Supreme Court partially allows appeal, ordering defendants to pay heirs of deceased engineer 25% of awarded damages.

Απόφαση 1715 / 2024 (Β1, ΠΟΛΙΤΙΚΕΣ)Αριθμός 1715/2024

ΤΟ ΔΙΚΑΣΤΗΡΙΟ ΤΟΥ ΑΡΕΙΟΥ ΠΑΓΟΥ

Β1' Πολιτικό Τμήμα

Συγκροτήθηκε από τους δικαστές, Δήμητρα Ζώη, Αντιπρόεδρο του Αρείου Πάγου, Αριστείδη Βαγγελάτο, Ελπίδα Σιμιτοπούλου, Μαρία-Μάριον Δερεχάνη και Βάια Ζαρχανή, Αρεοπαγίτες.

Συνήλθε σε δημόσια συνεδρίαση στο κατάστημά του, την 5 Μαρτίου 2024, με την παρουσία και της Γραμματέως Ε. Τ., για να δικάσει την υπόθεση, μεταξύ:

Των αναιρεσειόντων: 1) Α. Δ. του Ε., κατοίκου ..., 2) Κ. Δ. του Ε., κατοίκου ..., 3) Ν. Δ. του Ε. και 4) Μ. χήρας Ε. Δ., το γένος Γ. Π., κατοίκων ..., που παραστάθηκαν δια του πληρεξουσίου δικηγόρου Αναστασίου Προυσανίδη, ο οποίος δεν κατέθεσε προτάσεις.

Του αναιρεσίβλητου: Νομικού Προσώπου Δημοσίου Δικαίου (Ν.Π.Δ.Δ.) με την επωνυμία "ΤΕΧΝΙΚΟ ΕΠΙΜΕΛΗΤΗΡΙΟ ΕΛΛΑΔΑΣ" που εδρεύει στην Αθήνα, όπως εκπροσωπείται νόμιμα από τον Πρόεδρό του Γεώργιο Στασινό του Νικολάου, ως εκ του Νόμου υποκατάστατο του ήδη αποβιώσαντος Ν. Σ., στη θέση του οποίου υπεισήλθαν, σύμφωνα με την με υπ. αριθ. πρωτ. ...-2018 δήλωση, οι κληρονόμοι του, Β. Σ. του Ν. και Ε. Σ. το γένος Ι. Π. και συνέχισαν τη δίκη, το οποίο παραστάθηκε δια δηλώσεως (ΚΠολΔ 242 παρ.2) του πληρεξουσίου δικηγόρου Κωνσταντίνου Βλαχογιάννη, ο οποίος κατέθεσε προτάσεις.

Η ένδικη διαφορά άρχισε με την από 28-5-2014 αγωγή του ήδη αναιρεσίβλητου, που κατατέθηκε στο Ειρηνοδικείο Αθηνών. Εκδόθηκαν η 725/2015 οριστική απόφαση του πρωτοβαθμίου δικαστηρίου και, κατόπιν ασκήσεως εφέσεως, η 514/2023 απόφαση του Μονομελούς Πρωτοδικείου Αθηνών. Την αναίρεση της τελευταίας, ζητούν οι αναιρεσείοντες με την από 21-3-2023 αίτησή τους.

Κατά τη συζήτηση της αίτησης αυτής, που εκφωνήθηκε με τη σειρά της από το πινάκιο, οι διάδικοι παραστάθηκαν όπως σημειώνεται πιο πάνω. Εισηγήτρια ορίσθηκε η Αρεοπαγίτης Ελπίδα Σιμιτοπούλου. Ο πληρεξούσιος των αναιρεσειόντων ζήτησε την παραδοχή της αίτησης και την καταδίκη του αντιδίκου μέρους στα δικαστικά έξοδα.

ΣΚΕΦΘΗΚΕ ΣΥΜΦΩΝΑ ΜΕ ΤΟ ΝΟΜΟ

Με την υπό κρίση από 21-3-2023 (αριθ. έκθ. κατάθεσης 33057/ 52/2023) αίτηση διώκεται η αναίρεση της εκδοθείσας αντιμωλία των διαδίκων, κατά την ειδική διαδικασία των διαφορών από αμοιβές, υπ' αριθ. 514/2023 απόφασης του (δικάσαντος ως Εφετείου) Μονομελούς Πρωτοδικείου Αθηνών, με την οποία α) έγινε τυπικά και κατ' ουσίαν δεκτή η από 27-7-2015 έφεση των εναγομένων και ήδη αναιρεσειόντων κατά της εκδοθείσας αντιμωλία των διαδίκων, κατά την ως άνω ειδική διαδικασία, υπ' αριθ. 725/2015 απόφασης του Ειρηνοδικείου Αθηνών, με την οποία είχε γίνει δεκτή η από 28-5-2014 (αριθ. έκθ. κατάθεσης 891/2014) αγωγή του ενάγοντος και ήδη αναιρεσιβλήτου Τ.Ε.Ε., και β) αφού εξαφανίστηκε η εκκαλούμενη απόφαση και δικάστηκε εκ νέου η αγωγή, έγινε εν μέρει δεκτή και υποχρεώθηκαν οι εναγόμενοι να καταβάλουν στο ενάγον Τ.Ε.Ε. ισομερώς το ποσό των 13.705,57 ευρώ, ήτοι ποσό 3.426,39 ευρώ έκαστος τούτων, με το νόμιμο τόκο από την επομένη της επίδοσης της αγωγής. Η αίτηση αναίρεσης ασκήθηκε νομότυπα και εμπρόθεσμα (άρθρα 552, 553 παρ. 1 περ. β', 556 παρ. 1, 558, 564 παρ. 1 και 566 παρ. 1 ΚΠολΔ), καθόσον, όπως ισχυρίζονται οι αναιρεσείοντες με την υπό κρίση αίτησή τους και δεν αμφισβητείται από το αναιρεσίβλητο, η προσβαλλόμενη απόφαση επιδόθηκε σ' αυτούς στις 20-2-2023 και η ένδικη αίτηση κατατέθηκε στη Γραμματεία του εκδόσαντος την προσβαλλόμενη απόφαση Δικαστηρίου στις 22-3-2023, ήτοι εντός της προθεσμίας του άρθρου 564 παρ. 1 ΚΠολΔ.

Συνεπώς είναι παραδεκτή (άρθρο 577 παρ. 1 ΚΠολΔ) και πρέπει να ερευνηθεί περαιτέρω ως προς το παραδεκτό και το βάσιμο των λόγων της (άρθρο 577 παρ. 3 ΚΠολΔ).

Κατά την έννοια του άρθρου 560 αριθ. 1 ΚΠολΔ, παράβαση κανόνα ουσιαστικού δικαίου, που ιδρύει τον προβλεπόμενο από τη διάταξη αυτή λόγο αναίρεσης, υπάρχει, όταν ο κανόνας δικαίου είτε ερμηνεύτηκε εσφαλμένα, δηλαδή το δικαστήριο της ουσίας προσέδωσε σ' αυτόν έννοια διαφορετική από την αληθινή, είτε δεν εφαρμόστηκε ενώ συνέτρεχαν οι προϋποθέσεις εφαρμογής του είτε εφαρμόστηκε ενώ αυτές δεν συνέτρεχαν ή εφαρμόστηκε εσφαλμένα (ΟλΑΠ 4/2005, 7/2006, 2/2013, ΑΠ 64/2022, 19/2022).

Συνεπώς, κατά τις παραπάνω διακρίσεις, η παράβαση του κανόνα ουσιαστικού δικαίου, που οδηγεί σε εσφαλμένο νομικό συλλογισμό και κατ' επέκταση σε εσφαλμένη εφαρμογή του δικαίου, εκδηλώνεται είτε ως ψευδής ερμηνεία του κανόνα δικαίου είτε ως εσφαλμένη υπαγωγή σ' αυτόν των περιστατικών της ατομικής περίπτωσης, που καταλήγει σε εσφαλμένο συμπέρασμα με τη μορφή του διατακτικού της απόφασης. Έτσι, με τον παραπάνω λόγο αναίρεσης, για το ορισμένο του οποίου πρέπει να καθορίζονται στο αναιρετήριο τόσο η διάταξη του ουσιαστικού δικαίου που παραβιάστηκε, όσο και το αποδιδόμενο στην προσβαλλόμενη απόφαση νομικό σφάλμα, ελέγχονται τα σφάλματα του δικαστηρίου της ουσίας κατά την εκτίμηση της νομικής βασιμότητας της αγωγής ή των ισχυρισμών (ενστάσεων) των διαδίκων, καθώς και τα νομικά σφάλματα κατά την έρευνα της ουσίας της διαφοράς, οπότε πρέπει να παρατίθενται στο αναιρετήριο και οι αντίστοιχες παραδοχές της προσβαλλόμενης απόφασης, δηλαδή τα πραγματικά περιστατικά που έγιναν δεκτά και υπό τα οποία συντελέστηκε η επικαλούμενη παράβαση του κανόνα ουσιαστικού δικαίου, οι οποίες (παραδοχές) πρέπει να παρατίθενται σ' αυτό με σαφήνεια και πληρότητα (ΟλΑΠ 20/2005, ΑΠ 295/2022, 140/2022, 887/2019).

