Supreme Court dismisses appeal against school building compensation award, upholding lower court's legal reasoning and costs order.

Απόφαση 844 / 2015 (Δ, ΠΟΛΙΤΙΚΕΣ)Αριθμός 844/2015

ΤΟ ΔΙΚΑΣΤΗΡΙΟ ΤΟΥ ΑΡΕΙΟΥ ΠΑΓΟΥ

Δ’ Πολιτικό Τμήμα

Συγκροτήθηκε από τους Δικαστές: Βασιλική Θάνου - Χριστοφίλου, Αντιπρόεδρο του Αρείου Πάγου, Δημητρούλα Υφαντή, Γεώργιο Σακκά, Παναγιώτη Χατζηπαναγιώτη και Χαράλαμπο Καλαματιανό, Αρεοπαγίτες.

Συνήλθε σε δημόσια συνεδρίαση στο Κατάστημά του, στις 10 Οκτωβρίου 2014, με την παρουσία και του γραμματέα Αθανασίου Λιάπη, για να δικάσει μεταξύ:

Της αναιρεσείουσας: Ανώνυμης εταιρίας με την επωνυμία "ΚΤΙΡΙΑΚΕΣ ΥΠΟΔΟΜΕΣ ΑΝΩΝΥΜΗ ΕΤΑΙΡΙΑ" και το διακριτικό τίτλο "ΚΤΙΡΙΑΚΕΣ ΥΠΟΔΟΜΕΣ ΑΕ", που εδρεύει στην Αθήνα και εκπροσωπείται νόμιμα, ως καθολικής διαδόχου της εταιρίας με την επωνυμία "ΟΡΓΑΝΙΣΜΟΣ ΣΧΟΛΙΚΩΝ ΚΤΙΡΙΩΝ ΑΝΩΝΥΜΗ ΕΤΑΙΡΕΙΑ (ΟΣΚ ΑΕ)", η οποία εκπροσωπήθηκε από τις πληρεξούσιες δικηγόρους της Βασιλική Παπαβαΐτση και Μαρία Ντότσικα με δήλωση του άρθρου 242 παρ. 2 ΚΠολΔ.

Των αναιρεσιβλήτων: 1) Σ. Ο. συζ. Χ., το γένος Π. Π., 2) Σ. χας Δ. Κ., το γένος Π. Π., κατοίκων ..., 3) Σ. Α. του Ι., 4) Σ. Α. του Ι., κατοίκων ..., 5) Α. Μ. του Κ., συζ. Δ. Κ., 6) Κ. Μ. του Κ., συζ. Σ. Κ., κατοίκων ... και 7) ΝΠΔΔ (ΟΤΑ) με την επωνυμία "ΔΗΜΟΣ ΔΙΟΝΥΣΟΥ" (πρώην Δ. Δροσιάς), που εδρεύει στον ... και εκπροσωπείται νόμιμα, εκ των οποίων ο 4ος παραστάθηκε με τον πληρεξούσιο δικηγόρο του Γεράσιμο Σπυρόπουλο, που δεν κατέθεσε προτάσεις, το 7ο εκπροσωπήθηκε από τον πληρεξούσιο δικηγόρο του Ιωάννη Βασιλείου με δήλωση του άρθρου 242 παρ. 2 ΚΠολΔ, ενώ οι 1η, 2η, 3ος, 5η και 6η δεν παραστάθηκαν, ούτε εκπροσωπήθηκαν στο ακροατήριο.

Η ένδικη διαφορά άρχισε με την από 12-10-2010 αίτηση καθορισμού προσωρινής τιμής μονάδος αποζημίωσης της εταιρείας με την επωνυμία "ΟΡΓΑΝΙΣΜΟΣ ΣΧΟΛΙΚΩΝ ΚΤΙΡΙΩΝ ΑΕ" (ΟΣΚ ΑΕ), που κατατέθηκε στο Μονομελές Πρωτοδικείο Αθηνών και συνεκδικάστηκε με τις από 6-5-2011 και 9-5-2011 ανταιτήσεις των ήδη 1ης, 2ης, 3ου, 4ου, 5ης και 6ης των αναιρεσιβλήτων και επί των οποίων εκδόθηκε η 674/2012 οριστική απόφαση του ίδιου Δικαστηρίου. Ακολούθως κατατέθηκαν στο Εφετείο Αθηνών οι από 1-3-2013 και 26-3-2013 αιτήσεις καθορισμού οριστικής τιμής μονάδος αποζημίωσης των ήδη διαδίκων, οι οποίες συνεκδικάστηκαν με την ανταίτηση (διά των προτάσεών της) της "ΟΣΚ ΑΕ" και εκδόθηκε η 42/2014 απόφαση του Εφετείου Αθηνών, την αναίρεση της οποίας ζητεί η αναιρεσείουσα με την από 6-3-2014 αίτησή της.

Κατά τη συζήτηση της υπόθεσης αυτής, που εκφωνήθηκε από το πινάκιο, οι διάδικοι παραστάθηκαν όπως σημειώνεται πιο πάνω. Ο Εισηγητής Αρεοπαγίτης Χαράλαμπος Καλαματιανός διάβασε την από 19-9-2014 έκθεσή του, με την οποία εισηγήθηκε την απόρριψη των λόγων της αίτησης για αναίρεση της υπ’ αριθμ. 42/2014 απόφασης του Εφετείου Αθηνών. Ο πληρεξούσιος του 4ου των αναιρεσιβλήτων ζήτησε την απόρριψη της αίτησης και την καταδίκη του αντιδίκου μέρους στη δικαστική δαπάνη.

ΣΚΕΦΘΗΚΕ ΣΥΜΦΩΝΑ ΜΕ ΤΟ ΝΟΜΟ

Κατά το άρθρο 576 παρ. 2 ΚΠολΔ, αν ο αντίδικος εκείνου που επέσπευσε τη συζήτηση δεν εμφανιστεί ή εμφανιστεί αλλά δεν λάβει μέρος σ’ αυτή με τον τρόπο που ορίζει ο νόμος, ο Άρειος Πάγος εξετάζει αυτεπαγγέλτως αν κλητεύθηκε νόμιμα και εμπρόθεσμα και σε καταφατική περίπτωση προχωρεί στη συζήτηση παρά την απουσία εκείνου που έχει κλητευθεί. Στην προκειμένη περίπτωση, όπως προκύπτει από τις υπ’ αριθ. ...24-4-2014, ...24-4-2014, ...25-4-2014, ...25-4-2014 και ... 25-4-2014 εκθέσεις επίδοσης του δικαστικού επιμελητή στο Πρωτοδικείο Αθηνών Κ. Π., που προσκομίζει και επικαλείται η αναιρεσείουσα, ακριβές αντίγραφο της υπό κρίση αίτησης αναίρεσης με την κάτω από αυτήν πράξη κατάθεσης και ορισμού δικασίμου και κλήση για συζήτηση κατά την αναφερόμενη στην αρχή της παρούσας δικάσιμο νόμιμα και εμπρόθεσμα επιδόθηκε, στους πρώτη, δεύτερη, τρίτο, πέμπτη και έκτη των αναιρεσιβλήτων με την επιμέλεια της έχουσας προς τούτο πληρεξουσιότητα δικηγόρου της αναιρεσείουσας Β. Π. Οι ως άνω αναιρεσίβλητοι, όμως, δεν εμφανίσθηκαν κατά την εκφώνηση της προκειμένης υπόθεσης από τη σειρά του οικείου πινακίου στην ως άνω δικάσιμο. Επομένως πρέπει, σύμφωνα με την ανωτέρω διάταξη του άρθρου 576 παρ. 2 ΚΠολΔ, να προχωρήσει η συζήτηση παρά την απουσία αυτών.

Από τη διάταξη του άρθρου 559 αριθ. 1 ΚΠολΔ προκύπτει, ότι ο λόγος αναίρεσης για ευθεία παράβαση ουσιαστικού κανόνα δικαίου ιδρύεται, αν αυτός δεν εφαρμοστεί, ενώ συνέτρεχαν οι προϋποθέσεις της εφαρμογής του, ή αν εφαρμοστεί, ενώ δεν έπρεπε, καθώς και αν εφαρμοστεί εσφαλμένα, αντίστοιχα δε, όταν στην ελάσσονα πρόταση του νομικού συλλογισμού δεν εκτίθενται καθόλου τα πραγματικά περιστατικά ή όταν τα εκτιθέμενα δεν καλύπτουν όλα τα στοιχεία που απαιτούνται με βάση το πραγματικό κανόνα δικαίου για την επέλευση της έννομης συνέπειας, που απαγγέλθηκε ή την άρνησή της.

