Supreme Court partially allows appeal on insurance liability damages due to vague appeal grounds regarding specific court assumptions.

Απόφαση 1881 / 2023 (Δ, ΠΟΛΙΤΙΚΕΣ)

Αριθμός 1881/2023

ΤΟ ΔΙΚΑΣΤΗΡΙΟ ΤΟΥ ΑΡΕΙΟΥ ΠΑΓΟΥ

Δ' Πολιτικό Τμήμα

Συγκροτήθηκε από τους Δικαστές: Μυρσίνη Παπαχίου, Αντιπρόεδρο του Αρείου Πάγου, Γεωργία Κατσιμαγκλή, Ασπασία Μεσσηνιάτη - Γρυπάρη, Αλεξάνδρα Αποστολάκη και Σωκράτη Πλαστήρα, Αρεοπαγίτες.

Συνήλθε σε δημόσια συνεδρίαση στο Κατάστημά του, στις 17 Μαρτίου 2023, με την παρουσία και του Γραμματέα Αθανασίου Λιάπη, για να δικάσει μεταξύ:

Της αναιρεσείουσας: Ε. συζ. Α. Μ., το γένος Χ. Λ., κατοίκου …, η οποία εκπροσωπήθηκε από τον πληρεξούσιο δικηγόρο της Διονύσιο Μπάστα με δήλωση του άρθρου 242 παρ. 2 ΚΠολΔ.

Της αναιρεσίβλητης: Ανώνυμης ασφαλιστικής εταιρίας με την επωνυμία "…" και ήδη "…" και δ.τ. "…", που εδρεύει στη … και εκπροσωπείται νόμιμα, η οποία εκπροσωπήθηκε από τον πληρεξούσιο δικηγόρο της Ευθύμιο Καραΐσκο με δήλωση του άρθρου 242 παρ. 2 ΚΠολΔ και ο οποίος στην εν λόγω από 14-3-2023 δήλωση, καθώς και με τις κατατεθείσες προτάσεις του δήλωσε την ως άνω μεταβολή της αναιρεσίβλητης.

Η ένδικη διαφορά άρχισε με την από 7-4-2017 αγωγή της ήδη αναιρεσείουσας και του Α. Μ. του Μ., μη διαδίκου στην παρούσα δίκη, που κατατέθηκε στο Μονομελές Πρωτοδικείο Λαμίας. Εκδόθηκαν οι αποφάσεις: 66/2019 οριστική του ίδιου Δικαστηρίου και 51/2021 του Μονομελούς Εφετείου Λαμίας. Την αναίρεση της τελευταίας απόφασης ζητεί η αναιρεσείουσα με την από 22-9-2021 αίτησή της.

Κατά τη συζήτηση της υπόθεσης αυτής, με Εισηγήτρια την Αρεοπαγίτη Αλεξάνδρα Αποστολάκη, που εκφωνήθηκε από το πινάκιο, οι διάδικοι παραστάθηκαν όπως σημειώνεται πιο πάνω.

ΣΚΕΦΘΗΚΕ ΣΥΜΦΩΝΑ ΜΕ ΤΟ ΝΟΜΟ

Η κρινόμενη από 22-09-2021 (αριθμ. κατάθ. 24/2021) αίτηση αναίρεσης κατά της υπ' αριθμ. 51/2021 τελεσίδικης απόφασης του Μονομελούς Εφετείου Λαμίας, που εκδόθηκε, αντιμωλία των διαδίκων, κατά την ειδική διαδικασία των περιουσιακών διαφορών, που αφορούν απαιτήσεις αποζημίωσης για ζημίες που προκλήθηκαν από αυτοκίνητο και από τη σύμβαση ασφάλισης αυτού (άρθρα 591 επ., 614 παρ. 6 του ΚΠολΔ, όπως τα άρθρα αυτά αντικαταστάθηκαν με το άρθρο τέταρτο του άρθρου 1 του Ν 4335/2015), έχει ασκηθεί νομότυπα και εμπρόθεσμα (άρθρ. 553, 556, 558, 564 παρ. 3, 566 παρ. 1 ΚΠολΔ) και είναι παραδεκτή (άρθρ. 577 παρ. 1 ΚΠολΔ).

