Supreme Court partially allows compensation claim against state for forced expropriation while dismissing counterclaim.

Απόφαση 125 / 2021 (Δ, ΠΟΛΙΤΙΚΕΣ)Αριθμός 125/2021

ΤΟ ΔΙΚΑΣΤΗΡΙΟ ΤΟΥ ΑΡΕΙΟΥ ΠΑΓΟΥ

Δ' Πολιτικό Τμήμα

Συγκροτήθηκε από τους Δικαστές: Ειρήνη Καλού, Αντιπρόεδρο του Αρείου Πάγου, Κωστούλα Φλουρή - Χαλεβίδου, Μαρία Τζανακάκη, Αικατερίνη Βλάχου και Ευστάθιο Νίκα, Αρεοπαγίτες.

Συνήλθε σε δημόσια συνεδρίαση στο Κατάστημά του, στις 16 Οκτωβρίου 2020, με την παρουσία και του Γραμματέα Αθανασίου Λιάπη, για να δικάσει μεταξύ:

Των καλούντων - καθ' ων η κλήση: 1) Ελληνικού Δημοσίου, που εκπροσωπείται νόμιμα από τον Υπουργό Οικονομικών, που κατοικοεδρεύει στην Αθήνα και 2) ΝΠΔΔ με την επωνυμία "ΤΑΜΕΙΟ ΕΘΝΙΚΗΣ ΑΜΥΝΑΣ" (Τ.ΕΘ.Α.), που εδρεύει στην Αθήνα και εκπροσωπείται νόμιμα, που εκπροσωπήθηκαν από την Ουρανία Μενδρινού, Πάρεδρο του Νομικού Συμβουλίου του Κράτους.

Των καθ' ων η κλήση - καλούντων: 1) Μ. Π. του Σ., 2) Μ. Π. του Μ. και 3) Κ. Π. του Μ., κατοίκων…, εκ των οποίων οι 1ος και 2η εκπροσωπήθηκαν από τον πληρεξούσιο δικηγόρο τους Στέργο Λεβέντη, ενώ η 3η δεν παραστάθηκε, ούτε εκπροσωπήθηκε στο ακροατήριο.

Η ένδικη διαφορά άρχισε με την από 10-02-2012 αίτηση καθορισμού οριστικής τιμής μονάδος αποζημίωσης απαλλοτρίωσης των ήδη καθ' ων η κλήση - καλούντων, που κατατέθηκε στο Εφετείο Δωδεκανήσου και συνεκδικάστηκε με την από 29-02-2012 (διά των προτάσεων) ανταίτηση των ήδη καλούντων - καθ' ων η κλήση.

Εκδόθηκε η 90/2012 απόφαση του Εφετείου Δωδεκανήσου, την αναίρεση της οποίας ζήτησαν τα τότε αναιρεσείοντα με την από 09-05-2013 αίτησή τους.

Εκδόθηκε η 418/2014 απόφαση του Αρείου Πάγου, η οποία αναίρεσε την ως άνω εφετειακή απόφαση και παρέπεμψε την υπόθεση για περαιτέρω εκδίκαση στο ίδιο δικαστήριο συγκροτούμενο από άλλους δικαστές.

Εκδόθηκε η 138/2015 απόφαση του Τριμελούς Εφετείου Δωδεκανήσου, την αναίρεση της οποίας ζήτησαν τα τότε αναιρεσείοντα με την από 22-02-2016 αίτησή τους.

Εκδόθηκε η 1053/2017 απόφαση του Αρείου Πάγου, η οποία αναίρεσε την 138/2015 απόφαση του Τριμελούς Εφετείου Δωδεκανήσου, κράτησε την υπόθεση στο Δικαστήριο του Αρείου Πάγου και την παρέπεμψε για περαιτέρω κατ' ουσίαν εκδίκαση στο ίδιο τμήμα, σε ιδιαίτερη συζήτηση. Η υπόθεση επανέρχεται για συζήτηση με την από 09-09-2019 κλήση των καλούντων - καθ' ων η κλήση.

Κατά τη συζήτηση της υπόθεσης αυτής, με Εισηγήτρια την Αρεοπαγίτη Κωστούλα Φλουρή - Χαλεβίδου, που εκφωνήθηκε από το πινάκιο, οι διάδικοι παραστάθηκαν όπως σημειώνεται πιο πάνω.

ΣΚΕΦΘΗΚΕ ΣΥΜΦΩΝΑ ΜΕ ΤΟ ΝΟΜΟ

[Α] Κατά τη διάταξη του άρθρου 576 παρ. 2 του ΚΠολΔ, αν ο αντίδικος εκείνου που επέσπευσε τη συζήτηση δεν εμφανιστεί ή εμφανιστεί, αλλά δεν λάβει μέρος σ' αυτήν με τον τρόπο που ορίζει ο νόμος, ο Άρειος Πάγος εξετάζει αυτεπαγγέλτως αν κλητεύθηκε νόμιμα και εμπρόθεσμα και σε καταφατική περίπτωση προχωρεί στη συζήτηση παρά την απουσία εκείνου που έχει κλητευθεί.

Εξ άλλου, κατά το άρθρο 6Α του διατάγματος της 26 Ιουνίου - 10 Ιουλίου 1944 "Περί κώδικος των νόμων περί δικών του Δημοσίου", που προστέθηκε με το άρθρο 46 παρ. 3 του ν. 4305/ 2014 "Η επίδοση από το Ελληνικό Δημόσιο ή οποιοδήποτε Ν.Π.Δ.Δ. ενδίκου βοηθήματος και ενδίκου μέσου, οποιασδήποτε κλήσης προς συζήτηση υπόθεσης, οποιασδήποτε δικαστικής απόφασης, προσωρινής διαταγής, για οποιαδήποτε υπόθεση σε οποιονδήποτε βαθμό ή στο πλαίσιο της αναιρετικής δίκης, ενώπιον οποιουδήποτε πολιτικού ή διοικητικού δικαστηρίου, δύναται να γίνει:

α) στους αντιδίκους του ή τον αντίκλητό τους, β) στον δικηγόρο, ο οποίος τους εκπροσώπησε κατά την τελευταία συζήτηση της υπόθεσης ή έχει υπογράψει το τελευταίο δικόγραφο που αφορά την υπόθεση, στην τελευταία δηλωθείσα, κατά τις κείμενες διατάξεις, διεύθυνσή τους. Ο δικηγόρος στην περίπτωση του προηγούμενου εδαφίου θεωρείται αντίκλητος και για κάθε μεταγενέστερη επίδοση, εκτός εάν ο διάδικος, κατά περίπτωση, γνωστοποίησε με δήλωση στην Κεντρική Υπηρεσία του Νομικού Συμβουλίου του Κράτους ή την έδρα του Ν.Π.Δ.Δ., το διορισμό νέου πληρεξουσίου ή αντικλήτου.

Ο δικηγόρος ή ο αντίκλητος οφείλει να παραδίδει αμελλητί το επιδιδόμενο έγγραφο. Επιδόσεις που έχουν διενεργηθεί κατά τα αναφερόμενα στα προηγούμενα εδάφια θεωρούνται νόμιμες και για εκκρεμείς σε οποιοδήποτε στάδιο υποθέσεις".

Στην προκειμένη περίπτωση, φέρεται προς συζήτηση η από 09-09-2019 κλήση των αναιρεσειόντων: α) Ελληνικού Δημοσίου και β) Ν.Π.Δ.Δ., με την επωνυμία "Ταμείο Εθνικής Άμυνας (Τ.ΕΘ.Α.)", με την οποία επαναφέρεται προς συζήτηση η από 10-02-2012 αίτηση των ήδη αναιρεσιβλήτων. Κατά την εκφώνηση της υποθέσεως στην σειρά της από το οικείο πινάκιο, κατά την δικάσιμο που αναφέρεται στην αρχή της παρούσας, η τρίτη αναιρεσίβλητη Κ.

