Appeal dismissed; retrial ordered to prove finality of lower court judgment before appeal admissibility.

Απόφαση 2116 / 2022 (Β2, ΠΟΛΙΤΙΚΕΣ)Αριθμός 2116/2022

ΤΟ ΔΙΚΑΣΤΗΡΙΟ ΤΟΥ ΑΡΕΙΟΥ ΠΑΓΟΥ

Β2' Πολιτικό Τμήμα

Συγκροτήθηκε από τους Δικαστές: Ζαμπέττα Στράτα, Αντιπρόεδρο του Αρείου Πάγου, Όλγα Σχετάκη - Μπονάτου, Ιωάννη Δουρουκλάκη, Γεώργιο Αυγέρη και Αριστείδη Βαγγελάτο - Εισηγητή, Αρεοπαγίτες.

Συνεδρίασε δημόσια στο Κατάστημά του, στις 11 Οκτωβρίου 2022, με την παρουσία και της Γραμματέως Αγγελικής Ανυφαντή, για να δικάσει την εξής υπόθεση μεταξύ:

Του αναιρεσείοντος: νομικού προσώπου δημοσίου δικαίου με την επωνυμία "ΕΘΝΙΚΟ ΧΙΟΝΟΔΡΟΜΙΚΟ ΚΕΝΤΡΟ ΣΕΛΙΟΥ", που εδρεύει στη Βέροια και εκπροσωπείται νόμιμα, το οποίο εκπροσωπήθηκε από τον πληρεξούσιο δικηγόρο του Δημήτριο Ζυγουλιάνο, με δήλωση του άρθρου 242 παρ. 2 του Κ.Πολ.Δ., ο oποίος δεν κατέθεσε προτάσεις.

Των αναιρεσιβλήτων: 1)Δ. Σ. του Ε. και 2)Δ. Α. του Α., κατοίκων ... οι οποίοι εκπροσωπήθηκαν από τον πληρεξούσιο δικηγόρο τους Παντελή Αζαριάδη, με δήλωση του άρθρου 242 παρ. 2 του Κ.Πολ.Δ., ο oποίος κατέθεσε προτάσεις.

Η ένδικη διαφορά άρχισε με την από 1-8-2012 αγωγή των ήδη αναιρεσιβλήτων, που κατατέθηκε στο Μονομελές Πρωτοδικείο Βέροιας. Εκδόθηκαν οι αποφάσεις: 21/ΕΡ-ΔΙ/2013 του ίδιου Δικαστηρίου και 684/2018 του Μονομελούς Εφετείου Θεσσαλονίκης. Την αναίρεση της τελευταίας απόφασης ζητεί το αναιρεσείων με την από 16-7-2019 αίτησή του. Κατά τη συζήτηση της αίτησης αυτής, που εκφωνήθηκε από το πινάκιο, οι διάδικοι παραστάθηκαν όπως σημειώνεται πιο πάνω.

ΣΚΕΦΘΗΚΕ ΣΥΜΦΩΝΑ ΜΕ ΤΟ ΝΟΜΟ

Από το συνδυασμό των διατάξεων των άρθρων 553 παρ.1 περ. β', 577 παρ.2, 309 εδ. α', 321 και 495 παρ.1 του ΚΠολΔ, συνάγεται ότι σε αναίρεση υπόκειται η απόφαση, που έχει καταστεί τελεσίδικη κατά το χρόνο άσκησης του ενδίκου αυτού μέσου, δηλαδή κατά το χρόνο της κατάθεσης του οικείου δικογράφου στη γραμματεία του δικαστηρίου, που εξέδωσε την προσβαλλόμενη απόφαση (ΟλΑΠ 17/2013, ΑΠ 508/2021, ΑΠ 841/2019). Τελεσίδικη είναι η απόφαση που περατώνει τη δίκη επί της αγωγής και δεν υπόκειται στα τακτικά ένδικα μέσα της ανακοπής ερημοδικίας και της έφεσης. Εξάλλου, κατά το άρθρο 503 παρ.1 του ΚΠολΔ, η προθεσμία της ανακοπής ερημοδικίας είναι δεκαπέντε ημέρες, αν ο διάδικος που δικάσθηκε ερήμην διαμένει στην Ελλάδα και αρχίζει από την επίδοση της απόφασης.