Στην περίπτωση, που το δικαστήριο έκρινε κατ’ ουσίαν την υπόθεση, η παραβίαση κανόνα ουσιαστικού δικαίου κρίνεται ενόψει των πραγματικών περιστατικών, που ανελέγκτως δέχτηκε ότι αποδείχθηκαν το δικαστήριο της ουσίας και της υπαγωγής αυτών στο νόμο, και ιδρύεται ο λόγος αυτός αναίρεσης, αν οι πραγματικές παραδοχές της απόφασης καθιστούν φανερή την παραβίαση (Ολ.ΑΠ 9/2013).

Εξ άλλου, κατά το άρθρο 559 αρ. 19 Κ.Πολ.Δ. αναίρεση χωρεί αν η απόφαση του δικαστηρίου της ουσίας δεν έχει νόμιμη βάση και ιδίως αν δεν έχει καθόλου αιτιολογίες ή έχει αιτιολογίες αντιφατικές ή ανεπαρκείς σε ζήτημα που ασκεί ουσιώδη επίδραση στην έκβαση της δίκης. Ανεπάρκεια αιτιολογιών, κατά την έννοια της διατάξεως αυτής, υπάρχει όταν δεν προκύπτουν από την απόφαση σαφώς και επαρκώς τα περιστατικά που είναι κατά νόμο αναγκαία για τη στοιχειοθέτηση στη συγκεκριμένη περίπτωση της διάταξης ουσιαστικού δικαίου που εφαρμόσθηκε ή όταν η απόφαση έχει ελλείψεις, όσον αφορά το νομικό χαρακτηρισμό των κρίσιμων περιστατικών που έγιναν δεκτά.

Αντιφατικότητα δε αιτιολογιών υπάρχει όταν εξ αιτίας της δεν προκύπτει ποια πραγματικά περιστατικά δέχθηκε το δικαστήριο για να στηρίξει το διατακτικό, ώστε να μπορεί να ελεγχθεί αν σωστά εφάρμοσε το Νόμο. Η αντιφατικότητα ή ανεπάρκεια πρέπει να έχει σχέση με ουσιώδεις ισχυρισμούς και κεφάλαια παροχής έννομης προστασίας και επιθετικά ή αμυντικά μέσα και όχι με την επιχειρηματολογία των διαδίκων ή του δικαστηρίου, ούτε την εκτίμηση των αποδείξεων, εφόσον το πόρισμα από την εκτίμηση αυτή διατυπώνεται σαφώς (Ολ.ΑΠ 24/1992, Ολ.ΑΠ 1/1999, ΑΠ 9/2013).

Κατά το άρθρο 13 του ν. 2882/2001 "1. Η αποζημίωση πρέπει να είναι πλήρης και να ανταποκρίνεται στην αξία του απαλλοτριωμένου ακινήτου κατά το χρόνο της συζήτησης ενώπιον του δικαστηρίου για τον προσωρινό προσδιορισμό της αποζημίωσης ή, σε περίπτωση απευθείας αίτησης για οριστικό προσδιορισμό, κατά το χρόνο της συζήτησης για τον προσδιορισμό αυτόν.

Αν η συζήτηση για τον οριστικό προσδιορισμό της αποζημίωσης διεξαχθεί μετά την παρέλευση έτους από τη συζήτηση για τον προσωρινό προσδιορισμό, τότε για τον προσδιορισμό της αποζημίωσης λαμβάνεται υπόψη η αξία κατά το χρόνο συζήτησης για τον οριστικό προσδιορισμό. Ως κριτήριο για την εκτίμηση της αξίας του απαλλοτριωμένου ακινήτου λαμβάνονται υπόψη, ιδίως, η αξία που έχουν κατά τον κρίσιμο χρόνο παρακείμενα και ομοειδή ακίνητα, που προσδιορίζεται κυρίως από την αντικειμενική αξία, τα τιμήματα σε συμβόλαια μεταβίβασης κυριότητας ακινήτων, τα οποία συντάχθηκαν κατά το χρόνο της κήρυξης της απαλλοτρίωσης, καθώς και η πρόσοδος του απαλλοτριωμένου".

Κατά την έννοια της διάταξης αυτής τα διαγραφόμενα κριτήρια δεν είναι αποκλειστικά και για το δικαστήριο υποχρεωτικά, για τη διάγνωση της πραγματικής αξίας του απαλλοτριωμένου, κατά τον κρίσιμο χρόνο, έτσι, ώστε να θεωρείται ότι παραβιάζεται στην περίπτωση που το δικαστήριο δεν τα λάβει υπόψη του ή θα λάβει υπόψη άλλα τέτοια.

Το δικαστήριο μπορεί να στηρίζει την κρίση του, για την πραγματική αξία του απαλλοτριούμενου ακινήτου, ενόψει της χρησιμοποιούμενης στην παραπάνω διάταξη λέξης "ιδίως", σε κάθε πρόσφορο συγκριτικό στοιχείο, αφού το αξιολογήσει κατάλληλα. Η δε σχετική, για το πρόσφορο ή όχι του συγκριτικού στοιχείου, κρίση του ανάγεται στην εκτίμηση πραγμάτων και ως εκ τούτου δεν υπόκειται στον έλεγχο του Αρείου Πάγου, σύμφωνα με το άρθρο 561 παρ. 1 ΚΠολΔ (ΑΠ 1782/ 2008).

Επίσης, κατά το τελευταίο εδάφιο της παρ. 6 του άρθρου 15 του ν. 2882/2001, που προστέθηκε με την παρ. 8 του άρθρου 76 του ν. 4146/2013, "Το δικαστήριο υποχρεούται να αιτιολογεί ειδικά την τυχόν απόκλιση της προσδιοριζόμενης από το ίδιο αξίας του ακινήτου τόσο από την προκύπτουσα κατά το αντικειμενικό σύστημα αξία του όσο και από την προκύπτουσα από την έκθεση της εκτιμητικής επιτροπής της παραγράφου 1 του παρόντος ή του ανεξάρτητου εκτιμητή της παρούσας παραγράφου".

Περαιτέρω, από τις διατάξεις των παρ. 7 εδ. τελ. και. 10 εδ. α’ του άρθρου 19 του ν. 2882/2001, με την πρώτη από τις οποίες ορίζεται ότι το δικαστήριο υποχρεούται να ερευνά την αίτηση προσδιορισμού τιμής μονάδος αποζημίωσης κατ’ ουσίαν και επί απουσίας ενός των διαδίκων και με τη δεύτερη, ότι το δικαστήριο εκτιμά ελευθέρως τα αποδεικτικά μέσα που προσκομίστηκαν από τους διαδίκους, οφείλει δε να εκδώσει την οριστική του απόφαση εντός τριάντα ημερών, προκύπτει, ότι το Δικαστήριο προκειμένου να καθορίσει την πραγματική αξία του απολλοτριωθέντος ακινήτου κατά το άρθρο 13 παρ. 1 του ν. 2882/ 2001, η οποία ως τοιαύτη δεν αποτελεί πραγματικό γεγονός επιδεκτικό δικαστικής ομολογίας από τον υπόχρεο κατά το άρθρο 352 του ΚΠολΔ, δεν δεσμεύεται από τον χρηματικό προσδιορισμό της αξίας του απαλλοτριωμένου που γίνεται είτε με την αίτηση είτε με τις προτάσεις του υπόχρεου, αλλά τον καθορισμό της πραγματικής αξίας του ακινήτου θα επιχειρήσει κατά συνείδηση εκτιμώντας ελευθέρως τα προσκομισθέντα από τους διαδίκους αποδεικτικά μέσα.

Τούτο σημαίνει ότι το δικαστήριο μπορεί να καθορίσει την πραγματική αξία του απαλλοτριούμενου και σε ποσό μικρότερο από το οριζόμενο από τον υπόχρεο σε αποζημίωση. Αντίθετη άποψη που θα προσέδιδε δεσμευτικότητα σε μία τέτοια πρόταση του υπόχρεου στην περίπτωση που αυτή ήθελε θεωρηθεί ότι αποτελεί ομολογία με τη στενή τεχνική έννοια το όρου θα ήταν ασύμβατη με τις μνησθείσες ανωτέρω διατάξεις που παρέχουν στο δικαστήριο τη δυνατότητα της ελεύθερης αποδείξεως (πρβλ.

