Supreme Court allows appeal against lower court's dismissal for lack of jurisdiction in a private civil dispute.

Απόφαση 1635 / 2022 (Α1, ΠΟΛΙΤΙΚΕΣ)Αριθμός 1635/2022

ΤΟ ΔΙΚΑΣΤΗΡΙΟ ΤΟΥ ΑΡΕΙΟΥ ΠΑΓΟΥ

Α1' Πολιτικό Τμήμα

Συγκροτήθηκε από τους Δικαστές: Χρήστο Τζανερρίκο, Αντιπρόεδρο του Αρείου Πάγου, Ιωάννα Κλάπα - Χριστοδουλέα, Χρήστο Κατσιάνη - Εισηγητή, Ασημίνα Υφαντή και Κανέλλα Τζαβέλλα - Δημαρά, Αρεοπαγίτες.

ΣΥΝΕΔΡΙΑΣΕ δημόσια στο ακροατήριό του, στις 21 Φεβρουαρίου 2022, με την παρουσία και του Γραμματέα Γεωργίου Φιστούρη, για να δικάσει την υπόθεση μεταξύ:

Του αναιρεσείοντος: Χ. - Ι. Γ. του Γ., κατοίκου ... ο οποίος εκπροσωπήθηκε από τον πληρεξούσιο δικηγόρο του Εμμανουήλ Παπαπαναγιώτου με δήλωση κατ' άρθρο 242 παρ. 2 ΚΠολΔ και κατέθεσε προτάσεις.

Του αναιρεσιβλήτου: Ελληνικού Δημοσίου, που εκπροσωπείται νόμιμα από τον Υπουργό Οικονομικών, κατοικοεδρεύοντα στην Αθήνα, και ήδη από την Ανεξάρτητη Αρχή Δημοσίων Εσόδων, που εδρεύει στην Αθήνα και εκπροσωπείται νόμιμα, ως ειδικού διαδόχου της αρχικά εναγομένης Ανώνυμης Εταιρείας με την επωνυμία "ΟΡΓΑΝΙΣΜΟΣ ΔΙΑΧΕΙΡΙΣΕΩΣ ΔΗΜΟΣΙΟΥ ΥΛΙΚΟΥ Α.Ε." (πρώην ΝΠΔΔ με την επωνυμία "ΟΡΓΑΝΙΣΜΟΣ ΔΙΑΧΕΙΡΙΣΕΩΣ ΔΗΜΟΣΙΟΥ ΥΛΙΚΟΥ"), το οποίο εκπροσωπήθηκε από την Σπυριδούλα Ραυτοπούλου, Πάρεδρο του Νομικού Συμβουλίου του Κράτους με δήλωση κατ' άρθρο 242 παρ. 2 ΚΠολΔ και δεν κατέθεσε προτάσεις.

Η ένδικη διαφορά άρχισε με την από 9/4/2010 αγωγή του ήδη αναιρεσείοντος, που κατατέθηκε στο Μονομελές Πρωτοδικείο Λάρισας. Εκδόθηκαν οι αποφάσεις: 120/2013 οριστική του ίδιου Δικαστηρίου και 257/2020 του Μονομελούς Εφετείου Λάρισας. Την αναίρεση της τελευταίας απόφασης ζητεί ο αναιρεσείων με την από 29/6/2020 αίτησή του.

Κατά τη συζήτηση της αίτησης αυτής, που εκφωνήθηκε από το πινάκιο, οι διάδικοι παραστάθηκαν, όπως σημειώνεται πιο πάνω.

ΣΚΕΦΘΗΚΕ ΣΥΜΦΩΝΑ ΜΕ ΤΟ ΝΟΜΟ

Κατά τη διάταξη του άρθρου 559 αριθ. 14 ΚΠολΔ, αναίρεση χωρεί και αν το δικαστήριο, παρά το νόμο, κήρυξε ή δεν κήρυξε ακυρότητα, έκπτωση από δικαίωμα ή απαράδεκτο. Η διάταξη αποβλέπει στην εξασφάλιση της ομαλής εξέλιξης της διαδικασίας, ώστε να καταστεί δυνατή η υπεράσπιση των δικαιωμάτων των διαδίκων και η ορθή απονομή της δικαιοσύνης (ΑΠ 1383/2000).