Επομένως, πρέπει να ερευνηθεί ως προς τη νομική και ουσιαστική βασιμότητα των λόγων αυτής (άρθρ. 577 παρ. 3 ΚΠολΔ). Κατά το άρθρο 298 εδ α' του ΑΚ η αποζημίωση περιλαμβάνει τη μείωση της υπάρχουσας περιουσίας του δανειστή (θετική ζημία), καθώς και το διαφυγόν κέρδος. Επίσης, από τη διάταξη του άρθρου 929 του ΑΚ, η οποία αναφέρεται στην έκταση και το περιεχόμενο της ευθύνης σε περίπτωση βλάβης του σώματος ή της υγείας προσώπου, προσδιορίζοντας τις αξιώσεις αποζημίωσης του αμέσως παθόντος, συνάγεται, ότι όταν επέρχεται βλάβη στην υγεία ενός προσώπου, συνεπεία αδικοπρακτικής συμπεριφοράς, ο παθών έχει αξίωση αποζημίωσης για τα νοσήλια.

Στον όρο "νοσήλια" περιλαμβάνεται κάθε δαπάνη, που έγινε ή κρίθηκε αναγκαία να γίνει προς αποκατάσταση της υγείας του παθόντος, όπως π.χ. τις διάφορες εγχειρήσεις, στις οποίες ο παθών πρέπει να υποβάλλεται μέχρις ότου ολοκληρωθεί η όλη διαδικασία της αποθεραπείας του, ιδιαίτερα στα κατάγματα, πλαστικές εγχειρήσεις κ.ά. (ΑΠ 2015/2022, ΑΠ 1935/2013).

Συνεπώς, ο παθών, σε περίπτωση βλάβης του σώματος ή της υγείας του, δικαιούται να ζητήσει αποζημίωση και για μέλλουσα ζημία (όπως π.χ. για τη δαπάνη μελλοντικής χειρουργικής επέμβασης προς διόρθωση ουλών), η αποκατάσταση της οποίας μπορεί να αξιωθεί και πριν από την πραγματοποίησή της, αρκεί αυτή να είναι δυνατόν να προσδιοριστεί εκ των προτέρων.

Δεν απαιτείται γι' αυτό βεβαιότητα, αλλά αρκεί πιθανότητα κατά τη συνηθισμένη πορεία των πραγμάτων, πράγμα που πρέπει να προκύπτει από τις ιδιαίτερες περιστάσεις. Κριτήριο, δηλαδή, για το "τι είναι νοσήλια", που αποκαθίστανται, δυνάμει της ανωτέρω διάταξης, αποτελεί η ανάγκη για πραγματοποίηση της δαπάνης και όχι η πραγματοποίησή της (ΑΠ 1064/2022, ΑΠ 176/2022, ΑΠ 567/2018, ΑΠ 601/2009).

Περαιτέρω, κατά την έννοια του άρθρου 559 αριθ. 19 του ΚΠολΔ, λόγος για αναίρεση απόφασης, επειδή δεν έχει νόμιμη βάση, ιδρύεται, όταν δεν προκύπτουν επαρκώς από τις παραδοχές της τα περιστατικά που είναι αναγκαία, στη συγκεκριμένη περίπτωση, για την κρίση του δικαστηρίου περί της συνδρομής των νόμιμων όρων και προϋποθέσεων της διάταξης που εφαρμόστηκε ή περί της μη συνδρομής τούτων, η οποία αποκλείει την εφαρμογή της, καθώς και όταν η απόφαση έχει ανεπαρκείς ή αντιφατικές αιτιολογίες σχετικά με το χαρακτηρισμό των περιστατικών που έγιναν δεκτά και έχουν ουσιώδη επιρροή στην έκβαση της δίκης (ΟλΑΠ 1/1999, ΑΠ 1064/2022).

