Supreme Court dismisses appeal against deceased defendant due to lack of standing and knowledge of death.

Απόφαση 466 / 2022 (Γ, ΠΟΛΙΤΙΚΕΣ)

Φ.Σ.

Αριθμός 466/2022

ΤΟ ΔΙΚΑΣΤΗΡΙΟ ΤΟΥ ΑΡΕΙΟΥ ΠΑΓΟΥ

Γ' Πολιτικό Τμήμα

ΣΥΓΚΡΟΤΗΘΗΚΕ από τους Δικαστές: Γεώργιο Χριστοδούλου, Αντιπρόεδρο του Αρείου Πάγου, Μαρία Μουλιανιτάκη, Μαρουλιώ Δαβίου-Απέργη, Μαρία Κουφούδη, Αθανάσιο Θεοφάνη - Εισηγητή, Αρεοπαγίτες.

ΣΥΝΕΔΡΙΑΣΕ δημόσια στο ακροατήριό του, στις 22 Σεπτεμβρίου 2021, με την παρουσία και του Γραμματέα Παναγιώτη Μπούκη, για να δικάσει την υπόθεση μεταξύ:

Των αναιρεσειόντων: 1) Α. Β. του Η., χήρας Δ. Γ., 2) Σ. Γ. του Δ., κατοίκων Αθηνών, οι οποίοι εκπροσωπήθηκαν από τον πληρεξούσιο δικηγόρο τους Κωνσταντίνο Ζουμπούλη με δήλωση κατ' άρθρο 242 παρ. 2 ΚΠολΔ και κατέθεσαν προτάσεις.

Του αναιρεσιβλήτου: Χ. Γ. του Δ., ο οποίος δεν παραστάθηκε στο ακροατήριο.

Στο σημείο αυτό, ο δικηγόρος Θωμάς Κουκουζέλης, αφού έλαβε το λόγο από τον Πρόεδρο, δήλωσε ότι ο αναιρεσίβλητος απεβίωσε στις 21-1-2018, σύμφωνα με την προσκομισθείσα υπ' αριθμό 2/3/2018 ληξιαρχική πράξη θανάτου του ληξιάρχου του Δήμου Καρδίτσας, και την παρούσα δίκη συνεχίζουν οι μοναδικές εκ διαθήκης κληρονόμοι αυτού: 1) Α. χήρα Χ. Γ., το γένος Α. και Κ. Β., 2) Μ. Γ. του Χ. και Α., 3) Σ. Γ. του Χ. και της Α., κάτοικοι Καρδίτσας, 4) Κ. Γ. του Χ. και Α., κάτοικοσ Αιγάλεω Αττικής, οι οποίες εκπροσωπήθηκαν από τον ίδιο ως άνω δικηγόρο που ανακάλεσε την από 15-9-2021 δήλωση για παράσταση κατ' άρθρο 242 παρ. 2 ΚΠολΔ, παραστάθηκε στο ακροατήριο και κατέθεσε προτάσεις.

Η ένδικη διαφορά άρχισε με την από 23-8-2011 αγωγή του ήδη αποβιώσαντος Χ. Γ. του Δ., που κατατέθηκε στο Μονομελές Πρωτοδικείο Καρδίτσας. Εκδόθηκαν οι αποφάσεις: 29/2015 οριστική του ίδιου Δικαστηρίου και 196/2019 του Μονομελούς Εφετείου Λάρισας. Την αναίρεση της τελευταίας απόφασης ζητούν οι αναιρεσείοντες με την από 7-6-2019 αίτησή τους.

Κατά τη συζήτηση της αίτησης αυτής, που εκφωνήθηκε από το πινάκιο, οι διάδικοι παραστάθηκαν, όπως σημειώνεται πιο πάνω. Ο πληρεξούσιος των αναιρεσιβλήτων ζήτησε την απόρριψή της αιτήσεως και την καταδίκη του αντίδικου μέρους στη δικαστική δαπάνη.

