I CNP 79/08 · Sąd Najwyższy

Sygn. akt I CNP 79/08

POSTANOWIENIE

Dnia 7 listopada 2008 r.

Sąd Najwyższy w składzie:

SSN Hubert Wrzeszcz

w sprawie ze skargi P.(…) Sp. j. w Ł. o stwierdzenie niezgodności z prawem

prawomocnego wyroku Sądu Okręgowego w W. z dnia 12 grudnia 2007 r., sygn. akt X

Ga (…), wydanego w sprawie z powództwa T. P.

przeciwko D.(…) S.A. z siedzibą w W. o zapłatę, na posiedzeniu niejawnym w Izbie

Cywilnej w dniu 7 listopada 2008 r.,

odrzuca skargę i oddala wniosek o zasądzenie od T. P. na rzecz pozwanej kosztów

zastępstwa procesowego w postępowaniu przed Sądem Najwyższym.

Uzasadnienie

Sąd Rejonowy wyrokiem z dnia 13 grudnia 2005 r. oddalił powództwo J. P.

przeciwko D.(…) S.A. z siedzibą w W. o zasądzenie odszkodowania z tytułu

nienależytego wykonania przez pozwanego umowy o zamieszczenie w książce

telefonicznej reklamy przedsiębiorstwa powoda i orzekł o zwrocie kosztów procesu. W

uzasadnieniu sąd wskazał, iż T. P. nie ma legitymacji procesowej czynnej do

wystąpienia z powództwem, bowiem umowa której dotyczy pozew zawarta została przez

"P.(...)” sp.j. z siedzibą w Ł., a nie T. P.

Sąd Okręgowy w W., Wydział X Gospodarczy - na skutek apelacji J. P. i T. P. odrzucił apelację J. P. i oddalił apelację T. P. Sąd II instancji wskazał w uzasadnieniu, iż

w pozwie i kolejnych pismach procesowych strona powodowa określona została jako T.

P., współwłaściciel "P.(…)” Spółka jawna. Oznacza to, że jako powoda wskazano T. P.,

wskazując dodatkowo, iż jest on przedsiębiorcą. W toku postępowania nie doszło do

jakichkolwiek przekształceń podmiotowych (art. 195, 196 k.p.c.). T. P. jest podmiotem

innym, niż spółka jawna, której jest współwłaścicielem.

Orzeczenie Sądu Okręgowego skargą o stwierdzenie niezgodności z prawem

prawomocnego orzeczenia zaskarżyła "P.(...)” Spółka jawna reprezentowana przez

współwłaścicieli J. P. i T. P.

Sąd Najwyższy zważył, co następuje.

Skarga o stwierdzenie niezgodności z prawem prawomocnego orzeczenia

podlega odrzuceniu jako niedopuszczalna.

Zgodnie z art. 4245 § 1 k.p.c., skarga o stwierdzenie niezgodności z prawem

prawomocnego orzeczenia, powinna zawierać - obok oznaczenia orzeczenia, od

którego została wniesiona, przytoczenia jej podstaw oraz ich uzasadnienia, wniosku o

stwierdzenie niezgodności orzeczenia z prawem, wskazania przepisu prawa, z którym

zaskarżone orzeczenie jest niezgodne oraz uprawdopodobnienia wyrządzenia szkody,

spowodowanej przez wydanie orzeczenia, którego skarga dotyczy – także wykazanie,

że wzruszenie zaskarżonego orzeczenia w drodze innych środków prawnych nie było i

nie jest możliwe.

Wymagania te mają charakter konstrukcyjny i powinny być spełnione w sposób

kumulatywny, w związku z czym skarga niespełniająca któregokolwiek z nich dotknięta

jest tzw. brakiem istotnym, nienaprawialnym w trybie właściwym dla usuwania braków

formalnych i podlega odrzuceniu a limine (por. postanowienie Sądu Najwyższego z dnia

27 stycznia 2006 r., sygn. akt III CNP 23/05, OSNC 2006 r., nr 7-8, poz. 140).

