II BP 6/11 · Sąd Najwyższy

Sygn. akt II BP 6/11

POSTANOWIENIE

Dnia 9 marca 2011 r.

Sąd Najwyższy w składzie :

SSN Romualda Spyt

w sprawie z powództwa J. R.

przeciwko Przedsiębiorstwu Budownictwa Uprzemysłowionego w P.

o wynagrodzenie za pracę,

na posiedzeniu niejawnym w Izbie Pracy, Ubezpieczeń Społecznych i Spraw

Publicznych w dniu 9 marca 2011 r.,

na skutek skargi o stwierdzenie niezgodności z prawem prawomocnego orzeczenia

strony pozwanej na wyroku Sądu Okręgowego w W.

z dnia 7 kwietnia 2008 r.,

odrzuca skargę.

Uzasadnienie

Przedsiębiorstwo Produkcyjno – Usługowo - Handlowe Budowa i Naprawa

Dróg E. Spółka z ograniczoną odpowiedzialnością w W. wniosła skargę o

stwierdzenie niezgodności z prawem prawomocnego orzeczenia - wyroku Sądu

Okręgowego - Sądu Pracy w W. z dnia 7 kwietnia 2008 r., w sprawie …314/07,

którym zmieniono wyrok Sądu Rejonowego - Sądu Pracy w P. z dnia 13 lutego

2007 r., zasądzając od Przedsiębiorstwa Budownictwa Uprzemysłowionego w P. na

rzecz powoda J. R. kwoty wskazane w wyroku.

Skargę oparto na zarzutach naruszenia prawa materialnego tj. art. 6 ust. 1

ustawy z dnia 3 marca 2000 r. o wynagrodzeniu osób kierujących niektórymi

podmiotami prawnymi (Dz.U. Nr 26, poz. 306 ze zm.), przez błędną wykładnię

treści tego przepisu.

Uprawdopodabniąjąc

wyrządzenie

szkody

spowodowanej

wydaniem

zaskarżonego postanowienia, skarżąca oświadczyła, iż „szkoda już nastąpiła

wobec realizacji – zapłaty – zasądzonej kwoty w wysokości 48.145,36 zł”.

Ponadto skarżący wskazał, że „wzruszenie zaskarżonego wyroku w drodze

innych środków prawnych nie było i nie jest możliwe, brak jest bowiem ustawowej

podstawy do złożenia skargi o złożenie postępowania, a nadto wyrok nie był

zaskarżony skargą kasacyjną”.

Skarżąca niosła o stwierdzenie, że zaskarżony wyrok jest niezgodny z

treścią art. 6 ust. 1 ustawy z dnia 3 marca 2000 r. o wynagrodzeniu osób

kierujących niektórymi podmiotami prawnymi oraz „o zasądzenie od pozwanego na

rzecz powoda kosztów postępowania w wysokości 5.500 zł”.

Sąd Najwyższy zważył, co następuje:

W pierwszej kolejności rozważyć należy legitymację procesową wnoszącego

skargę, a więc rozstrzygnąć, czy nabywając - na podstawie aktu notarialnego z

dnia 4 lipca 2008 r. – jego przedsiębiorstwo (551 k.c.) - stał się ona następcą

prawnym Przedsiębiorstwa Budownictwa Uprzemysłowionego w P. (strony

pozwanej w sprawie …314/07), uprawnionym do wniesienia skargi o stwierdzenie

niezgodności z prawem prawomocnego wyroku Sądu Okręgowego - Sądu Pracy w

W. z dnia 7 kwietnia 2008 r., w sprawie …314/07. Jak wynika z dołączonych do

skargi załączników, w tym odpisu aktu notarialnego z dnia 4 lipca 2008 r. – umowy

sprzedaży, wnosząca skargę Spółka nabyła przedsiębiorstwo Przedsiębiorstwa

Budownictwa Uprzemysłowionego w P. od Skarbu Państwa – Wojewody […] na

podstawie art. 48 ust. 1 pkt 1 w związku z art. 39 ust. 1 pkt 1 ustawy z dnia 30

sierpnia 2996 r. o komercjalizacji i prywatyzacji (tekst jednolity: Dz.U. z 2002 r. Nr

171, poz. 1397 ze zm.). Stosownie do art. 40 ust. 1 tej ustawy o ile ustawa nie

stanowi inaczej, kupujący lub przejmujący przedsiębiorstwo wstępuje we wszelkie

prawa i obowiązki przedsiębiorstwa państwowego, bez względu na charakter

stosunku prawnego, z którego te prawa i obowiązki wynikają. W myśl natomiast

art.