Π. δεν εμφανίστηκε, ούτε εκπροσωπήθηκε με δήλωση από πληρεξούσιο δικηγόρο, σύμφωνα με την διάταξη του άρθρου 242 παρ. 2 του ΚΠολΔ, όπως αυτό προκύπτει από τα ταυτάριθμα με την παρούσα απόφαση πρακτικά δημόσιας συνεδριάσεως του Δικαστηρίου τούτου. Από την προσκομιζόμενη μετ' επικλήσεως από τα αναιρεσείοντα, που επισπεύδουν την συζήτηση της ένδικης κλήσεως, υπ' αριθμ. 3630Β'/9.6.2020 έκθεση επιδόσεως της δικαστικής επιμελήτριας στο Εφετείο Ρόδου, με έδρα στο Πρωτοδικείο Ρόδου Χριστίνας Τσίμπου, προκύπτει ότι ακριβές επικυρωμένο αντίγραφο της κλήσεως αυτής με την κάτω από αυτήν πράξη καταθέσεως και ορισμού δικασίμου και κλήση προς συζήτηση για την δικάσιμο που αναφέρεται στην αρχή της παρούσας, επιδόθηκε νομότυπα και εμπρόθεσμα, με παραγγελία του πληρεξουσίου δικηγόρου των αναιρεσειόντων Παρασκευά Χρυσοστομίδη, Παρέδρου του Ν.Σ.Κ., στον πληρεξούσιο δικηγόρο Στέργο Λεβέντη, που είχε εκπροσωπήσει στο Τριμελές Εφετείο Δωδεκανήσου, κατά την τελευταία, στις 08-05-2015, συζήτηση της υποθέσεως, και την παραπάνω τρίτη αναιρεσίβλητη.

Συνεπώς, εφόσον αποδείχθηκε νομότυπη και εμπρόθεσμη κλήτευση της ως άνω αναιρεσίβλητης πρέπει αυτή να δικαστεί ερήμην, η υπόθεση όμως θα ερευνηθεί σαν να ήταν και αυτή παρούσα.

Με την κρινόμενη από 09-09-2019 κλήση των αναιρεσειόντων και ήδη καλούντων φέρεται προς συζήτηση, ενώπιον του Δικαστηρίου τούτου, η κρινόμενη υπόθεση, μετά την έκδοση της υπ' αριθμ. 1053/2017 αποφάσεως του Αρείου Πάγου (Δ' Πολιτικού Τμήματος), με την οποία αναιρέθηκε η υπ' αριθμ. 138/2015 απόφαση του Τριμελούς Εφετείου Δωδεκανήσου και κρατήθηκε η υπόθεση προς εκδίκαση επί της ουσίας, κατ' εφαρμογήν της διατάξεως του άρθρου 580 παρ. 3 του ΚΠολΔ, όπως αντικαταστάθηκε με το άρθρο 12 παρ. 4 του ν. 4055/2012, ενόψει του ότι επρόκειτο για παραδοχή δεύτερης αναιρέσεως.

[Β] Κατά το άρθρο 17 παρ. 1 και 2 του Συντάγματος του 1975, όπως ισχύει μετά την αναθεώρησή του:

"1. Η ιδιοκτησία τελεί υπό την προστασία του Κράτους, τα δικαιώματα όμως που απορρέουν από αυτή δεν μπορούν να ασκούνται σε βάρος του γενικού συμφέροντος.

2. Κανένας δεν στερείται την ιδιοκτησία του, παρά μόνο για δημόσια ωφέλεια που έχει αποδειχθεί με τον προσήκοντα τρόπο, όταν και όπως ο νόμος ορίζει και πάντοτε αφού προηγηθεί πλήρης αποζημίωση, που να ανταποκρίνεται στην αξία την οποία είχε το απαλλοτριούμενο κατά το χρόνο της συζήτησης στο δικαστήριο για τον προσωρινό προσδιορισμό της αποζημίωσης. Αν ζητηθεί απευθείας ο οριστικός προσδιορισμός της αποζημίωσης, λαμβάνεται υπόψη η αξία κατά το χρόνο της σχετικής συζήτησης στο δικαστήριο.

3. Η ενδεχόμενη μεταβολή της αξίας του απαλλοτριουμένου μετά τη δημοσίευση της πράξης απαλλοτρίωσης, και μόνο εξαιτίας της, δεν λαμβάνεται υπόψη". Με την αναθεώρηση των συνταγματικών διατάξεων, που έγινε με το από 06-04-2001 Ψήφισμα της Ζ' Αναθεωρητικής Βουλής των Ελλήνων, στην παραπάνω παράγραφο 2 του άρθρου 17 προστέθηκε τρίτο εδάφιο, το οποίο ορίζει ότι "αν η συζήτηση για τον οριστικό προσδιορισμό της αποζημίωσης διεξαχθεί μετά την παρέλευση έτους από τη συζήτηση για τον προσωρινό προσδιορισμό, τότε για τον προσδιορισμό της αποζημίωσης λαμβάνεται υπόψη η αξία κατά το χρόνο της συζήτησης για τον οριστικό προσδιορισμό".

Η πιο πάνω νέα διάταξη του Συντάγματος (άρθρο 17 παρ. 2 εδ. γ' ), σύμφωνα με την διάταξη του κεφαλαίου Δ' του Ψηφίσματος, τέθηκε σε ισχύ από την δημοσίευση αυτού στην Εφημερίδα της Κυβερνήσεως, ήτοι από 18-04-2001, έχει δε εφαρμογή, ως συνταγματική και επί αναγκαστικών απαλλοτριώσεων, που κηρύχθηκαν πριν από την έναρξη της ισχύος του.

Τα ίδια ορίζονται και στο άρθρο 13 παρ. 1 εδ. α' και β' του ν. 2882/2001 (Κ.Α.Α.Α.), στο οποίο περαιτέρω ορίζεται, στο εδάφιο γ', ότι ως κριτήριο για την εκτίμηση της αξίας του απαλλοτριωμένου ακινήτου λαμβάνονται υπόψη, ιδίως, η αξία που έχουν κατά τον κρίσιμο χρόνο παρακείμενα και ομοειδή ακίνητα, που προσδιορίζεται κυρίως από την αντικειμενική αξία, τα τιμήματα σε συμβόλαια μεταβίβασης κυριότητας ακινήτων, τα οποία συντάχθηκαν κατά το χρόνο της κήρυξης της απαλλοτρίωσης, καθώς και η πρόσοδος του απαλλοτριωμένου.

Περαιτέρω, κατά την διάταξη του άρθρου 15 παρ. 6 εδ. δ' ιδίου νόμου, που προστέθηκε με την παρ. 8 του άρθρου 76 του ν. 4146/2013 (ΦΕΚ Α 90/18.4.2013) και εφαρμόζεται και στις κηρυχθείσες απαλλοτριώσεις για τις οποίες δεν έχει συζητηθεί η αίτηση καθορισμού προσωρινής ή οριστικής αποζημιώσεως (άρθρο 76 παρ.8 του ν. 4146/2013) "Το δικαστήριο υποχρεούται να αιτιολογεί ειδικά την τυχόν απόκλιση της προσδιοριζομένης από το ίδιο αξίας του ακινήτου τόσο από την προκύπτουσα κατά το αντικειμενικό σύστημα αξία του, όσο και από την προκύπτουσα από την έκθεση της εκτιμητικής επιτροπής της παραγράφου 1 του παρόντος ή του ανεξάρτητου εκτιμητή της παρούσας παραγράφου".