Με την υπ' αριθ. οικ/6996/Α32/31-10-2007 (ΦΕΚ Β' 2122/ 31.10.2007) Κ.Υ.Α. των Υπουργών Οικονομίας και Οικονομικών - Περιβάλλοντος, Χωροταξίας και Δημοσίων Έργων "Παροχή πιστωτικών διευκολύνσεων για την αποκατάσταση των ζημιών σε κτίρια από τις πυρκαγιές του Ιουνίου, Ιουλίου και Αυγούστου 2007 σε περιοχές των Νομών Ηλείας, Μεσσηνίας, Λακωνίας, Αρκαδίας, Κορινθίας, Ευβοίας, Αττικής, Αιτωλοακαρνανίας, Μαγνησίας, Αχαΐας, Αργολίδας, Λάρισας, Άρτας, Θεσπρωτίας, Ζακύνθου, Φθιώτιδας, Κεφαλληνίας και Βοιωτίας" ορίζονται τα εξής: "Έχοντας υπόψη:.... 5.

Τις διατάξεις του άρθρου 10 του ν. 2576/1998 (Φ.Ε.Κ. 25/Α/ 9.2.1998) "Βελτίωση των διαδικασιών για την ανάθεση της κατασκευής των δημοσίων έργων και άλλες διατάξεις".... 1. Οι παρακάτω πιστωτικές διευκολύνσεις αφορούν στις περιοχές των Νομών Ηλείας, Μεσσηνίας, Λακωνίας, Αρκαδίας, Κορινθίας, Ευβοίας, Αττικής, Αιτωλοακαρνανίας, Μαγνησίας, Αχαΐας, Αργολίδας, Λάρισας, Άρτας, Θεσπρωτίας, Ζακύνθου, Φθιώτιδας Κεφαλληνίας και Βοιωτίας, που οριοθετήθηκαν με τις υπ' αριθ.

οικ/5285/Α32/31-8-2007, οικ/5645/Α32/12-9-2007 κοινές αποφάσεις του Υπουργού ΠΕ.ΧΩ.Δ.Ε. και του Υφυπουργού Εσωτερικών, Δημόσιας Διοίκησης και Αποκέντρωσης και την οικ/6374/Α32/10-10-2007 κοινή απόφαση του Υπουργού ΠΕ.ΧΩ.Δ.Ε. και του Υφυπουργού Εσωτερικών. 2. Αρμόδιες Υπηρεσίες για το έργο της αποκατάστασης των ζημιών των κτιρίων από τις πυρκαγιές του Ιουνίου, Ιουλίου και Αυγούστου 2007, που έπληξαν τις προαναφερθείσες περιοχές ορίζονται:....

Για το Νομό Ευβοίας, ο Τομέας Αποκατάστασης Πυροπλήκτων (Τ.Α.Π.) Ευβοίας.... 4. ΠΙΣΤΩΤΙΚΕΣ ΔΙΕΥΚΟΛΥΝΣΕΙΣ Οι ιδιοκτήτες κτιρίων που έχουν πληγεί από τις προαναφερόμενες πυρκαγιές, είναι δικαιούχοι δωρεάν κρατικής αρωγής για την επισκευή ή ανακατασκευή τους.... Για την επισκευή όλων των κτισμάτων, η δωρεάν κρατική αρωγή υπολογίζεται ανάλογα με τις ζημιές που παρουσιάζει το κτίριο και σύμφωνα με τιμολόγιο της Υπηρεσίας, το οποίο εγκρίνεται με Υπουργική Απόφαση....

Το ποσό της δωρεάν κρατικής αρωγής για επισκευή, χορηγείται σε δύο δόσεις, η πρώτη από τις οποίες, περιλαμβάνει τη μισή (1/2) δωρεάν κρατική αρωγή και καταβάλλεται με την έκδοση άδειας επισκευής. Η επόμενη δόση που περιλαμβάνει το υπόλοιπο μισό (1/2) της δωρεάν κρατικής αρωγής, καταβάλλεται με την εκτέλεση των εργασιών που καλύπτουν το 80% του εγκεκριμένου ποσού δωρεάν κρατικής αρωγής...

Για τις περιπτώσεις επισκευής, η αμοιβή μηχανικού για μελέτη-επίβλεψη μειώνεται στο 50% της αμοιβής που καθορίζεται με τις ισχύουσες διατάξεις περί αμοιβών Μηχανικών". Περαιτέρω, με το προαναφερθέν άρθρο 10 του Ν. 2576/1998 "Αποκατάσταση ζημιών από φυσικές καταστροφές", όπως ίσχυε πριν την αντικατάστασή του με το άρθρο 84 του Ν. 4313/2014 (ΦΕΚ Α' 261/17-12-2014), ορίζεται ότι "Οι διατάξεις για την αποκατάσταση των ζημιών από σεισμούς σε κτίρια εν γένει των νόμων 867/1979 (ΦΕΚ 4 Α'), 1048/1980 (ΦΕΚ 101 Α'), 1133/1981 (ΦΕΚ 54 Α') και 1190/1981 (ΦΕΚ 203 Α') εφαρμόζονται αναλόγως και για την αποκατάσταση των ζημιών σε κτίρια, που προκαλούνται από πλημμύρες, πυρκαγιές και κατολισθήσεις....

Τα ειδικότερα θέματα οριοθέτησης της πληγείσας περιοχής, διαπίστωσης της έκτασης των ζημιών, χορήγησης σχετικών δανείων κ.λπ. ρυθμίζονται με κοινές αποφάσεις των Υπουργών Εσωτερικών, Δημόσιας Διοίκησης και Αποκέντρωσης, Εθνικής Οικονομίας, Οικονομικών και Περιβάλλοντος, Χωροταξίας και Δημοσίων Έργων, που δημοσιεύονται στην Εφημερίδα της Κυβερνήσεως".

Εξάλλου, με την υπ' αριθ. οικ/1356/4.24/6.1991 (Β' 430) απόφαση του Υπουργού ΠΕ.ΧΩ.Δ.Ε. "Καθορισμός αμοιβών μηχανικών για εκπόνηση μελέτης και επίβλεψης αποκατάστασης κτιρίων που υπέστησαν βλάβες από τους σεισμούς", η οποία εκδόθηκε κατ' εξουσιοδότηση του άρθρου 11 του Ν. 867/1979, εγκρίθηκαν αμοιβές μηχανικών για τη σύνταξη μελετών αδειών σεισμοπλήκτων κτιρίων και για την επίβλεψη των αντίστοιχων εργασιών, μειωμένες κατά 50%, του ισχύοντος εκάστοτε διατάγματος "περί αμοιβών Μηχανικών", ενώ με την υπ' αριθ. 1806/ΑΖ9α/9-8-1995 εγκύκλιο "Διευκρινίσεις και παραδείγματα για τον καθορισμό αμοιβής Μηχανικών για εκπόνηση μελέτης και επίβλεψης αποκατάστασης κτιρίων που υπέστησαν βλάβες από τους σεισμούς", που εκδόθηκε προς εφαρμογή της ως άνω υπουργικής απόφασης, ορίστηκαν τρεις κατηγορίες μελετών επισκευής, όπως αναφέρονται στο Π.Δ. 696/1974 και ειδικότερα οι κατηγορίες Ι, ΙΙ και ΙΙΙ.

Από τις ως άνω διατάξεις σαφώς προκύπτει ότι επί των θεμάτων που ρυθμίζονται με την Κ.Υ.Α. οικ. 6996/Α32/31-10-2007 (η οποία παραπέμπει στο άρθρο 10 του Ν. 2576/1998) εφαρμόζονται αναλόγως, μεταξύ άλλων, οι διατάξεις του Ν. 867/1979, όχι όμως και η, κατ' εξουσιοδότηση του άρθρου 11 του νόμου αυτού, εκδοθείσα υπουργική απόφαση (ΠΕ.ΧΩ.Δ.Ε.) οικ/1356/4.24/6.1991 ούτε η υπ' αριθ. 1806/ΑΖ9α/9-8-1995 εγκύκλιος, που εκδόθηκε προς εφαρμογή αυτής, αφού οι διατάξεις του ως άνω νόμου δεν παραπέμπουν ρητά σε αυτές.

