής περιουσίας, το χρόνο της απασχόλησης του συνδίκου και το ωφέλιμο αποτέλεσμα της δραστηριότητάς του για τα συμφέροντα της πτώχευσης, ενώ όπου ο αναιρεσείων σύνδικος ενήργησε υπό την δικηγορική του ιδιότητα, το δικαστήριο της ουσίας έλαβε υπόψη τις παρασχεθείσες δικηγορικές υπηρεσίες του, συνεπεία των οποίων η πτώχευση απαλλάχθηκε από την καταβολή αμοιβής σε άλλο δικηγόρο, όμως η αντιμισθία του δεν καθορίζεται με βάση τα εκάστοτε προβλεπόμενα ελάχιστα όρια αμοιβής που προβλέπονται από τον Κώδικα περί Δικηγόρων (άρθρα 91, 100 επ.

ν. 3026/1954 και 57, 59, 63 ν. 4194/2013) και ο αναιρεσείων δεν δικαιούται να τα αξιώσει, αφού αυτά ισχύουν ειδικά για την περίπτωση της παροχής δικηγορικών υπηρεσιών στα πλαίσια εκτελέσεως συμβάσεως αμειβόμενης εντολής. Περαιτέρω, το Εφετείο με το παραπάνω σαφές αποδεικτικό του πόρισμα περιέλαβε στην αναιρεσιβαλλόμενη απόφασή του σαφή, πλήρη και χωρίς αντιφάσεις αιτιολογία, προσδιορίζοντας ελεύθερα το ύψος της δικαιούμενης από τον αναιρεσείοντα προσωρινής αντιμισθίας με κριτήρια τη διάρκεια και το είδος των ενεργειών του, την αναγκαιότητα και αποτελεσματικότητα τους για την πρόοδο της πτωχευτικής διαδικασίας, καθώς και την έκταση της πτωχευτικής περιουσίας, χωρίς όπως προαναφέρθηκε να απαιτείται να γίνεται και αποτίμηση κάθε ενέργειας αυτού ξεχωριστά.

Επομένως, τόσο ο πρώτος από τον αριθμό 1 του άρθρου 559 ΚΠολΔ λόγος του αναιρετηρίου, όσο και ο δεύτερος από τον αριθμό 19 του ίδιου άρθρου, είναι αβάσιμοι και πρέπει να απορριφθούν. Επίσης και ο τρίτος λόγος της αιτήσεως για παράβαση της αρχής της αναλογικότητας (άρθρο 2 και 25 παρ. 1 του Συντάγματος) είναι απορριπτέος καθ' όσον στηρίζεται επί εσφαλμένης προϋποθέσεως αφού η διάταξη του άρθρου 25 παρ. 1 του Συντάγματος δεν έχει εφαρμογή στην προκειμένη περίπτωση και πρέπει να απορριφθεί.

Κατά το άρθρο 559 αριθμ. 8 ΚΠολΔ, αναίρεση επιτρέπεται όταν το δικαστήριο παρά το νόμο έλαβε υπόψη πράγματα που δεν προτάθηκαν ή δεν έλαβε υπόψη του πράγματα που προτάθηκαν και έχουν ουσιώδη επίδραση στην έκβαση της δίκης. Ως "πράγματα", κατά την έννοια της διάταξης αυτής, νοούνται οι πραγματικοί ισχυρισμοί των διαδίκων που έχουν αυτοτελή ύπαρξη και συγκροτούν την ιστορική βάση και επομένως στηρίζουν το αίτημα αγωγής, ανταγωγής, ένστασης ή αντένστασης, όχι δε οι αιτιολογημένες αρνήσεις ή οι ισχυρισμοί που αποτελούν επιχειρήματα ή συμπεράσματα των διαδίκων ή του δικαστηρίου από την εκτίμηση των αποδείξεων, και προβάλλονται προς υποστήριξη των απόψεων των διαδίκων, ούτε οι νομικοί ισχυρισμοί και η νομική επιχειρηματολογία του διαδίκου ή τα πορίσματα των αποδείξεων, τα οποία το δικαστήριο εκτιμά ανελέγκτως, έστω και αν αποτελούν περιεχόμενο λόγου έφεσης, ούτε οι απαράδεκτοι ή αβάσιμοι ισχυρισμοί (ΟλΑΠ 3/1997) ή τα προσκομιζόμενα από τους διαδίκους αποδεικτικά μέσα και τα πραγματικά περιστατικά που προκύπτουν από αυτά (ΟλΑΠ 9/1997, ΑΠ 34/2016, 76/2016).

Δεν στοιχειοθετείται, όμως, ο λόγος αυτός αναίρεσης αν ο αυτοτελής πραγματικός ισχυρισμός λήφθηκε υπόψη από το δικαστήριο της ουσίας και απορρίφθηκε ρητά για οποιοδήποτε λόγο, τυπικό ή ουσιαστικό (ΑΠ 69/2016, 725/2012), αλλά και όταν το δικαστήριο αντιμετώπισε και απέρριψε στην ουσία εκ των πραγμάτων προβληθέντα ισχυρισμό, με την παραδοχή ως αποδειχθέντων γεγονότων αντίθετων προς αυτά που τον συγκροτούν και τούτο συνάγεται από το περιεχόμενο της απόφασης (ΟλΑΠ 25/2003, 11/1996, ΑΠ 153/2019, 79/2018).

Στην προκείμενη περίπτωση, με τον πρώτο λόγο αναίρεσης , κατά το δεύτερο σκέλος του, επικαλείται ο αναιρεσείων ότι το Εφετείο δεν έλαβε υπόψη τον ουσιώδη αγωγικό ισχυρισμό του ότι ο Δικηγορικός Σύλλογος Αθηνών παρακρατεί και εισπράττει επί της επιδικασθείσας αντιμισθίας ποσοστό 20% έως 50%. Ο λόγος αυτός, κατά το πιο πάνω σκέλος, είναι αβάσιμος, καθόσον από την επισκόπηση της προσβαλλόμενης απόφασης προκύπτει ότι το Εφετείο έλαβε υπόψη τον ως άνω ισχυρισμό και τον συνυπολόγισε κατά τον προσδιορισμό της επιδικασθείσας αντιμισθίας και πρέπει να απορριφθεί.

Κατ' ακολουθίαν των ανωτέρω, η ένδικη αίτηση αναιρέσεως πρέπει να απορριφθεί, όπως ορίζεται στο διατακτικό της παρούσας.

ΓΙΑ ΤΟΥΣ ΛΟΓΟΥΣ ΑΥΤΟΥΣ

Απορρίπτει την από 29.9.2020 αίτηση του Γ. Σ. για αναίρεση της υπ' αριθμ. 2227/2019 απόφασης του Τριμελούς Εφετείου Αθηνών. ΚΡΙΘΗΚΕ, αποφασίσθηκε στην Αθήνα, στις 11 Ιανουαρίου 2022.

ΔΗΜΟΣΙΕΥΘΗΚΕ σε δημόσια συνεδρίαση στο ακροατήριό του, στην Αθήνα, στις 11 Μαΐου 2022.

Ο ΑΝΤΙΠΡΟΕΔΡΟΣ Η ΓΡΑΜΜΑΤΕΑΣ