ΣΚΕΦΘΗΚΕ ΣΥΜΦΩΝΑ ΜΕ ΤΟ ΝΟΜΟ

Από τις διατάξεις των άρθρων 62, 73, 286 περίπτ. α' , 287, 291, 292 και 313 του Κ.Πολ.Δ., που εφαρμόζονται, κατά το άρθρο 573§1 του ίδιου Κώδικα και στην αναιρετική δίκη, προκύπτει, ότι η δίκη διακόπτεται, αν, μετά την άσκηση της αιτήσεως αναιρέσεως και εωσότου να τελειώσει η προφορική συζήτηση, μετά την οποία εκδίδεται η οριστική απόφαση του Αρείου Πάγου, πεθάνει κάποιος διάδικος.

Αν, όμως, ο διάδικος αποβιώσει μετά το πέρας της προφορικής συζητήσεως, μετά την οποία εκδίδεται η οριστική απόφαση ή, πολύ περισσότερο, μετά την έκδοση της τελευταίας, όταν, δηλαδή, δεν υφίσταται πλέον εκκρεμής δικαστικός αγώνας, δεν υπάρχει στάδιο εφαρμογής των διατάξεων περί διακοπής της δίκης (Ολ.Α.Π. 31/2009, Α.Π. 740/2016).

Περαιτέρω, κατά τις διατάξεις των άρθρων 287, 291 και 292 ΚΠολΔ, η διακοπή επέρχεται από τη γνωστοποίηση στον αντίδικο του λόγου της διακοπής, με επίδοση δικογράφου ή με προφορική δήλωση στο ακροατήριο ή εκτός του ακροατηρίου κατά την επιχείρηση διαδικαστικής πράξεως. Η γνωστοποίηση γίνεται από εκείνον που έχει δικαίωμα να επαναλάβει τη δίκη ή και από εκείνον που, μέχρι τη στιγμή του θανάτου του διαδίκου, ήταν πληρεξούσιός του.

Η επανάληψη μπορεί να γίνει εκουσίως από τους κληρονόμους του θανόντος, με δήλωσή τους στο ακροατήριο κατά την εκφώνηση της υποθέσεως για συζήτηση, ακόμη και ταυτόχρονα με τη δήλωση διακοπής, εφόσον παρίσταται ο αντίδικος, αλλά και με την επίδοση ιδιαίτερου δικογράφου ή και με εξώδικη δήλωση, ακόμη και σιωπηρά με την κοινοποίηση κλήσεως για συζήτηση της υποθέσεως.

Εξάλλου, κατά το άρθρο 558 εδάφ. α' του Κ.Πολ.Δ., η αναίρεση απευθύνεται κατ' εκείνων, που ήσαν διάδικοι στη δίκη στην οποία εκδόθηκε η προσβαλλόμενη απόφαση και, σε περίπτωση θανάτου κάποιου από αυτούς, κατά των καθολικών διαδόχων ή των κληροδόχων του, με την προϋπόθεση, όμως, ότι ο αναιρεσείων, πριν από την άσκηση της αναιρέσεως, είχε λάβει, με οποιονδήποτε τρόπο, γνώση του θανάτου του.

Διαφορετικά, η αναίρεση που απευθύνεται κατά του αποβιώσαντος, χωρίς, δηλαδή, ο αναιρεσείων να γνωρίζει τον θάνατό του, δεν είναι άκυρη και χωρεί νόμιμα η συζήτησή της με τους καθολικούς διαδόχους (κληρονόμους) του θανόντος, οι οποίοι καλούνται ή εμφανίζονται κατά τη συζήτηση με την ιδιότητα αυτή και προβάλλουν υπεράσπιση για την ουσία της υπόθεσης.