ΑΠ 1014/2004, υπό την ισχύ όμοιων διατάξεων του ν.δ. 797/1971). Τέλος, σύμφωνα με τη διάταξη του άρθρου 20 του Ν. 2882/2001 "Μέσα σε τριάντα ημέρες από την κοινοποίηση της απόφασης του μονομελούς εφετείου για τον προσωρινό προσδιορισμό της αποζημίωσης, κάθε ενδιαφερόμενος δικαιούται, και αν ακόμη δεν υπήρξε διάδικος στη δίκη για τον προσωρινό καθορισμό της αποζημίωσης, να ζητήσει τον οριστικό προσδιορισμό αυτής.

Εάν κάποιος από τους ενδιαφερομένους είναι κάτοικος αλλοδαπής ή άγνωστης διαμονής, η προθεσμία για την άσκηση της αίτησης οριστικού προσδιορισμού της αποζημίωσης είναι για όλους τους ενδιαφερομένους εξήντα ημέρες. Εάν η προαναφερόμενη απόφαση δεν επεδόθη, η προθεσμία για την άσκηση της αίτησης περί οριστικού προσδιορισμού της αποζημίωσης είναι σε κάθε περίπτωση έξι μήνες από τη δημοσίευση της απόφασης, με την επιφύλαξη εφαρμογής του δεύτερου εδαφίου της παραγράφου 4 του άρθρου 9".

Σύμφωνα, επίσης, με την διάταξη της παρ. 5 του άρθρου 20 του Ν. 2882/2001, "Εάν ασκηθεί παραδεκτώς αίτηση, εκείνος κατά του οποίου απευθύνεται δύναται να ασκήσει με τις προτάσεις, που κατατίθενται, με την ποινή του απαραδέκτου, πέντε τουλάχιστον ημέρες πριν από τη συζήτηση, αντίθετη αίτηση για τα ίδια ακίνητα για τα οποία ζητείται με την αίτηση ο οριστικός προσδιορισμός της αποζημίωσης".

Τέλος, σύμφωνα με την παρ. 4 του άρθρου 20 του Ν. 2882/2001, "Εάν η προθεσμία για την άσκηση της αίτησης παρήλθε άπρακτη, η αποζημίωση που προσδιορίστηκε προσωρινά καθίσταται οριστική για τον ενδιαφερόμενο που δεν άσκησε αίτηση. Η εμπρόθεσμη αίτηση για οριστικό προσδιορισμό της αποζημίωσης αφορά αποκλειστικά το συμφέρον του αιτούντος, προς αύξηση ή μείωση μόνον υπέρ αυτού της αποζημίωσης που προσδιορίστηκε προσωρινά".

Από τον συνδυασμό των παραπάνω διατάξεων προκύπτει: α) ότι εάν ο διάδικος υπέρ του οποίου έγινε η απαλλοτρίωση ζήτησε εμπρόθεσμα να καθορισθεί από το Εφετείο οριστική αποζημίωση μικρότερη εκείνης που καθορίστηκε προσωρινά, το Εφετείο, χωρίς αίτηση ή ανταίτηση, που ασκείται παραδεκτά με τις προτάσεις, δεν μπορεί να καθορίσει την οριστική αποζημίωση για τα ακίνητα, στα οποία αναφέρεται η αίτηση του ωφελούμενου από την απαλλοτρίωση, σε ποσό μεγαλύτερο εκείνου της αποζημιώσεως που καθορίστηκε προσωρινά και β) ότι, αν παρόλα αυτά, το Εφετείο, καθορίσει στις περιπτώσεις αυτές οριστική αποζημίωση σε ποσό μεγαλύτερο της προσωρινής αποζημιώσεως, συντρέχει περίπτωση επιδικάσεως μη αιτηθέντος και θεμελιώσεως λόγου αναιρέσεως κατά το άρθρο 559 αριθ. 9 περ.

α’ του Κ.Πολ.Δ. (ΑΠ 872/2012, ΑΠ 1591/2001).

Με την κρινόμενη 177/11-3-2014 αίτηση αναίρεσης προσβάλλεται η 42/2014 απόφαση του Εφετείου Αθηνών, που εκδόθηκε επί των συνεκδικασθεισών από 1-3-2013 και 26-3-2013 αιτήσεων, της πρώτης της ΟΣΚ Α.Ε., καθολική διάδοχος της οποίας δυνάμει του άρθρου 132 του ν. 4199/2013 είναι η αναιρεσείουσα, κατά των αναιρεσιβλήτων και της δεύτερης των έξι πρώτων των αναιρεσιβλήτων κατά της ΟΣΚ Α.Ε., με τις οποίες οι ως άνω αιτούντες ζήτησαν να καθορισθεί οριστική τιμή μονάδας για την εδαφική έκταση, που απαλλοτριώθηκε αναγκαστικά για την ανέγερση Λυκείου στη Δροσιά Αττικής, μικρότερη και μεγαλύτερη (αντίστοιχα) από την ήδη ορισθείσα προσωρινή.

Το Εφετείο με την προσβαλλόμενη απόφαση, αφού έκρινε νόμιμο και το αίτημα των αιτούντων της δεύτερης αίτησης - αναιρεσιβλήτων να επιδικαστεί ο αναλογών Φ.Π.Α. στη δικηγορική αμοιβή των πληρεξούσιων δικηγόρων τους, δέχθηκε, ως αποδειχθέντα, κατά την ανέλεγκτη αναιρετικά κρίση του, τα εξής πραγματικά περιστατικά: "Με την υπ’ αριθ. 1094257/6235/Δ0010/ 14.10.2008 κοινή απόφαση των Υπουργών Οικονομίας και Οικονομικών και Εθνικής Παιδείας και Θρησκευμάτων, που δημοσιεύθηκε νόμιμα στο ΦΕΚ 466/23.10.2008 (τεύχος αναγκαστικών απαλλοτριώσεων και πολεοδομικών θεμάτων) και μεταγράφηκε νόμιμα στα βιβλία μεταγραφών του Υποθηκοφυλακείου Ν.

Ερυθραίας στον τόμο… με αύξοντα αριθμό…, όπως τα κτηματολογικά αυτής στοιχεία διορθώθηκαν με την υπ’ αριθ. ΑΠ 1103944/4567/Δ0010/ 30.9.2010 απόφαση των Υπουργών Οικονομικών, Υποδομών, Μεταφορών και Δικτύων, απαλλοτριώθηκε αναγκαστικά, υπέρ και με δαπάνες της εταιρείας με την επωνυμία "ΟΡΓΑΝΙΣΜΟΣ ΣΧΟΛΙΚΩΝ ΚΤΙΡΙΩΝ - ΑΝΩΝΥΜΗ ΕΤΑΙΡΕΙΑ" ("ΟΣΚ Α.Ε."), για λόγους δημόσιας ωφέλειας, και ειδικότερα για την ανέγερση διδακτηρίου του Λυκείου Δροσιάς του Νομού Αττικής, οικοπεδική έκταση συνολικού εμβαδού 4.858,35 τ.μ., που βρίσκεται στο Δήμο Δροσιάς του Νομού Αττικής, μεταξύ των οδών ... - ...

και ... στο Ο.Τ. …, και εικονίζεται με κλίμακα 1:200 και με τα στοιχεία Α-Β-Γ-Δ-Ε-Ζ-Η-Θ-Ι-Κ-Λ-Α στο από Οκτωβρίου 2009 και με αριθμό σχεδίου ... κτηματολογικό διάγραμμα και αντίστοιχο πίνακα, που συντάχθηκαν από την τοπογράφο μηχανικό Λ. Θ. και θεώρησε η Προϊσταμένη της Διεύθυνσης Προγραμματισμού και Γηπέδων της ΟΣΚ ΑΕ Δ.

Κ. στις 21.10.2009. Η εταιρεία με την επωνυμία "ΟΡΓΑΝΙΣΜΟΣ ΣΧΟΛΙΚΩΝ ΚΤΙΡΙΩΝ - ΑΝΩΝΥΜΗ ΕΤΑΙΡΕΙΑ" (ΟΣΚ ΑΕ) είναι υπόχρεη να αποζημιώσει τους θιγόμενους από την απαλλοτρίωση αυτή ιδιοκτήτες, οι οποίοι αναγράφονται ως τέτοιοι στους κτηματολογικούς πίνακες και ειδικότερα: 1) την με αριθμό κτηματολογικού πίνακα …ιδιοκτησία, με στοιχεία Α-Λ-Κ-Δ-Γ-Α, συνολικού εμβαδού 2.277,23 τ.μ. (καθώς και τα επικείμενα που αναγράφονται στον πίνακα, τα οποία όμως δεν αποτελούν αντικείμενο της παρούσας δίκης), στην οποία φέρονται ως εικαζόμενες ιδιοκτήτριες αυτής, κάθε μία κατά ποσοστό 1/2 εξ αδιαιρέτου, η Σ.

