Supreme Court allows appeal against insurance company's default judgment due to lack of jurisdiction and procedural irregularities.

Απόφαση 640 / 2010 (Δ, ΠΟΛΙΤΙΚΕΣ)Αριθμός 640/2010

ΤΟ ΔΙΚΑΣΤΗΡΙΟ ΤΟΥ ΑΡΕΙΟΥ ΠΑΓΟΥ

Δ' Πολιτικό Τμήμα

ΣΥΓΚΡΟΤΗΘΗΚΕ από τους Δικαστές: Διονύσιο Γιαννακόπουλο, Αντιπρόεδρο του Αρείου Πάγου, Ελευθέριο Μάλλιο, Γεωργία Λαλούση, Ευτύχιο Παλαιοκαστρίτη και Δημητρούλα Υφαντή, Αρεοπαγίτες.

ΣΥΝΗΛΘΕ σε δημόσια συνεδρίαση στο Κατάστημά του, στις 19 Φεβρουαρίου 2010, με την παρουσία και του Γραμματέα Γεωργίου Φιστούρη για να δικάσει μεταξύ:

Του αναιρεσείοντος: ..., ο οποίος εκπροσωπήθηκε από την πληρεξούσια δικηγόρο του Λαμπρινή Κουλούρη με δήλωση κατ' άρθρο 242 παρ. 2 ΚΠολΔ και κατέθεσε προτάσεις.

Της αναιρεσιβλήτου: Ασφαλιστικής Εταιρίας με την επωνυμία "...", που εδρεύει στο ... και εκπροσωπείται νόμιμα, η οποία δεν εκπροσωπήθηκε από πληρεξούσιο δικηγόρο.

Η ένδικη διαφορά άρχισε με την από 20/9/2005 αγωγή του ήδη αναιρεσείοντος, που κατατέθηκε στο Μονομελές Πρωτοδικείο Αθηνών. Εκδόθηκαν οι αποφάσεις: 1002/2007 οριστική του ίδιου Δικαστηρίου και 392/2008 του Εφετείου Αθηνών. Την αναίρεση της τελευταίας απόφασης ζητεί ο αναιρεσείων με την από 25/5/209 αίτησή του.

Κατά τη συζήτηση της αίτησης αυτής, που εκφωνήθηκε από το πινάκιο, οι διάδικοι παραστάθηκαν, όπως σημειώνεται πιο πάνω. Η Εισηγήτρια Αρεοπαγίτης Δημητρούλα Υφαντή ανέγνωσε την από 10/2/2010 έκθεσή της, με την οποία εισηγήθηκε την παραδοχή της από 25-5-2009 αίτησης αναίρεσης και την αναίρεση της προσβαλλομένης υπ' αριθμό 392/2008 κατά το μέρος της μόνο που αφορά την αναιρεσίβλητη εταιρεία.

ΣΚΕΦΤΗΚΕ ΣΥΜΦΩΝΑ ΜΕ ΤΟ ΝΟΜΟ

Από την υπ' αριθ. 82978/29-10-2009 βεβαίωση της Εισαγγελίας Πρωτοδικών Αθηνών, με τα έγγραφα που τη συνοδεύουν σε νόμιμη μετάφραση περί της γενομένης πραγματικής επίδοσης κατά τις διατάξεις του άρθρου 10 του Κανονισμού ΕΚ αριθ. 1393/2007 του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου και του Συμβουλίου της 13-11-2007 στη ... όπου η έδρα της αναιρεσίβλητης, σε συνδασμό με την υπ' αριθ. 78γ'/3-8-2009 έκθεση επιδόσεως του δικαστικού επιμελητού Αθηνών, ..., προκύπτει ότι ακριβές αντίγραφο της υπό κρίση αιτήσεως αναιρέσεως, με την κάτω από αυτή πράξη ορισμού δικασίμου για την αναφερόμενη στην αρχή της παρούσας συνεδρίαση, καθώς και κλήση προς συζήτηση της αίτησης, επιδόθηκε νομότυπα και εμπρόθεσμα κατά τις πιο πάνω διατάξεις του Ευρωπαϊκού Δικαίου, μέσω της Εισαγγελίας Πρωτοδικών Αθηνών, στην αναιρεσίβλητη ασφαλιστική εταιρεία η οποία όμως δεν εμφανίσθηκε κατά την ως άνω συνεδρίαση, κατά την οποία, η υπόθεση εκφωνήθηκε κατά την ως άνω συνεδρίαση, κατά την οποία, η υπόθεση εκφωνήθηκε στη σειρά της, από το πινάκιο. Επομένως και σύμφωνα με τη διάταξη του άρθρου 576 παρ. 2 Κ.Πολ.Δ. πρέπει, να προχωρήσει η συζήτηση, που επισπεύδεται από τον αναιρεσείοντα παρά την απουσία της πιο πάνω αναιρεσίβλητης Ασφαλιστικής Εταιρείας.