Έτσι, με το λόγο αυτόν ελέγχεται, πλην άλλων και, η εσφαλμένη απόρριψη της αγωγής για έλλειψη κάποιας διαδικαστικής προϋπόθεσης, όπως της δικαιοδοσίας (ΟλΑΠ 2/1999,ΑΠ 14/2021, ΑΠ 900/2019,ΑΠ 487/2011, ΑΠ 640/2010, ΑΠ 2163/2009, ΑΠ 1412/2009, ΑΠ 1255/2005, ΑΠ 1309/2002). Εξάλλου, κατά τη διάταξη του άρθρου 4 εδ.β' ΚΠολΔ, το δικαστήριο, αν δεν έχει δικαιοδοσία, απορρίπτει την αγωγή ή την αίτηση, και δεν κηρύσσει απαράδεκτη τη συζήτησή της, η δε απορριπτική της αγωγής ή αίτησης για έλλειψη δικαιοδοσίας του δικαστηρίου απόφαση είναι οριστική και τελειωτική, αφού εκφέρει οριστική κρίση στο εκκρεμές αίτημα παροχής έννομης προστασίας με την απορριπτική διάταξή της και καταργείται με την έκδοσή της η όλη δίκη και συνακόλουθα η εκκρεμοδικία.

Περαιτέρω κατά την παράγραφο 1 του άρθρου 221 ΚΠολΔ "Με την άσκηση της αγωγής σύμφωνα με το άρθρο 215, η κατάθεσή της έχει ως συνέπεια α).....,β) το αμετάβλητο της δικαιοδοσίας και αρμοδιότητας του δικαστηρίου...". Τέλος, το π.δ. 413/1998 "Μετατροπή του Οργανισμού Διαχείρισης Δημοσίου Υλικού (Ο.Δ.Δ.Υ.) σε Ανώνυμη Εταιρεία και έγκριση του Καταστατικού της" (Φ.Ε.Κ.

Α' 291), ορίζει στο άρθρο Πρώτο ότι: "Το Νομικό Πρόσωπο Δημοσίου Δικαίου με την επωνυμία "Οργανισμός Διαχείρισης Δημοσίου Υλικού", που ιδρύθηκε με τον Ν. 251/76, όπως αυτός τροποποιήθηκε και συμπληρώθηκε μεταγενέστερα με τους Νόμους 738/1977, 1041/1980 και 2390/1996, μετατρέπεται σε Ανώνυμη Εταιρεία, η οποία θα λειτουργεί σύμφωνα με το Καταστατικό της και με βάση του κανόνες της ιδιωτικής οικονομίας, χάριν του Δημοσίου συμφέροντος.", στο άρθρο 1 ότι: "Συνιστάται Ανώνυμη Εταιρεία με την επωνυμία "Οργανισμός Διαχείρισης Δημοσίου Υλικού AΕ" και διακριτικό τίτλο "ΟΔΔΥ AΕ". ...", στο άρθρο 3 παρ. 1 περ.

β' ότι: "1. Σκοπός της εταιρείας είναι: α)... β)... γ)... θ) Η φύλαξη, διαχείριση και εκποίηση των χερσαίων, πλωτών και εναερίων μεταφορικών μέσων, που κατάσχονται, σαν αντικείμενα λαθρεμπορίας ή μεταγωγικά μέσα αντικειμένων λαθρεμπορίας, σύμφωνα με τις διατάξεις και τις διαδικασίες του άρθρου 126α του Ν. 1165/1918 (Τελωνειακός Κώδικας), όπως αντικαταστάθηκε με το άρθρο 30 του Ν.2008/1992 και τροποποιήθηκε και συμπληρώθηκε με τις διατάξεις των Νόμων...

κ) ..." και στο άρθρο 4 ότι: "Από της ενάρξεως ισχύος του παρόντος η Εταιρεία έχει την εντολή και πληρεξουσιότητα του Ελληνικού Δημοσίου και των λοιπών Νομικών Προσώπων, που αναφέρονται στην παρ. (1α και γ) του προηγούμενου άρθρου, δια την επιχείρηση των δικαιοπραξιών που είναι απαραίτητες για την εκτέλεση του σκοπού της.".