Ο. και η Σ. Κ. (1η και 2η των καθ’ ων της υπό στοιχείο Α αίτησης), 2) την με αριθμό κτηματολογικού πίνακα … ιδιοκτησία, με στοιχεία Κ-Ι-Ζ-Ε-Δ-Κ, συνολικού εμβαδού 1.281,27 τ.μ. (καθώς και τα επικείμενα που αναγράφονται στον πίνακα, τα οποία όμως δεν αποτελούν αντικείμενο της παρούσας δίκης), στην οποία προβάλλουν εμπράγματα δικαιώματα ο Σ.

Α. και ο Σ. Α., έκαστος εξ αυτών κατά ποσοστό 1/2 εξ αδιαιρέτου (3ος και 4ος των καθ’ ων της υπό στοιχείο Α αίτησης), 3) την με αριθμό κτηματολογικού πίνακα … ιδιοκτησία, με στοιχεία Ι-Θ-Η-Ζ-Ι, συνολικού εμβαδού 1.280,05 τ.μ. (καθώς και τα επικείμενα που αναγράφονται στον πίνακα, τα οποία όμως δεν αποτελούν αντικείμενο της παρούσας δίκης), στην οποία φέρονται ως εικαζόμενες ιδιοκτήτριες, εκάστη εξ αυτών κατά ποσοστό 1/2 εξ αδιαιρέτου, η Α.

Κ. και η Κ. Μ. (5η και 6η των καθ’ ων της υπό στοιχείο Α αίτησης) και 4) την με αριθμό κτηματολογικού πίνακα … ιδιοκτησία, με στοιχεία Α-Β-Γ-Α, συνολικού εμβαδού 19,80 τ.μ., στην οποία φέρεται ως εικαζόμενος ιδιοκτήτης ο Δήμος Δροσιάς (ήδη Δήμος Διονύσου και 7ος των καθ’ ων της υπό στοιχείο Α αίτησης). Η απαλλοτριωμένη έκταση, συνολικού εμβαδού 4.858,35 τετραγωνικών μέτρων, βρίσκεται στην εντός σχεδίου περιοχή του Δήμου Διονύσου Αττικής, στη βορειοανατολική άκρη αυτού, στο Ο.Τ. ...

που περικλείεται από τις οδούς ..., ..., ... και ... και έχει πρόσωπο επί της οδού ... 33,76 μέτρα, βάθος ανατολικά 136,92 μέτρα και δυτικά 123,67 μέτρα. Βόρεια, η ως άνω έκταση γειτνιάζει με την κοινότητα της Σταματάς και ανατολικά με την κοινότητα της ... Η απαλλοτριωμένη έκταση, απέχει περίπου 85 μέτρα από τη ..., 250 μέτρα από τη ...

που συνδέει τη ... με το ... ,560 μέτρα από το εμπορικό κέντρο ... και 730 μέτρα από τη .... Η ευρύτερη περιοχή είναι αραιοκατοικημένη, πολεοδομικά διαμορφωμένη, με ασφαλτοστρωμένους δρόμους και δημοτικό φωτισμό, αμιγούς κατοικίας, και σε αυτήν οι πολυτελείς πολυκατοικίες αλλά και οι μεζονέτες - μονοκατοικίες με αποκλειστικής χρήσης κήπο, αποτελούν την κυρίαρχη χρήση.

Υπάρχουν και αδόμητες περιοχές καθώς και εκτάσεις όπου υπάρχουν ελάχιστες παλαιές κατοικίες κακής κατασκευής, μη συντηρημένες και χαμηλής αισθητικής. Εμπορικά καταστήματα δεν υπάρχουν πλησίον του απαλλοτριωμένου, το οποίο εξυπηρετείται ανέτως από τα εμπορικά κέντρα της Δροσιάς και των άλλων όμορων κοινοτήτων, με εξαίρεση ένα super market καλής κατασκευής.

Εξυπηρετείται από αστική συγκοινωνία, και ειδικότερα από λεωφορειακές γραμμές, που συνδέουν τη Δροσιά με τη Ροδόπολη, τη Σταμάτα και τον Εύξεινο Πόντο, καθώς και από τα δίκτυα κοινής ωφέλειας, δεν διαθέτει όμως αποχετευτικό δίκτυο ούτε και δίκτυο απορροής όμβριων υδάτων. Το κρινόμενο ακίνητο βρίσκεται αξιολογικά στην τρίτη (προτελευταία) ζώνη, στις οποίες είναι χωρισμένος ο Δήμος Διονύσου, ήτοι σε μη προνομιούχο ζώνη, με συντελεστή δόμησης 0,60 και με ποσοστό κάλυψης 40%.

Από δε το από 4.10.2007 πρακτικό καταλληλότητας και επιλογής χώρου για την ανέγερση διδακτηρίου του Λυκείου Δροσιάς, που έχουν συντάξει αρμόδιοι υπάλληλοι της υπόχρεης σε αποζημίωση εταιρείας (ΟΣΚ ΑΕ), προκύπτει ότι στην περιοχή δεν παρατηρούνται οχλούσες χρήσεις. Η αντικειμενική αξία του απαλλοτριωμένου ακινήτου, όπως βεβαιώνεται με τη με αριθμό πρωτοκόλλου ...13.1.2009 έκθεση της αρμόδιας Κτηματικής Υπηρεσίας Ανατολικής Αττικής, ανέρχεται στο ποσό των 654 ευρώ ανά τ.μ.

για την εδαφική έκταση. Η μάρτυρας της υπόχρεης σε αποζημίωση εταιρείας, Δ. Α., που κατέθεσε ενώπιον του παρόντος Δικαστηρίου, προσδιορίζει την αξία της απαλλοτριωθείσας έκτασης κάτω από την αντικειμενική, και συγκεκριμένα στο ποσό των 300 ευρώ ανά τ.μ. και η μάρτυρας της ίδιας αιτούσας, Α. Τ., που κατέθεσε ενώπιον του Μονομελούς Πρωτοδικείου Αθηνών, κατά τον προσδιορισμό της προσωρινής τιμής, προσδιόρισε την αξία της στο ποσόν των 650 ευρώ ανά τ.μ.

Περαιτέρω, η έκθεση εκτίμησης από 29.10.2013 της αγρονόμου τοπογράφου μηχανικού, Δ. Α., την οποία προσκομίζει η υπόχρεη σε αποζημίωση εταιρεία, λαμβάνοντας υπόψη τη θέση του ακινήτου σε μη προνομιούχα ζώνη του Δήμου, την χαμηλού επιπέδου ανάπτυξη στην ευρύτερη περιοχή και τις γενικότερες χρηματοοικονομικές συνθήκες που επικρατούν στην αγορά λόγω της οικονομικής κρίσης, προσδιορίζει την αξία της εν λόγω εκτάσεως σε 450 ευρώ ανά τ.μ.

Επίσης, η έκθεση εκτίμησης από Μάϊο του 2011 της αρχιτέκτονος μηχανικού, Α. Τ., την οποία προσκομίζει η υπόχρεη σε αποζημίωση εταιρεία, λαμβάνοντας υπόψη τα ίδια περίπου πιο πάνω αξιολογικά στοιχεία, προσδιορίζει την αξία της εν λόγω εκτάσεως σε 650 ευρώ ανά τ.μ. Αντίθετα, η τεχνική έκθεση περιγραφής και εκτίμησης της αξίας του απαλλοτριωμένου ακινήτου από τον Ιανουάριο 2011 του αρχιτέκτονος μηχανικού, διπλωματούχου Ε.Μ.Π., Ε.

Μ. Λ., την οποία προσκομίζουν οι δικαιούχοι της αποζημίωσης, χρησιμοποιώντας τη μέθοδο εκτίμησης με βάση το σύστημα αντιπαροχής με ποσοστό 35% - 50% στην ευρύτερη περιοχή και τη μέθοδο εκτίμησης με βάση τα στοιχεία της κτηματαγοράς, προσδιορίζει την αξία της εδαφικής έκτασης που απαλλοτριώνεται σε 1.100 ευρώ ανά τ.μ.