Η αναιρεσείουσα με τον τρίτο λόγο αναίρεσης από τον αριθμό 19 του άρθρου 559 του ΚΠολΔ παραπονείται, ότι διαλαμβάνονται στην προσβαλλόμενη ανεπαρκείς και αντιφατικές αιτιολογίες ως προς το κεφάλαιο της αποζημίωσης της ενάγουσας και ήδη αναιρεσείουσας για τις κατ' άρθρο 929 του ΑΚ δαπάνες της για μελλοντικές πλαστικές επεμβάσεις.

Το Μονομελές Εφετείο Λαμίας, με την προσβαλλόμενη απόφασή του, δέχθηκε κατά την αναιρετικά ανέλεγκτη, ως προς τα πραγματικά γεγονότα, κρίση του (άρθρ. 561 παρ. 1 ΚΠολΔ), σε σχέση με το συναφή λόγο αναίρεσης, τα ακόλουθα πραγματικά περιστατικά: "Επίσης, όπως προέκυψε από την ιατρική γνωμάτευση του πλαστικού χειρουργού Α.

Χ. για την αποκατάσταση των τραυματικών δερματικών κακώσεων (ουλών) η ενάγουσα θα πρέπει να υποβληθεί σε δύο επεμβάσεις πλαστικής χειρουργικής, η οποία (πλαστική αποκατάσταση) είναι όπως αναφέρει στην γνωμάτευσή της πολύπλοκη, επώδυνη και πολύ δαπανηρή διαδικασία, με συνολικό κόστος 9.200 ευρώ. Η ενάγουσα δικαιούται να αξιώσει εκ των προτέρων την αποκατάσταση της μέλλουσας θετικής ζημίας, σύμφωνα με τη διάταξη του άρθρου 929 του ΑΚ, σχετικά με το αιτούμενο κονδύλιο ποσού 1.000 ευρώ, πιθανής μελλοντικής χειρουργικής επέμβασης της αποκατάστασης των σωματικών της βλαβών, όπως εκτιμάται από το δικόγραφο της αγωγής του, καθόσον θεωρείται υπάρχουσα η περιουσιακή της ζημία, ο προσδιορισμός της εφικτός και η από τούδε χορήγηση αποζημιώσεως αυτής διευκολύνει τον σκοπό για τον οποίο παρέχεται.

Το πρωτοβάθμιο Δικαστήριο που απέρριψε το κονδύλιο αυτό ως ουσία αβάσιμο, έσφαλε κατά την εκτίμηση των αποδείξεων και γι' αυτό πρέπει να γίνει δεκτός και ως ουσιαστικά βάσιμος ο τέταρτος λόγος της". Έτσι κρίνοντας το δικάσαν Εφετείο, διέλαβε στην απόφασή του ανεπαρκείς, ασαφείς και αντιφατικές αιτιολογίες, ως προς το ως άνω ζήτημα και έτσι στέρησε την απόφασή του νόμιμης βάσης κατά την εφαρμογή του άρθρου 929 του ΑΚ.

Ειδικότερα, ενώ αναφέρει, ότι αποδείχθηκε από την ιατρική γνωμάτευση του ανωτέρω πλαστικού χειρουργού, ότι καθίσταται αναγκαίο να υποβληθεί η ενάγουσα και ήδη αναιρείουσα σε δύο χειρουργικές επεμβάσεις για την αποκατάσταση των τραυματικών δερματικών κακώσεων (ουλών) αυτής καθώς και ότι για την πλαστική αποκατάσταση θα απαιτηθεί πολύπλοκη, επώδυνη και πολύ δαπανηρή διαδικασία, με συνολικό κόστος 9.200 ευρώ, ακολούθως αντιφατικά καταλήγει, ότι δικαιούται για την υποβολή της σε μία χειρουργική επέμβαση το ποσό των 1.000 ευρώ, χωρίς συνάμα να παραθέτει άλλα περιστατικά, από τα οποία κατέληξε στο εν λόγω πόρισμα.

Επομένως, ο τρίτος λόγος αναίρεσης της αναιρεσείουσας από τον αριθμό 19 του άρθρου 559 του ΚΠολΔ είναι βάσιμος, ενώ παρέλκει η έρευνα των πρώτου, δεύτερου και τέταρτου λόγων αναίρεσης από τους αριθμούς 8β, 20 και 9 του άρθρου 559 του ίδιου Κώδικα αντίστοιχα, καθόσον αφορούν στο ίδιο κεφάλαιο.