Τέλος, με το άρθρο 1 του Πρώτου Πρόσθετου Πρωτοκόλλου της Ευρωπαϊκής Σύμβασης, για την προστασία των Δικαιωμάτων του Ανθρώπου και των θεμελιωδών ελευθεριών (Ε.Σ.Δ.Α.), που κυρώθηκε (μαζί με τη Σύμβαση) με το ν.δ. 57/1974 και έχει αυξημένη έναντι των κοινών νόμων ισχύ (άρθρο 28 παρ. 1 του Συντάγματος), ορίζεται ότι "κάθε φυσικό ή νομικό πρόσωπο δικαιούται σεβασμού της περιουσίας του. Κανένας δεν μπορεί να στερηθεί της περιουσίας του, ειμή δια λόγους δημόσιας ωφέλειας και υπό τους προβλεπόμενους από το νόμο και τις γενικές αρχές του διεθνούς δικαίου όρους. Οι προαναφερόμενες διατάξεις δεν θίγουν το δικαίωμα κάθε κράτους να θέσει σε ισχύ νόμους τους οποίους ήθελε κρίνει αναγκαίους για ρύθμιση της χρήσεως αγαθών σύμφωνα με το δημόσιο συμφέρον ή για εξασφάλιση της καταβολής φόρων ή άλλων εισφορών ή προστίμων".

Από τις διατάξεις αυτές συνάγεται ότι για τον υπολογισμό της αξίας των απαλλοτριωμένων ακινήτων λαμβάνεται υπόψη η αξία αυτών κατά τον χρόνο συζητήσεως για τον οριστικό προσδιορισμό στο Εφετείο, αν η συζήτηση αυτή διεξαχθεί μετά από ένα έτος από την συζήτηση για τον προσωρινό προσδιορισμό της αποζημιώσεως και ότι τα δικαστήρια, κατά τον καθορισμό τιμής μονάδας αποζημιώσεως ακινήτου, που εμπίπτει στο ισχύον σύστημα αντικειμενικού προσδιορισμού της αξίας του, υποχρεούνται να λαμβάνουν υπόψη και την αντικειμενική αξία αυτού, καθώς και των ομόρων και ομοειδών προς αυτό ακινήτων, κατά τον κρίσιμο χρόνο, ως ασφαλές και αντικειμενικό μέτρο κρίσεως για την εξεύρεση της πραγματικής αξίας του απαλλοτριωμένου ακινήτου, η οποία πάντως σε καμιά περίπτωση δεν δεσμεύει την δικαστική κρίση για την πραγματική αξία του.

Κατά την έννοια της προαναφερόμενης διατάξεως του άρθρου 13 παρ. 1 εδ. α' και β' του ν. 2882/2001 τα διαγραφόμενα από αυτήν κριτήρια δεν είναι αποκλειστικά και υποχρεωτικά για το δικαστήριο για την διάγνωση της πραγματικής αξίας του απαλλοτριωμένου, κατά τον κρίσιμο χρόνο, έτσι, ώστε να θεωρείται ότι παραβιάζεται στην περίπτωση που το δικαστήριο δεν τα λάβει υπόψη του ή θα λάβει υπόψη άλλα τέτοια.

Το δικαστήριο μπορεί να στηρίζει την κρίση του για την πραγματική αξία του απαλλοτριουμένου ακινήτου, ενόψει της χρησιμοποιούμενης στην παραπάνω διάταξη λέξεως "ιδίως", σε κάθε πρόσφορο συγκριτικό στοιχείο, αφού το αξιολογήσει κατάλληλα. Μεταξύ των κριτηρίων, τα οποία μπορεί να λάβει υπόψη του το δικαστήριο είναι και οι υπάρχουσες, κατά τον ανωτέρω χρόνο, οικονομικές και νομισματικές συνθήκες, χωρίς να είναι υποχρεωμένο να τις αναλύει διεξοδικά, όταν αυτές είναι πασίγνωστες και οι οποίες λαμβάνονται υπόψη αυτεπαγγέλτως και χωρίς απόδειξη (άρθρο 336 παρ. 1 του ΚΠολΔ).

Ωστόσο, μετά την προσθήκη της παρ. 6 του άρθρου 15 του ν. 2882/2001, με την παρ. 8 του άρθρου 76 του ν. 4146/2013, τα δικαστήρια κατά τον καθορισμό της τιμής μονάδας αποζημιώσεως ακινήτου, που εμπίπτει στο ισχύον σύστημα αντικειμενικού προσδιορισμού της αξίας του, υποχρεούνται να λαμβάνουν υπόψη και την αντικειμενική αξία αυτού, καθώς και την αξία σύμφωνα με την έκθεση της Επιτροπής Προεκτιμήσεως, κατά τον κρίσιμο χρόνο, ως ασφαλές και αντικειμενικό μέτρο κρίσεως για την εξεύρεση της πραγματικής αξίας του απαλλοτριωμένου ακινήτου.

Και ναι μεν η αντικειμενική αξία, καθώς και η έκθεση της Επιτροπής Προεκτιμήσεως δεν δεσμεύουν την δικαστική κρίση για την πραγματική αξία του ακινήτου, πλην όμως, αν το Δικαστήριο αποκλίνει από αυτήν ή από την τιμή της αρμόδιας Επιτροπής, τότε θα πρέπει να αιτιολογεί ειδικά με την κρίση του τους παράγοντες που το οδήγησαν στην εκτίμηση της ανώτερης αυτής πραγματικής αξίας.

Τέλος, κατά το άρθρο 579 παρ. 1 του ΚΠολΔ: "Αν αναιρεθεί η απόφαση, οι διάδικοι επανέρχονται στην κατάσταση που υπήρχε πριν από τη απόφαση που αναιρέθηκε και η διαδικασία πριν από την απόφαση αυτή ακυρώνεται μόνο, εφόσον στηρίζεται στην παράβαση για την οποία έγινε δεκτή η αναίρεση. Κάθε απόφαση που στηρίζεται σ' αυτήν που αναιρέθηκε αναιρείται, εφόσον οι λόγοι της αναίρεσης αναφέρονται και σ' αυτήν". Από την διάταξη αυτή προκύπτει ότι μετά την παραδοχή της αιτήσεως αναιρέσεως οι διάδικοι επανέρχονται στην κατάσταση που υπήρχε πριν από την συζήτηση, επί της οποίας εκδόθηκε η αναιρεθείσα απόφαση, δηλαδή αναβιώνει η αίτηση παροχής έννομης προστασίας. Η απόφαση αναιρείται κατά το μέτρο παραδοχής της αναιρέσεως, δηλαδή ως προς τα πληγέντα κεφάλαιά της, όχι δε ως προς άλλα, εκτός αν τα τελευταία συνάπτονται αρρήκτως με τα αναιρεθέντα, οπότε συναναιρούνται. Κατά συνέπειαν, αν η αίτηση για τον καθορισμό της οριστικής αποζημιώσεως επαναφέρεται ενώπιον του Εφετείου μετά από αναίρεση, τότε ως κρίσιμος χρόνος θεωρείται εκείνος της (νέας) ενώπιόν του συζητήσεως, μετά την αναίρεση και όχι ο χρόνος της προγενέστερης (αρχικής) συζητήσεως (ΟλΑΠ 2/2015, ΑΠ 524/2010, ΑΠ 721/2009).