przejęcie

w

wyniku

prywatyzacji

bezpośredniej

zobowiązań

przedsiębiorstwa państwowego, powstałych przy prowadzeniu przedsiębiorstwa,

nie wymaga zgody wierzycieli (ust. 1) a kupujący lub przejmujący przedsiębiorstwo

jest

odpowiedzialny

za

zobowiązania

przedsiębiorstwa

państwowego;

odpowiedzialność kupującego lub przejmującego przedsiębiorstwo ogranicza się

do wartości przedsiębiorstwa według stanu z chwili nabycia, a według cen z chwili

zaspokojenia wierzyciela (ust. 2). Z przepisów tych płynie wniosek, że kupujący lub

przejmujący

przedsiębiorstwo

państwowe

w

wyniku

jego

prywatyzacji

bezpośredniej jest ogólnym następcą prawnym przedsiębiorstwa, a zatem

przechodzą

na

niego

roszczenia

odszkodowawcze

z

tytułu

czynów

niedozwolonych powstałe przy prowadzeniu przedsiębiorstwa.

Skarga o stwierdzenie niezgodności z prawem prawomocnego orzeczenia

stanowi pierwszą fazę dochodzenia odszkodowania. Wespół z roszczeniem o

odszkodowanie stanowi procesową całość realizacji prawa podmiotowego do

wyrównania szkody wyrządzonej prawomocnym orzeczeniem. Uwzględnienie

skargi stanowi materialnoprawną przesłankę dochodzenia odszkodowania od

Skarbu Państwa ponoszącego odpowiedzialność z tytułu czynu niedozwolonego

polegającego na wydaniu w postępowaniu cywilnym niezgodnego z prawem

prawomocnego orzeczenia. Legitymacja do wniesienia skargi przysługuje zatem

temu, komu służy roszczenie odszkodowawcze (por. uchwałę Sądu Najwyższego z

dnia 26 października 2005 r., III BZP 1/05, OSNC 2006 nr 5, poz. 78).

W

przedmiotowej

sprawie

roszczenie

objęte

wyrokiem

dotyczyło

wynagrodzenia dyrektora Przedsiębiorstwa Budownictwa Uprzemysłowionego w P.

wynikającego z łączącego strony stosunku pracy, a więc stosunku prawnego

związanego

z

prowadzeniem

przedsiębiorstwa.

Stąd

też

zobowiązanie

odszkodowawcze przeszło na Przedsiębiorstwo Produkcyjno – Usługowo Handlowe Budowa i Naprawa Dróg E. Spółkę z ograniczoną odpowiedzialnością w

W. i była ona uprawniona do wniesienia skargi.

Skarga o stwierdzenie niezgodności z prawem prawomocnego wyroku

podlega jednakże odrzuceniu z innych względów.

W związku z datą wniesienia skargi na bezprawność – 29 marca 2010 r. zastosowanie mają przepisy w brzmieniu obowiązującym przed dniem 25 września

2010 r., tj. przed zmianą wprowadzoną ustawą z dnia 22 lipca 2010 r. o zmianie

ustawy - Kodeks cywilny, ustawy - Kodeks postępowania cywilnego oraz ustawy -

Prawo upadłościowe i naprawcze (Dz.U. Nr 155, poz. 1037). Zgodnie z art. 424 1 §

1 k.p.c., skarga o stwierdzenie niezgodności z prawem prawomocnego orzeczenia

przysługuje od prawomocnego orzeczenia sądu drugiej instancji kończącego

postępowanie w sprawie, gdy przez jego wydanie stronie została wyrządzona

szkoda, a zmiana lub uchylenie tego orzeczenia w drodze przysługujących środków

prawnych nie było i nie jest możliwe. Przytoczony przepis wyraża zasadę, że

przesłanką dopuszczalności skargi o stwierdzenie niezgodności z prawem

prawomocnego orzeczenia jest wykorzystanie przez stronę przysługujących jej

środków prawnych. Wyjątek od tej zasady przewiduje art. 424 1 § 2 k.p.c., który w

sytuacji, gdy strona nie skorzystała z przysługujących jej środków prawnych,

dopuszczalność skargi uzależnia od kumulatywnego spełnienia dwóch przesłanek:

istnienia wyjątkowego wypadku oraz wystąpienia niezgodności z prawem o

kwalifikowanym charakterze, wynikającej z naruszenia podstawowych zasad

porządku prawnego lub konstytucyjnych wolności albo praw człowieka i obywatela

(por. np. postanowienie Sądu Najwyższego z dnia 2 lutego 2006 r., I CNP 4/06,

OSNC 2006, nr 6, poz. 113).

Skarżąca nie wyjaśniła, na której z tych podstaw prawnych opiera wnoszoną

skargę. Biorąc pod uwagę treść art. 4241 § 1 k.p.c., uznać należy, że z jego punktu

widzenia skarga jest niedopuszczalna. W zaskarżonym niniejszą skargą wyroku

wartość przedmiotu zaskarżenia wynosiła kwotę 48.145, 36 zł, a zatem stosownie

do art. 3982 § 1 k.p.c. przysługiwała od niego skarga kasacyjna, w konsekwencji

zmiana lub uchylenie tego wyroku w drodze przysługujących stronie środków

prawnych było możliwe. Skarga podlega więc odrzuceniu w oparciu o przepis art.