Άλλωστε η πρόβλεψη στην υπ' αριθ. οικ/6996/Α32/31-10-2007 Κ.Υ.Α. ότι για τις περιπτώσεις επισκευής η αμοιβή μηχανικού για μελέτη-επίβλεψη μειώνεται στο 50% της αμοιβής που καθορίζεται με τις ισχύουσες διατάξεις περί αμοιβών Μηχανικών, καθιστά περιττή την παραπομπή στην υπουργική απόφαση οικ/1356/4.24/6.1991, με την οποία εγκρίνονται αμοιβές μηχανικών για τη σύνταξη μελετών αδειών σεισμοπλήκτων κτιρίων και για την επίβλεψη των αντίστοιχων εργασιών, μειωμένες κατά 50%, του ισχύοντος εκάστοτε διατάγματος "περί αμοιβών Μηχανικών".

Με τον πρώτο λόγο αναίρεσης προσάπτεται στην προσβαλλόμενη απόφαση η πλημμέλεια του άρθρου 560 αριθ. 1 ΚΠολΔ, για παραβίαση των διατάξεων της Κ.Υ.Α. οικ/6996/Α32/31-10-2007, της Υ.Α. οικ/1356/4.24/6.1991 και του άρθρου 10 του Ν. 2576/1998.

Από την επισκόπηση της προσβαλλόμενης απόφασης (άρθρο 561 παρ. 2 ΚΠολΔ), κατά το ενδιαφέρον τον αναιρετικό έλεγχο μέρος της, προκύπτει ότι το δευτεροβάθμιο Δικαστήριο δέχθηκε, κατά την αναιρετικώς ανέλεγκτη κρίση του, τα εξής: ".... Σύμφωνα με τις διατάξεις του Π.Δ. 696/1974, όπως αυτό τροποποιήθηκε με το Π.Δ. 515/1989, σε συνδυασμό με εκείνες της Κ.Υ.Α.

οικ.6996/Α32/ 31.10.2007 και της Υ.Α. οικ.7206/Β11Π07Α/08.11.2007, οι οποίες (Κ.Υ.Α. και Υ.Α.) τυγχάνουν εφαρμογής μόνο για τη σύνταξη της προαναφερόμενης μελέτης.... και όχι και για τις υπόλοιπες εκτελεσθείσες εργασίες, στις οποίες.... στηρίχθηκε η σύνταξη της μελέτης αυτής, η αμοιβή του μηχανικού Ν. Σ. ανήλθε στο συνολικό χρηματικό ποσό των 18.085,57 ευρώ, αναλυόμενο ως εξής: 1).... 2).... 3)...., 4) στο χρηματικό ποσό των 9.334,93 ευρώ, που αντιστοιχεί σε νόμιμη κατώτατη αμοιβή, μειωμένη σε ποσοστό 50%, για μελέτη στατικών-αντισεισμικών εργασιών, η οποία υπολογίζεται βάσει ποσοστού επί της δαπάνης του εγκεκριμένου από τον ΤΑΠ Ευβοίας προϋπολογισμού, ανερχόμενου σε 87.611,01 ευρώ, για κατηγορία έργου IV, σύμφωνα με τους τύπους και τα ποσά που προβλέπει η κείμενη νομοθεσία (άρθρα 2, 82 παρ. 1 και 3, 83 παρ. 1 και 7, 85 παρ. 1 και 88 παρ. 1 του π.δ. 696/1974, όπως αυτές τροποποιήθηκαν αντίστοιχα με τα άρθρα 1, 41, 42 παρ. 2, 43 του π.δ. 515/1989, σε συνδυασμό με την Κ.Υ.Α.

οικ.6996/Α32/ 31.10.2007, όπου στην παρ. Γ' κεφάλαιο V αυτής προβλέπεται ότι η αμοιβή μηχανικού για μελέτη μειώνεται στο 50% της αμοιβής που καθορίζεται από τις ισχύουσες διατάξεις περί αμοιβών μηχανικών, και με την Υ.Α. οικ.7206/Β11Π07Α/08.11.2007 (ΦΕΚ Β' 2167/ 08.11.2007), που ορίζει ότι η αμοιβή για τη σύνταξη μελέτης προσδιορίζεται από τον προϋπολογισμό της μελέτης, ο οποίος θα συντάσσεται σύμφωνα με το εγκεκριμένο τιμολόγιο της Υπηρεσίας (ΥΑΣ), δηλαδή από τον εγκεκριμένο προϋπολογισμό)....

Τα ανωτέρω σαφώς προέκυψαν από τον πίνακα αμοιβών που συνέταξε για τις προαναφερόμενες εργασίες το ενάγον TEE, το οποίο, έχοντας εκ της νομοθεσίας σχετική διαχειριστική αρμοδιότητα (άρθρο 1 παρ. 2 του β.δ. της 30/31.05.1956), μέσω του ηλεκτρονικού του συστήματος και σύμφωνα με τους τύπους και τα ποσά των προαναφερόμενων διατάξεων, υπολόγισε τις αμοιβές για τις μερικότερες εργασίες που εκτελέστηκαν και του τέθηκαν υπόψη, βάσει της κατηγορίας του έργου και του προϋπολογισμού της δαπάνης του....

Ειδικότερα, ο ΤΑΠ Ευβοίας, ως η αρμόδια για την έκδοση της άδειας επισκευής του πυρόπληκτου κτίσματος κρατική υπηρεσία, υπολόγισε την αμοιβή του μηχανικού για την αποτύπωση στατικών εργασιών στο χρηματικό ποσό των 994,82 ευρώ και για τη μελέτη εργασιών επισκευής στο χρηματικό ποσό των 3.576,28 ευρώ, χωρίς περαιτέρω να προβεί σε υπολογισμό των αμοιβών για τις υπόλοιπες εκτελεσθείσες κατά τα ανωτέρω εργασίες, όπως προκύπτει από το προσκομιζόμενο από τους εναγόμενους φύλλο υπολογισμού αμοιβών μελέτης-επίβλεψης, που φέρει τις υπογραφές δύο μηχανικών του ΤΑΠ Ευβοίας και συνυπογράφεται από τον πολιτικό μηχανικό Ν.

Σ. Ωστόσο, από την επισκόπηση του εγγράφου αυτού προκύπτει ότι ο υπολογισμός της αμοιβής για τη σύνταξη της μελέτης έγινε με την εφαρμογή μικρότερου συντελεστή σε σχέση με εκείνον που εφάρμοσε το ενάγον TEE, διότι ο ΤΑΠ κατέταξε το έργο στην κατηγορία II, ενώ το ενάγον TEE το κατέταξε στην κατηγορία IV. Σύμφωνα με την 1806/ΑΖ9Α/09.08.1995 εγκύκλιο της Υπηρεσίας Αποκατάστασης Σεισμοπλήκτων με θέμα "Διευκρινίσεις και παραδείγματα για τον καθορισμό αμοιβής Μηχανικών για εκπόνηση μελέτης και επίβλεψης αποκατάστασης κτιρίων που υπέστησαν βλάβες από τους σεισμούς", για τον καθορισμό της αμοιβής του μηχανικού για μελέτες επισκευής κτιρίου που υπέστησαν βλάβες από τους σεισμούς οι κατηγορίες μελετών ορίζονται σε τρεις (I, II και III), σύμφωνα με τις ειδικότερα αναφερόμενες σ' αυτήν διακρίσεις.

Ωστόσο, η εν λόγω εγκύκλιος αφορά την Υ.Α. οικ.1356/04.06.1991 "Καθορισμός αμοιβών μηχανικών για εκπόνηση μελέτης και επίβλεψης αποκατάστασης κτιρίων που υπέστησαν βλάβες από τους σεισμούς". Στην προκείμενη περίπτωση, όμως, εφαρμοστέα δεν τυγχάνει η ανωτέρω ΚΥΑ, βάσει της οποίας υπολογίστηκε από τον ΤΑΠ Ευβοίας η αμοιβή του μηχανικού, αλλά η Κ.Υ.Α.

οικ. 6996/Α32/31.10.2007 "Παροχή πιστωτικών διευκολύνσεων για την αποκατάσταση των ζημιών σε κτίρια από τις πυρκαγιές του Ιουνίου, Ιουλίου και Αυγούστου 2007 σε περιοχές των νομών Ηλείας, Μεσσηνίας, Λακωνίας, Αρκαδίας, Κορινθίας, Ευβοίας, Αττικής, Αιτωλοακαρνανίας, Μαγνησίας,-Αχαΐας, Αργολίδας, Λάρισας, Άρτας, Θεσπρωτίας, Ζακύνθου, Φθιώτιδας, Κεφαλληνίας και Βοιωτίας" (ΦΕΚ Β' 2122/ 31.10.2007).