[Γ] Στην προκειμένη περίπτωση, από την επιτρεπτή κατ' άρθρο 561 παρ. 2 του ΚΠολΔ επισκόπηση των αμέσως παρακάτω σημειουμένων, κατά περίπτωση, διαδικαστικών εγγράφων προκύπτουν τα ακόλουθα: Η αναιρεθείσα με την 1053/2017 απόφαση του Αρείου Πάγου υπ' αριθμ. 138/2015 απόφαση του Τριμελούς Εφετείου Δωδεκανήσου, που εκδόθηκε κατά την ειδική διαδικασία των άρθρων 19 παρ. 5, 7 έως 9 και 20 του ν. 2882/2001 "Κώδικας Αναγκαστικών Απαλλοτριώσεων Ακινήτων" (Κ.Α.Α.Α.), αποτελεί κατάληξη της ακόλουθης διαδικαστικής διαδρομής:

Οι αιτούντες - καθ' ων η κλήση άσκησαν, ενώπιον του Τριμελούς Εφετείου Δωδεκανήσου, την από 10-02-2012 αίτησή τους, με την οποία ζήτησαν να καθοριστεί οριστική τιμή μονάδας αποζημιώσεως, την οποία εκτίμησαν στο ποσό των 400.000 ευρώ, για το περιγραφόμενο σ' αυτήν (αίτηση) ακίνητο, συνιδιοκτησίας τους, που κηρύχθηκε αναγκαστικά απαλλοτριωτέο για την κάλυψη στρατιωτικών αναγκών με την αναφερόμενη απόφαση του Γενικού Γραμματέα Περιφέρειας Νοτίου Αιγαίου, που δημοσιεύθηκε νόμιμα.

Κατά τη συζήτηση της αιτήσεως, στις 06-04-2012, τα καθ' ων η αίτηση και ήδη καλούντα άσκησαν την από 29-02-2012 ανταίτηση, με τις προτάσεις τους, παραδεκτά και εμπρόθεσμα, κατ' άρθρο 20 παρ. 5 του Κ.Α.Α.Α. και ζήτησαν να καθοριστεί η οριστική τιμή μονάδας αποζημιώσεως για το απαλλοτριωμένο ακίνητο στο ποσό των 3 ευρώ ανά τ.μ.

και συνολικά στο ποσό των 18.000 ευρώ. Επ' αυτών (αιτήσεως και ανταιτήσεως), που συνεκδικάστηκαν, εκδόθηκε η υπ' αριθμ. 90/2012 απόφαση του παραπάνω Δικαστηρίου, με την οποία απερρίφθη η ανταίτηση, έγινε εν μέρει δεκτή η αίτηση και καθορίστηκε η οριστική τιμή μονάδος αποζημιώσεως στο ποσό των 60 ευρώ ανά τ.μ. Κατά της αποφάσεως αυτής ασκήθηκε από τα καθ' ων η αίτηση και ήδη καλούντα, η από 09-05-2013 αίτηση αναιρέσεως, επί της οποίας εκδόθηκε η υπ' αριθμ. 418/2014 απόφαση του Αρείου Πάγου, με την οποία αναιρέθηκε η προσβαλλομένη απόφαση στο σύνολό της, για το λόγο ότι έλαβε υπόψη ένα στοιχείο, προσδιοριστικό της τιμής του απαλλοτριωθέντος, που δεν ήταν νόμιμο, ήτοι την υποτιθέμενη δυνατότητα να διαιρεθεί αυτό σε τρία άρτια και οικοδομήσιμα τμήματα, το οποίο, αν συνέτρεχε, θα προσέδιδε μεγαλύτερη αξία στο απαλλοτριωθέν, δηλαδή για τον προβλεπόμενο από τον αριθμό 1 του άρθρου 559 του ΚΠολΔ λόγο (ευθεία παραβίαση των διατάξεων των άρθρων 13 παρ. 1 του ν. 2882/2001 και 1 παρ. 2 του π.δ/τος 31/1985) και παραπέμφθηκε η υπόθεση προς περαιτέρω εκδίκαση στο ίδιο δικαστήριο, που την εξέδωσε, συγκροτούμενο από άλλους δικαστές.

Ακολούθως, η υπόθεση συζητήθηκε στο παραπάνω Δικαστήριο και εκδόθηκε η υπ' αριθμ. 138/2015 απόφασή του, με την οποία, αφού κρίθηκε ότι απαράδεκτα τα καθ' ων η αίτηση και ήδη καλούντα φέρουν προς συζήτηση την προαναφερόμενη από 29-03-2012 ανταίτησή τους, έγινε μερικά δεκτή η αίτηση και καθορίστηκε η οριστική τιμή μονάδας αποζημιώσεως του απαλλοτριωθέντος ακινήτου στο ποσό των 30 ευρώ ανά τ.μ. .

Κατά της τελευταίας αυτής αποφάσεως τα καθ' ων η αίτηση και ήδη καλούντα άσκησαν την από 22-02-2016 αίτηση αναιρέσεως και επ' αυτής εκδόθηκε η υπ' αριθμ. 1053/2017 απόφαση του Αρείου Πάγου, με την οποία αναιρέθηκε η προσβαλλομένη απόφαση στο σύνολό της, για τον προβλεπόμενο από τον αριθμό 19 του άρθρου 559 του ΚΠολΔ λόγο (ανεπαρκείς αιτιολογίες) και, όπως προαναφέρθηκε, κρατήθηκε η υπόθεση από τον Άρειο Πάγο για να δικαστεί κατ' ουσίαν, σε ιδιαίτερη συζήτηση, ενώπιον του αναιρετικού τμήματος, εφόσον πρόκειται περί δεύτερης αναιρέσεως, ήδη δε με την αναφερόμενη στην αρχή της παρούσας αποφάσεως από 09-09-2019 κλήση των καθ' ων η αίτηση και ήδη καλούντων νόμιμα φέρεται προς συζήτηση η από 10-02-2012 αίτηση των αιτούντων και ήδη καθ' ων η κλήση.

Συνεπώς και εφόσον, μετά την αναίρεση οι διάδικοι επανέρχονται δικονομικώς στην κατάσταση που υπήρχε πριν από τη συζήτηση μετά την οποία εκδόθηκε η αναιρεθείσα απόφαση (άρθρο 579 παρ. 1 του ΚΠολΔ), η δε υπόθεση στο Δικαστήριο της παραπομπής συζητείται εντός των ορίων που διαγράφονται με την αναιρετική απόφαση (άρθρο 581 παρ. 2 του ΚΠολΔ), πρέπει η από 10-02-2012 αίτηση των αιτούντων και ήδη καθ' ων η κλήση να ερευνηθεί περαιτέρω κατ' ουσίαν εντός των ορίων αυτών, δεδομένου ότι με την μη αναιρεθείσα κατά τούτο 138/2015 απόφαση του Τριμελούς Εφετείου Δωδεκανήσου, κρίθηκε ότι είναι νόμιμη και ότι τηρήθηκε η κατά τη διάταξη του άρθρου 17 του Κ.Α.Α.Α. προβλεπόμενη διαδικασία.