Αν, όμως, ο θάνατος του διαδίκου είχε γνωστοποιηθεί στον αναιρεσείοντα πριν από την άσκηση της αναιρέσεως με οποιονδήποτε τρόπο και, παρ' όλα αυτά, η αναίρεση ασκήθηκε κατά του θανόντος, τότε είναι άκυρη, αφού στρέφεται κατά ανύπαρκτου, σύμφωνα με το άρθρο 35 του ΑΚ, προσώπου (Α.Π. 584/2019, Α.Π. 1282/2009, Α.Π. 65/2006).

Άκυρη, επίσης, είναι η αναίρεση, όταν ασκείται κατά των κληρονόμων του διαδίκου, παρ' όλο που ο τελευταίος, κατά το χρόνο ασκήσεώς της, αλλά και κατά τον χρόνο εκδικάσεώς της, βρίσκεται στη ζωή, αφού στρέφεται τότε κατά προσώπου που δεν ήταν διάδικος του αναιρεσείοντος στη δίκη, στην οποία εκδόθηκε η προσβαλλόμενη απόφαση.

Η ακυρότητα, για τις παραπάνω αιτίες, επειδή ανάγεται στην έλλειψη της διαδικαστικής προϋποθέσεως της ικανότητας να είναι κάποιος διάδικος (άρθρο 62 του Κ.Πολ.Δ.), εξετάζεται αυτεπάγγελτα από το δικαστήριο (άρθρα 73, 558, 573 του Κ.Πολ.Δ.), εφόσον από τα στοιχεία που προσκομίζονται από τους διαδίκους προκύπτουν οι σχετικές προϋποθέσεις, ήτοι να προηγήθηκε της ασκήσεως της αναιρέσεως ο θάνατος του αναιρεσίβλητου και ο αναιρεσείων, κατά την άσκηση της αναιρέσεως, να γνώριζε το γεγονός τούτο (ΑΠ 651/2020, Α.Π. 1282/2009, Α.Π. 65/2006), ενώ, προκειμένου να ασκηθεί έγκυρα η αναίρεση κατά του αντιδίκου του αναιρεσείοντος, δεν απαιτείται να γνωρίζει ο αναιρεσείων ότι ο αντίδικός του αυτός βρίσκεται, κατά την άσκηση της αναιρέσεως, στη ζωή, αφού, αντίθετα, ο νόμος απαιτεί τη γνώση του θανάτου του, ως προϋπόθεση ακυρότητας της αναιρέσεως, όταν αυτή ασκείται, παρά τον θάνατό του, εναντίον του (Α.Π. 584/2019).

Εν προκειμένω, από την παραδεκτή επισκόπηση των διαδικαστικών εγγράφων της δίκης (άρθρο 561§2 του Κ.Πολ.Δ.) και τους ισχυρισμούς των διαδίκων, προκύπτουν τα εξής: Η υπό κρίση από 07.06.2019 αίτηση αναιρέσεως ασκείται από τους α) Α. Β. του Η., χήρα Δ. Γ., και β) Χ. Γ. του Σ. και στρέφεται κατά του Χ. Γ. του Σ.. Οι αναιρεσείοντες ενήχθησαν ενώπιον του Μονομελούς Πρωτοδικείου Καρδίτσας με αγωγή που ασκήθηκε από τον αναιρεσίβλητο.

Επί της αγωγής αυτής εκδόθηκε η υπ' αριθμ. 29/2015 οριστική απόφαση του πραναφερόμενου Δικαστηρίου με την οποία απορρίφθηκε αυτή. Την εν λόγω απόφαση αυτή εξεκάλεσε ενώπιον του Μονομελούς Εφετείου Λάρισας ο αναιρεσίβλητος με την από 05.06.2015 έφεσή του. Η ασκηθείσα έφεση εκδικάστηκε, αντιμωλία των διαδίκων, στις 27.10.2017, ενώπιον του Μονομελούς Εφετείου Λάρισας, η απόφαση του οποίου εκδόθηκε στις 08.05.2019.