Συνεπώς, η ερήμην οριστική απόφαση του Εφετείου υπόκειται σε αναίρεση, μόνο αφότου έπαυσε να υπόκειται σε ανακοπή ερημοδικίας, είτε γιατί παρήλθε η δεκαπενθήμερη προς άσκηση αυτής προθεσμία από την επίδοση της ερήμην απόφασης, είτε γιατί ο δικαιούμενος προς άσκηση αυτής διάδικος, που δικάσθηκε ερήμην, παραιτήθηκε νομίμως από το ασκηθέν ένδικο μέσο της ανακοπής ή από το δικαίωμα προς άσκηση αυτού, καθόσον έκτοτε αυτή καθίσταται τελεσίδικη και προσβάλλεται με αναίρεση (ΟλΑΠ 17/2013, ΑΠ 1374/2021, ΑΠ 528/2020).

Η απόδειξη της τελεσιδικίας της προσβαλλόμενης με αναίρεση απόφασης γίνεται με την προσκομιδή της σχετικής έκθεσης επίδοσης ή με την επί του επιδοθέντος αντιγράφου αυτής σχετική επισημείωση του δικαστικού επιμελητή, σε συνδυασμό με βεβαίωση της γραμματείας του δικαστηρίου που την εξέδωσε, ότι δεν ασκήθηκε το ένδικο μέσο της ανακοπής.

Αν δεν αποδεικνύεται η τελεσιδικία, η αίτηση αναίρεσης απορρίπτεται αυτεπαγγέλτως ως απαράδεκτη (ΑΠ 508/2021, ΑΠ 528/2020, ΑΠ 1094/2019, ΑΠ 765/2018, ΑΠ 185/2018). Εξάλλου, κατά το άρθρο 673 του ΚΠολΔ, όπως ίσχυε μέχρι την κατάργησή του με το άρθρο τέταρτο του άρθρου 1 του Ν 4335/2015, που εφαρμόζεται και στην κατ' έφεση δίκη κατ' άρθρο 674 παρ. 2 του ΚΠολΔ, στις εργατικές διαφορές (άρθρα 663-676 ΚΠολΔ) ανακοπή ερημοδικίας επιτρέπεται αν εκείνος που δικάστηκε ερήμην δεν κλητεύθηκε καθόλου ή δεν κλητεύθηκε νόμιμα ή εμπρόθεσμα, ή αν συντρέχει λόγος ανώτερης βίας.

Τέλος, κατά τη διάταξη του άρθρου 254 παρ.1 του ΚΠολΔ, που εφαρμόζεται, σύμφωνα με το άρθρο 573 παρ.1 του ΚΠολΔ, και στη διαδικασία της δίκης για την αναίρεση, "το δικαστήριο μπορεί να διατάξει την επανάληψη της συζήτησης, η οποία έχει κηρυχθεί περατωμένη, όταν κατά τη μελέτη της υπόθεσης ή τη διάσκεψη παρουσιάζονται κενά ή αμφίβολα σημεία που χρειάζονται συμπλήρωση ή επεξήγηση....".

Η παρεχόμενη από την παραπάνω διάταξη ευχέρεια περιλαμβάνει τη δυνατότητα του δικαστηρίου να διατάξει, εκτός άλλων, την προσκομιδή των αναγκαίων για το σχηματισμό της κρίσης του εγγράφων ή άλλων αποδεικτικών στοιχείων (ΑΠ 528/2020, ΑΠ 1094/2019, ΑΠ 243/2017) Στην προκειμένη περίπτωση, από την παραδεκτή, κατ' άρθρο 561 παρ.2 ΚΠολΔ, επισκόπηση των διαδικαστικών εγγράφων, προκύπτει ότι επί της από 1.8.2012 με αριθμό κατάθεσης 2621/ΕΡ-ΔΙ/176/1-8-2012 αγωγής των εναγόντων και ήδη αναιρεσίβλητων κατά του εναγομένου και ήδη αναιρεσείοντος ΝΠΔΔ, ενώπιον του Μονομελούς Πρωτοδικείου Βεροίας, εκδόθηκε, κατά την ειδική διαδικασία των εργατικών διαφορών, η με αριθμ. 21/ΕΡ-ΔΙ/2013 απόφαση του ως άνω πρωτοβάθμιου Δικαστηρίου, ερήμην του εναγομένου ΝΠΔΔ, με την οποία έγινε δεκτή εν μέρει η αγωγή, αναγνωρίσθηκε ότι ο πρώτος ενάγων είχε προϋπηρεσία στο εναγόμενο ΝΠΔΔ από 1.1.2000 και ο δεύτερος ενάγων από 1.1.2002 και υποχρεώθηκε το εναγόμενο να καταβάλει για αποδοχές υπερημερίας στον πρώτο ενάγοντα το ποσό των 23.312 ευρώ και στο δεύτερο ενάγοντα το ποσό των 22.148 ευρώ, με το νόμιμο τόκο.

