II CNP 86/10 · Sąd Najwyższy

Sygn. akt II CNP 86/10

POSTANOWIENIE

Dnia 24 marca 2011 r.

Sąd Najwyższy w składzie :

SSN Dariusz Zawistowski

po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w Izbie Cywilnej

w dniu 24 marca 2011 r.,

skargi N. S. o stwierdzenie niezgodności z prawem prawomocnego

wyroku Sądu Apelacyjnego z dnia 2 czerwca 2009., wydanego w sprawie z

powództwa G. G. obecnie W., A. K. i E. M.

przeciwko N. S.

z udziałem interwenienta ubocznego po stronie powodowej Gminy Ł.

o eksmisję i zakaz naruszania

i z powództwa wzajemnego N. S.

przeciwko G. G. obecnie W., A. K.

i E. M.

o ustalenie nieważności umowy,

1. odrzuca skargę

2. zasądza od pozwanej i powódki wzajemnej N. S. na rzecz

powodów i pozwanych wzajemnych G. W., A. K. i E. M.

kwotę 2100 zł tytułem zwrotu kosztów postępowania

skargowego.

Uzasadnienie

Pozwana i powódka wzajemna N. S. wniosła o stwierdzenie niezgodności z

prawem prawomocnego wyroku Sądu Apelacyjnego z dnia 2 czerwca 2009 r.,

wydanego w sprawie […], którym oddalono jej apelację od wyroku Sądu

Okręgowego w Ł. z dnia 22 stycznia 2009 r., w sprawie […]. Skarżąca wniosła

również o zasądzenie na jej rzecz kosztów postępowania.

W skardze podniosła zarzut naruszenia prawa materialnego poprzez

niezastosowanie art. 83 § 1 k.c. oraz nieuzasadnione zastosowanie art. 222 k.c.,

a także naruszenie prawa procesowego poprzez nieuzasadnione zastosowanie art.

385 k.p.c. oraz naruszenie art. 410 k.p.c. poprzez jego błędną wykładnię. Skarżąca

wskazała, że wydany z naruszeniem powołanych przepisów wyrok jest niezgodny

z art. 64 ust. 1 i 2 oraz art. 45 Konstytucji RP, art.. 83 i 222 k.c. a także art. 385

k.p.c.

Sąd Najwyższy zważył, co następuje:

Skarga o stwierdzenie niezgodności z prawem prawomocnego orzeczenia –

stosownie do treści art. 4241 § 1 k.p.c. – przysługuje od prawomocnego wyroku

sądu drugiej instancji kończącego postępowanie w sprawie, jeżeli przez jego

wydanie stronie została wyrządzona szkoda, a zmiana lub uchylenie tego wyroku

w drodze przysługujących stronie środków prawnych nie było i nie jest możliwe.

W wyjątkowych sytuacjach, określonych w § 2 powołanego przepisu, skarga

przysługuje od prawomocnego wyroku sądu pierwszej lub drugiej instancji

kończącego

postępowanie

w

sprawie,

jeżeli

strona

nie

skorzystała

z przysługujących jej środków prawnych, chyba że jest możliwa zmiana lub

uchylenie wyroku w drodze innych przysługujących stronie środków prawnych.

Skarżąca oparła skargę na treści art. 4241 § 2 k.p.c. argumentując, iż

w sprawie zachodzi wyjątkowy wypadek pozwalający na skorzystanie przez nią

z tego szczególnego środka.

Wskazany jako podstawa skargi o stwierdzenie niezgodności z prawem

prawomocnego orzeczenia przepis, a to art. 424 1 § 2 k.p.c., przewiduje iż

w szczególnie uzasadnionych wypadkach, które mają charakter kwalifikowany,

strona może wnieść skargę o stwierdzenie niezgodności z prawem prawomocnego

wyroku, mimo że nie skorzystała z przysługujących jej środków prawnych. Należy

przy tym zaznaczyć, iż strona skarżąca musi wykazać że ów szczególny wypadek

zachodzi, gdyż brak wykazania skutkuje odrzuceniem skargi przez Sąd Najwyższy

(por. postanowienie SN z dnia 18 maja 2007 r., IV CNP 48/07, niepublikowane),

a ponadto ów „wyjątkowy wypadek” należy skonkretyzować i uprawdopodobnić

(por. postanowienie SN z dnia 16 maja 2008 r., I CNP 21/08, niepublikowane).