Για την τελευταία αυτή Κ.Υ.Α. δεν εκδόθηκε αντίστοιχη εγκύκλιος που, κατά τον υπολογισμό της αμοιβής του μηχανικού για την εκπόνηση μελέτης επισκευής πυρόπληκτου κτίσματος, να περιορίζει τις κατηγορίες του έργου από τέσσερις, που προβλέπονται στο π.δ. 696/1974, σε τρεις ούτε, εξάλλου, η ανωτέρω εγκύκλιος δύναται να τύχει εν προκειμένω εφαρμογής, αφού με την Κ.Υ.Α.

οικ. 6996/Α32/31.10.2007 δεν γίνεται καμία παραπομπή είτε απευθείας στην εγκύκλιο αυτή είτε στην Υ.Α. οικ.1356/04.06.1991. Επομένως, ο υπολογισμός στον οποίο προέβη ο ΤΑΠ Ευβοίας κρίνεται από το παρόν Δικαστήριο ως εσφαλμένος.

Εξάλλου, η κατάταξη από το ενάγον TEE του έργου στην κατηγορία IV του π.δ. 696/1974 για όλες τις επιμέρους εργασίες που πραγματοποιήθηκαν έγινε διότι κρίθηκε από το TEE ότι για τις εργασίες αυτές έγιναν ιδιάζοντες στατικοί υπολογισμοί....". Με την κρίση του αυτή το δευτεροβάθμιο Δικαστήριο, ήτοι με το να δεχθεί ότι στην προκειμένη περίπτωση εφαρμοστέα τυγχάνει η Κ.Υ.Α. οικ. 6996/Α32/31.10.2007, την οποία και εφάρμοσε, ενώ αντίθετα δεν συντρέχουν οι προϋποθέσεις εφαρμογής της Υ.Α. οικ.1356/04.06.1991 και της υπ' αριθ. 1806/ΑΖ9Α/09.08.1995 εγκυκλίου, τις οποίες δεν εφάρμοσε, ορθώς ερμήνευσε και δεν παραβίασε τις ουσιαστικού δικαίου διατάξεις των ως άνω Κ.Υ.Α. και Υ.Α., καθώς και του άρθρου 10 του Ν. 2576/1998.

Συνεπώς, ο πρώτος λόγος αναίρεσης κρίνεται απορριπτέος ως αβάσιμος. Από τις διατάξεις του άρθρου 1 παρ. 1 και 4 του Β.Δ. της 30/31-5-1956, που ορίζουν ότι "1. Οι Μηχανικοί, Διπλωματούχοι Ανωτάτων Σχολών του Ε.Μ. Πολυτεχνείου ή ομοταγών αυταίς Σχολών της Αλλοδαπής, μέλη του Τεχνικού Επιμελητηρίου της Ελλάδος, καθώς και οι βάσει των Νόμων 4663/1930 "περί ασκήσεως επαγγέλματος Πολιτικού Μηχανικού, Αρχιτέκτονος και Τοπογράφου" και 6422/1934 "περί ασκήσεως του επαγγέλματος του Μηχανολόγου, του Ηλεκτρολόγου, του Μηχανολόγου Ηλεκτρολόγου Μηχανικού, ως και του Ναυπηγού", ασκούντες εν όλω ή εν μέρει τα επαγγέλματα ταύτα, άμα τη αναθέσει εις αυτούς της συντάξεως οιασδήποτε μελέτης υποχρεούνται, όπως εντός 8 ημερών από της αναθέσεως υποβάλωσιν εις το Τεχνικόν Επιμελητήριον, ή τον δι' αποφάσεως της Διοικούσης Επιτροπής αυτού εξουσιοδοτούμενον, δήλωσιν του αναθέτοντος περί της αναθέσεως ως και ιδίαν δήλωσιν περί αποδοχής ταύτης.... 4.

Οι εν τη παρ. 1 του παρόντος άρθρου υποχρεούνται όπως γνωστοποιώσι εις το Τεχνικόν Επιμελητήριον της Ελλάδος ή τον υπ' αυτού εξουσιοδοτούμενον την περαίωσιν της ανατεθείσης εις αυτούς μελέτης και τα εκ ταύτης προκύπτοντα στοιχεία, βάσει των οποίων το Τ.Ε.Ε. θα συντάσση τον οριστικόν πίνακα αμοιβής δι' ας περιπτώσεις αύτη δεν καθορίζεται υπό αρμοδίας Κρατικής Υπηρεσίας", σαφώς προκύπτει ότι το Τ.Ε.Ε.

είναι αρμόδιο να συντάσσει τον οριστικό πίνακα αμοιβής των αναφερομένων στην παρ. 1 του άρθρου 1 του Β.Δ. της 30/31-5-1956 διπλωματούχων μηχανικών κλπ., για την εκπόνηση των ανατεθεισών σ' αυτούς μελετών, εξαιρουμένων των περιπτώσεων εκείνων, στις οποίες ο καθορισμός της εν λόγω αμοιβής έχει ανατεθεί σε αρμόδια προς τούτο, δυνάμει σχετικής νομοθετικής ρύθμισης, κρατική υπηρεσία.

Με τον δεύτερο λόγο αναίρεσης προσάπτεται στην προσβαλλόμενη απόφαση η πλημμέλεια του άρθρου 560 αριθ. 1 ΚΠολΔ, για παραβίαση των διατάξεων του άρθρου 1 παρ. 4 του Β.Δ. της 30/31.05.1956 σε συνδ. με τις διατάξεις της Κ.Υ.Α. οικ.6996/Α32/31.10.2007 και της Υ.Α. (ΠΕ.ΧΩ.Δ.Ε.) οικ.7206/Β11Π07Α/08.11.2007 και ειδικότερα με το να δεχθεί ότι το ήδη αναιρεσίβλητο (εφεσίβλητο-ενάγον) TEE είναι αρμόδιο όργανο να συντάσσει οριστικό πίνακα αμοιβής αντί της αποκλειστικά αρμόδια αρχής, που είναι ο Τομέας Αποκαταστάσεως Πυροπλήκτων (Τ.Α.Π.) Ευβοίας.

Από την επισκόπηση της προσβαλλόμενης απόφασης (άρθρο 561 παρ. 2 ΚΠολΔ), κατά το ενδιαφέρον τον αναιρετικό έλεγχο μέρος της, προκύπτει ότι το δευτεροβάθμιο Δικαστήριο δέχθηκε, κατά την αναιρετικώς ανέλεγκτη κρίση του, τα εξής: ".... Η αμοιβή του αυτή (ενν. του πολιτικού μηχανικού Ν. Σ.) καθορίζεται εκ του νόμου και ειδικότερα από τις διατάξεις του π.δ. 696/1974, όπως τροποποιήθηκε με το π.δ. 515/1989 και, επιπλέον, ειδικώς όσον αφορά την αμοιβή του για τη σύνταξη της μελέτης επισκευής του κτιρίου, και από την Κ.Υ.Α.

οικ.6996/Α32/ 31.10.2007, όπου στην παρ. Γ' κεφάλαιο V αυτής προβλέπεται ότι η αμοιβή μηχανικού για μελέτη μειώνεται στο 50% της αμοιβής που καθορίζεται από τις ισχύουσες διατάξεις περί αμοιβών μηχανικών, σε συνδυασμό με την Υ.Α. οικ.7206/Β11Π07Α/08.11.2007 (ΦΕΚ Β' 2167/08.11.2007), που ορίζει ότι η αμοιβή για τη σύνταξη μελέτης προσδιορίζεται από τον προϋπολογισμό της μελέτης, ο οποίος θα συντάσσεται σύμφωνα με το εγκεκριμένο τιμολόγιο της Υπηρεσίας (ΥΑΣ), δηλαδή στην προκείμενη περίπτωση από τον προϋπολογισμό που εγκρίθηκε από τον Τομέα Αποκατάστασης Πυροπλήκτων Ευβοίας.

Τη διαχειριστική αρμοδιότητα για τον υπολογισμό της αμοιβής του μηχανικού, βάσει των τύπων και των ποσών που ορίζουν οι προαναφερόμενες διατάξεις και βάσει των στοιχείων του εκτελεσθέντος έργου, είχε στην προκείμενη περίπτωση, σύμφωνα με το ισχύον νομοθετικό καθεστώς, τόσο το ενάγον TEE όσο και ο ΤΑΠ Ευβοίας, ως η αρμόδια για την έκδοση της άδειας επισκευής κρατική υπηρεσία.

Διαφορετικό συμπέρασμα, ότι δηλαδή στην προκείμενη περίπτωση την αποκλειστική διαχειριστική αρμοδιότητα για τον υπολογισμό της αμοιβής του μηχανικού είχε μόνον ο ΤΑΠ Ευβοίας, δεν δύναται να συναχθεί από τη διάταξη του άρθρου 1 παρ. 4 του β.δ. της 30/31.05.1956 "Περί κανονισμού του τρόπου καταβολής της αμοιβής των Μηχανικών εν γένει".