Κατά της απόφασης αυτής το εναγόμενο και ήδη αναιρεσείον ΝΠΔΔ άσκησε την από 17.9.2013 με αριθμό κατάθεσης 85/ΕΦ/17.9.2013 έφεση, ενώπιον του Μονομελούς Εφετείου Θεσσαλονίκης, επί της οποίας εκδόθηκε η αναιρεσιβαλλομένη με αριθμ. 684/19.3.2018 απόφαση του ως άνω δευτεροβάθμιου Δικαστηρίου, με την οποία απορρίφθηκε η έφεση ως ανυποστήρικτη, λόγω της ερημοδικίας του εκκαλούντος.

Κατά της εν λόγω απόφασης το εναγόμενο-εκκαλούν και ήδη αναιρεσείον ΝΠΔΔ άσκησε την από 16.7.2019 με αριθμ. καταθ. 2119/244/19-7-2019 αίτηση αναίρεσης. Όπως προεκτέθηκε, στη μείζονα σκέψη που προηγήθηκε, η ως άνω ερήμην του εκκαλούντος και ήδη αναιρεσείοντος απόφαση του Εφετείου υπόκειται, από την έκδοσή της, σε ανακοπή ερημοδικίας και η προθεσμία για την άσκησή της εμποδίζει την άσκηση αναίρεσης κατ' αυτής, ενώ η τυχόν άσκηση ανακοπής ερημοδικίας αναστέλλει την έναρξη της προθεσμίας αναίρεσης, η οποία επαναρχίζει, αφότου επιδοθεί η απόφαση, που απορρίπτει την ανακοπή (ΟλΑΠ 11/1998, ΑΠ 528/2020, ΑΠ 2102/2017, ΑΠ 14/2014).

Όμως, εν προκειμένω δεν προκύπτει αν, κατά το χρόνο άσκησης της κρινόμενης αίτησης αναίρεσης (19.7.2019) είχε καταστεί τελεσίδικη η προσβαλλόμενη απόφαση ως προς το ερημοδικασθέν εκκαλούν και ήδη αναιρεσείον ΝΠΔΔ, α) είτε διότι είχε παρέλθει άπρακτη η σχετική προθεσμία για την άσκησή της, αφού δεν προσκομίζεται αποδεικτικό επίδοσης της προσβαλλόμενης απόφασης ή του επιδοθέντος αντιγράφου αυτής επί του οποίου η βεβαίωση, κατ' άρθρο 139 παρ.3 του ΚΠολΔ, του δικαστικού επιμελητή για το χρόνο της επίδοσης (το αναιρεσείον ΝΠΔΔ στην ένδικη αίτηση αναίρεσης ισχυρίζεται ότι η προσβαλλόμενη απόφαση του επιδόθηκε στις 5.7.2019, χωρίς, όμως, να προσκομίζεται η επιδοθείσα απόφαση του δευτεροβάθμιου Δικαστηρίου) και σχετικό πιστοποιητικό του αρμοδίου γραμματέα περί μη άσκησης του ενδίκου αυτού μέσου, β) είτε διότι το αναιρεσείον είχε παραιτηθεί από το δικαίωμα άσκησης ανακοπής ερημοδικίας κατ' άλλο τυχόν νόμιμο τρόπο.

Και ναι μεν η απευθείας άσκηση της αναίρεσης από το ερημοδικασθέν ΝΠΔΔ, δηλαδή κατά παράλειψη της ανακοπής ερημοδικίας και ενώ διαρκεί η προθεσμία της (άρθρο 503 ΚΠολΔ), υποδηλώνει σιωπηρή παραίτηση από το δικαίωμα άσκησης απ' αυτό ανακοπής ερημοδικίας (άρθρο 299 ΚΠολΔ), όμως τέτοια παραίτηση είναι επιτρεπτή και έγκυρη, εφόσον ο υπογράφων το δικόγραφο της αναίρεσης έχει την ειδική προς τούτο πληρεξουσιότητα για την παραίτηση, που απαιτεί το άρθρο 98 περ.