Ο Κανονισμός (Ε.Κ.), με αριθμό 44/2001 του Συμβουλίου της 22 Δεκεμβρίου 2000 για τη διεθνή δικαιοδοσία, την αναγνώριση και την εκτέλεση αποφάσεων σε αστικές και εμπορικές υποθέσεις στο άρθρο 9 ορίζει τα ακόλουθα: "1.- Ο ασφαλιστής που έχει την κατοικία του στο έδαφος κράτους-μέλους μπορεί να εναχθεί: α) ενώπιον των δικαστηρίων του κράτους-μέλους όπου έχει την κατοικία του ή β)σε άλλο κράτος-μέλος, εφ' όσον την αγωγή έχει ασκήσει ο αντισυμβαλλόμενος του ασφαλιστή, ο ασφαλισμένος, ή ο δικαιούχος, ενώπιον του δικαστηρίου του τόπου όπου ο ενάγων έχει την κατοικία ή .....γ)....., 2......".

Εξ άλλου στο άρθρο 11 του άνω Κανονισμού (άρθρ. 10 Συμβάσεως Βρυξελλών), με τίτλο "προσεπίκληση και ευθεία αγωγή" ορίζονται τα ακόλουθα: 1)Σε υποθέσεις ασφάλισης αστικής ευθύνης, ο ασφαλιστής μπορεί επίσης να προσεπικληθεί ενώπιον του δικαστηρίου που έχει επιληφθεί της αγωγής του ζημιωθέντος κατά του ασφαλισμένου, αν το δίκαιο του δικαστηρίου το επιτρέπει. 2- Οι διατάξεις των άρθρ. 8, 9 και 10 εφαρμόζονται σε περίπτωση ευθείας αγωγής του ζημιωθέντος κατά του ασφαλιστή, εφ' όσον η ευθεία αγωγή επιτρέπεται".

Εν' όψει της παραπομπής της παρ. 2 του άρθρου 11 του άνω Κανονισμού στο άρθρ. 9 του ίδιου Κανονισμού, γεννήθηκε το ζήτημα κατά πόσο ο ζημιωθείς σε αυτοκινητικό ατύχημα δύναται να χαρακτηρισθεί ως δικαιούχος, κατά την έννοια της β' περιπτώσεως της παρ. 1 του άρθρ. 9 του Κανονισμού. Η ερμηνευτική αυτή εκδοχή είναι πρόδηλο, ότι εξυπηρετεί τα συμφέροντα του ζημιωθέντος, αφού για την περίπτωση που αυτός χρειασθεί να ασκήσει αγωγή για την κατίσχυση των αξιώσεων του έχει τη δυνατότητα να εγείρει αυτή και ενώπιον δικαστηρίου της χώρας της κατοικίας του με προφανή τα εντεύθεν γι' αυτόν πλεονεκτήματα.

Εν' όψει δε της αμφισβητήσεως που δημιουργήθηκε για το ανωτέρω ζήτημα το Δικαστήριο Ευρωπαϊκών Κοινοτήτων (ΔΕΚ) ύστερα από την αποστολή σχετικού ερωτήματος από το γερμανικό Ακυρωτικό αποφάνθηκε ως ακολούθως: Η παραπομπή του άρθρου 11 παρ. 2 του Κανονισμού (Ε.Κ) 44/2001 του Συμβουλίου της 22-12-2000 για τη διεθνή δικαιοδοσία την αναγνώριση και εκτέλεση αποφάσεων σε αστικές και εμπορικές υποθέσεις στο άρθρο 9 παρ. 1 στοιχείο β' του Κανονισμού αυτού πρέπει να ερμηνευθεί υπό την έννοια, ότι ο ζημιωθείς μπορεί να ασκήσει ενώπιον του δικαστηρίου του τόπου της κατοικίας του σε κράτος-μέλος ευθεία αγωγή κατά του ασφαλιστή, εφόσον το οικείο δίκαιο επιτρέπει την άσκηση τέτοιας αγωγής και ο ασφαλιστής έχει την έδρα του στο έδαφος κράτους-μέλους.

