I CZ 124/12 · Sąd Najwyższy

Sygn. akt I CZ 124/12

POSTANOWIENIE

Dnia 17 października 2012 r.

Sąd Najwyższy w składzie :

SSN Tadeusz Wiśniewski (przewodniczący)

SSN Dariusz Dończyk (sprawozdawca)

SSA Władysław Pawlak

w sprawie z wniosku B. P. i innych,

przy uczestnictwie B. S.i innych,

o stwierdzenie nabycia własności nieruchomości przez zasiedzenie,

po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym

w Izbie Cywilnej w dniu 17 października 2012 r.,

zażalenia wnioskodawców B. P. i A. S.

na postanowienie Sądu Okręgowego

z dnia 16 maja 2012 r.,

oddala zażalenie.

Uzasadnienie

Postanowieniem z dnia 16 maja 2012 r., Sąd Okręgowy odrzucił skargę

kasacyjną tych wnioskodawców (B. P. i A. S.) w postępowaniu o stwierdzenie

zasiedzenia, którzy nie złożyli w przepisanym terminie wniosku o doręczenie im

orzeczenia Sądu drugiej instancji z uzasadnieniem. Zdaniem Sądu Okręgowego,

brak takiego wniosku powoduje, że nie rozpoczął się wobec nich bieg terminu do

wniesienia skargi kasacyjnej.

Wnioskodawcy: B. P. i A. S., wnieśli zażalenie na powyższe postanowienie.

Zarzucając naruszenie art. 48 § 1 pkt 5 k.p.c., art. 6 Konwencji o ochronie praw

człowieka i podstawowych wolności oraz art. 73 § 2 w zw. z art. 13 § 2 k.p.c.,

zażądali uchylenia zaskarżonego orzeczenia.

Sąd Najwyższy zważył, co następuje:

Nie był uzasadniony zarzut naruszenia art. 48 § 1 pkt 5 k.p.c. oraz art. 6

Konwencji o ochronie praw człowieka i podstawowych wolności. Zgodnie

z utrwalonym orzecznictwem Sądu Najwyższego, sędzia który brał udział

w wydaniu zaskarżonego skargą kasacyjną orzeczenia, nie jest wyłączony z mocy

art. 48 § 1 pkt 5 k.p.c. ze składu orzekającego o odrzuceniu skargi kasacyjnej

z powodu jej niedopuszczalności (por. postanowienia: z dnia 22 kwietnia 2002 r.,

I PZ 21/02, OSNP 2004, nr 6, poz. 103, z dnia 24 lutego 2003 r., II UZ 117/02,

OSNP-wkł. 2003, nr 16, poz. 8 oraz z dnia 20 maja 2005 r., III CZ 11/05, niepubl.).

Zaskarżone postanowienie jest orzeczeniem formalnym, jak również przesłanką

jego wydania była kwestia wyłącznie formalna związana z niezłożeniem przez

część wnioskodawców wniosku o doręczenie wraz z uzasadnieniem postanowienia

Sądu Okręgowego co do istoty sprawy.

Zgodnie z art. 3985 § 1 k.p.c., który poprzez art. 13 § 2 k.p.c. ma

zastosowanie także w postępowaniu nieprocesowym, skargę kasacyjną wnosi się

do sądu, który wydał zaskarżone orzeczenie, w terminie dwóch miesięcy od dnia

doręczenia orzeczenia z uzasadnieniem. Regulację zawartą w art. 398 5 § 1 k.p.c.

należy rozumieć w ten sposób, że termin dwumiesięczny liczony jest od doręczenia

orzeczenia dokonanego w sposób prawidłowy, tj. zgodnie z wymaganiami

przewidzianymi w art. 387 § 3 k.p.c. (w zw. z art. 13 § 2 k.p.c. w postępowaniu

nieprocesowym). To z kolei oznacza, że tylko wtedy, gdy strona zażądała

w terminie tygodniowym doręczenia jej orzeczenia z uzasadnieniem, można

mówić, że spełnione zostało wstępne wymaganie dla powstania możliwości

wniesienia skargi kasacyjnej. Natomiast, gdy z takim żądaniem strona nie

wystąpiła, bądź też, występując z nim, przekroczyła siedmiodniowy termin

do zgłoszenia żądania doręczenia orzeczenia z uzasadnieniem (art. 387 § 3

k.p.c.), dwumiesięczny termin, przewidziany w art. 398 5 k.p.c., w ogóle nie może

rozpocząć biegu, a tym samym niemożliwe jest wniesienie skargi. Złożenie

wniosku o doręczenie orzeczenia z uzasadnieniem w terminie tygodniowym

od dnia ogłoszenia sentencji, zgodnie z art. 387 § 3 k.p.c., stanowi zatem

bezwzględną przesłankę dopuszczalności wniesienia skargi kasacyjnej (por.

postanowienia Sądu Najwyższego: z dnia 29 listopada 1999 r., III CZ 140/99,

niepubl.; z dnia 2 grudnia 1999 r., III CZ 142/99, niepubl.; z dnia 6 grudnia 1999 r.,

III CZ 145/99, niepubl.; z dnia 13 października 2005 r., I CZ 111/05, niepubl.; z dnia

16 grudnia 2005 r., II PZ 45/05, niepubl.; z dnia 29 września 2006 r., I CSK 304/06,

niepubl.; z dnia 29 listopada 2006 r., II PZ 53/06, OSNAPUS 2008, nr 7- 8, poz.