Από τις διατάξεις των άρθρων 118 § 4, 566 § 1, 577 § 3 και 578 του ΚΠολΔ, συνάγεται ότι, όταν η αγωγή κρίθηκε κατ' ουσίαν βάσιμη ή αβάσιμη, για να είναι ορισμένος και άρα παραδεκτός ο λόγος αναίρεσης, με τον οποίο προσάπτεται στο δικαστήριο της ουσίας ευθεία παραβίαση κανόνα ουσιαστικού δικαίου (άρθρο 559 αριθμ. 1 του ΚΠολΔ), δεν αρκεί να εκτίθενται στο αναιρετήριο το κατά την εκδοχή του αναιρεσείοντος πραγματικό μέρος της υπόθεσης, η έννοια την οποία αποδίδει ο αναιρεσείων στη διάταξη, που φέρεται, ότι παραβιάσθηκε, και το συμπέρασμα του δικαστηρίου, που φέρεται ως προϊόν ερμηνευτικού ή υπαγωγικού σφάλματος, αλλά πρέπει επιπλέον να αναφέρονται, με πληρότητα και σαφήνεια, οι ουσιαστικές παραδοχές της προσβαλλόμενης απόφασης, δηλαδή τα πραγματικά περιστατικά, που δέχθηκε το δικαστήριο, ως θεμελιωτικά της κρίσης του για το βάσιμο ή αβάσιμο της αγωγής.

Διότι η ευδοκίμηση της αναίρεσης εξαρτάται, σύμφωνα με το άρθρο 578 του ΚΠολΔ, από την ορθότητα όχι του αιτιολογικού, αλλά του διατακτικού της προσβαλλόμενης απόφασης, το οποίο συνάπτεται αιτιωδώς με τις ουσιαστικές παραδοχές του δικαστηρίου. Επομένως, η παράθεση των παραδοχών αυτών στο αναιρετήριο είναι αναγκαία, για να μπορεί να ελεγχθεί, με βάση το περιεχόμενό του, αν η αποδιδόμενη στην απόφαση παραβίαση κανόνα ουσιαστικού δικαίου οδήγησε σε εσφαλμένο διατακτικό, ώστε να αποβαίνει εφικτός ο έλεγχος της ορθής ή μη εφαρμογής του νόμου και συνακόλουθα ο έλεγχος του διατακτικού της απόφασης.

Δεν επιτρέπεται δε η συμπλήρωση του αναιρετήριου με την προσβαλλόμενη απόφαση ή άλλα διαδικαστικά έγγραφα (ΟλΑΠ 1/2016, ΟλΑΠ 2/2013, ΟλΑΠ 20/2005, ΟλΑΠ 27/1998, ΟλΑΠ 32/1996, ΑΠ 903/2019). Μάλιστα δεν αρκεί η μνεία αποσπασματικών παραδοχών της αναιρεσιβαλλόμενης απόφασης κατ' επιλογή του αναιρεσείοντος, αλλά πρέπει να αναφέρεται το σύνολο των πραγματικών περιστατικών, που έγιναν δεκτά με τη προσβαλλόμενη απόφαση, έστω και κατά τρόπο συνοπτικό, με βάση τα οποία η προσβαλλόμενη κατέληξε σε δυσμενές για τον αναιρεσείοντα συμπέρασμα (ΑΠ 901/2019, ΑΠ 968/2018, ΑΠ 1966/2017).