Κατά τη σημερινή συζήτηση της αιτήσεως αυτής (16-10-2020) τα καθ' ων η αίτηση και ήδη καλούντα άσκησαν την από 06-10-2020 ανταίτηση, με τις προτάσεις που παραδεκτά κατέθεσαν στις 08-10-2020 (βλ. την από 08-10-2020 σχετική επισημείωση του γραμματέα της έδρας επί του δικογράφου των προτάσεων), με την οποία ζήτησαν τον καθορισμό της οριστικής τιμής μονάδας αποζημιώσεως για το απαλλοτριούμενο ακίνητο στο ποσό των 3 ευρώ ανά τ.μ. και συνολικά για το όλο ακίνητο στο ποσό των 18.000 ευρώ. Η ανταίτηση ασκήθηκε παραδεκτά και εμπρόθεσμα, εντός της οριζόμενης από τη διάταξη του άρθρου 20 παρ. 5 του Κ.Α.Α.Α. προθεσμίας των πέντε (5) ημερών από τη σημερινή συζήτηση της ένδικης αιτήσεως και πρέπει, συνεκδικαζόμενη με την αίτηση (άρθρο 246 του ΚΠολΔ), να ερευνηθεί περαιτέρω κατ' ουσίαν. Από την εκτίμηση όλων ανεξαιρέτως των εγγράφων, που οι διάδικοι επικαλούνται και προσκομίζουν νομίμως είτε ως αυτοτελή αποδεικτικά μέσα, είτε για να χρησιμεύσουν για τη συναγωγή δικαστικών τεκμηρίων αποδείχθηκαν τα ακόλουθα πραγματικά περιστατικά:

Με την με αριθμό .../10-6-2011 απόφαση του Γενικού Γραμματέα της Περιφέρειας Ν. Αιγαίου, που δημοσιεύτηκε στο ΦΕΚ …/27-6-2011, Τεύχος Αναγκαστικών Απαλλοτριώσεων και Πολεοδομικών Θεμάτων, κηρύχθηκε αναγκαστικά απαλλοτριωτέο, υπέρ του ελληνικού δημοσίου και με δαπάνη του Ταμείου Εθνικής Άμυνας για την κάλυψη στρατιωτικών αναγκών, ολόκληρο το ακίνητο με ... γαιών ..., τόμος …, φύλλο …, φάκελος …, συνολικού εμβαδού 6.000 τ.μ., που βρίσκεται στην περιοχή ..., της κτηματικής περιφέρειας ..., νήσου Ρόδου, Νομού Δωδεκανήσου, όπως αυτό απεικονίζεται με κλίμακα 1:2000 στο από 1-9-2011 και με ΑΚ ... κτηματολογικό διάγραμμα, το οποίο έχει συντάξει ο Γ. Β. MY, τοπογράφος-μηχανικός και θεώρησε ο Διευθυντής ΤΕΘΑ Ταξίαρχος Ν. Α..

Το καθ' ου η αίτηση, ελληνικό δημόσιο, δεν προβάλλει δικαιώματα στο ακίνητο και η έκτασή του δεν υπάγεται στις διατάξεις της δασικής νομοθεσίας. Το ακίνητο φέρεται ιδιοκτησίας της Τ. Π. συζ. Μ., το γένος Ε. Χ. (βλ. .../2-11-1982 εγγραφή στα κτηματολογικά βιβλία κατά το .../2012 πιστοποιητικό ιδιοκτησίας του κτηματολογίου Ρόδου), που απεβίωσε στις 24-07-2011 και κατέλιπε μοναδικούς εξ αδιαθέτου κληρονόμους της τους αιτούντες, κατά ποσοστό 2/8 εξ αδιαιρέτου τον πρώτο και κατά ποσοστό 3/8 εξ αδιαιρέτου, καθεμία από τις δεύτερη και τρίτη εξ αυτών (βλ. …/2012 κληρονομητήριο του γραμματέα του Πρωτοδικείου Ρόδου).

Το ακίνητο, ήδη από το έτος 1989, είχε καταληφθεί από το πρώτο των καθ' ων - ελληνικό δημόσιο και το έτος 2008 επιτάχθηκε για την κάλυψη στρατιωτικών αναγκών. Από το αποδεικτικό υλικό που προαναφέρθηκε αποδείχθηκε στη συνέχεια ότι το απαλλοτριούμενο ακίνητο βρίσκεται εκτός σχεδίου περιοχής ..., αλλά εντός ζώνης οικισμού, διότι απέχει λιγότερο από 500 μέτρα από τον οικισμό, είναι πολύ κοντά στο αεροδρόμιο του νησιού και δίπλα στο μοναδικής τουριστικής σημασίας και διεθνώς αναγνωρίσιμο γήπεδο του γκολφ ....

Η θέση του είναι ιδιαίτερα προνομιακή, αφού βρίσκεται σε ύψωμα και ειδικότερα σε πλαγιά στο δυτικό άκρο του οικισμού ..., ο οποίος (οικισμός), σημειωτέον, διαθέτει μία από τις μεγαλύτερες συνεχόμενες ακτογραμμές του νησιού και συνορεύει με τους τουριστικούς προορισμούς ... και ..., κάνοντάς τον ιδανικό προορισμό για τουριστική εκμετάλλευση των εκτάσεών του.

Έχει πρόσβαση σε δημοτικό ασφαλτοστρωμένο δρόμο και στα δίκτυα υδρεύσεως και ηλεκτροδοτήσεως και απέχει 900 μέτρα περίπου από το κέντρο του οικισμού ... και 2,6 χλμ από τη θάλασσα. Λόγω της ως άνω θέσεως του έχει απεριόριστη θέα προς τον οικισμό και την παραλία ..., θέα, η οποία δεν μπορεί να περιοριστεί ακόμα και στην περίπτωση οικοδομήσεως των έμπροσθεν αυτού οικοπέδων.

Στην περιοχή γύρω από το απαλλοτριούμενο τα τελευταία χρόνια παρατηρείται μεγάλη οικιστική ανάπτυξη, λόγω της ελλείψεως διαθέσιμων εκτάσεων εντός του οικισμού. Είναι άρτιο και οικοδομήσιμο, κατά τις ισχύουσες πολεοδομικές διατάξεις, δεν είναι, όμως, δυνατό να κατατμηθεί σε μικρότερης εκτάσεως ακίνητα, που να είναι άρτια και οικοδομήσιμα.

Η αντικειμενική αξία του υπολογίζεται στο ποσό των 18.000 ευρώ, ήτοι 3 ευρώ ανά τ.μ., όπως τούτο προκύπτει από το, μετ' επικλήσεως προσκομιζόμενο από τα καθ' ων η αίτηση, με αριθμό πρωτ. .../22-9-2011 έγγραφο του Προϊσταμένου της Κτηματικής Υπηρεσίας Δωδεκανήσου, ποσό, στο οποίο τα τελευταία υποστηρίζουν ότι πρέπει να καθοριστεί η οριστική τιμή μονάδος αποζημιώσεως.

Οι αιτούντες προσκομίζουν με επίκληση:

1) την από 08-02-2010 εκτίμηση του Θ. Δ., ασφαλιστικού συμβούλου, που επισκέφθηκε το ακίνητο την 1 Απριλίου 2009 και υπολογίζει την εμπορική του αξία σε 75 ευρώ ανά τ.μ. και 450.000 ευρώ συνολικά, συνεκτιμώντας εσφαλμένα ότι τούτο είναι δυνατό να κατατμηθεί σε τρία ακίνητα, άρτια και οικοδομήσιμα, από 2.000 τμ, έκαστο.