Skarga o stwierdzenie niezgodności z prawem prawomocnego orzeczenia

podlega odrzuceniu z kilku przyczyn.

Przede wszystkim należy wskazać, iż skargę o stwierdzenie niezgodności

z prawem prawomocnego orzeczenia złożyła "P.(...)” Spółka jawna, reprezentowana

przez współwłaścicieli J. P. i T. P.. Tymczasem pozew w sprawie wniesiony został przez

T. P. - osobę fizyczną - współwłaściciela "P.(...)“ Spółka jawna. Zaskarżony wyrok Sądu

II instancji dotyczy też T. P. jako strony powodowej w sprawie.

W konsekwencji inny podmiot był stroną powodową w sprawie (T. P.), inny

natomiast podmiot zaskarżył wyrok skargą o stwierdzenie niezgodności z prawem

prawomocnego orzeczenia ["P.(...)“ Spółka jawna reprezentowana przez J. P. i T. P.].

Jak wskazano w orzecznictwie (por. postanowienie Sądu Najwyższego z dnia 9

maja 2007 r., sygn. akt IV CNP 39/07, niepubl.), złożenie skargi o stwierdzenie

niezgodności z prawem prawomocnego orzeczenia przez podmiot, który nie był stroną

postępowania zakończonego zaskarżonym wyrokiem, oznacza niedopuszczalność takiej

skargi i prowadzi w konsekwencji do jej odrzucenia. Jak bowiem wyraźnie wynika z

treści art. 4241 k.p.c. oraz z dalszych przepisów regulujących skargę, środek ten może

wnieść jedynie osoba będąca stroną postępowania, w którym wyrok ten został wydany.

Na marginesie trzeba wskazać, iż w sprawie nie istnieje korzystające z powagi

rzeczy osądzonej (art. 366 k.p.c.), orzeczenie dotyczące roszczenia spółki jawnej

„P.(...)” przeciwko D. S.A. z siedzibą w W. Spółka nie była bowiem powodem w

postępowaniu zakończonym zaskarżonym wyrokiem.

Niedopuszczalność skargi „P.(...)” Spółka jawna o stwierdzenie niezgodności z

prawem prawomocnego orzeczenia wynika także z innej przyczyny.

Istotna jest ułomność konstrukcji skargi w zakresie wykazania, iż wzruszenie

zaskarżonego orzeczenia w drodze innych środków prawnych nie było i nie jest możliwe

(art. 4245 § 1 pkt 5 k.p.c.). Omawiane wymaganie jest bowiem elementem

konstrukcyjnym skargi i jego niespełnienie powoduje odrzucenie skargi (art. 424 8 § 1

k.p.c.). Należy zwrócić uwagę, iż skarżący ograniczył się do wykazania, iż brak w

sprawie podstawy prawnej do złożenia skargi o wznowienie postępowania i wskazania,

iż wyrok ten nie podlega zaskarżeniu skargą kasacyjną.

Profesjonalny pełnomocnik reprezentujący skarżący podmiot nie przytoczył

jakiegokolwiek uzasadnienia na okoliczność braku możliwości złożenia skargi o

wznowienie postępowania i skargi kasacyjnej. Wskazał wręcz, iż "w chwili obecnej w zw.

z orzeczeniem Trybunału Konstytucyjnego z dnia 1 kwietnia 2008 r., sygn. akt SK 77/08

wystarczy stwierdzenie, że zaskarżony wyrok jest prawomocny”.

Stanowisko takie jest tylko w części trafne, a w okolicznościach niniejszej sprawy

nie znajduje zastosowania. Z wyroku Trybunału Konstytucyjnego z dnia 1 kwietnia 2008

r., sygn. akt SK 77/06 (OTK-A 2008 r., nr 3, poz. 39) w żadnym razie nie płynie wniosek

wyprowadzony przez skarżącego. W wyroku tym Trybunał Konstytucyjny orzekł, iż art.