Ήδη τέτοια ρύθμιση εισάγεται με το άρθρο 5 της Πέμπτης Κοινοτικής Οδηγίας της 11-5-2005, η οποία θα έπρεπε να καταστεί εσωτερικό δίκαιο μέχρι 11-6-2007. Με βάση τα όσα προεκτέθηκαν ο αλλοδαπός ασφαλιστής του ζημιογόνου στην αλλοδαπή αυτοκινήτου μπορεί να εναχθεί από τον παθόντα και μόνιμο κάτοικο της Ελλάδος ενώπιον Ελληνικού δικαστηρίου με αίτημα επιδίκαση αποζημιώσεως για τη ζημία την οποία υπέστη από αυτό (ΑΠ 2163/2009).

Εξ άλλου, κατά το άρθρο 559 αριθ. 14 Κ.Πολ.Δ ιδρύεται λόγος αναιρέσεως και αν το δικαστήριο παρά το νόμο κήρυξε απαράδεκτο. Κατά συνέπεια, η εσφαλμένη απόρριψη της αγωγής για έλλειψη δικαιοδοσίας ιδρύει τον ως άνω λόγο αναιρέσεως (Ολ. ΑΠ 2/1999). Στην προκειμένη περίπτωση το Εφετείο με την προσβαλλόμενη απόφασή του δέχτηκε τα ακόλουθα: "Ως προς τη διεθνή δικαιοδοσία δε, σήμερα ισχύει ο Κανονισμός 44/2001 (άρθρο 9) που αντικαθιστά το άρθρο 8 Σ.Βρ.

και Λουγκάνο, όπου ρυθμίζονται ζητήματα διεθνούς δικαιοδοσίας στις ασφαλιστικές συμβάσεις. Περαιτέρω, ο κανονισμός (ΕΚ) με αριθμό 44/2001 του Συμβουλίου της 22 Δεκεμβρίου 2000 για τη διεθνή δικαιοδοσία, την αναγνώριση και την εκτέλεση αποφάσεων σε αστικές και εμπορικές υποθέσεις στο άρθρο 9 αυτού ορίζει τα ακόλουθα: "1.

Ο ασφαλιστής που έχει την κατοικία του στο έδαφος Κράτους - μέλους μπορεί να εναχθεί: α) ενώπιον των δικαστηρίων του Κράτους όπου έχει την κατοικία του ή β) σε άλλο Κράτος - μέλος, εφόσον την αγωγή έχει ασκήσει ο αντισυμβαλλόμενος του ασφαλιστή, ο ασφαλισμένος, ή ο δικαιούχος, ενώπιον του δικαστηρίου του τόπου όπου ο ενάγων έχει την κατοικία ή ...

γ) ...2". Εξάλλου στο άρθρο 11 του άνω Κανονισμού (άρθρο 10 Συμβάσεως Βρυξελλών) με τίτλο "προσεπίκληση και ευθεία αγωγή", oρίζονται τα ακόλουθα: "1. Σε υποθέσεις ασφάλισης αστικής ευθύνης, ο ασφαλιστής μπορεί επίσης να προσεπικληθεί ενώπιον του δικαστηρίου που έχει επιληφθεί της αγωγής του ζημιωθέντος κατά του ασφαλιστή αν το δίκαιο του δικαστηρίου το επιτρέπει. 2.

Οι διατάξεις των άρθρων 8. 9 και 10 εφαρμόζονται σε περίπτωση ευθείας αγωγής του ζημιωθέντος κατά του ασφαλιστή, εφόσον η ευθεία αγωγή επιτρέπεται". Η παραπομπή της § 2 του άρθρου 11 του πιο πάνω Κανονισμού στο άρθρο 9 του ιδίου Κανονισμού, πρέπει, όπως κάθε άλλη διάταξη της Οδηγίας να ερμηνεύεται με Κοινοτικά κριτήρια και στη συγκεκριμένη περίπτωση εν όψει του σαφούς περιεχομένου της περιεχόμενης στο άρθρο 5 της 5ης Οδηγίας, με τίτλο "Τροποποίηση της 2000/26/ΕΚ", ρύθμισης (2005/14/ΕΚ) του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου της 11-5-2005 και της 16ης εκτιμητικής σκέψης της 4ης Οδηγίας, κατά την οποία "η δραστηριότητα του αντιπροσώπου για τον διακανονισμό των ζημιών δεν αρκεί για να απονείμει δικαιοδοσία στα δικαστήρια στο Κράτος-μέλος όπου διαμένει ο ζημιωθείς, αν δεν την προβλέπουν οι σχετικοί κανόνες του Ιδ.