Ειδικότερα, σύμφωνα με την εν λόγω διάταξη: "Οι εν τη παρ. 1 του παρόντος άρθρου υποχρεούνται όπως γνωστοποιώσι εις το Τεχνικόν Επιμελητήριον της Ελλάδος ή τον υπ' αυτού εξουσιοδοτούμενον την περαίωσιν της ανατεθείσης εις αυτούς μελέτης και τα εκ ταύτης προκύπτοντα στοιχεία, βάσει των οποίων το Τ.Ε.Ε. θα συντάσση τον οριστικόν πίνακα αμοιβής δι' ας περιπτώσεις αύτη δεν καθορίζεται υπό αρμοδίας Κρατικής Υπηρεσίας".

Από το περιεχόμενο της ανωτέρω διάταξης σαφώς συνάγεται ότι αυτή αφορά τις σχέσεις του μηχανικού με το TEE, προβλέποντας την υποχρέωση του μηχανικού να γνωστοποιεί στο T.E.E. τα στοιχεία της ανατεθείσας σ' αυτόν μελέτης, προκειμένου το T.E.E. να προβεί στη σύνταξη του οριστικού πίνακα αμοιβής, στις περιπτώσεις εκείνες που η αμοιβή δεν καθορίζεται από αρμόδια κρατική υπηρεσία, χωρίς περαιτέρω από την εν λόγω διάταξη να δύναται να συναχθεί ότι, σε περίπτωση υπολογισμού της αμοιβής του μηχανικού από αρμόδια κρατική υπηρεσία, το T.E.E. στερείται τη διαχειριστική αρμοδιότητα που του απονέμει η νομοθεσία για τον υπολογισμό της αμοιβής αυτής και, συνακόλουθα, ότι δεν έχει τη δυνατότητα να προβεί στη σύνταξη του σχετικού πίνακα....".

Με την κρίση του αυτή το δευτεροβάθμιο Δικαστήριο, ήτοι με το να δεχθεί ότι το ενάγον-εφεσίβλητο και ήδη αναιρεσίβλητο TEE είναι κατά τις ως άνω διατάξεις (π.δ. 696/1974, όπως τροποποιήθηκε μεταγενέστερα) αρμόδιο για τον υπολογισμό της αμοιβής του αναφερομένου μηχανικού στην προκειμένη περίπτωση για σύνταξη μελέτης και επίβλεψη των εργασιών της αποκατάστασης κτιρίου από πυρκαγιά του 2007 στην περιοχή του Ν.

Ευβοίας και το οποίο έργο κατέταξε στην κατηγορία IV του π.δ. 696/1974 για όλες τις επί μέρους εργασίες καθώς και ότι δεν υφίστατο αποκλειστική αρμοδιότητα προς τούτο του Τομέα Αποκατάστασης Πυροπλήκτων (Τ.Α.Π.) Ν. Ευβοίας, το οποίο κατέταξε το έργο στην κατηγορία II, δεν έσφαλε, αλλά ορθά εφάρμοσε το νόμο και τις ως άνω διατάξεις.

Τούτο δε διότι βεβαίως γενικά αρμόδια υπηρεσία για το έργο της αποκατάστασης των ζημιών των κτιρίων από τις πυρκαγιές του 2007 στο Ν. Ευβοίας είναι ο Τομέας Αποκατάστασης Πυροπλήκτων (Τ.Α.Π.) Ν. Ευβοίας, πλην όμως στην παρούσα περίπτωση δεν υπάρχει συγκεκριμένη διάταξη, δυνάμει της οποίας να ανατίθεται και μάλιστα αποκλειστικά στην ως άνω Κρατική Υπηρεσία και το έργο του υπολογισμού (καθορισμού) της αμοιβής των μηχανικών για τη σύνταξη των μελετών και λοιπές εργασίες στις εν λόγω περιπτώσεις.

Επομένως, ο ως άνω δεύτερος λόγος αναίρεσης είναι αβάσιμος.

Από τις διατάξεις του άρθρου 2 παρ. 4 και 5 του Β.Δ. της 30/31-5-1956 "Περί κανονισμού του τρόπου καταβολής της αμοιβής των Μηχανικών εν γένει", που εκδόθηκε κατ' εξουσιοδότηση του άρθρου μόνου του Ν. 2726/1953, όπως οι διατάξεις αυτές αντικαταστάθηκαν με το άρθρο 1 του Π.Δ. 48/1994 και ακολούθως με το άρθρο 7 παρ. 14 του Ν. 3919/2011 και ίσχυαν κατά τον χρόνο άσκησης της ένδικης αγωγής (2014), ήτοι κατά τον χρόνο υποκατάστασης του ενάγοντος Τ.Ε.Ε.

στη θέση του μηχανικού Ν. Σ. (ΑΠ 362/2020, 340/2018), οι οποίες (διατάξεις) ορίζουν ότι "4. Σε περίπτωση άρνησης, δυστροπίας ή καθυστέρησης καταβολής της οφειλόμενης αμοιβής ή τμηματικών πληρωμών έχει δικαίωμα εγέρσεως δικαστικής αγωγής εισπράξεως της οφειλόμενης αμοιβής, ο δικαιούχος μηχανικός ή τα δικαιούχα γραφεία μελετητών με οποιαδήποτε εταιρική μορφή, συμπεριλαμβανομένων και των κοινοπραξιών.

Το αυτό δικαίωμα έχει και το Τεχνικό Επιμελητήριο της Ελλάδος. Αίτημα της αγωγής θα είναι η αναγνώριση υποχρεώσεως καταβολής ή η καταβολή του οφειλόμενου ποσού στο μελετητή μηχανικό. Τούτο εφαρμόζεται αναλογικά και στην περίπτωση ασφαλιστικών μέτρων. 5. Όταν η αγωγή εγείρεται από έναν από τους πιο πάνω δικαιούχους ανακοινώνεται εις το έτερον υποχρεωτικώς, όστις έχει και δικαίωμα παρεμβάσεως.

Η ανακοίνωση γίνεται με μόνη την κοινοποίηση του εισαγωγικού της δίκης δικογράφου", σαφώς συνάγεται ότι την αμοιβή μηχανικού, συμφωνημένη ή νόμιμη, για την εκπόνηση μελέτης ή σχεδίων δικαιούται να επιδιώξει δικαστικά, εκτός από τον μηχανικό, και το Τεχνικό Επιμελητήριο Ελλάδος, το οποίο στη σχετική δίκη ενεργεί ως μη δικαιούχος διάδικος, υποκαθιστάμενο στα δικαιώματα του μηχανικού (362/2020, 1152/2015, ΑΠ 655/2010).

Το αίτημα όμως της αγωγής, σε αντίθεση με το προηγούμενο νομοθετικό καθεστώς, ήτοι πριν την τροποποίηση της παρ. 4 του άρθρου 2 του άνω Β.Δ. (όπως είχε αντικατασταθεί με το άρθρο 1 του Π.Δ. 48/1994) με το άρθρο 7 παρ. 14 του Ν. 3919/2011 με έναρξη ισχύος 3-7-2011, κατά το οποίο (καθεστώς) αίτημα της καταψηφιστικής αγωγής ήταν η καταβολή του οφειλόμενου ποσού στο Τ.Ε.Ε., είναι σε κάθε περίπτωση, είτε δηλαδή η αγωγή ασκηθεί από τον δικαιούχο μηχανικό είτε από το Τεχνικό Επιμελητήριο Ελλάδος, η αναγνώριση υποχρέωσης καταβολής ή η καταβολή του οφειλόμενου ποσού αμοιβής στο μελετητή μηχανικό (ΑΠ 362/2020, 1561/2017).

Με τον τρίτο λόγο αναίρεσης προσάπτεται στην προσβαλλόμενη απόφαση η πλημμέλεια του άρθρου 560 αριθ. 1 ΚΠολΔ, για παραβίαση της διάταξης του άρθρου 2 παρ. 4 του Β.Δ. της 30/31-5-1956. Από την επισκόπηση της ένδικης αγωγής (άρθρο 561 παρ. 2 ΚΠολΔ) προκύπτει ότι η επικαλούμενη αξίωση αμοιβής του υποκαθιστάμενου από το Τ.Ε.Ε.

πολιτικού μηχανικού Ν. Σ. γεννήθηκε το έτος 2010, η αγωγή ασκήθηκε το έτος 2014 και αίτημα της αγωγής ήταν να υποχρεωθούν οι εναγόμενοι, για την αναφερόμενη στο ιστορικό αιτία, να καταβάλουν στον ως άνω μελετητή μηχανικό, ισομερώς, την οφειλόμενη σ' αυτόν αμοιβή.