Περαιτέρω, για να είναι ορισμένος, άρα και παραδεκτός, ο κατ' άρθρο 559 αριθμ. 19 του ΚΠολΔ λόγος αναίρεσης, πρέπει να αναφέρονται στο αναιρετήριο οι παραδοχές του δικαστηρίου, με πληρότητα και όχι αποσπασματικά, υπό τις οποίες συντελέσθηκε η παραβίαση (ΑΠ 1305/2019, ΑΠ 1279/2019, ΑΠ 739/2011). Στην προκειμένη περίπτωση, η αναιρεσείουσα με τον πέμπτο λόγο της αναίρεσης προσάπτει στην προσβαλλόμενη τις αναιρετικές πλημμέλειες από τους αριθμούς 1 και 19 του άρθρου 559 του ΚΠολΔ, διατεινόμενη ότι το Εφετείο παραβίασε ευθέως, άλλως εκ πλαγίου τις διατάξεις των άρθρων 931, 932 του ΑΚ και 25 παρ. 1 του Συντάγματος, καθορίζοντας, κατά παράβαση της αρχής της αναλογικότητας, την κατ' άρθρο 932 του ΑΚ χρηματική ικανοποίηση λόγω ηθικής βλάβης και την κατ' άρθρο 931 του ίδιου Κώδικα χρηματική παροχή στα ποσά των 20.000 και 6.000 ευρώ αντίστοιχα.

Ο λόγος αυτός είναι απορριπτέος ως απαράδεκτος λόγω αοριστίας, διότι ουδόλως διαλαμβάνονται στο αναιρετήριο οι ουσιαστικές παραδοχές του δικαστηρίου της ουσίας ως προς τα κεφάλαια αυτά. Ακολούθως, αφού η από 22-09-2021 (αριθμ. κατάθ. 24/2021) αίτηση αναίρεσης γίνει εν μέρει δεκτή, κατά παραδοχή, ως βάσιμου, του ανωτέρω λόγου της, πρέπει να αναιρεθεί εν μέρει η προσβαλλόμενη απόφαση, κατά το κεφάλαιό της που προεκτέθηκε και, ακολούθως, να παραπεμφθεί η υπόθεση για νέα εκδίκαση, κατά το αναιρούμενο κεφάλαιό της, στο ίδιο δικαστήριο, αφού είναι δυνατή η σύνθεσή του από άλλο δικαστή, εκτός από εκείνον που δίκασε προηγουμένως (άρθρ. 580 παρ. 3 ΚΠολΔ), ενώ πρέπει να διαταχθεί η επιστροφή του παραβόλου, που έχει καταθέσει η αναιρεσείουσα, σε αυτήν (άρθρο 495 παρ. 3 του ΚΠολΔ, όπως ισχύει).

Τέλος, η αναιρεσίβλητη πρέπει να καταδικασθεί στα δικαστικά έξοδα της αναιρεσείουσας, κατά το νόμιμο και βάσιμο αίτημά της (άρθρα 178 §§ 1 και 2, 183, 184 και 191 § 2 ΚΠολΔ), όπως ορίζεται στο διατακτικό.

ΓΙΑ ΤΟΥΣ ΛΟΓΟΥΣ ΑΥΤΟΥΣ

Αναιρεί εν μέρει την υπ' αριθμ. 51/2021 τελεσίδικη απόφαση του Μονομελούς Εφετείου Λαμίας, ως προς το κεφάλαιο, που αναφέρεται στο σκεπτικό της παρούσας.

Παραπέμπει την υπόθεση για νέα εκδίκαση, ως προς το αναιρούμενο κεφάλαιο, στο Μονομελές Εφετείο Λαμίας, το οποίο θα συγκροτηθεί από άλλον δικαστή, πλην αυτού που εξέδωσε την παραπάνω απόφαση. Διατάζει την επιστροφή στην αναιρεσείουσα του παραβόλου, που έχει καταθέσει για την άσκηση της αναίρεσης. Και

Καταδικάζει την αναιρεσίβλητη στα δικαστικά έξοδα της αναιρεσείουσας, τα οποία ορίζει στο ποσό των τριών χιλιάδων (3.000) ευρώ.

ΚΡΙΘΗΚΕ, αποφασίσθηκε στην Αθήνα, στις 2 Νοεμβρίου 2023.

ΔΗΜΟΣΙΕΥΘΗΚΕ σε δημόσια συνεδρίαση στο ακροατήριό του, στην Αθήνα, στις 18 Δεκεμβρίου 2023.

Η ΑΝΤΙΠΡΟΕΔΡΟΣ Ο ΓΡΑΜΜΑΤΕΑΣ