Εν συνεχεία, με το άρθρο 1 παρ. 1 της με αρ. οικ.2/84797/0025/2011 (Φ.Ε.Κ. Β' 2742) απόφασης του Υπουργού Οικονομικών η ως άνω Α.Ε. καταργήθηκε, ενώ με την παρ. 2 του αυτού άρθρου ορίστηκε ότι: "Οι σκοποί και οι αρμοδιότητες του ΟΔΔΥ ΑΕ, όπως προβλέπονται στο αρ. 2 του Ν. 251/1976 και στο αρ. 3 του Π.Δ. 413/1998, επιδιώκονται και ασκούνται εφεξής από την Διεύθυνση Τελωνειακών Διαδικασιών (Δ19) της Γενικής Διεύθυνσης Τελωνείων και Ειδικών Φόρων Κατανάλωσης της Γενικής Γραμματείας Φορολογικών και Τελωνειακών Θεμάτων".

Σύμφωνα δε με το άρθρο 4 παρ. 3 της ανωτέρω υπουργικής απόφασης: "Εκκρεμείς δίκες με διάδικο τον ΟΔΔΥ συνεχίζονται στο όνομα του Ελληνικού Δημοσίου, ως ειδικού διαδόχου του ΟΔΔΥ, χωρίς άλλη διατύπωση, χωρίς να επέρχεται βίαιη διακοπή τους και χωρίς να απαιτείται δήλωση περί επαναλήψεώς τους". Ακολούθως, η υπουργική αυτή απόφαση αντικαταστάθηκε από τη με αρ.

Δ6Β 1036140 ΕΞ 2012 (Φ.Ε.Κ. Β' 606) κοινή απόφαση του Υφυπουργού Διοικητικής Μεταρρύθμισης και Ηλεκτρονικής Διακυβέρνησης και του Υπουργού Οικονομικών, με το άρθρο 1 της οποίας ορίστηκε η κατάργηση του παραπάνω Οργανισμού και η άσκηση των σκοπών και των αρμοδιοτήτων του από το Υπουργείο Οικονομικών και ειδικότερα από τη Γενική Διεύθυνση Τελωνείων και Ειδικών Φόρων Κατανάλωσης (Ε.Φ.Κ.) της Γενικής Γραμματείας Φορολογικών και Τελωνειακών Θεμάτων του Υπουργείου Οικονομικών.

Τέλος, σύμφωνα με το άρθρο 3 παρ. 3 της ανωτέρω υπουργικής απόφασης: "Εκκρεμείς δίκες με διάδικο τον Ο.Δ.Δ.Υ. συνεχίζονται στο όνομα του Ελληνικού Δημοσίου, ως ειδικού διαδόχου του Ο.Δ.Δ.Υ., χωρίς άλλη διατύπωση, χωρίς να επέρχεται βίαιη διακοπή τους και χωρίς να απαιτείται δήλωση περί επαναλήψεως τους.". Κατά την έννοια των ανωτέρω διατάξεων, η φύλαξη, διαχείριση και εκποίηση των τροχοφόρων και λοιπών κινητών πραγμάτων από την Ο.Δ.Δ.Υ.

Α.Ε. συνιστά άσκηση επιχειρηματικής δραστηριότητας, η οποία δεν δεσμεύεται από καμία διοικητική διαδικασία, καθοριζομένη από διατάξεις δημοσίου δικαίου, αλλά διέπεται από το ιδιωτικό δίκαιο. Επομένως, οι σχετικές διαφορές που ανακύπτουν, είναι ιδιωτικού δικαίου διαφορές και, ως εκ τούτου, υπάγονται στην δικαιοδοσία των πολιτικών δικαστηρίων (βλ.

ΑΕΔ 8/2002, ΟλΣτΕ 5026/1987, ΣτΕ 3044/ 2014, 183/2013), διατηρείται δε η δικαιοδοσία του πολιτικού δικαστηρίου ενώπιον του οποίου είχε εισαχθεί και εκκρεμεί η εκάστοτε δίκη με αρχικό διάδικο τον ΟΔΔΥ, που συνεχίζεται από το Ελληνικό Δημόσιο ως ειδικό διάδοχό του, μετά την κατάργησή του με το ως άνω π.δ. 413/1998.