4241 § 1 i 2 k.p.c. w części obejmującej słowa "kończącego postępowanie w sprawie”,

jest niezgodny z art. 32 ust. 1 i art. 77 ust. 1 i 2 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej.

Przedmiotem analizy Trybunału Konstytucyjnego była zatem kwestia możliwości

skorzystania ze skargi o stwierdzenie niezgodności z prawem prawomocnego

orzeczenia odnośnie orzeczeń, które nie kończą postępowania w sprawie. W

odniesieniu do takich orzeczeń Trybunał Konstytucyjny wskazał (pkt 7 wyroku), iż

"analiza przepisów postępowania cywilnego prowadzi do wniosku, że w sytuacji, w której

wydane zostało prawomocne orzeczenie, które nie kończy postępowania w sprawie, nie

jest możliwe wykorzystanie żadnego z przewidzianych w kodeksie postępowania

cywilnego nadzwyczajnych środków zaskarżenia”. W okolicznościach niniejszej sprawy

nie ma potrzeby ustalenia, czy w przypadku orzeczenia, które nie kończy postępowania

w sprawie, wymóg uzasadnienia spełnienia przesłanki art. 4245 § 1 pkt 5 k.p.c. pozostał

aktualny. W okolicznościach niniejszej sprawy rozstrzygnięcie zapadło bowiem w formie

wyroku kończącego postępowanie w sprawie.

Nie można jednak zapomnieć, iż Trybunał Konstytucyjny nie uznał w

analizowanym wyroku art. 4245 § 1 pkt 5 k.p.c. za niezgodny z przepisami Konstytucji

RP, bowiem przepis ten nie był przedmiotem postępowania przed Trybunałem

Konstytucyjnym.

Aktualne pozostaje zatem, co najmniej w zakresie orzeczeń kończących

postępowanie w sprawie, dotychczasowe orzecznictwo Sądu Najwyższego dotyczące

wymogu uzasadnienia skargi o stwierdzenie niezgodności z prawem prawomocnego

orzeczenia w zakresie art. 4245 § 1 pkt 5 k.p.c.

W orzecznictwie tym wskazano, iż skarżącego obciąża nie tylko obowiązek

wykazania, że wzruszenie zaskarżonego orzeczenia w drodze innych środków

prawnych nie było możliwe, ale także wykazanie, że nie jest możliwe. Skarżący

powinien zatem wykazać, że wznowienie postępowania w sprawie zakończonej

zaskarżonym orzeczeniem - w świetle przepisów art. 399 - 4161 k.p.c. - jest

niedopuszczalne ze względu na rodzaj zaskarżonego orzeczenia albo zarzuty przeciwko

temu orzeczeniu nie mieszczące się w podstawach skargi o wznowienie postępowania.

Tylko w następstwie przeprowadzenia takiego wywodu prawnego skarżący spełni

obowiązek wykazania, że wzruszenie zaskarżonego orzeczenia nie tylko nie było, ale

nie jest możliwe (por. postanowienie Sądu Najwyższego z dnia 28 lutego 2006 r., sygn.

akt I CNP 12/06, niepubl. i postanowienie Sądu Najwyższego z dnia 28 października

2005 r., sygn. akt V CNP 24/05, niepubl.). Takiego wywodu skarga nie zawiera.

Z przedstawionych powodów Sąd Najwyższy na podstawie art. 424 8 § 1 k.p.c.

orzekł, jak w sentencji postanowienia. Wniosek pozwanej o zasądzenie na jej rzecz od

T. P. kosztów zastępstwa procesowego przed Sądem Najwyższym podlega oddaleniu,

ponieważ w sytuacji, w której została odrzucona skarga złożona przez „P.(...)”, nie ma

podstaw do zasądzenia kosztów od T. P.