W judykaturze wyrażono pogląd, iż dopuszczalność skargi o stwierdzenie

niezgodności z prawem orzeczenia sądu pierwszej lub drugiej instancji, jeżeli

strona nie skorzystała z przysługujących jej środków prawnych, zależy od

kumulatywnego spełnienia dwóch przesłanek: istnienia wyjątkowego wypadku oraz

występowania niezgodności z prawem o kwalifikowanym charakterze, wynikającej

z naruszenia podstawowych zasad porządku prawnego lub konstytucyjnych

wolności albo praw człowieka i obywatela (por. postanowienie SN z dnia

18 sierpnia 2006 r., I CNP 42/06, niepublikowane; postanowienie SN z dnia

28 marca 2007 r., II CNP 126/06, niepublikowane). Pojęcie wypadku wyjątkowego,

uzasadniającego

złożenie

skargi

o

stwierdzenie

niezgodności

z

prawem

prawomocnego orzeczenia odnosi, się zarówno do przyczyn niezgodności

z prawem takiego orzeczenia oraz powodów, dla których strona nie skorzystała

z możliwości jego zaskarżenia (por. postanowienie SN z dnia 29 listopada 2006 r.,

II CNP 85/06, niepublikowane).

W rozpoznawanej sprawie skarżąca podniosła, iż zachodzi szczególny

wypadek,

który

uniemożliwił

jej

skorzystanie

z

innej

drogi

podważenia

zaskarżonego skargą orzeczenia, a to skargi o wznowienie postępowania,

albowiem skarga złożona przez pozwaną - powódkę wzajemną została przez Sąd

Apelacyjny odrzucona; a ponadto skarżącej upłynął już termin do złożenia skargi

kasacyjnej.

Przytoczona

przez

skarżącą

argumentacja

nie

pozwala

na

stwierdzenie, iż w sprawie zachodzi szczególny wypadek, o którym mowa w art.

4241 § 2 k.p.c. „Wyjątkowy wypadek”, o którym mowa w tym przepisie odnosi się

bowiem do sytuacji, w których wskutek okoliczności niezależnych od strony, takich

jak np.: ciężka choroba, katastrofa czy błędne pouczenie pracownika sądu, nie

skorzystała ona z przysługującego jej uprawnienia (por. postanowienie SN z dnia

2 lutego 2006 r., I CNP 4/06, OSNC, 2006 Nr 6, poz. 113). Tym samym nie dotyczy

tych sytuacji, w której strona miała możliwość skorzystania z innych środków

zaskarżenia, jednakże z nich nie skorzystała, ewentualnie podjęła próbę

skorzystania z nich, która się nie powiodła. Skarga o stwierdzenie niezgodności

z prawem prawomocnego orzeczenia nie jest bowiem środkiem prawnym

przysługujący stronie „na wypadek” nieskorzystania z innych środków prawnych

i nie stanowi „zastępczego” środka służącego wzruszeniu orzeczenia, w sytuacji

gdy skorzystanie z innych środków nie powiodło się lub gdy strona zaniechała

skorzystania z nich. W rozpoznawanej sprawie, skarżąca nie wykazała, aby

w sprawie zachodził „wyjątkowy wypadek”, co stanowi podstawę do odrzucenia

wniesionej przez nią skargi. Nie jest bowiem „wyjątkowym wypadkiem” odrzucenie

złożonej przez skarżącego skargi o wznowienie prawomocnie zakończonego

postępowania, w oparciu o art. 410 k.p.c., ani też upływ terminu na wniesienie

skargi kasacyjnej.

W sprawie brak również podstaw do uznania, że wystąpiła niezgodność

z prawem o kwalifikowanym charakterze, wynikająca z naruszenia podstawowych

zasad porządku prawnego lub konstytucyjnych wolności albo praw człowieka

i obywatela.

Mając na uwadze powyższe, Sąd Najwyższy w oparciu o art. 424 8 § 2 k.p.c.

odrzucił skargę. Sąd Najwyższy zasądził od pozwanej – powódki wzajemnej N. S.

na rzecz powodów – pozwanych wzajemnych G. W., A. K. i E. M. kwotę 2100

złotych tytułem kosztów postępowania skargowego, w oparciu o art. 108 k.p.c. w

zw. z § 13 ust. 5 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 28 września 2002

r. w sprawie opłat za czynności adwokackie oraz ponoszenia przez Skarb Państwa

kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu (Dz. U. Nr 163, poz.

1348 ze zm.).