Στην προκειμένη περίπτωση, στην από 09-04-2010 αγωγή (αριθμός κατάθεσης 1248/03-09-2010), η οποία παραδεκτώς επισκοπείται από τον Άρειο Πάγο, ως διαδικαστικό έγγραφο (άρθρ.561 παρ.2 ΚΠολΔ), ο ενάγων και ήδη αναιρεσείων, εξέθετε ότι, το υπ' αριθμ. κυκλοφορίας ... ΙΧΕ αυτοκίνητό του, που είχε κλαπεί μεταξύ 22-3-2008 και 23-3-2008 και χρησιμοποιηθεί για την τέλεση εγκληματικής πράξης, κατασχέθηκε από τις αρμόδιες αστυνομικές αρχές και τελικά του αποδόθηκε μετά από την έκδοση της σχετικής δικαστικής απόφασης.

Ότι, κατά τη φύλαξή του μέχρι τον Απρίλιο του 2009 στους χώρους της εναγομένης ανώνυμης εταιρείας με την επωνυμία "Οργανισμός Διαχειρίσεως Δημοσίου Υλικού ΑΕ", στη Λάρισα, από παραλείψεις των οργάνων αυτής, υπέστη σοβαρές ζημιές, όπως αυτές καταγράφονταν στην αγωγή, για τις οποίες ευθυνόταν η εναγομένη.

Με βάση το παραπάνω ιστορικό αυτός(ενάγων) ζητούσε να υποχρεωθεί η εναγομένη να του καταβάλει το ποσό των 22.965 ευρώ, αναλυόμενο στη θετική ζημία και την ηθική βλάβη που υπέστη από την αδικοπρακτική συμπεριφορά της εναγομένης. Επί της αγωγής αυτής εκδόθηκε η υπ' αριθμ.120/2013 απόφαση του Μονομελούς Πρωτοδικείου Λάρισας, που έκρινε ότι έχει δικαιοδοσία και αρμοδιότητα για την υπόθεση, και δικάζοντας, κατά την τακτική διαδικασία, ερήμην της εναγομένης, δέχθηκε την αγωγή και υποχρέωσε την εναγομένη να καταβάλει στον ενάγοντα, για τις προεκτεθείσες αιτίες, το συνολικό αιτηθέν ποσό των 22.965 ευρώ.

Κατά της απόφασης αυτής άσκησε έφεση το Ελληνικό Δημόσιο, ως ειδικός διάδοχος της εναγομένης εταιρείας, και το Μονομελές Εφετείο Λάρισας με την προσβαλλόμενη υπ' αριθμ. 257/2020 απόφασή του, έκανε δεκτή την ένδικη έφεση του εκκαλούντος και ήδη αναιρεσίβλητου Ελληνικού Δημοσίου, ως ειδικού διαδόχου της τότε εναγομένης ανώνυμης εταιρείας με την επωνυμία "Οργανισμός Διαχειρίσεως Δημοσίου Υλικού Α.Ε.", κατά του τότε εφεσίβλητου-ενάγοντος και ήδη αναιρεσείοντος, κατ' άρθρ. 528 ΚΠολΔ, εξαφάνισε την εκκαλουμένη υπ' αριθμ. 120/2013 απόφαση του Μονομελούς Πρωτοδικείου Λάρισας, η οποία είχε εκδοθεί ερήμην της τότε εναγομένης και είχε κάνει δεκτή την αγωγή, και, ακολούθως, διακρατώντας την υπόθεση και δικάζοντας επί της ως άνω από 09-04-2010 αγωγής του ενάγοντος και ήδη αναιρεσείοντος, δέχτηκε τα αντίθετα, δηλαδή ότι υφίστατο απαράδεκτο, ελλείψει δικαιοδοσίας του Δικαστηρίου, και αντί να κρίνει απορριπτέα ως απαράδεκτη την ανωτέρω αγωγή, κήρυξε, ωστόσο, εκ παραδρομής απαράδεκτη τη συζήτησή της.

Σε κάθε περίπτωση, όμως, το Εφετείο κρίνοντας ότι εστερείτο δικαιοδοσίας, επειδή η ένδικη διαφορά υπαγόταν δήθεν στη δικαιοδοσία των τακτικών διοικητικών δικαστηρίων ως διοικητική διαφορά ουσίας, εσφαλμένα κήρυξε απαράδεκτο, κατά παράβαση των προεκτεθεισών στην αρχή διατάξεων, και ο μοναδικός λόγος αναιρέσεως, από το άρθρο 559 αριθ.14 ΚΠολΔ, κατά το πρώτο σκέλος του, είναι βάσιμος.

