IV CNP 77/12 · Sąd Najwyższy

Sygn. akt IV CNP 77/12

POSTANOWIENIE

Dnia 12 marca 2013 r.

Sąd Najwyższy w składzie :

SSN Anna Owczarek

w sprawie ze skargi powódki

o stwierdzenie niezgodności z prawem prawomocnego wyroku

Sądu Apelacyjnego w […]

z dnia 17 listopada 2010 r., w sprawie z powództwa B. S.

przeciwko Agencji Nieruchomości Rolnych w W.

o nakazanie złożenia oświadczenia woli,

na posiedzeniu niejawnym w Izbie Cywilnej

w dniu 12 marca 2013 r.,

1) odrzuca skargę

2) odstępuje od obciążenia B. S. kosztami zastępstwa

prawnego

Agencji

w W.

Uzasadnienie

Nieruchomości

Rolnych

Powódka B. S. wniosła skargę o stwierdzenie niezgodności z prawem

prawomocnego wyroku Sądu Apelacyjnego z dnia 17 listopada 2010 r.,

oddalającego apelację od wyroku Sądu Okręgowego w G., którym oddalono jej

powództwo skierowane przeciwko Agencji Nieruchomości Rolnych o nakazanie

złożenia oświadczenia woli (1) potwierdzającego prawo pierwokupu powódki w

zakresie bezprzetargowego nabycia nieruchomości rolnej stanowiącej działkę ew.

nr 73/3 i (2) o sprzedaży nieruchomości rolnej stanowiącej część działki ew. nr 73/3

(obecny nr ew. 73/4) oraz części działki nr ew. 74/3 (obecny nr ew. 74/5) za łączną

cenę 25.707,45 zł. w związku ze złożonym przez nią w dniu 5 czerwca 1996 r.

oświadczeniem o skorzystaniu z prawa pierwokupu.

Skarżąca zrzuciła, wyrok został wydany z naruszeniem art. 29 ust. 1 pkt 3,

art. 29 ust. 1 b, 1c i 1d ustawy z dnia 19 października 1991r. o gospodarowaniu

nieruchomościami rolnymi Skarbu Państwa (t. jedn. Dz. U. z

2007 r., Nr 231,

poz. 1700 z późn. zm.). W skardze oznaczono jako wartość przedmiotu

zaskarżenia kwotę 25.708 zł, jednocześnie wskazano, że stanowi ona szkodę jako

równowartość ceny sprzedaży nieruchomości i wynika z pozbawienia powódki

”prawa nabycia przedmiotowych działek i powiększenia areału, prowadzonego

własnego gospodarstwa rolnego”.

W odpowiedzi na skargę pozwana wniosła o jej oddalenie i zasądzenie

kosztów zastępstwa procesowego według norm przepisanych.

Sąd Najwyższy zważył:

Skarga o stwierdzenie niezgodności z prawem prawomocnego orzeczenia

jest nadzwyczajnym środkiem zaskarżenia, którego celem jest uzyskanie

prejudykatu umożliwiającego dochodzenie roszczeń odszkodowawczych za szkodę

wyrządzoną przez niezgodne z prawem wykonywanie władzy publicznej (art. 4241

§ 1 k.c.).

Zgodnie z art. 4245 § 1 k.p.c., do elementów konstrukcyjnych skargi należą:

oznaczenie zaskarżonego orzeczenia, przytoczenie i uzasadnienie podstaw skargi,

wskazanie przepisu prawa z którym zaskarżone orzeczenie jest niezgodne,

uprawdopodobnienie

powstania

szkody

w

wyniku

wydania

zaskarżonego

orzeczenia oraz wykazanie, że wzruszenie zaskarżonego orzeczenia w innym

trybie nie było i nie jest możliwe.

Judykatura jednolicie przyjmuje, że wymóg uprawdopodobnienia szkody

spowodowanej przez wydanie zaskarżonego orzeczenia obejmuje nie tylko

wystąpienie szkody, ale również istnienie związku miedzy szkodą a wydaniem

orzeczenia

niezgodnego

że uprawdopodobnienie

z

prawem.

W

szczególności

wskazuje

się,

szkody

polega

na

przedstawieniu

wyodrębnionego

wywodu wskazującego, że szkoda została wyrządzona, jej rozmiar i rodzaj, czas

powstania, postać i związek przyczynowy z wydaniem orzeczenia niezgodnego

z prawem

oraz

uwiarygodnienie

tego

oświadczenia

przez

powołanie

i przedstawienie dowodów (por. postanowienie Sądu Najwyższego z dnia

31 stycznia 2006 r., IV CNP 38/05, OSNC 2006, Nr 7-8, poz. 141, postanowienie

Sądu Najwyższego z dnia 11 sierpnia 2005 r., III CNP 4/05, OSNC 2006, Nr 1,

poz. 16, postanowienie Sądu Najwyższego z dnia 12 września 2012 r., III CNP

19/123, niepubl.). Przyznając, że postępowanie ze skargi o stwierdzenie

nieważności z prawem prawomocnego orzeczenia nie jest postępowaniem ściśle

odszkodowawczym, gdyż jego celem jest uzyskanie przez stronę prejudykatu,

pozwalającego stronie dochodzić odszkodowania od Skarbu Państwa (art. 417 1 § 2

k.c.), podkreśla się, że istnienie szkody musi być należycie uprawdopodobnione już

w

tym

postępowaniu.