107; z dnia 25 stycznia 2007 r., I UZ 43/06, niepubl.; z dnia 28 marca 2007 r., III

CSK 66/07, niepubl.; z dnia 24 sierpnia 2007 r., I CZ 89/07, niepubl.; z dnia 24

sierpnia 2007 r., I CZ 94/07, niepubl.; z dnia 16 kwietnia 2008 r., I CZ 33/08,

niepubl.; z dnia 28 sierpnia 2008 r., I CSK 342/08, niepubl.; z dnia 13 stycznia

2009 r., I PZ 36/08, niepubl.; z dnia 16 czerwca 2009 r., V CZ 25/09, niepubl.;

z dnia 28 czerwca 2010 r., I CSK 331/10, niepubl.; z dnia 30 czerwca 2010 r.,

V CZ 46/10, niepubl.; z dnia 2 lutego 2011 r., II UZ 45/10, niepubl. oraz z dnia 11

maja 2012 r., I PZ 1/12, niepubl.).

Skoro więc wnioskodawcy B. P. oraz A. S. nie złożyli wniosku o doręczenie

im postanowienia Sądu Okręgowego z dnia 10 stycznia 2012 r. z uzasadnieniem to

nie mogli oni z pominięciem dokonania tej czynności procesowej wnieść skargi

kasacyjnej. Jeżeli natomiast miało miejsce - podnoszone w zażaleniu - uchybienie

w prawidłowym zawiadomieniu pełnomocnika tych wnioskodawców o terminie

posiedzenie Sądu Okręgowego, po którym zapadło postanowienie tego Sądu

zaskarżone skargą kasacyjną, to byłaby to okoliczność, która ewentualnie mogłaby

uzasadniać wniosek o przywrócenie im terminu do dokonania spóźnionej

czynności procesowej w postaci złożenia wniosku o doręczenie im orzeczenia

Sądu Okręgowego wraz z uzasadnieniem, nie usprawiedliwiała natomiast

wniesienia przez nich skargi kasacyjnej z pominięciem żądania doręczenia im

orzeczenia Sądu Okręgowego z uzasadnieniem.

Bezzasadny jest także zarzut naruszenia przez Sąd Okręgowy art. 73 § 2

w zw. z art. 13 § 2 k.p.c. Wskazany art. 73 § 2 k.p.c. dotyczy współuczestnictwa

jednolitego i stanowi, że czynności procesowe współuczestników działających są

skuteczne wobec nie działających. W konsekwencji, współuczestnik jednolity, który

w ustawowym terminie nie zażądał doręczenia wyroku sądu drugiej instancji

z uzasadnieniem, może wnieść skargę kasacyjną, jeśli wniosek taki złożył inny

współuczestnik. Termin do wniesienia skargi kasacyjnej biegnie wtedy od dnia

doręczenia wyroku z uzasadnieniem współuczestnikowi, który o to wniósł (por.

wyrok Sądu Najwyższego z dnia 19 marca 1997 r., II CKN 31/97, OSNC 1997,

nr 8, poz. 116 oraz postanowienie Sądu Najwyższego z dnia 7 lipca 2011 r., II CZ

34/11, niepubl.). Zasada ta jednak dotyczy sytuacji, w której występuje możliwość

zastosowania przepisów o współuczestnictwie jednolitym. Natomiast zgodnie z art.

13 § 2 k.p.c. w postępowaniu nieprocesowym stosowanie przepisów o procesie jest

stosowaniem odpowiednim i musi respektować specyfikę tego postępowania.

W szczególności,

zasadnicza

dla

postępowania

nieprocesowego

kategoria

„interesu prawnego", jako podstawy uczestnictwa w tym postępowaniu, wyklucza

stosowanie

w

nim

przepisów

o

współuczestnictwie

procesowym

(por.

postanowienia Sądu Najwyższego: z dnia 2 czerwca 1965 r., II CZ 51/65, Lex nr

5818 oraz z dnia 9 grudnia 2011 r., III CZ 71/11, niepubl.). Z tej przyczyny, złożenie

przez innego wnioskodawcę – B. A. P. - wniosku o doręczenie postanowienia Sądu

Okręgowego z uzasadnieniem nie zwalniało z obowiązku złożenia takiego wniosku

przez pozostałych wnioskodawców, jeżeli mieli oni także zamiar wnieść skargę

kasacyjną.

Z tych względów na podstawie art. 39814 w zw. z art. 3941 § 3 i art. 13 § 2

k.p.c. orzeczono, jak w sentencji.