2) την από 30-3-2012 όμοια του ίδιου εκτιμητή, που επισκέφθηκε το ακίνητο στις 29-3-2012 και λόγω της οικονομικής κρίσεως και της μειώσεως κατά 20% των τιμών των ακινήτων, εκτιμά την εμπορική αξία του ακινήτου σε 60 ευρώ ανά τ.μ. και 360.000 ευρώ συνολικά, υπολογίζοντας και πάλι εσφαλμένα ότι τούτο είναι δυνατό να διαιρεθεί σε τρία ακίνητα, άρτια και οικοδομήσιμα, από 2.000 τ.μ. έκαστο,

3) την από 29-03-2012 εκτίμηση ακινήτου του κτηματομεσίτη Γ. Β., που υπολογίζει την αξία του ακινήτου σε 58 ευρώ ανά τ.μ. και συνολικά σε 348.000 ευρώ, συνεκτιμώντας και αυτός εσφαλμένα ότι τούτο μπορεί να χωριστεί σε τρία ακίνητα, άρτια και οικοδομήσιμα, από 2.000 τ.μ. έκαστο,

4) απόκομμα της εφημερίδας "...", της 24-03-2012, όπου είναι καταχωρημένη αγγελία για πώληση ακινήτου, εμβαδού 1.270 τ.μ., με άδεια οικοδομής 120 τ.μ., στην ίδια περιοχή με το απαλλοτριούμενο ακίνητο, στην τιμή των 165.000 ευρώ, ήτοι 130 ευρώ/τ.μ.,

5) αγγελία της κτηματομεσιτικής εταιρείας "..." της 25-11-2011 για πώληση ακινήτου οικοπέδου στην περιοχή ..., σε ύψωμα, πλησίον του γηπέδου, εκτάσεως 2.072 τ.μ., στην τιμή των 165.000 ευρώ, ήτοι 80 ευρώ/τ.μ.,

6) αγγελία της κτηματομεσιτικής εταιρείας "...", της 25-11-2011, για πώληση ακινήτου στο λόφο ..., λίγα λεπτά μακριά από το χωριό, τη θάλασσα και το γκόλφ, με απεριόριστη θέα στη θάλασσα, εμβαδού 1.270 τ.μ., στην τιμή των 165.000 ευρώ, ήτοι 130 ευρώ/τ.μ.,

7) αγγελίες στην ιστοσελίδα "....gr", για πώληση: α) με ημερομηνία 22-06-2011, ακινήτου στην οικιστική ζώνη, 500 μέτρα από τη θάλασσα και 250 μέτρα από το κέντρο του Δήμου ..., αμφιθεατρικό, με απεριόριστη θέα στη θάλασσα, εμβαδού 2.500 τ.μ., στην τιμή των 120.000 ευρώ, ήτοι 48 ευρώ ανά τ.μ. και β) με ημερομηνία 18-10-2011, ακινήτου, εμβαδού 2.030 τ.μ., στην οικιστική ζώνη, στην περιοχή ... - ..., με θέα στο Γκόλφ ..., στην τιμή των 120.000 ευρώ, ήτοι 59 ευρώ/τ.μ.,

8) αγγελίες στην ιστοσελίδα "....gr", με ημερομηνία 10-11-2014: α) για πώληση αγροτεμαχίου, εμβαδού 3.600 τ.μ., στην περιοχή ... Ρόδου, στην τιμή των 180.000 ευρώ, ήτοι ποσό 50 ευρώ/τ.μ., β) για πώληση οικοπέδου, αμφιθεατρικού, σε κατοικημένη περιοχή, 500 μέτρα από το κέντρο του Δήμου ... και 250 μέτρα από τον κεντρικό δρόμο Ρόδου - Λίνδου, εμβαδού 2.500 τ.μ., στην τιμή των 150.000 ευρώ, ήτοι 60 ευρώ/τ.μ. και γ) για πώληση οικοπέδου 100.000 τ.μ., το οποίο είναι επίπεδο, αμφιθεατρικό, διαθέτει γεώτρηση και απεριόριστη θέα στη θάλασσα, στην τιμή των 12.000.000 ευρώ, ήτοι 120 ευρώ/τ.μ.,

9) αγγελία στην ιστοσελίδα "...", με ημερομηνία 07-05-2015, για πώληση οικοπέδου, εμβαδού 4.130 τ.μ., που βρίσκεται λίγα μόνο λεπτά από το κέντρο του χωριού, στην τιμή των 200.000 ευρώ, ήτοι 48 ευρώ/τ.μ.,

10) αγγελίες στην ιστοσελίδα "...", με ημερομηνία 07-05-2015: α) για πώληση οικοπέδου, εμβαδού 1.250 τ.μ., πάνω στο λόφο, με πρόσοψη σε δημοτική οδό και θέα στη θάλασσα, στην τιμή των 150.000 ευρώ, ήτοι 120 ευρώ/τ.μ. και β) για πώληση οικοπέδου, εμβαδού 6.360 τ.μ., 15 χιλιόμετρα από την πόλη της Ρόδου, 200 μέτρα από το γήπεδο του Γκόλφ, 15 χιλιόμετρα από το αεροδρόμιο και 500 μέτρα από την παραλία ..., στην τιμή των 450.000 ευρώ, ήτοι 70 ευρώ/τ.μ.,

11) αγγελίες, που εξήχθησαν από το διαδίκτυο και είναι καταχωρημένες στην ιστοσελίδα "....gr" για πωλήσεις ακινήτων με χαρακτηριστικά ίδια με του απαλλοτριουμένου, δηλαδή βρίσκονται στο Δήμο ..., κοντά στον οικισμό, με απεριόριστη θέα στη θάλασσα και με δυνατότητα οικοδομήσεως εντός αυτών και συγκεκριμένα: α) αγρού, εμβαδού 5.250 τ.μ., στην τιμή των 160.000 ευρώ, ήτοι ποσό 30 ευρώ/τ.μ., β) αγρού, εμβαδού 2.840 τ.μ., στην τιμή των 142.000 ευρώ, ήτοι ποσό 50 ευρώ/τ.μ., γ) αγρού, εμβαδού 5.250 τ.μ., στην τιμή των 160.000 ευρώ, ήτοι ποσό 30 ευρώ/τ.μ., δ) αγρού, εμβαδού 6.360 τ.μ., στην τιμή των 450.000 ευρώ, ήτοι ποσό 71 ευρώ/τ.μ., ε) αγρού, εμβαδού 4.840 τ.μ., στην τιμή των 150.000 ευρώ, ήτοι ποσό 31 ευρώ/τ.μ., στ) αγρού, εμβαδού 2.900 τ.μ., στην τιμή των 150.000 ευρώ, ήτοι ποσό 52 ευρώ/τ.μ., ζ) αγρού, εμβαδού 1.250 τ.μ., στην τιμή των 150.000 ευρώ, ήτοι 120 ευρώ/τ.μ. και η) αγρού, εμβαδού 2.230 τ.μ., στην τιμή των 85.000 ευρώ, ήτοι 38 ευρώ/τ.μ. και

12) την από 08-08-2020 έκθεση εκτιμήσεως της πιστοποιημένης εκτιμητικής εταιρίας "... ΚΑΙ ΣΙΑ Ε.Ε. - ... STRATEGIC PARTNERS", που συμπεριλαμβάνεται στον κατάλογο των πιστοποιημένων εκτιμητών του Υπουργείου Οικονομικών, η οποία, με αναφορά σε διεθνώς αναγνωρισμένες μεθόδους πιστοποιήσεως, καταλήγει στο συμπέρασμα ότι η πραγματική και αγοραία αξία του απαλλοτριούμενου ακινήτου ανέρχεται στο ποσό των 189.700 ευρώ, ήτοι 31,61 ευρώ/τ.μ.