Η αναιρεσιβαλλόμενη απόφαση, αφού δέχθηκε τυπικά και κατ' ουσίαν την έφεση των εναγομένων και εξαφάνισε την εκκαλούμενη απόφαση, δίκασε εκ νέου την αγωγή και δέχθηκε εν μέρει αυτήν, υποχρεώνοντας τους εναγομένους να καταβάλουν στο ενάγον ΤΕΕ το ποσό των 13.705,57 ευρώ ισομερώς, ήτοι ποσό 3.426,39 ευρώ έκαστος τούτων, με το νόμιμο τόκο από την επομένη της επίδοσης της αγωγής.

Με αυτές τις παραδοχές, όσον αφορά τον τρόπο καταβολής της αμοιβής του υποκαθιστάμενου από το Τ.Ε.Ε. μελετητή μηχανικού, το δευτεροβάθμιο Δικαστήριο εσφαλμένα εφάρμοσε τη διάταξη του άρθρου 2 παρ. 4 του Β.Δ. της 30/31-5-1956, όπως ίσχυε πριν την τροποποίησή της με το άρθρο 7 παρ. 14 του Ν. 3919/2011, η οποία δεν ήταν εφαρμοστέα στην προκειμένη περίπτωση, διαλαμβάνοντας έτσι εσφαλμένα στο διατακτικό του διάταξη, με την οποία υποχρεώνει τους εναγομένους και ήδη αναιρεσείοντες να καταβάλουν στο ενάγον και ήδη αναιρεσίβλητο Τ.Ε.Ε.

το επιδικασθέν στον υποκαθιστάμενο από αυτό μελετητή μηχανικό χρηματικό ποσό (κατ' εσφαλμένη εκτίμηση του δικογράφου της αγωγής, της οποίας η διατύπωση του αιτήματος ήταν ορθή), αντί του ορθού να υποχρεωθούν οι εναγόμενοι να καταβάλουν το επιδικασθέν ποσό όχι στο Τ.Ε.Ε., αλλά στον υποκαθιστάμενο από αυτό μελετητή μηχανικό.

Και τούτο διότι ο χρόνος υποκατάστασης είναι ο χρόνος άσκησης της αγωγής, η οποία εν προκειμένω ασκήθηκε μετά την ισχύ του Ν. 3919/2011 (το έτος 2014), σύμφωνα δε με το άρθρο 7 παρ. 14 του νόμου αυτού, που αντικατέστησε (από 3-7-2011) το τρίτο εδάφιο της παρ. 4 του άρθρου 2 του άνω Β.Δ., "Αίτημα της αγωγής θα είναι η αναγνώριση υποχρεώσεως καταβολής ή η καταβολή του οφειλόμενου ποσού στο μελετητή μηχανικό".

Επομένως, ο τρίτος λόγος αναίρεσης είναι βάσιμος και πρέπει να γίνει δεκτός.

Η σύμβαση, με την οποία ανατίθεται σε μηχανικό η εκπόνηση μελέτης, φέρει τον χαρακτήρα της μίσθωσης έργου, βάσει της οποίας ο μηχανικός έχει υποχρέωση να εκτελέσει το έργο εκπονώντας την αναληφθείσα μελέτη (ΑΚ 681) και δικαιούται να λάβει τη συμφωνημένη αμοιβή (ΑΚ 694) ή, αν αμοιβή δεν συμφωνήθηκε ή η συμφωνηθείσα είναι μικρότερη της κατά νόμο ελάχιστης, να λάβει την αμοιβή που καθορίζεται από το Π.Δ. 696/1974, όπως αυτό έχει τροποποιηθεί και συμπληρωθεί με το Π.Δ. 515/1989, που εκδόθηκε σύμφωνα με τις διατάξεις του άρθρου 59 του Ν.Δ. της 17-7/16-8-1923 "Περί σχεδίων πόλεων, κωμών και συνοικισμών του κράτους και οικοδομής αυτών" και του άρθρου μόνου του Ν.Δ. 2726/1953 (ΑΠ 362/2020, 82/2016, 77/2011, 1146/2012) και ίσχυε κατά τον χρόνο γέννησης των επίδικων αμοιβών (2010), αναφερόμενη η εν λόγω αμοιβή στο ως άνω Π.Δ. (696/1974) ως "υποχρεωτικώς εφαρμοζόμενα κατώτατα όρια αποζημιώσεως". Σημειωτέον ότι, μετά την ισχύ του Ν. 3919/2011 (3-7-2011), οι από το Π.Δ. 696/1974 καθοριζόμενες αμοιβές ("υποχρεωτικώς εφαρμοζόμενα κατώτατα όρια αποζημιώσεως") αποτελούν εφεξής τις νόμιμες αμοιβές, οι οποίες ισχύουν για την περίπτωση που δεν προκύπτει έγκυρη έγγραφη συμφωνία αμοιβής, για την εκπόνηση μελετών κλπ., μεταξύ εργοδότη και μηχανικού.

Εξάλλου, με την Υ.Α. (ΠΕ.ΧΩ.Δ.Ε.) οικ.7204/Α321/ 06.11.2007 (ΦΕΚ Β' 2166/08.11.2007) "Προθεσμίες και διαδικασία χορήγησης δωρεάν κρατικής αρωγής για ανακατασκευή κατοικίας ή για επισκευή, ανακατασκευή και αυτοστέγαση κτισμάτων που επλήγησαν από τις πυρκαγιές του Ιουνίου, Ιουλίου και Αυγούστου 2007 σε περιοχές των Νομών Ηλείας, Μεσσηνίας, Λακωνίας, Αρκαδίας, Κορινθίας, Ευβοίας, Αττικής, Αιτωλοακαρνανίας, Μαγνησίας, Αχαΐας, Αργολίδας, Λάρισας, Άρτας, Θεσπρωτίας, Ζακύνθου, Φθιώτιδας Κεφαλληνίας και Βοιωτίας" ορίζεται, μεταξύ άλλων, ότι "....

Προκειμένου να εγκριθούν οι εργασίες επισκευής απαιτείται αυτοψία από Μηχανικό της Υπηρεσίας, η οποία πρέπει να πραγματοποιείται παρουσία του μελετητή Μηχανικού και του ιδιοκτήτη. Μετά την αυτοψία και τον έλεγχο των δικαιολογητικών, εγκρίνεται η μελέτη επισκευής και εκδίδεται άδεια επισκευής πληγέντος κτίσματος.

Στην υπόψη άδεια καθορίζεται το σύνολο της δωρεάν κρατικής αρωγής. Με τη χορηγηθείσα άδεια χορηγείται από την Υπηρεσία το μισό (1/2) της δωρεάν κρατικής αρωγής. 2ο στάδιο: Χορήγηση Βεβαίωσης Προόδου Εργασιών Επισκευής. Μετά την εκτέλεση των εργασιών που καλύπτουν το 80% του εγκεκριμένου ποσού της δωρεάν κρατικής αρωγής, ο δικαιούχος, προκειμένου να του χορηγηθεί Βεβαίωση Προόδου Εργασιών Επισκευής, υποβάλλει στην αρμόδια Υπηρεσία αίτηση συνοδευόμενη από τα ακόλουθα δικαιολογητικά:

α) Παραστατικά στοιχεία κατάθεσης αμοιβών Μηχανικού για τη μελέτη και την επίβλεψη των εργασιών επισκευής. β) Υπεύθυνη δήλωση του ιδιώτη Μηχανικού ότι έχουν εκτελεσθεί εργασίες προϋπολογισμού αντίστοιχου με το 80% του εγκεκριμένου ποσού. Μετά τον έλεγχο των δικαιολογητικών και αφού διενεργηθεί αυτοψία για τη διαπίστωση της εκτέλεσης των εργασιών επισκευής, χορηγείται από την αρμόδια Υπηρεσία Βεβαίωση Προόδου Εργασιών Επισκευής, με την οποία χορηγείται από την Υπηρεσία το υπόλοιπο μισό (1/2) της δωρεάν κρατικής αρωγής....".

Από τις διατάξεις της ως άνω υπουργικής απόφασης σαφώς προκύπτει ότι προϋπόθεση καταβολής στο δικαιούχο της δεύτερης εκ των δύο δόσεων της κρατικής αρωγής για επισκευή κατοικίας που επλήγη από τις πυρκαγιές του Ιουνίου, Ιουλίου και Αυγούστου 2007, είναι η προηγούμενη καταβολή της αμοιβής του μηχανικού για τη μελέτη και την επίβλεψη των εργασιών επισκευής και η κατάθεση στην αρμόδια Υπηρεσία σχετικής αίτησης συνοδευόμενης α) από παραστατικά στοιχεία κατάθεσης της εν λόγω αμοιβής και β) υπεύθυνη δήλωση του μελετητή μηχανικού ότι έχουν εκτελεσθεί εργασίες προϋπολογισμού αντίστοιχου με το 80% του εγκεκριμένου ποσού.