Με την 674/2012 απόφαση του Μονομελούς Πρωτοδικείου Αθηνών και με κρίσιμο χρόνο στις 6.5.2011, καθορίστηκε ως προσωρινή τιμή μονάδος αποζημίωσης για την εδαφική έκταση το ποσό των 780 ευρώ ανά τ.μ. Περαιτέρω, η υπόχρεη σε αποζημίωση εταιρεία (ΟΣΚ ΑΕ) επικαλείται και προσκομίζει, ως συγκριτικά στοιχεία α) την με αριθμό 4646/2009 απόφαση του Εφετείου Αθηνών, που, με κρίσιμο χρόνο στις 16.5.2008, καθόρισε οριστική τιμή για ακίνητο, που απαλλοτριώθηκε αναγκαστικά λόγω ρυμοτομίας, κείμενο στον ίδιο με το απαλλοτριωμένο Δήμο Διονύσου, άρτιο και οικοδομήσιμο κατά παρέκκλιση, εμβαδού 316,80 τ.μ., με μειωμένο συντελεστή δόμησης 0,48 (καθόσον η έκτασή του υπολειπόταν της κατά παρέκκλιση αρτιότητας), με ίδια αντικειμενική αξία, στο ποσό των 750 ευρώ ανά τ.μ.

Η απόφαση αυτή είναι μεν σχετικώς πρόσφορη από απόψεως χρόνου, αφού απέχει περίπου 5 έτη από τον κρίσιμο χρόνο, όχι όμως και από απόψεως χαρακτηριστικών, αφού το ακίνητο το οποίο αυτή αφορά, μειονεκτεί λόγω της μικρής ρυμοτομούμενης έκτασής του και της κατά παρέκκλιση αρτιότητάς του, και συνεπώς δεν προσφέρεται για σύγκριση με το κρινόμενο, το εμβαδόν του οποίου ανέρχεται σε 4.858,35 τ.μ., β) την με αριθμό 5153/2005 απόφαση του Εφετείου Αθηνών, που (χωρίς να προκύπτει ο κρίσιμος χρόνος) καθόρισε οριστική τιμή για ακίνητα, που απαλλοτριώθηκαν αναγκαστικά για λόγους δημόσιας ωφέλειας και ειδικότερα για την ίδρυση νέου νεκροταφείου, κείμενα στο Δήμο Αγίου Στεφάνου Αττικής και εκτός σχεδίου πόλεως, που βρίσκονται σε αγροτική περιοχή, με αντικειμενική αξία 10,27 ευρώ ανά τ.μ., στο ποσό των 110 ευρώ ανά τ.μ.

Η απόφαση αυτή είναι παντελώς απρόσφορη τόσον από απόψεως χρόνου, αφού (με βάση τη δημοσίευση της εν λόγω απόφασης) απέχει τουλάχιστον 8 έτη από τον κρίσιμο χρόνο, αλλά και από απόψεως χαρακτηριστικών, αφού τα ακίνητα τα οποία αυτή αφορά, μειονεκτούν δεδομένου ότι βρίσκονται εκτός σχεδίου πόλεως και σε αγροτική περιοχή, με πολύ μικρή αντικειμενική αξία και συνεπώς δεν προσφέρεται για σύγκριση με το κρινόμενο, που βρίσκεται εντός σχεδίου πόλεως και έχει αντικειμενική αξία 654 ευρώ ανά τ.μ., γ) το με αριθμό ...10.11.2006 συμβόλαιο αγοραπωλησίας της συμβολαιογράφου Αθηνών Ιωάννας Λασκαράτου, με το οποίο ο Δήμος Δροσιάς αγόρασε ένα οικόπεδο μη άρτιο, αλλά οικοδομήσιμο, εμβαδού 300 τ.μ., που βρίσκεται εντός του εγκεκριμένου ρυμοτομικού σχεδίου και επί της οδού ...

απέχει δε από το απαλλοτριωμένο 800 μέτρα περίπου, έναντι τιμήματος 157.500 ευρώ, που αντιστοιχούσε στην αντικειμενική του αξία, ήτοι 525 ευρώ ανά τ.μ. Το συμβόλαιο αυτό είναι απρόσφορο όχι μόνο από απόψεως χρόνου, αφού απέχει περίπου 7 έτη από τον κρίσιμο χρόνο, αλλά και από απόψεως χαρακτηριστικών, αφού το ακίνητο το οποίο αυτή αφορά, μειονεκτεί λόγω της μικρής ρυμοτομούμενης έκτασής του και της μη αρτιότητάς του, και συνεπώς δεν προσφέρεται για σύγκριση με το κρινόμενο, το οποίο είναι άρτιο και οικοδομήσιμο και το εμβαδόν του ανέρχεται σε 4.858,35 τ.μ.

και δ) την από 10.8.2012 έκθεση εκτίμησης των ορκωτών εκτιμητών Γ. Π. και Ι. Σ., που συντάχθηκε κατόπιν εντολής του Δήμου Διονύσου με σκοπό την αγορά ακινήτων, σύμφωνα με την οποία προσδιορίζεται η αξία δύο αγροτεμαχίων της δημοτικής ενότητας Αγίου Στεφάνου του Δήμου Διονύσου, που βρίσκονται εκτός σχεδίου πόλεως, είναι μη άρτια και έχουν εμβαδόν 7.625 τ.μ.

το πρώτο και 5.963 τ.μ. το δεύτερο αντίστοιχα, στο ποσόν των 183.000 ευρώ για το πρώτο και 143.000 ευρώ για το δεύτερο, ήτοι 24 ευρώ ανά τ.μ.. Το παραπάνω όμως στοιχείο είναι απρόσφορο δεδομένου ότι αφορά αγροτικά ακίνητα, εκτός σχεδίου πόλεως και μη άρτια. Οι δικαιούχοι της αποζημίωσης δεν επικαλούνται ούτε προσκομίζουν συγκριτικά στοιχεία, επισυνάπτονται όμως στην από Ιανουαρίου 2011 τεχνική έκθεση του μηχανικού Ε.

Λ. α) η από 14.9.2009 προσφορά του διευθύνοντος συμβούλου της μεσιτικής εταιρείας R…, Δ. Δ., ο οποίος προσδιορίζει την αξία πώλησης του απαλλοτριωμένου στο ποσόν των 1.100 - 1.200 ευρώ ανά τ.μ. και β) μικρές αγγελίες πώλησης οικοπέδων στον ίδιο Δήμο, που όμως είναι απρόσφορα συγκριτικά στοιχεία, αφού δεν αποτελούν καταρτισμένες πωλήσεις, αλλά προσφορές προς πώληση.

Από όλα τα ανωτέρω αποδεικτικά στοιχεία, αλλά και από τα υπόλοιπα των προσκομιζομένων και επικαλουμένων που δεν μνημονεύθηκαν προηγουμένως ειδικότερα, εκτιμώμενα κατά το λόγο της τοπικής και χρονικής τους προσφορότητας, προκύπτει ότι η αγοραία αξία της απαλλοτριωμένης για λόγους δημοσίας ωφέλειας έκτασης, για την οποία υπέχει υποχρέωση αποζημίωσης η εταιρεία με την επωνυμία "ΟΡΓΑΝΙΣΜΟΣ ΣΧΟΛΙΚΩΝ ΚΤΙΡΙΩΝ - ΑΝΩΝΥΜΗ ΕΤΑΙΡΕΙΑ" (ΟΣΚ ΑΕ), κατά τον κρίσιμο χρόνο της παρούσας συζήτησης (5.11.2013) για τον οριστικό προσδιορισμό της επίδικης αποζημίωσης, που διεξάγεται μετά την παρέλευση έτους από εκείνη του προσωρινού προσδιορισμού που είχε διεξαχθεί στις 6.5.2011 (βλ.

άρθρο 17 παρ. 2 του ισχύοντος Συντάγματος), με βάση τις υπάρχουσες οικονομικές και νομισματικές συνθήκες, χωρίς να υπολογισθεί η τυχόν ανατίμηση ή υποτίμηση που επέρχεται λόγω της εξαγγελίας της απαλλοτριώσεως ή της εκτελέσεως του έργου, το οποίο αυτή αφορά, κατά συνέπεια δε και η πλήρης οφειλομένη για την ίδια έκταση αποζημίωση, δηλαδή εκείνη με την οποία οι δικαιούχοι μπορούν να αντικαταστήσουν τα απαλλοτριωμένα ακίνητα με άλλα ισάξια, ανέρχεται στο ποσόν των οκτακοσίων πενήντα (850) ευρώ ανά τ.μ.