Εν όψει των ανωτέρω αποδειχθέντων πραγματικών περιστατικών και του γεγονότος ότι οι διάδικοι δεν προσκόμισαν συμβόλαια μεταβιβάσεως ακινήτων, οι δε τιμές που ζητούνται στις παραπάνω αναφερόμενες αγγελίες πωλήσεως ακινήτων αποτελούν απλώς τιμές διαθέσεως που ενδέχεται, κατόπιν διαπραγματεύσεων, να απέχουν από την τελική τιμή κατά ποσοστό 15% έως 25% περίπου, προσέτι δε ότι λόγω της οικονομικής κρίσεως στη χώρα μας οι τιμές των ακινήτων έχουν υποστεί μειώσεις, που, όμως εμφανίζονται να είναι μικρότερες στις τουριστικές περιοχές, όπως η Ρόδος, το Δικαστήριο κρίνει ότι η αγοραία αξία του απαλλοτριούμενου ακινήτου, κατά τον κρίσιμο χρόνο της συζητήσεως της αιτήσεως, ενώπιον του Δικαστηρίου τούτου (16-10-2010), με βάση τις υπάρχουσες οικονομικές και νομισματικές συνθήκες, χωρίς όμως να υπολογίζεται η τυχόν ανατίμηση ή υποτίμησή του, λόγω της εξαγγελίας της απαλλοτριώσεως και μόνο εξ αιτίας αυτής και, συνεπώς, η πλήρης οφειλόμενη για την ίδια έκταση αποζημίωση, δηλαδή, εκείνη με την οποία οι αιτούντες μπορούν να αντικαταστήσουν το απαλλοτριούμενο με άλλο ισάξιο ακίνητο, ανέρχεται στο ποσό των 30 ευρώ/τ.μ.

Και είναι μεν γεγονός ότι η αξία αυτή αποκλίνει από την αντικειμενική αξία αυτού, η οποία, όπως έχει προεκτεθεί, ανέρχεται στο ποσό των 3 ευρώ/τ.μ., τούτο, όμως, δικαιολογείται από τα πλεονεκτήματα και ιδιαίτερα χαρακτηριστικά του απαλλοτριούμενου ακινήτου, τα οποία ελήφθησαν υπόψη για τον καθορισμό της αγοραίας αξίας αυτού στο ανωτέρω ποσό.

Συγκεκριμένα ελήφθησαν υπόψη οι κατωτέρω παράγοντες, οι οποίοι επιδρούν αυξητικά στην αντικειμενική αξία του εν λόγω ακινήτου: 1) η ιδιαίτερη αξία που προσδίδει στο ακίνητο αυτό η προνομιακή θέση του, πάνω σε ύψωμα, όπως αυτή ανωτέρω περιγράφεται, αλλά και η έκτασή του, 2) το ότι έχει πρόσβαση σε δημοτικό ασφαλτοστρωμένο δρόμο και στα δίκτυα υδρεύσεως και ηλεκτροδοτήσεως. 3) το ότι είναι πολύ κοντά στο κέντρο του οικισμού ..., στην παραλία του οικισμού, στο αεροδρόμιο του νησιού και στο γήπεδο του γκόλφ ..., για το οποίο, κατά τα προεκτεθέντα, έχει εκδηλωθεί ενδιαφέρον από ιδιώτες επενδυτές για περαιτέρω τουριστική αξιοποίησή του και 4) το ότι στην περιοχή γύρω από το απαλλοτριούμενο τα τελευταία χρόνια παρατηρείται μεγάλη οικιστική ανάπτυξη.

Συνεπώς, η αίτηση πρέπει να γίνει δεκτή εν μέρει ως και κατ' ουσίαν βάσιμη, να απορριφθεί η ανταίτηση ως αβάσιμη κατ' ουσίαν και να καθοριστεί η οριστική τιμή μονάδας αποζημιώσεως του απαλλοτριουμένου ακινήτου στο ποσό των 30 ευρώ/τ.μ. Κατά την διάταξη του άρθρου 18 παρ. 4 του Ν. 2882/2001 (ΚΑΑΑ), η δικαστική δαπάνη, μαζί με τη νόμιμη, κατά την έννοια της παρ. 1 του άρθρου 92 του Κώδικα Δικηγόρων, όπως αντικαταστάθηκε με την παρ. 6 του άρθρου 5 του ν. 3919/2011 (Α' 32), αμοιβή των πληρεξουσίων δικηγόρων, βαρύνει τον υπόχρεο προς αποζημίωση, επιδικάζεται από το Δικαστήριο με την ίδια απόφαση, εφόσον δεν ορίζεται διαφορετικά από το νόμο αυτόν και παρακατατίθεται στο Ταμείο Παρακαταθηκών και Δανείων (Τ.Π.Δ.) υπέρ του οικείου Δικηγορικού Συλλόγου.

Η εκκαθάριση της δικαστικής δαπάνης γίνεται σύμφωνα με τις οικείες διατάξεις που ισχύουν κάθε φορά. Όταν υπόχρεος προς αποζημίωση είναι φορέας που υπάγεται στη Γενική Κυβέρνηση, κατά την έννοια του άρθρου 1Β του ν. 2362/1995, όπως είναι το Ελληνικό Δημόσιο, η επιδικαζόμενη από τα Δικαστήρια αμοιβή του πληρεξουσίου δικηγόρου των δικαιούχων αποζημιώσεως στις περιπτώσεις που υπολογίζεται με βάση την αξία του αντικειμένου της δίκης, καθορίζεται υποχρεωτικά έως το ήμισυ των νόμιμων αμοιβών του Κώδικα Δικηγόρων, σύμφωνα με το άρθρο 130 παρ. 2 του ν. 4070/2012, που τροποποίησε την σχετική διάταξη του άρθρου 18 παρ. 4 του ν. 2882/2001 και η οποία εφαρμόζεται, σύμφωνα με το άρθρο 146 παρ. 9 περ.

δ' των μεταβατικών διατάξεων του ίδιου νόμου και στις εκκρεμείς απαλλοτριώσεις, κατά την έναρξη της ισχύος του, που συμπίπτει με την δημοσίευσή του στην Εφημερίδα της Κυβερνήσεως, την 10-04-2012 (ΦΕΚ Α' /10-4-2012), κατά το άρθρο 188 του ίδιου νόμου. Από τις διατάξεις αυτές, οι οποίες, εναρμονιζόμενες προς τις διατάξεις των παραγράφων 2 και 4 εδάφιο τελευταίο του άρθρου 17 του Συντάγματος, αποσκοπούν στην μη φαλκίδευση της οφειλόμενης στον καθ' ου η απαλλοτρίωση πλήρους αποζημιώσεως μέσω επιβαρύνσεων του τελευταίου, έστω και με μέρος των εξόδων της δίκης για τον καθορισμό της, συνάγεται ότι στην δίκη αυτή (καθορισμού αποζημιώσεως αναγκαστικά απαλλοτριωμένων ακινήτων), κατά παρέκκλιση από τους γενικούς κανόνες των άρθρων 173 επ.

του Κώδικα Πολιτικής Δικονομίας, αφενός μεν η δικαστική δαπάνη επιβάλλεται πάντοτε σε βάρος του υπόχρεου σε αποζημίωση και αφετέρου αποκλείεται ο ολικός ή μερικός συμψηφισμός των δικαστικών εξόδων, καθώς και η κατανομή του οικείου ποσού ανάλογα με την έκταση της νίκης ή της ήττας καθενός από τους διαδίκους.

Ο προβλεπόμενος από τις εν λόγω διατάξεις υποχρεωτικός καθορισμός της επιδικαζόμενης από το δικαστήριο αμοιβής του πληρεξούσιου δικηγόρου του δικαιούχου της αποζημιώσεως μέχρι το ήμισυ των νόμιμων αμοιβών του Κώδικα Δικηγόρων, όταν αυτή υπολογίζεται με βάση την αξία του αντικειμένου της δίκης και όταν υπόχρεος προς αποζημίωση είναι φορέας που υπάγεται στη Γενική Κυβέρνηση κατά την έννοια του άρθρου 1Β του Ν. 2362/1995, όπως είναι το Ελληνικό Δημόσιο, δεν αντίκειται στις διατάξεις των άρθρων 17 παρ.2 εδάφ.