Και τούτο διότι με τα ανωτέρω δεδομένα η διαφορά που ανέκυψε εν προκειμένω μεταξύ του ενάγοντος και ήδη αναιρεσείοντος και της αρχικής εναγομένης ανώνυμης εταιρείας με την επωνυμία ""Οργανισμός Διαχειρίσεως Δημοσίου Υλικού AΕ" και το διακριτικό τίτλο "ΟΔΔΥ AΕ", ειδικός διάδοχος της οποίας κατέστη το Ελληνικό Δημόσιο και ήδη αναιρεσίβλητο κατά τη φύλαξη του κατασχεθέντος τροχοφόρων οχήματός του από την ως άνω εταιρεία(ΟΔΔΥ),ήτοι δραστηριότητα, κατά τα προεκτεθέντα, που διέπεται από το ιδιωτικό δίκαιο, αποτελεί ιδιωτική διαφορά.

Επομένως, εσφαλμένως έκρινε το Εφετείο Αθηνών ότι τα πολιτικά δικαστήρια δεν έχουν δικαιοδοσία να εκδικάσουν την ένδικη διαφορά και κήρυξε το απαράδεκτο. Κατόπιν αυτού, πρέπει να αναιρεθεί η προσβαλλόμενη απόφαση, και να παραπεμφθεί η υπόθεση για περαιτέρω εκδίκαση στο ίδιο Δικαστήριο, συντιθέμενο, όμως, από δικαστή άλλο από εκείνο που εξέδωσε την αναιρούμενη απόφαση (άρθρο 580 παρ. 3 ΚΠολΔ), και να διαταχθεί η επιστροφή του παραβόλου στον αναιρεσείοντα (άρθρ.495 παρ.3 ΚΠολΔ).

Τέλος, πρέπει να καταδικαστεί το αναιρεσίβλητο να πληρώσει τα δικαστικά έξοδα του αναιρεσείοντος, που κατέθεσε προτάσεις, κατά το νόμιμο αίτημα αυτού (άρθρα 106, 176,183,189 παρ.1 και 191 παρ.2 ΚΠολΔ), μειωμένα όμως σύμφωνα με το άρθρο 22 παρ. 1 Ν. 3693/1957 και την κατ' εξουσιοδότηση αυτού εκδοθείσα υπ' αριθμ. 134423/Οικ/8.12.1992 /20.1.1993 κοινή απόφαση των Υπουργών Οικονομικών και Δικαιοσύνης, σε συνδυασμό με τα άρθρα 38 παρ. 2 του Ν. 2218/1994 και 283 παρ. 2 εδ.

β' του Ν. 3852/2010 (ΑΠ 199/2019, ΑΠ 1858/2017), όπως ορίζεται ειδικότερα στο διατακτικό.

ΓΙΑ ΤΟΥΣ ΛΟΓΟΥΣ ΑΥΤΟΥΣ

Αναιρεί την 257/2020 απόφαση του Μονομελούς Εφετείου Λάρισας.

Παραπέμπει την υπόθεση για περαιτέρω εκδίκαση στο ίδιο Δικαστήριο, συντιθέμενο από άλλο δικαστή, πλην αυτού που εξέδωσε την αναιρούμενη απόφαση.

Διατάζει την επιστροφή στον αναιρεσείοντα του παραβόλου που έχει καταθέσει.

Καταδικάζει το αναιρεσίβλητο να πληρώσει τα δικαστικά έξοδα του αναιρεσείοντος, τα οποία καθορίζει στο ποσό των τριακοσίων (300,00) ευρώ.

ΚΡΙΘΗΚΕ, αποφασίσθηκε στην Αθήνα, την 1η Ιουνίου 2022.

Ο ΑΝΤΙΠΡΟΕΔΡΟΣ Ο ΓΡΑΜΜΑΤΕΑΣ

ΔΗΜΟΣΙΕΥΘΗΚΕ σε δημόσια συνεδρίαση στο ακροατήριό του, στην Αθήνα, στις 28 Σεπτεμβρίου 2022.

Η ΠΡΟΕΔΡΕΥΟΥΣΑ Ο ΓΡΑΜΜΑΤΕΑΣ