Όμως ως προς τον έβδομο των καθ’ ων η υπό στοιχείο Α αίτηση, Δήμο Διονύσου, η οριστική τιμή πρέπει να καθοριστεί στο ποσόν των επτακοσίων ογδόντα (780) ευρώ ανά τ.μ. εδάφους, δηλαδή στο ποσό που καθορίστηκε προσωρινά, δεδομένου ότι χωρίς αυτοτελή αίτηση ή ανταίτηση του τελευταίου, το Δικαστήριο δεν μπορεί να καθορίσει οριστικώς την αποζημίωση σε ποσό μεγαλύτερο από εκείνο του αιτήματος της υπόχρεης της αποζημίωσης ΟΣΚ ΑΕ, που συνίσταται στον καθορισμό οριστικής τιμής μικρότερης από το ποσό που καθορίστηκε προσωρινώς, εφόσον έτσι "επιδικάζει" κάτι που δεν ζητήθηκε ή "επιδικάζει" κάτι μεγαλύτερο γι’ αυτόν από εκείνο που ζητήθηκε.

Πρέπει επομένως να γίνουν εν μέρει δεκτές οι αιτήσεις και η ανταίτηση, ως βάσιμες και από ουσιαστική άποψη, όπως ορίζεται ειδικότερα στο διατακτικό".

Και υπό τις ανωτέρω παραδοχές δέχθηκε εν μέρει τις δύο αιτήσεις, καθόρισε την οριστική τιμή μονάδας της εδαφικής έκτασης που απαλλοτριώθηκε στο ποσό των 850 ευρώ ανά τ.μ., πλην της ιδιοκτησίας του εβδόμου των αναιρεσιβλήτων Δήμου Διονύσου, για την οποία καθόρισε την οριστική τιμή μονάδας στο ποσό που είχε καθοριστεί η προσωρινή τιμή μονάδας αυτού, και καταδίκασε την υπόχρεη προς αποζημίωση ΟΣΚ Α.Ε. στην πληρωμή των δικαστικών εξόδων των δικαιούχων της αποζημίωσης, ήτοι σε ποσό 600 ευρώ για παράσταση εκάστου πληρεξούσιου δικηγόρου των δικαιούχων και στην αμοιβή των πληρεξούσιων δικηγόρων των έξι πρώτων των καθ’ ων η αίτηση της ΟΣΚ Α.Ε. - αναιρεσιβλήτων, την οποία καθόρισε σε ποσοστό 1,5% επί της καθορισθείσας αποζημίωσης, πλέον του αναλογούντος Φ.Π.Α.

Κρίνοντας τα προδιαληφθέντα, ως προς τον καθορισμό της οριστικής αποζημίωσης, το Εφετείο με την προσβαλλόμενη απόφασή του δεν παραβίασε τις προμνημονευόμενες διατάξεις του ουσιαστικού δικαίου που αναφέρονται στα κριτήρια που λαμβάνονται υπόψη για την εκτίμηση της αγοραίας αξίας των απαλλοτριωθέντων.

Εξάλλου διέλαβε στην προσβαλλόμενη απόφαση ως προς το ζήτημα αυτό πλήρεις, σαφείς και χωρίς αντιφάσεις αιτιολογίες, που καθιστούν εφικτό τον αναιρετικό έλεγχο ως προς την ορθή ή μη εφαρμογή των ως άνω εφαρμοσθεισών διατάξεων και έτσι δεν στερείται αυτή νόμιμης βάσης. Ειδικότερα εξέθεσε κατά τρόπο σαφή και επαρκή τα στοιχεία, τα οποία οδήγησαν στο σχηματισμό της δικανικής του πεποίθησης, παραθέτοντας αναλυτικά τα συγκριτικά στοιχεία που τέθηκαν υπόψη του και αναφέροντας λεπτομερώς ποια εξ αυτών θεωρεί πρόσφορα, τα οποία δικαιολογούν απόκλιση της προσδιορισθείσας από αυτό αξίας των απαλλοτριωθέντων ακινήτων από την προκύπτουσα κατά το αντικειμενικό σύστημα αξία τους, αλλά και το νόμιμο λόγο, για τον οποίο η οριστική αποζημίωση του ακινήτου του Δήμου Διονύσου δεν καθορίστηκε σε ποσό μεγαλύτερο της προσωρινής αποζημίωσης.

Επομένως το Εφετείο δεν υπέπεσε στις από το άρθρο 559 αρ. 1 και 19 Κ.Πολ.Δ. προβλεπόμενες πλημμέλειες και γι’ αυτό οι τρίτος και δεύτερος λόγοι της αίτησης αναίρεσης με τους οποίους η αναιρεσείουσα ισχυρίζεται τα αντίθετα των ανωτέρω είναι απορριπτέοι ως αβάσιμοι. Όμως, ο δεύτερος λόγος, καθ’ όσο μέρος με αυτόν, υπό το πρόσχημα της παραβίασης του άρθρου 559 αρ. 19 ΚΠολΔ πλήττεται η ακυρωτικά ανέλεγκτη κρίση του Δικαστηρίου ως προς το πραγματικό ζήτημα, είναι απορριπτέος, ως απαράδεκτος.

Ο λόγος αναίρεσης από τον αριθμ. 9 του άρθ. 559 Κ.Πολ.Δ. ιδρύεται αν το δικαστήριο επιδίκασε κάτι που δεν ζητήθηκε ή επιδίκασε περισσότερα από όσα ζητήθηκαν ή άφησε αίτηση αδίκαστη. Δεν συνιστά επιδίκαση μη αιτηθέντος η μερική παραδοχή της αγωγής (ΑΠ 252/2005). Εξ άλλου, κατά την διάταξη του άρθρου 559 αριθμός 8 του Κ.Πολ.Δ., αναίρεση επιτρέπεται και αν το δικαστήριο παρά το νόμο έλαβε υπ’ όψη πράγματα που δεν προτάθηκαν ή δεν έλαβε υπόψη πράγματα που προτάθηκαν και ασκούν ουσιώδη επίδραση στην έκβαση της δίκης.

Ως "πράγματα", κατά την έννοια της διάταξης αυτής, θεωρούνται οι αυτοτελείς πραγματικοί ισχυρισμοί των διαδίκων, οι οποίοι συγκροτούν την ιστορική βάση της αγωγής, ανταγωγής, ενστάσεως ή αντενστάσεως και έτσι θεμελιώνουν το αίτημά των. Επομένως, δεν είναι πράγματα με την έννοια αυτή, η αιτιολογημένη άρνηση της αγωγής, ενστάσεως ή αντενστάσεως, το περιεχόμενο των αποδεικτικών μέσων, τα επιχειρήματα των διαδίκων ή τα συμπεράσματα από την εκτίμηση των αποδείξεων (ΑΠ 2166/2009).

Δεν στοιχειοθετείται όμως ο λόγος αυτός αναίρεσης αν το δικαστήριο έλαβε υπόψη τον ισχυρισμό αυτό που προτάθηκε και τον απέρριψε για οποιοδήποτε λόγο, τυπικό ή ουσιαστικό, έστω και αν η απόρριψή του δεν είναι ρητή, αλλά συνάγεται από το περιεχόμενο της απόφασης (Ολ.ΑΠ 11/1996, ΑΠ 148/2009, ΑΠ 207/2001). Στην προκειμένη περίπτωση με τον τέταρτο λόγο αναίρεσης η αναιρεσείουσα προσάπτει στην αναιρεσιβαλλομένη την πλημμέλεια του άρθρου 559 αριθ. 9 Κ.Πολ.Δ., διότι, κατ’ αυτήν έπρεπε να καθοριστεί οριστική τιμή επί της απαλλοτριούμενης έκτασης, ιδιοκτησίας του Δήμου Διονύσου, στο ποσό που ζήτησε η ΟΣΚ Α.Ε.

των 450 ευρώ ανά τ.μ. και όχι στο ποσό των 780 ευρώ ανά τ.μ., ήτοι μεγαλύτερο από το αιτούμενο, με δεδομένο ότι και ο Δήμος Διονύσου αποδέχθηκε με τις προτάσεις του το αιτούμενο από την ΟΣΚ Α.Ε. ποσό των 450 ευρώ ανά τ.μ. Ο λόγος αυτός είναι απορριπτέος, ως απαράδεκτος, διότι η εν μέρει παραδοχή των δύο αντίθετων αιτήσεων, ήτοι αφενός των αναιρεσιβλήτων, που ζήτησαν τον καθορισμό μεγαλύτερης αποζημίωσης, και αφετέρου της ΟΣΚ Α.Ε., που ζήτησε τον καθορισμό μικρότερης αποζημίωσης δεν συνιστά επιδίκαση μη αιτηθέντος, όπως διατείνεται η αναιρεσείουσα.