α' του Συντάγματος, 6 παρ. 1 και 20 παρ. 1 της Ε.Σ.Δ.Α. και 1 του Πρώτου Πρόσθετου Πρωτοκόλλου της Σύμβασης της Ρώμης, διότι, αφενός μεν δεν μειώνεται η αποζημίωση, αφού ο δικαιούχος αυτής υποχρεούται να καταβάλει στον δικηγόρο του μόνο την μειωμένη αμοιβή που προβλέπεται από το νόμο, η οποία επιδικάζεται σ' αυτόν και την εισπράττει από τον αντίδικο του και υπόχρεο προς αποζημίωση, αφετέρου δε η μείωση της αμοιβής του δικηγόρου του δικαιούχου της αποζημιώσεως δεν παραβιάζει τις αρχές της δίκαιης δίκης, αφού δεν αναιρεί και δεν περιορίζει το δικαίωμα παροχής έννομης προστασίας και δεν αποτελεί ανεπίτρεπτο περιορισμό της επαγγελματικής ελευθερίας των δικηγόρων, αν ληφθεί μάλιστα υπόψη και ο δικαιολογητικός λόγος για τον οποίο υπαγορεύτηκε ο περιορισμός αυτός (απλότητα στη διαχείριση των υποθέσεων) που εξυπηρετεί και το δημόσιο συμφέρον (ΑΠ 440/2017, ΑΠ 1175/2015).

Περαιτέρω, σε περίπτωση αιτήσεως απευθείας στο Εφετείο για τον καθορισμό της οριστικής τιμής μονάδας αποζημιώσεως, η δικαστική δαπάνη περιλαμβάνει: 1) την αμοιβή του δικηγόρου του δικαιούχου για την παράστασή του, ενώπιον του Εφετείου και 2) την αμοιβή του δικηγόρου του δικαιούχου της αποζημιώσεως σε ποσοστό επί της καθοριζόμενης οριστικής αποζημιώσεως και συγκεκριμένα:

α) σε ποσοστό 2% της αποζημιώσεως για τη σύνταξη της αιτήσεως, β) σε ποσοστό 1% για τη σύνταξη προτάσεων επί της αιτήσεως (ΟλΑΠ 14/2011, ΑΠ 844/2015, ΑΠ 2227/2013, ΑΠ 1747/2011, ΑΠ 526/2009). Ο προσδιορισμός της αμοιβής των πληρεξουσίων δικηγόρων στο ήμισυ των νομίμων αμοιβών του Κώδικα Δικηγόρων σε περίπτωση κατά την οποία υπόχρεος προς αποζημίωση είναι φορέας που υπάγεται στην Γενική Κυβέρνηση- όπως είναι, εν προκειμένω, το πρώτο των καθ' ων η αίτηση, Ελληνικό Δημόσιο - κατά την έννοια του άρθρου 1 Β του ν. 2362/1995 (άρθρο 18 παρ. 4 εδ. 3 του ν. 2882/2001, όπως ισχύει μετά την αντικατάστασή του με το άρθρο 130 παρ. 2 του ν. 4070/2012) εφαρμόζεται σε υποθέσεις που συζητήθηκαν στο δικαστήριο της ουσίας μετά την έναρξη ισχύος της τελευταίας αυτής διατάξεως (ΑΠ 844/2015, ΑΠ 926/2015, ΑΠ 1021/2015, ΑΠ 2227/2013), δηλονότι μετά την, κατά τα προεκτεθέντα, 10-04-2012 και, συνεπώς, η επιδικαζόμενη αμοιβή του πληρεξουσίου δικηγόρου των δικαιούχων αποζημιώσεως, υπολογιζόμενη με βάση την αξία του αντικειμένου της δίκης, καθορίζεται:

α) σε ποσοστό 1% της αποζημιώσεως, για την σύνταξη αιτήσεως και β) σε ποσοστό 0,50% για την σύνταξη προτάσεων επί της αιτήσεως. Στην προκειμένη περίπτωση, τα δικαστικά έξοδα των δικαιούχων της αποζημιώσεως - αιτούντων πρέπει να επιβληθούν σε βάρος των καθ' ων η αίτηση, ως υποχρέων για την καταβολή της επίδικης αποζημιώσεως, περιλαμβάνουν δε την παράσταση του πληρεξουσίου δικηγόρου των παρασταθέντων πρώτου και δεύτερης των αιτούντων ενώπιον του Δικαστηρίου τούτου και την αμοιβή του για τη σύνταξη της με αυτοτελές δικόγραφο αιτήσεως και των προτάσεών τους και ανέρχονται σε ποσοστό (2%+1%):2=1,5% επί της καθοριζόμενης αποζημιώσεως, κατά παραδοχή του συναφούς νομίμου αιτήματος των δικαιούχων της αποζημιώσεως - αιτούντων (άρθρο 191 παρ. 2 του ΚΠολΔ.).

ΓΙΑ ΤΟΥΣ ΛΟΓΟΥΣ ΑΥΤΟΥΣ

Συνεκδικάζει ερήμην της τρίτης των αιτούντων και κατ' αντιμωλίαν των λοιπών διαδίκων την αίτηση και την ανταίτηση.

Απορρίπτει την ανταίτηση.

Δέχεται εν μέρει την αίτηση.

Καθορίζει την οριστική τιμή μονάδας αποζημιώσεως για το ακίνητο με ... γαιών ..., τόμος …, φύλλο …, φάκελος …, συνολικού εμβαδού 6.000 τμ, που κείται την περιοχή ... νήσου Ρόδου, Νομού Δωδεκανήσου, το οποίο απαλλοτριώθηκε αναγκαστικά με την .../10-6-2011 απόφαση του Γενικού Γραμματέα της Περιφέρειας Ν. Αιγαίου που δημοσιεύτηκε στο ΦΕΚ 173/27-6-2011, Τεύχος Αναγκαστικών Απαλλοτριώσεων και Πολεοδομικών Θεμάτων, όπως απεικονίζεται στο με κλίμακα 1:2000 στο από 01-09-2011 και με ΑΚ ... κτηματολογικό διάγραμμα, το οποίο συνέταξε ο Κ. Α. Λ/γος, Αγρονόμος - Τοπογράφος και Μηχανικός και θεώρησε ο Δ/ντης ΤΕΘΑ Ταξίαρχος Ν. Α., στο ποσό των τριάντα (30) ευρώ ανά τμ.

Καταδικάζει τα καθ' ων η αίτηση στην πληρωμή της δικαστικής δαπάνης των αιτούντων - δικαιούχων της αποζημιώσεως, που καθορίζει α) στο ποσό των τριακοσίων (300) ευρώ για την παράσταση του πληρεξουσίου δικηγόρου τους ενώπιον του παρόντος δικαστηρίου και β) σε ποσοστό 1,5% (ένα και ήμισυ τοις εκατό) επί της ως άνω καθορισθείσας αποζημιώσεως ως αμοιβή του ιδίου πληρεξουσίου δικηγόρου τους για τη σύνταξη της αιτήσεως και των προτάσεων.

ΚΡΙΘΗΚΕ, αποφασίσθηκε στην Αθήνα, στις 18 Δεκεμβρίου 2020.

ΔΗΜΟΣΙΕΥΘΗΚΕ σε δημόσια συνεδρίαση στο ακροατήριό του, στην Αθήνα, στις 29 Ιανουαρίου 2021.

Η ΑΝΤΙΠΡΟΕΔΡΟΣ Ο ΓΡΑΜΜΑΤΕΑΣ