4248 § 2 in principio k.p.c.

Przyjęcie, że skarga opiera się na przepisie art. 4241 § 2 k.p.c., prowadzi

również do jej odrzucenia. Jednym z wymagań skargi opartej na przepisie art. 424 1

§ 2 k.p.c. jest wykazanie, że występuje wyjątkowy wypadek uzasadniający

wniesienie skargi (art. 4241 § 1 pkt 5 in fine k.p.c.). Jego spełnienie polega na

zawarciu w skardze wyodrębnionej, jurydycznej argumentacji przedstawiającej,

jakie podstawowe zasady porządku prawnego lub konstytucyjne wolności albo

prawa człowieka narusza zaskarżone orzeczenie i wskazaniu, na czym polegała

obraza przepisów mających znaczenie dla ich ochrony (zob. postanowienia: Sądu

Najwyższego z 19 stycznia 2006 r., II CNP 2/06, OSNC 2006 nr 6, poz. 112, z dnia

9 grudnia 2008 r., I BU 4/08 OSNP 2010/13-14/175). Dla wykazania naruszenia

podstawowych zasad porządku prawnego konieczne jest wykazanie, że dana

zasada istnieje i ma podstawowe znaczenie dla porządku prawnego oraz dokładne

określenie w jaki sposób doszło do naruszenia tej zasady w wyniku wydania

orzeczenia. Gdy zaś skarżący powołuje się na naruszenie konstytucyjnych wolności

albo praw człowieka i obywatela niezbędne jest oprócz wskazania danej zasady,

powołanie przepisu Konstytucji, z którego zasada wynika oraz dokładne określenie

sposobu jej naruszenia (por. postanowienie Sądu Najwyższego z dnia 2 lutego

2010 r., IV CNP 101/09, LEX nr 590258).

W orzecznictwie Sądu Najwyższego zostało też wyjaśnione, że wyjątkowe

wypadki, o których mowa w art. 4241 § 2 k.p.c., odnoszą się także do przyczyn

nieskorzystania przez stronę z przysługujących jej środków zaskarżenia. Przyczyny

te muszą mieć charakter wyjątkowy w znaczeniu obiektywnym, co oznacza, że

chodzi o wyjątkowe okoliczności obiektywnie uniemożliwiające stronie wniesienie

środka zaskarżenia, a nie o okoliczności subiektywne, wynikające z woli lub

zaniedbań strony. Wnosząc skargę o stwierdzenie niezgodności z prawem

prawomocnego orzeczenia, strona musi zatem wykazać, że nieskorzystanie przez

nią z przysługującego środka prawnego nastąpiło z wyjątkowych powodów

mających charakter siły wyższej, takich jak ciężka choroba, katastrofa, klęska

żywiołowa czy wyjątkowe okoliczności leżące po stronie osób trzecich, które

obiektywnie rzecz biorąc uniemożliwiły wniesienie środka zaskarżenia (por.

postanowienia Sądu Najwyższego: z dnia 2 lutego 2006 r., I CNP 4/06, z dnia 29

listopada 2006 r., II CNP 85/06, niepublikowane, z dnia 7 lutego 2008 r., IV CNP

217/07, OSNC-ZD 2008, nr 4, poz. 114, z dnia 19 sierpnia, I CNP 5/10, LEX nr

603885).

Wymagań powyższych skarżący nie spełnił, bowiem nie zawarł w skardze

jakiejkolwiek argumentacji wykazującej, że występuje wyjątkowy wypadek – w

rozumieniu art. 4241 § 2 k.p.c.) - uzasadniający wniesienie skargi. Co więcej,

skarżący nawet hasłowo nie odwołał się do pojęć z art. 4241 § 2 k.p.c.

Brak w skardze o stwierdzenie niezgodności z prawem prawomocnego

orzeczenia któregokolwiek z jej konstrukcyjnych elementów wymienionych w art.

4245 § 1 k.p.c. oznacza, że skarga posiada nieusuwalne braki i nie spełnia

wymagań określonych w tym przepisie, co powoduje konieczność jej odrzucenia na

podstawie art. 4248 § 1 k.p.c. Również niewykazanie, że zachodzi wyjątkowy

wypadek z art. 4241 § 2 k.p.c., powoduje odrzucenie skargi o stwierdzenie

niezgodności z prawem prawomocnego orzeczenia w oparciu o przepis art. 424 8 §

2 k.p.c.

Z tych względów orzeczono jak w sentencji.