Στο μεταξύ, στις 21.01.2018, μετά δηλαδή από τη συζήτηση της ως άνω εφέσεως, απεβίωσε ο αναιρεσίβλητος. Μετά την έκδοση της αποφάσεως του Εφετείου, οι κληρονόμοι του αναιρεσίβλητου, στις 13.05.2019, επικαλούμενοι την ιδιότητα αυτών ως κληρονόμων, επέδωσαν στη δικηγόρο Ειρήνη Ακρίβου, η οποία είχε εκπροσωπήσει τους αναιρεσείοντες στην έκκλητη δίκη, ακριβές επικυρωμένο φωτοτυπικό αντίγραφο της ως άνω αποφάσεως του Εφετείου Λάρισας (βλ.

την υπ' αριθμ. 11707/13.05.2019 έκθεση επιδόσεως του δικαστικού επιμελητή της περιφέρειας του Εφετείου Λάρισας Π. Λ.) για να λάβει γνώση και για να επέλθουν οι έννομες συνέπειες. Όμως, παρότι είχε χωρήσει η ως άνω επίδοση και οι αναιρεσείοντες είχαν λάβει γνώση του γεγονότος του επελθόντος θανάτου του αντιδίκου τους, στις 07.06.2019, κατέθεσαν αρμοδίως την από 07.06.2019 αίτηση αναιρέσεως της εφετειακής αποφάσεως στρεφόμενοι κατά του αντιδίκου τους, τον θάνατο του οποίου βεβαίως είχαν πληροφορηθεί.

Κατόπιν αυτών και σύμφωνα με τη σκέψη που προεκτέθηκε, η υπό κρίση αίτηση πρέπει να απορριφθεί ως απαράδεκτη, διότι, κατά το χρόνο ασκήσεώς της, ο αναιρεσίβλητος είχε αποβιώσει, γεγονός που γνώριζαν οι αναιρεσείοντες και, συνεπώς, ασκήθηκε η αίτησή τους κατά ανύπαρκτου προσώπου. Τέλος, πρέπει να διαταχθεί η εισαγωγή του παραβόλου στο Δημόσιο Ταμείο, ενόψει της ήττας των αναιρεσειόντων (άρθρο 495§3 εδάφ.

ε' του Κ.Πολ.Δ.) και να καταδικαστούν αυτοί, λόγω της ήττας τους, στα δικαστικά έξοδα των αναιρεσιβλήτων, που κατέθεσαν προτάσεις, κατά το νόμιμο και βάσιμο αίτημά τους (άρθρα 176, 183, 189§1, 191§2 ΚΠολΔ), όπως ορίζεται ειδικότερα στο διατακτικό.

Γ Ι Α Τ Ο Υ Σ Λ Ο Γ Ο Υ Σ Α Υ Τ Ο Υ Σ

Απορρίπτει την από 07.06.2019 αίτηση των Α. Β. του Η., χήρας Δ. Γ., και Χ. Γ. του Σ. για αναίρεση της υπ' αριθμ. 196/2019 αποφάσεως του Μονομελούς Εφετείου Λάρισας. Διατάσσει την εισαγωγή στο Δημόσιο Ταμείο του παραβόλου, που έχουν καταθέσει οι αναιρεσείοντες. Και

Καταδικάζει τους αναιρεσείοντες στα δικαστικά έξοδα των αναιρεσιβλήτων, τα οποία ορίζει στο ποσό των δύο χιλιάδων επτακοσίων ευρώ (2.700,00€).

ΚΡΙΘΗΚΕ, αποφασίσθηκε στην Αθήνα, στις 12 Ιανουαρίου 2022.

ΔΗΜΟΣΙΕΥΘΗΚΕ σε δημόσια συνεδρίαση στο ακροατήριό του, στην Αθήνα, στις 21 Μαρτίου 2022.

Η ΑΝΤΙΠΡΟΕΔΡΟΣ Ο ΓΡΑΜΜΑΤΕΑΣ