β' του ΚΠολΔ (ΑΠ 976/2019, ΑΠ 2102/2017, ΑΠ 243/2017). Στην προκείμενη, όμως, περίπτωση δεν προσκομίζεται ειδικό πληρεξούσιο του αναιρεσείοντος προς τον πληρεξούσιο δικηγόρο που υπογράφει το δικόγραφο της αναίρεσης που να παρέχει σ' αυτόν την εντολή παραίτησης από το δικαίωμα άσκησης ανακοπής ερημοδικίας κατά της ερήμην απόφασης.

Αντιθέτως, προσκομίζεται το υπ' αριθμ. 17274/7-10-2022 πληρεξούσιο του Συμβολαιογράφου Βεροίας Πρόδρομου Παπαχρυσάνθου, με το οποίο δίδεται η εντολή από το νόμιμο εκπρόσωπο του αναιρεσείοντος ΝΠΔΔ προς τον δικηγόρο Δημήτριο Ζυγουλιανό, να παραστεί και να το εκπροσωπήσει στη συζήτηση της ένδικης αίτησης αναίρεσης κατά της προσβαλλόμενης απόφασης, αναγνωρίζοντας τις πράξεις του παραπάνω πληρεξουσίου δικηγόρου, όπως και την κατάθεση του σχετικού δικογράφου αυτής ως δεσμευτικές, καθόσον έλαβαν χώρα κατόπιν των εντολών του.

Πουθενά, όμως, σ' αυτό, δεν αναφέρεται ότι υπήρξε εντολή στον ως άνω πληρεξούσιο δικηγόρο να παραιτηθεί από το δικαίωμα να ασκήσει ανακοπή ερημοδικίας κατά της ίδιας απόφασης, ούτε άλλωστε ισχυρίστηκε το αναιρεσείον την ύπαρξη τέτοιας ρητής εντολής. Συνακόλουθα, κατά τη μελέτη και διάσκεψη της υπόθεσης παρουσιάστηκαν τα εν λόγω κενά και αμφίβολα σημεία, αναφορικά με τη συνδρομή ή όχι της απαιτούμενης κατά νόμο τελεσιδικίας της προσβαλλόμενης απόφασης (εξεταζομένου τούτου και αυτεπαγγέλτως), τα οποία χρειάζονται συμπλήρωση και διευκρίνιση.

Επομένως, πρέπει κατ' εφαρμογή της διάταξης του άρθρου 254 του ΚΠολΔ, να διαταχθεί η επανάληψη της συζήτησης στο ακροατήριο, προκειμένου να προσκομισθούν, με επιμέλεια του αναιρεσείοντος, τα προαναφερόμενα έγγραφα, από τα οποία να προκύπτει ότι η προσβαλλόμενη απόφαση είχε καταστεί τελεσίδικη, κατά το χρόνο άσκησης της ένδικης αίτησης αναίρεσης.

ΓΙΑ ΤΟΥΣ ΛΟΓΟΥΣ ΑΥΤΟΥΣ

Διατάσσει την επανάληψη της συζήτησης στο ακροατήριο, της από 16 Ιουλίου 2019 με αριθμ. καταθ. 2119/244/19-7-2019 αίτησης του αναιρεσείοντος για αναίρεση της 684/2018 απόφασης του Μονομελούς Εφετείου Θεσσαλονίκης, με σκοπό να προσκομισθούν τα αναφερόμενα στο σκεπτικό έγγραφα, με επιμέλεια του αναιρεσείοντος.

ΚΡΙΘΗΚΕ, αποφασίσθηκε στην Αθήνα, στις 13 Δεκεμβρίου 2022.

ΔΗΜΟΣΙΕΥΘΗΚΕ σε δημόσια συνεδρίαση στο ακροατήριό του, στην Αθήνα, στις 29 Δεκεμβρίου 2022.

H ΑΝΤΙΠΡΟΕΔΡΟΣ Η ΓΡΑΜΜΑΤΕΑΣ