Αλλά και ως πλημμέλεια του αρ. 8 του άρθρου 559 Κ.Πολ.Δ., που προσήκει στα εκτιθέμενα με τον λόγο αυτό, είναι επίσης απορριπτέος, ως απαράδεκτος, για όσους λόγους προεκτέθηκαν, δηλαδή γιατί το Εφετείο, ανεξαρτήτως του ότι δεν πρόκειται για ομολογία με τη στενή τεχνική έννοια του όρου, δεν ήταν κατά νόμο υποχρεωμένο να δεχθεί ως οριστική τιμή μονάδας την προταθείσα από τον Δήμο Διονύσου, αλλά είχε ελευθερία να προσδιορίσει αυτό την οριστική τιμή βάσει όλων των προσκομισθέντων αποδεικτικών μέσων.

Περαιτέρω, με τον πρώτο λόγο αναίρεσης η αναιρεσείουσα αποδίδει στην προσβαλλόμενη απόφαση την πλημμέλεια του άρθρου 559 αρ. 8 Κ.Πολ.Δ., διότι, κατ’ αυτήν, το Εφετείο δεν εκτίμησε τις επιπτώσεις των συνθηκών της οικονομικής κρίσης, που προτάθηκαν από την ΟΣΚ Α.Ε. για τον καθορισμό της αξίας των ακινήτων, η οποία ήταν παρούσα την 6-5-2011, όταν ορίστηκε η προσωρινή αποζημίωση και εξακολουθούσε να υπάρχει την 5-11-2013, ημερομηνία συζήτησης της αίτησης και αντιπαρήλθε τον πραγματικό ισχυρισμό της ΟΣΚ Α.Ε.

για καθορισμό αποζημίωσης 450 ευρώ ανά τ.μ. ολόκληρης της έκτασης. Ο λόγος αυτός πρέπει να απορριφθεί ως απαράδεκτος, διότι αφορά σε επιχειρήματα που δεν αποτελούν, όπως προαναφέρθηκε, πράγματα με την έννοια του άρθρου 559 αρ. 8 Κ.Πολ.Δ. Σε κάθε περίπτωση είναι και αβάσιμος, διότι το Εφετείο έλαβε υπόψη τον ισχυρισμό της ΟΣΚ Α.Ε.

περί της αξίας των απαλλοτριωθέντων και τον αξιολόγησε αρνητικά.

Κατά τη διάταξη του άρθρου 18 παρ. 4 του Ν. 2882/2001 (ΚΑΑΑ), η δικαστική δαπάνη, μαζί με τη νόμιμη, κατά την έννοια της παρ. 1 του άρθρου 92 του Κώδικα Δικηγόρων, όπως αντικαταστάθηκε με την παρ. 6 του άρθρου 5 του ν. 3919/2011 (Α’ 32), αμοιβή των πληρεξουσίων δικηγόρων, βαρύνει τον υπόχρεο προς αποζημίωση, επιδικάζεται από το Δικαστήριο με την ίδια απόφαση, εφόσον δεν ορίζεται διαφορετικά από το νόμο αυτόν και παρακατατίθεται στο Ταμείο Παρακαταθηκών και Δανείων (Τ.Π.Δ.) υπέρ του οικείου Δικηγορικού Συλλόγου.

Η εκκαθάριση της δικαστικής δαπάνης γίνεται σύμφωνα με τις οικείες διατάξεις που ισχύουν κάθε φορά. Όταν υπόχρεος προς αποζημίωση είναι φορέας που υπάγεται στη Γενική Κυβέρνηση κατά την έννοια του άρθρου 1Β του ν. 2362/1995, στην οποία περιλαμβάνεται και η εταιρεία με την επωνυμία ΟΡΓΑΝΙΣΜΟΣ ΣΧΟΛΙΚΩΝ ΚΤΙΡΙΩΝ - ΑΝΩΝΥΜΗ ΕΤΑΙΡΕΙΑ και το διακριτικό τίτλο ΟΣΚ Α.Ε., που είναι νομικό πρόσωπο ιδιωτικού δικαίου, που χρηματοδοτείται κυρίως από την Κεντρική Διοίκηση (άρθρο 8 π.δ. 414/1998) και συνεπώς είναι φορέας που υπάγεται στη Γενική Κυβέρνηση κατά την έννοια του άρθρου 1Β του ν. 2362/1995, η επιδικαζόμενη από τα Δικαστήρια αμοιβή του πληρεξουσίου δικηγόρου των δικαιούχων αποζημίωσης στις περιπτώσεις που υπολογίζεται με βάση την αξία του αντικειμένου της δίκης, καθορίζεται υποχρεωτικά έως το ήμισυ των νόμιμων αμοιβών του Κώδικα Δικηγόρων, σύμφωνα με το άρθρο 130 παρ. 2 του ν. 4070/ 2012, που τροποποίησε τη σχετική διάταξη του άρθρου 18 παρ. 4 του ν. 2882/2001 και η οποία εφαρμόζεται, σύμφωνα με το άρθρο 146 παρ. 9 περ.

δ’ των μεταβατικών διατάξεων του ίδιου νόμου και στις εκκρεμείς απαλλοτριώσεις, κατά την έναρξη της ισχύος του, που συμπίπτει με τη δημοσίευσή του στην Εφημερίδα της Κυβερνήσεως, την 10-4-2012 (ΦΕΚ Α’ /10-4-2012), κατά το άρθρο 188 του ίδιου νόμου. Η απόφαση του μονομελούς πρωτοδικείου, με την οποία καθορίζεται η προσωρινή τιμή μονάδας, αποτελεί, ως προς τη δικαστική δαπάνη, εκτελεστό τίτλο σε βάρος του υπόχρεου προς αποζημίωση, εάν και οι δύο διάδικοι αποδέχθηκαν την απόφαση αυτή ή πέρασε άπρακτη η προθεσμία της παρ. 2 του άρθρου 20.

Σε περίπτωση εμπρόθεσμης αίτησης, το Εφετείο αποφαίνεται ενιαίως τόσο για τη δικαστική δαπάνη της ενώπιον αυτού διαδικασίας, όσο και για τη δικαστική δαπάνη του προσωρινού προσδιορισμού της αποζημίωσης. Σύμφωνα με τα άρθρα 18, 19 και 20 του άνω νόμου (ΚΑΑΑ), ένα είναι το αντικείμενο της δίκης, ο προσδιορισμός της αποζημίωσης και συνεπώς μία αμοιβή του δικηγόρου σε ποσοστό επί της αξίας του αντικειμένου αυτού της δίκης ορίζεται, σύμφωνα με τις διατάξεις των άρθρων 100 παρ. 1 και 114 παρ. 5 του Κώδικα Δικηγόρων.

Έτσι, σε περίπτωση εμπρόθεσμης αίτησης για τον οριστικό προσδιορισμό της αποζημίωσης στο Εφετείο, μετά τον προσωρινό προσδιορισμό αυτής, η δικαστική δαπάνη περιλαμβάνει: 1) τα γενόμενα για την διεξαγωγή και υπεράσπιση της δίκης έξοδα που ήταν απαραίτητα (άρθ. 189 παρ. 1 ΚΠολΔ), 2) την αμοιβή του δικηγόρου του δικαιούχου για την παράστασή του ενώπιον του Μονομελούς Πρωτοδικείου και ενώπιον του Εφετείου (άρθρα 109 και 11 του Κώδικα Δικηγόρων) και 3) την αμοιβή του δικηγόρου δικαιούχου σε ποσοστό επί της καθοριζομένης οριστικής αποζημίωσης και δη 2% για τη σύνταξη αίτησης, ανταίτησης ή παρέμβασης και 1% για τη σύνταξη προτάσεων επί της αίτησης, αντένστασης ή παρέμβασης.

Περαιτέρω, από τις διατάξεις των άρθρων 17 του Συντ/τος, 13 και 18 παρ. 4 ν. 2882/2001, 189 ΚΠολΔ και 100 επ. του Κώδικα Δικηγόρων, συνάγεται ότι η αμοιβή την οποία καταβάλλει ο δικαιούχος της αποζημίωσης στον δικηγόρο του για τη σύνταξη αιτήσεως, ανταιτήσεως, κυρίας παρεμβάσεως ή προτάσεων, προκειμένου να επιτύχει τον προσδιορισμό και την είσπραξη της αποζημιώσεως, αποτελεί παρακολούθημα της αποζημιώσεως, προσαυξάνει το ποσό της, βαρύνει τον υπόχρεο αυτής και πρέπει να επιδικάζεται σε βάρος του τελευταίου και να περιέρχεται στο δικαιούχο, ώστε να μην επέρχεται φαλκίδευση της πλήρους αποζημιώσεως (Ολ.ΑΠ 17/2000, ΑΠ 502/2005).