Szkoda

musi

pozostawać

w normalnym

związku

przyczynowo-skutkowym z wydaniem kwestionowanego orzeczenia, a wymóg

uprawdopodobnienia oznacza jedynie zwolnienie z obowiązku przeprowadzenia

dowodu. Źródłem szkody - podlegającej naprawieniu w oparciu o art. 77 ust. 1

Konstytucji, art. 417 § 1 k.c., art. 4171 § 2 k.c. powinno być wydanie orzeczenia.

Niezbędne

jest

zatem

wykazanie

w

postaci

samodzielnego

wywodu

prawdopodobieństwa, że szkoda nastąpiła, w tym powołanie lub przedstawienie

dowodów, a co najmniej ich surogatów (por. postanowienie Sądu Najwyższego

z dnia 4 października 2012r., IV CNP 41/12, niepubl.). Za niewystarczające uznaje

się odwołanie do wartości przedmiotu zaskarżenia w sprawie, której skarga dotyczy

(por. postanowienie Sądu Najwyższego z dnia 6 sierpnia 2012 r., II CNP 32/12,

niepubl.). Jak podkreśla Trybunał Konstytucyjny warunek, by wydanie orzeczenia

było przyczynowe dla powstania szkody, narzuca określone rozumienie przesłanki

niezgodności z prawem. Skoro szkoda, której wyrównania skarżący chce dochodzić

od Państwa, powinna być "wyrządzona przez wydanie orzeczenia", między

orzeczeniem a szkodą musi wystąpić relacja conditio sine qua non, czyli bez

orzeczenia uszczerbek by nie powstał a Skarb Państwa jako zobowiązany do

odszkodowania ponosi odpowiedzialność tylko za normalne następstwa działania

lub zaniechania, z którego szkoda wynikła (art. 361 § 1 k.c.).

Złożona w sprawie skarga nie zawiera żadnych wywodów dotyczących

uprawdopodobnienia wyrządzenia szkody. Skarżąca poprzestała jedynie na

podaniu kwoty odpowiadającej cenie sprzedaży działek gruntu którą, w wypadku

uwzględnienia powództwa, powinna uiścić na rzecz pozwanego. Uiszczenie ceny

oznaczałoby zmniejszenie aktywów majątku powódki zatem, na skutek wyrównania

korzyści z uszczerbkiem, jego uniknięcie nie może być uznane za stratę jako

postać szkody majątkowej w rozumieniu art. 361 § 2 k.c. Fakt, że ekwiwalentem

ceny byłyby nabyte prawa rzeczowe sam w sobie nie wystarcza dla przyjęcia,

że szkoda wystąpiła. Powódka nie powoływała bowiem, że rzeczywista wartość

tych praw byłaby wyższa zatem, że jej szkoda polega na nieuzyskaniu

przysporzenia (utrata korzyści) oraz jaką kwotą wyrażać się miałaby różnica.

Konkludując twierdzenie skargi, że szkoda wynika z pozbawienia powódki

”prawa nabycia przedmiotowych działek i powiększenia areału, prowadzonego

własnego gospodarstwa rolnego” i oznaczenie jej potencjalną nieuiszczoną ceną

nie spełnia wymogu określonego w art. 4245 § 1 pkt 4 k.p.c. Samo wydanie wyroku

oddalającego

powództwo,

nawet

gdyby

był

wadliwy,

nie

oznacza

wyrządzenia szkody.

Wadliwości tej nie sanuje zawarty w skardze wniosek o „dopuszczenie

dowodu z całych akt sprawy Sądu Okręgowego w G. sygn. I C …/08,

a w szczególności wyroku Sądu Okręgowego w G. z dnia 4 lutego 2010 r. oraz

wyroku Sądu Apelacyjnego z dnia 17 listopada 2010 r., na okoliczność

uprawdopodobnienia przyczyn powstania szkody i jej wartości”. Nie jest rzeczą

Sądu Najwyższego samodzielne poszukiwanie dowodów i wyręczanie skarżącej w

jej czynnościach, niezależnie od tego, że dowód w sprawie mogą stanowić

pojedyncze dokumenty znajdujące się w aktach sądowych, a nie ich całość.

Niespełnienie

wywołanej

wymagania

kwestionowanym

uprawdopodobnienia

orzeczeniem

powoduje

wyrządzenia

odrzucenie

szkody

skargi

na

podstawie art. 4248 § 1 k.p.c. (por. postanowienie Sądu Najwyższego z dnia

9 października 2012 r., V CNP 100/11, niepubl., postanowienie Sądu Najwyższego

z dnia 4 października 2012 r., IV CNP 41/12, niepubl., postanowienie Sądu

Najwyższego z dnia 6 sierpnia 2012 r., II CNP 32/12, niepubl.).

Z tych przyczyn w oparciu o art. 4248 § 1 k.p.c. orzeczono jak

w postanowieniu.

Sąd Najwyższy odstąpił od obciążenia powódki kosztami zastępstwa

procesowego strony pozwanej w postępowaniu skargowym uwzględniając

charakter dochodzonego roszczenia, stan zdrowia i sytuację majątkową skarżącej

(art. 102 k.p.c. w zw. z art. 39821 k.p.c. w zw. z art. 391 § 1 k.p.c. oraz art. 424 12

k.p.c.).

jw