Αντίθετα, από τις ίδιες ως άνω διατάξεις ουδόλως προκύπτει ότι εισάγεται με αυτές ειδική ρύθμιση ως προς τον χρόνο κατά τον οποίο καθίσταται απαιτητή η αμοιβή του μελετητή μηχανικού για την εκπόνηση της ανατεθείσας σ' αυτόν μελέτης επισκευής πυρόπληκτου κτιρίου και δη ότι καθίσταται απαιτητή μετά την υποβολή από τον δικαιούχο στην αρμόδια Υπηρεσία των ανωτέρω υπό στοιχ.

α' και β' δικαιολογητικών, συνεπώς για το ζήτημα τούτο ισχύουν οι γενικές διατάξεις του Αστικού Κώδικα και ειδικότερα εκείνες των άρθρων 681 και 694, που ορίζουν, αντίστοιχα, ότι "Με τη σύμβαση έργου ο εργολάβος έχει υποχρέωση να εκτελέσει το έργο και ο εργοδότης να καταβάλει τη συμφωνημένη αμοιβή" και "Η αμοιβή του εργολάβου καταβάλλεται κατά την παράδοση του έργου.

Αν η αμοιβή συνίσταται σε χρήματα και δεν πιστώθηκε, είναι τοκοφόρα από την παράδοση του έργου. Αν η παράδοση του έργου και η καταβολή της αμοιβής συμφωνήθηκε να γίνουν τμηματικά, η αμοιβή καταβάλλεται μόλις γίνει η παράδοση κάθε τμήματος". Με τον τέταρτο λόγο αναίρεσης προσάπτεται στην προσβαλλόμενη απόφαση η πλημμέλεια του άρθρου 560 αριθ. 1 ΚΠολΔ, για παραβίαση των διατάξεων της Υ.Α. (ΠΕ.ΧΩ.Δ.Ε.) οικ.7204/Α321/06.11.2007 (ΦΕΚ Β' 2166/08.11.2007) και των γενικών διατάξεων περί σύμβασης έργου (άρθρα 681 επ.

ΑΚ).

Από την επισκόπηση της προσβαλλόμενης απόφασης (άρθρο 561 παρ. 2 ΚΠολΔ), κατά το ενδιαφέρον τον αναιρετικό έλεγχο μέρος της, προκύπτει ότι το δευτεροβάθμιο Δικαστήριο δέχθηκε, κατά την αναιρετικώς ανέλεγκτη κρίση του, τα εξής: ".... ο Τομέας Αποκατάστασης Πυροπλήκτων Ευβοίας.... εξέδωσε επί της από 4-11-2010 αίτησης αναθεώρησης την 1/2012 άδεια επισκευής πυρόπληκτου κτιρίου....

Με την άδεια αυτή επετράπη η υπό την επίβλεψη του πολιτικού μηχανικού Ν. Σ..... εκτέλεση εργασιών επισκευής στην ως άνω οικία, σύμφωνα με τους όρους της εγκριθείσας από την ανωτέρω υπηρεσία μελέτης του Ν. Σ.. Η ανωτέρω υπηρεσία ενέκρινε για την εκτέλεση των επισκευαστικών εργασιών στην οικία των εναγομένων προϋπολογισμό ύψους 106.814,15 ευρώ, το οποίο θα καλυπτόταν με τη χορήγηση ισόποσης δωρεάν κρατικής αρωγής, σε δύο δόσεις, ποσού 53.407,07 ευρώ η καθεμία....

μαζί με την προαναφερόμενη άδεια επισκευής οι εναγόμενοι έλαβαν από τον Τομέα Αποκατάστασης Πυροπλήκτων Ευβοίας φύλλο υπολογισμού αμοιβών μελέτης - επίβλεψης, το οποίο φέρει τις υπογραφές δύο μηχανικών της εν λόγω υπηρεσίας και συνυπογράφεται από τον πολιτικό μηχανικό Ν. Σ. Σύμφωνα με όσα προαναφέρθηκαν, ο τελευταίος ολοκλήρωσε το έργο που του ανατέθηκε, εκτελώντας τις προαναφερόμενες εργασίες που ήταν αναγκαίες για την έγκριση από την αρμόδια υπηρεσία (ΤΑΠ Ευβοίας) νέων συμπληρωματικών εργασιών επισκευής του πυρόπληκτου κτίσματος των εναγομένων και, μαζί με τον προϋπολογισμό που συνέταξε, το παρέδωσε στην πρώτη εναγομένη, η οποία ενεργούσε τόσο ατομικώς όσο και για λογαριασμό των υπολοίπων εναγομένων.

Η πρώτη εναγομένη, ατομικά και για λογαριασμό των συνεναγομένων της, ενέκρινε το εκτελεσθέν έργο και τον προϋπολογισμό του, όπως σαφώς συνάγεται κυρίως εκ του ότι στις 4-11-2010 υπέβαλε στον Τομέα Αποκατάστασης Πυροπλήκτων Ευβοίας την αίτηση αναθεώρησης της αρχικώς εκδοθείσας άδειας επισκευής, συνυποβάλλοντας με αυτήν την προαναφερόμενη μελέτη και το προαναφερόμενο σχέδιο ενίσχυσης πλακών, δοκών και υποστυλωμάτων του κτιρίου, καθώς και τις από 4-11-2010 δηλώσεις ανάθεσης και ανάληψης μελέτης και επισκευής και τον προϋπολογισμό του έργου.

Επομένως, ο πολιτικός μηχανικός Ν. Σ. δικαιούται της νόμιμης ελάχιστης αμοιβής του κατά το νόμο (ν.δ. 2726/1953) για όλες τις προαναφερόμενες εργασίες που εκτέλεσε στο πλαίσιο της συναφθείσας με τους εναγομένους σύμβασης έργου.... από το συνολικό ποσό των 18.085,57 ευρώ, που αντιστοιχεί στην ελάχιστη νόμιμη αμοιβή του μηχανικού Ν.

Σ., οι εναγόμενοι του κατέβαλαν τμηματικά το χρηματικό ποσό των 4.380 ευρώ και, συνακόλουθα, απομένει ανεξόφλητο υπόλοιπο, ανερχόμενο στο χρηματικό ποσό των 13.705,57 ευρώ, το οποίο, ελλείψει αντίθετης συμφωνίας των συμβαλλομένων, ήταν καταβλητέο κατά τον χρόνο παράδοσης του έργου (άρθρο 694 ΑΚ), δηλαδή στις 4-11-2010.

Σύμφωνα δε με την Υ.Α. οικ.7204/Α321/08.11.2007 "Προθεσμίες και διαδικασία χορήγησης δωρεάν κρατικής αρωγής για ανακατασκευή κατοικίας ή για επισκευή, ανακατασκευή και αυτοστέγαση κτισμάτων που επλήγησαν από τις πυρκαγιές του Ιουνίου, Ιουλίου και Αυγούστου 2007 σε περιοχές των Νομών Ηλίας, Μεσσηνίας, Λακωνίας, Αρκαδίας, Κορινθίας, Ευβοίας, Αττικής, Αιτωλοακαρνανίας, Μαγνησίας, Αχαΐας, Αργολίδας, Λάρισας, Άρτας, Θεσπρωτίας, Ζακύνθου, Φθιώτιδας, Κεφαλληνίας και Βοιωτίας", ορίζεται ότι τα παραστατικά στοιχεία κατάθεσης αμοιβών μηχανικού για τη μελέτη και την επίβλεψη των εργασιών επισκευής κατατίθενται στη αρμόδια υπηρεσία με την αίτηση του ιδιοκτήτη για τη χορήγηση της δεύτερης δόσης δωρεάν κρατικής αρωγής και αφού έχει εκτελεσθεί το 80% των εγκριθεισών εργασιών.

Δηλαδή, με την ανωτέρω Υ.Α. καθορίζεται ως προϋπόθεση, μεταξύ άλλων, για τη χορήγηση στους δικαιούχους της δεύτερης δόσης της δωρεάν κρατικής αρωγής η απόδειξη της εξόφλησης της αμοιβής του μηχανικού, διά της προσκόμισης των σχετικών παραστατικών εγγράφων, εφόσον έχει προηγουμένως εκτελεσθεί το 80% των εγκριθεισών εργασιών.

Η ανωτέρω πρόβλεψη, όμως, δεν αφορά το περιεχόμενο της μεταξύ των δικαιούχων της δωρεάν κρατικής αρωγής και του μηχανικού συναφθείσας σύμβασης έργου και ειδικότερα με την ανωτέρω Υ.Α. δεν προβλέπεται ως δήλη ημέρα καταβολής της αμοιβής του μηχανικού η ημέρα υποβολής της αίτησης προς την αρμόδια υπηρεσία για τη χορήγηση της δεύτερης δόσης της δωρεάν κρατικής αρωγής ούτε η ημέρα εκτέλεσης του 80% των εγκριθεισών εργασιών επισκευής....".