Επίσης, από τον συνδυασμό των διατάξεων του άρθρου 17 του Συντάγματος, 1, 2 παρ. 1 περ. α’ , 3, 19 παρ. 1 ν. 2859/2000, 62 παρ. 3 του ν. 3842/ 2010, σύμφωνα με το οποίο δεν απαλλάσσεται πλέον του Φ.Π.Α. η παροχή υπηρεσιών από δικηγόρους, και 18 παρ. 4 του ν. 2882/2001, ο εν λόγω φόρος επιρρίπτεται από τον κατά νόμο υπόχρεο, ήτοι, στην προκειμένη περίπτωση, στον πληρεξούσιο δικηγόρο που παρέχει τις υπηρεσίες του στο δικαιούχο της αποζημίωσης, σε βάρος του αντισυμβαλλομένου του, δηλαδή του εντολέως του και δικαιούχου της αποζημίωσης, επιπρόσθετα δε, βαρυνόμενος κατά νόμο με την αμοιβή του πληρεξούσιου δικηγόρου του δικαιούχου της αποζημίωσης είναι ο υπόχρεος σε αποζημίωση, ο οποίος υποχρεούται, συνεπώς να καταβάλει και τον αναλογούντα επί της ως άνω αμοιβής Φ.Π.Α., άλλως θίγεται η πληρότητα της καταβαλλόμενης αποζημίωσης και φαλκιδεύεται αυτή κατά παράβαση της συνταγματικής επιταγής περί καταβολής πλήρους αποζημίωσης.

Κατά τις διατάξεις του άρθρου 216 εδ. α’ Κ.Πολ.Δ., η αγωγή πρέπει να περιέχει σαφή έκθεση των γεγονότων που την θεμελιώνουν και δικαιολογούν την άσκησή της από τον ενάγοντα κατά του εναγομένου, κατά δε το άρθρο 224 εδ. β’ Κ.Πολ.Δ., ως την πρώτη συζήτηση της αγωγής, μπορεί ο ενάγων να συμπληρώσει, διευκρινίσει και διορθώσει τους ισχυρισμούς του αρκεί να μη μεταβάλλεται η βάση της αγωγής. Στην προκειμένη περίπτωση οι έξι πρώτοι αναιρεσίβλητοι στην αίτησή τους ζητούσαν να καταδικαστεί η αντίδικός τους στη δικαστική τους δαπάνη και αμοιβή του πληρεξούσιου δικηγόρου τους, με δήλωση δε του πληρεξούσιου δικηγόρου τους, που καταχωρίσθηκε στα πρακτικά, παραδεκτώς διευκρίνισαν το περιεχόμενο του αιτήματος αυτού, προσθέτοντας τη φράση "πλέον του αναλογούντος Φ.Π.Α.", ο οποίος φόρος εμπεριέχεται, κατά τα προεκτεθέντα, στην αμοιβή του δικηγόρου τους. Κατά συνέπεια, ο πέμπτος λόγος, με τον οποίο η αναιρεσείουσα προσάπτει στο Εφετείο, ότι με την προσβαλλόμενη απόφαση δέχθηκε ισχυρισμούς μη περιεχόμενους στο δικόγραφο της αίτησης, που προτάθηκαν απαραδέκτως και στον οποίο προσήκει η πλημμέλεια του αρ. 8 και όχι εκείνη του αρ. 1 του άρθρου 559 Κ.Πολ.Δ., το οποίο επικαλείται η αναιρεσείουσα, είναι απορριπτέος, ως αβάσιμος.

Τέλος, το Εφετείο, με το να οδηγηθεί στην προαναφερθείσα κρίση, ως προς τη νομική και ουσιαστική βασιμότητα του σχετικού αιτήματος των έξι πρώτων των αναιρεσιβλήτων και να καταδικάσει την υπόχρεη σε αποζημίωση σε πληρωμή των δικαστικών εξόδων των δικαιούχων και, ειδικότερα στην αμοιβή των πληρεξουσίων δικηγόρων αυτών, την οποία καθόρισε σε ποσοστό 1,5% επί της καθορισθείσας αποζημίωσης και στην οποία, επιπρόσθετα, συμπεριέλαβε και τον αναλογούντα Φ.Π.Α., δεν παραβίασε, ούτε ευθέως ούτε εκ πλαγίου τις ανωτέρω διατάξεις ουσιαστικού δικαίου του άρθρου 17 του Συντάγματος, 1, 2 παρ. 1 περ.

α’ , 3, 19 παρ. 1 του ν. 2859/2000, 62 παρ. 3 του ν. 3842/2010, 18 παρ. 4 του ν. 2882/2001, 189 Κ.Πολ.Δ. και 100 επ. του Κώδικα περί Δικηγόρων, τις οποίες εφάρμοσε ορθώς, ενώ διέλαβε στην απόφασή του πλήρεις, σαφείς, χωρίς αντιφάσεις ή λογικά κενά αιτιολογίες, ως προς τα ζητήματα που έχουν ουσιώδη επίδραση στην έκβαση του κεφαλαίου αυτού της δίκης, οι οποίες καθιστούν εφικτό τον αναιρετικό έλεγχο, ως προς την ορθή ή μη εφαρμογή των ως άνω διατάξεων και συνεπώς δεν στερείται νόμιμης βάσης.

Ειδικότερα το Εφετείο διέλαβε πλήρη και εμπεριστατωμένη αιτιολογία ως προς την υποχρέωση του υπόχρεου προς αποζημίωση να καταβάλει μαζί με την αμοιβή των πληρεξούσιων δικηγόρων των αιτούντων - αναιρεσιβλήτων και τον αναλογούντα Φ.Π.Α., προκειμένου να μη θιγεί η πληρότητα της καταβαλλόμενης αποζημίωσης και να μη φαλκιδευτεί αυτή κατά παράβαση της συνταγματικής επιταγής περί καταβολής πλήρους αποζημίωσης.

Επομένως, οι λόγοι της αναίρεσης (6ος και 7ος), με τους οποίους αποδίδονται στην προσβαλλόμενη απόφαση οι πλημμέλειες από το άρθρο 559 αριθ. 1 και 19 Κ.Πολ.Δ., με τις αιτιάσεις ότι δεν έγινε ορθή εφαρμογή των προαναφερομένων διατάξεων ουσιαστικού δικαίου και ότι οι αιτιολογίες της απόφασης αυτής είναι ανεπαρκείς και αντιφατικές, είναι απορριπτέοι, ως αβάσιμοι.

Κατά συνέπεια, πρέπει να απορριφθεί η ένδικη αίτηση αναίρεσης και να καταδικασθεί η αναιρεσείουσα στα δικαστικά έξοδα των τετάρτου και εβδόμου των αναιρεσιβλήτων, εκ των οποίων ο έβδομος (Δήμος) κατέθεσε προτάσεις, τα οποία ορίζει για μεν τον τέταρτο αναιρεσίβλητο στο ποσό των 1.800 ευρώ (άρθρο 183 Κ.Πολ.Δ. και άρθρο 22 παρ. 3 ν. 2882/2001), για δε το Δήμο Διονύσου, μειωμένα, στο ποσό των 1.350 ευρώ (άρθρο 183 Κ.Πολ.Δ. και άρθρο 281 παρ. 2 ν. 3463/2006). Τέλος, πρέπει να διαταχθεί η εισαγωγή του καταβληθέντος παραβόλου στο δημόσιο ταμείο (άρθρο 495 παρ. 4 εδ. ε’ Κ.Πολ.Δ.).

ΓΙΑ ΤΟΥΣ ΛΟΓΟΥΣ ΑΥΤΟΥΣ

Απορρίπτει την υπ’ αρ. έκθ. κατάθεσης 177/11-3-2014 αίτηση για αναίρεση της 42/2014 απόφασης του Εφετείου Αθηνών.

Καταδικάζει την αναιρεσείουσα στα δικαστικά έξοδα των αναιρεσιβλήτων, τα οποία ορίζει για μεν τον τέταρτο εξ αυτών στο ποσό των χιλίων οκτακοσίων (1.800) ευρώ, για δε τον έβδομο τούτων στο ποσό των χιλίων τριακοσίων πενήντα (1.350) ευρώ. Και Διατάσσει την εισαγωγή του καταβληθέντος παραβόλου στο δημόσιο ταμείο.

ΚΡΙΘΗΚΕ και αποφασίσθηκε στην Αθήνα στις 20 Μαρτίου 2015.

ΔΗΜΟΣΙΕΥΘΗΚΕ στην Αθήνα σε δημόσια συνεδρίαση στο ακροατήριό του στις 12 Ιουνίου 2015.

Η ΑΝΤΙΠΡΟΕΔΡΟΣ Ο ΓΡΑΜΜΑΤΕΑΣ