Δικαίου περί απονομής δικαιοσύνης", πρέπει να ερμηνευθεί, ότι αφορά μόνο τον συμβατικά δικαιούχο της αποζημίωσης, και όχι τον ζημιωθέντα γενικά, ενός αυτοκινητικού ατυχήματος. Με βάση όλα όσα αναλυτικά προεκτέθηκαν στη μείζονα σκέψη της παρούσας, για την εκδίκαση της ένδικης αγωγής, με το συγκεκριμένο περιεχόμενο και αιτήματα, τα Ελληνικά Δικαστήρια στερούνται δικαιοδοσίας, γεγονός που εξετάζεται αυτεπάγγελτα απ' το Δικαστήριο (άρθρο 73 ΚΠολΔ), όπως βάσιμα υποστηρίζουν οι εφεσίβλητες.

Ο ισχυρισμός του ενάγοντος-εκκαλούντος. που αποτελεί και λόγο εφέσεως, ότι μεταξύ αυτού και της 1ης εναγομένης συνήφθη σύμβαση σωρευτικής αναδοχής χρέους, με την κατάθεση από τον οδηγό (ασφαλισμένο στην 1η εναγομένη) πιστοποιητικού διεθνούς ασφαλίσεως, και ως εκ τούτου, υπάρχει τοπική αρμοδιότητα, λόγω της σύναψης της συμβάσεως στην Ελλάδα, και εντεύθεν και διεθνής δικαιοδοσία των Ελληνικών Δικαστηρίων προς εκδίκαση της ένδικης αγωγής, πρέπει ν' απορριφθεί ως κατ' ουσίαν αβάσιμος, εφόσον στην προκειμένη περίπτωση, η σύμβαση καταρτίσθηκε στην ..., κατ' άρθρο 192 ΑΚ, και δεν συντρέχει περίπτωση υπαγόμενη στο άρθρο 193 του ΑΚ, και συνεπώς δεν πληρούται η απαραίτητη προϋπόθεση της ύπαρξης τοπικής αρμοδιότητας (βλ.

Αθαν. Κρητικό "Αποζημίωση από τροχαία ατυχήματα", συμπλ. Β' 2005, αριθ. 2574-2575 σελ. 269). Επομένως το πρωτοβάθμιο Δικαστήριο που έκρινε ομοίως, δεν έσφαλε ως προς την ερμηνεία και εφαρμογή του νόμου και ορθώς εξετίμησε τις αποδείξεις, και πρέπει η υπό κρίση έφεση ν' απορριφθεί, ως κατ' ουσίαν αβάσιμη". Έτσι, όμως, που έκρινε το Εφετείο, αναφορικά με την αγωγή κατά της αναιρεσίβλητης αλλοδαπής ασφαλιστικής εταιρείας, κατά παράβαση των διατάξεων των άρθρων 3 παρ. 1 Κ.Πολ.Δ και 9 παρ. 1 του Κανονισμού (Ε.Κ) 44/2001, κήρυξε απαράδεκτο.

Επομένως, ο μοναδικός λόγος αναιρέσεως, κατ' εκτίμηση από το εδάφιο 14 του άρθρου 559 Κ.Πολ.Δ είναι βάσιμος και πρέπει να γίνει δεκτός, συνακόλουθα δε και η συζήτηση αναιρέσεως, με αποτέλεσμα να αναιρεθεί η προσβαλλόμενη απόφαση, να παραπεμφθεί η υπόθεση για περαιτέρω εκδίκαση στο ίδιο Εφετείο, αφού είναι δυνατή η σύνθεσή του από άλλους δικαστές (άρθ. 580 παρ. 3 Κ.Πολ.Δ.) και να καταδικασθεί η αναιρεσίβλητη στα δικαστικά έξοδα του αναιρεσείοντα (άρθ. 176 και 183 Κ.Πολ.Δ., όπως στο διατακτικό.

ΓΙΑ ΤΟΥΣ ΛΟΓΟΥΣ ΑΥΤΟΥΣ

Αναιρεί την 392/2008 απόφαση του Εφετείου Αθηνών.

Παραπέμπει την υπόθεση, για περαιτέρω εκδίκαση στο ίδιο Εφετείο, που θα συγκροτηθεί από άλλους Δικαστές.

Καταδικάζει την αναιρεσίβλητη στα δικαστικά έξοδα του αναιρεσείοντα, που ορίζει σε δύο χιλιάδες τριακόσια (2300).

Κρίθηκε και αποφασίσθηκε στην Αθήνα στις 15 Μαρτίου 2010.

Ο ΑΝΤΙΠΡΟΕΔΡΟΣ Ο ΓΡΑΜΜΑΤΕΑΣ

Δημοσιεύθηκε στην Αθήνα, σε δημόσια συνεδρίαση, στο ακροατήριό του στις 14 Απριλίου 2010.

Ο ΑΝΤΙΠΡΟΕΔΡΟΣ Η ΓΡΑΜΜΑΤΕΑΣ