Με την κρίση του αυτή το δευτεροβάθμιο Δικαστήριο, ήτοι με το να δεχθεί ότι η αμοιβή του πολιτικού μηχανικού Ν. Σ. κατέστη απαιτητή με την εκτέλεση και παράδοση στους εναγομένους του ανατεθέντος σ' αυτόν από τους τελευταίους έργου της εκπόνησης μελέτης και επίβλεψης των εργασιών επισκευής του πυροπλήκτου ακινήτου ιδιοκτησίας τους, ορθώς ερμήνευσε και εφάρμοσε τις ουσιαστικού δικαίου διατάξεις της Υ.Α. (ΠΕ.ΧΩ.Δ.Ε.) οικ.7204/Α321/06.11.2007 και των άρθρων 681 και 694 ΑΚ.

Συνεπώς, ο τέταρτος λόγος αναίρεσης κρίνεται απορριπτέος ως αβάσιμος. Με τις διατάξεις του άρθρου 580 παρ. 3 εδ. α' και β' ΚΠολΔ ορίζεται ότι, αν ο Άρειος Πάγος αναιρέσει την απόφαση για οποιονδήποτε άλλο λόγο εκτός από εκείνους που αναφέρονται στις παραγράφους 1 και 2, μπορεί να κρατήσει την υπόθεση και να τη δικάσει, αν κατά την κρίση του δεν χρειάζεται άλλη διευκρίνιση.

Στην αντίθετη περίπτωση παραπέμπει την υπόθεση σε ιδιαίτερη συζήτηση και, αν πρόκειται για τους λόγους που αναφέρονται στους αριθμούς 1, 2, 3, 6 έως 17, 19 και 20 του άρθρου 559, μπορεί να παραπέμψει την υπόθεση για περαιτέρω εκδίκαση σε άλλο δικαστήριο ισόβαθμο και ομοειδές προς εκείνο το οποίο εξέδωσε την απόφαση που αναιρέθηκε ή στο ίδιο αν είναι δυνατή η σύνθεσή του από άλλους δικαστές.

Από τις διατάξεις αυτές, συνδυαζόμενες και με τη διάταξη της παρ. 4 του ίδιου άρθρου, η οποία ορίζει ότι οι αποφάσεις της ολομέλειας και των τμημάτων του Αρείου Πάγου δεσμεύουν τα δικαστήρια που ασχολούνται με την ίδια υπόθεση ως προς τα νομικά ζητήματα που έλυσαν, συνάγεται ότι οσάκις μετά την αναίρεση της απόφασης δεν υπάρχει δικονομικά έδαφος για περαιτέρω εκδίκαση της υπόθεσης από το δικαστήριο της ουσίας, υπολείπεται δε μόνο η διατύπωση του διατακτικού της απόφασης με βάση το περιεχόμενο της αναιρετικής απόφασης και την έκταση της αναίρεσης αυτής, η παραπομπή σε ισόβαθμο δικαστήριο ουσίας δεν αποτελεί υποχρεωτικό στάδιο δίκης, αλλά μπορεί η τελειωτική απόφαση για την υπόθεση να εκδοθεί και από τον Άρειο Πάγο (ΟλΑΠ 42/2005, 41/2002, 25/2001, ΑΠ 585/2022, 353/2021, 362/2020, 836/2019).

Στην κρινόμενη περίπτωση, μετά την, κατά παραδοχή του τρίτου λόγου, μερική αναίρεση της προσβαλλόμενης απόφασης ως προς τη διάταξη με την οποία υποχρεώθηκαν οι εναγόμενοι να καταβάλουν στο ενάγον Τ.Ε.Ε. το επιδικασθέν με αυτή ποσό, δεν υφίσταται δικονομικό έδαφος για επανεκδίκαση της υπόθεσης στην ουσία της από το (δικάσαν ως Εφετείο) Μονομελές Πρωτοδικείο Αθηνών, καθόσον το μόνο που απομένει στο Δικαστήριο είναι η επαναδιατύπωση του διατακτικού.

Κατόπιν αυτού, πρέπει αφού κρατηθεί και εκδικασθεί η υπόθεση κατά το ως άνω μέρος της, να επαναδιατυπωθεί το διατακτικό της αναιρεσιβαλλόμενης απόφασης σύμφωνα με όσα προεκτέθηκαν, ειδικότερα δε, να γίνει εν μέρει δεκτή η ένδικη αγωγή ως κατ' ουσίαν βάσιμη και να υποχρεωθούν οι εναγομένοι να καταβάλουν ισομερώς (κατά ποσοστό 25% έκαστος τούτων) στους υποκαθιστάμενους από το ενάγον Τ.Ε.Ε.

κληρονόμους του (αρχικώς υποκατασταθέντος και ήδη αποβιώσαντος στις 11-11-2015) πολιτικού μηχανικού Ν. Σ., ήτοι α) στον υιό του Β. Σ. του Ν. και β) στη σύζυγό του Ε. Σ. το γένος Ι. Π., ως μοναδικούς εξ αδιαθέτου κληρονόμους του, το επιδικασθέν με την ως άνω απόφαση ποσό των 13.705,57 ευρώ (ήτοι 13.705,57 Χ 25% = 3.426,39 ευρώ έκαστος εναγόμενος) με το νόμιμο τόκο από την επομένη της επίδοσης της αγωγής έως την εξόφληση.

Η περί δικαστικών εξόδων διάταξη της εν μέρει αναιρούμενης απόφασης δεν θίγεται (ΟλΑΠ 9/2002, ΑΠ 362/2020), αφού το αναιρούμενο μέρος είναι τυπικό και δεν τελεί σε σχέση ουσιαστικής συνάφειας προς το κεφάλαιο των δικαστικών εξόδων, ώστε να είναι επιβεβλημένη η συναναίρεση της σχετικής διάταξης (ΑΠ 362/2020, 836/2019, 1527/2018).

Τέλος, πρέπει να καταδικαστούν οι αναιρεσείοντες στην πληρωμή των δικαστικών εξόδων του αναιρεσιβλήτου Τ.Ε.Ε., που παραστάθηκε και κατέθεσε προτάσεις, ενόψει του ότι το τελευταίο δεν προκάλεσε με τη στάση του την άσκηση της αίτησης αναίρεσης, ενώ με την αγωγή του ζητούσε την επιδίκαση του αιτούμενου ποσού στον υποκαθιστάμενο από αυτό πολιτικό μηχανικό (άρθρα 176, 177, 183 και 191 παρ. 2 ΚΠολΔ), όπως ορίζεται ειδικότερα στο διατακτικό.

ΓΙΑ ΤΟΥΣ ΛΟΓΟΥΣ ΑΥΤΟΥΣ

Αναιρεί εν μέρει την υπ' αριθ. 514/2023 απόφαση του Μονομελούς Πρωτοδικείου Αθηνών ως προς τη διάταξη που υποχρεώνει τους εναγομένους να καταβάλουν στο ενάγον Τ.Ε.Ε. το επιδικασθέν με αυτή ποσό.

Κρατεί και δικάζει, κατά το μέρος τούτο, την υπόθεση. Υποχρεώνει τους εναγομένους να καταβάλουν ισομερώς (κατά ποσοστό 25% έκαστος τούτων) στους υποκαθιστάμενους από το ενάγον Τ.Ε.Ε. κληρονόμους του πολιτικού μηχανικού Ν. Σ., ήτοι α) στον υιό του Β. Σ. του Ν. και β) στη σύζυγό του Ε. Σ., το γένος Ι. Π., το ποσό των 13.705,57 ευρώ με το νόμιμο τόκο από την επομένη της επίδοσης της αγωγής έως την εξόφληση.

Καταδικάζει τους αναιρεσείοντες στα δικαστικά έξοδα του αναιρεσιβλήτου, τα οποία ορίζει στο ποσό των χιλίων οκτακοσίων (1.800) ευρώ.

ΚΡΙΘΗΚΕ, αποφασίσθηκε στην Αθήνα, στις 27 Ιουνίου 2024.

Η ΑΝΤΙΠΡΟΕΔΡΟΣ Η ΓΡΑΜΜΑΤΕΑΣ

ΔΗΜΟΣΙΕΥΘΗΚΕ σε δημόσια συνεδρίαση στο ακροατήριό του, στην Αθήνα, στις 18 Νοεμβρίου 2024.

Ο ΑΝΤΙΠΡΟΕΔΡΟΣ Η ΓΡΑΜΜΑΤΕΑΣ