Supreme Court excludes judge from case due to conflict of interest regarding her own appointment to the judiciary. Judge excluded from case due to conflict of interest regarding her own appointment to the judiciary.
Sintesi Legislator
Generato dall'IAThe Supreme Court of Poland issued a ruling to exclude Judge Małgorzata Bednarek from a case involving a request for retrial based on judicial appointments. The defendant argued that the judge, whose appointment to the Supreme Court was made by the President upon the recommendation of the National Council of the Judiciary, could not remain impartial. The court agreed, ruling that the judge's personal status directly impacted the fairness of the proceedings, necessitating her removal to uphold the principle of impartiality.
Regesto Legislator
Generato dall'IAArt. 40 § 1 pkt 1 k.p.k.; Art. 42 § 1 k.p.k.: A judge must be excluded from a case if the resolution directly affects their rights and obligations, including situations where the judge's own appointment to the judiciary is the subject of the dispute.
Parole chiave
Generato dall'IADisposizioni normative citate
Generato dall'IAGiurisprudenza citata
Generato dall'IADecisioni correlate
Generato dall'IATesto completo
V KO 89/25 POSTANOWIENIE Dnia 20 listopada 2025 r.Sąd Najwyższy w składzie: SSN Zbigniew Puszkarski po rozpoznaniu w Izbie Karnej na posiedzeniu w dniu 20 listopada 2025 r. sygnalizacji konieczności wyłączenia sędziego od udziału w sprawie V KO 89/25, na podstawie na podstawie art. 40 § 1 pkt 1 k.p.k. w zw. z art. 42 § 1 i 4 k.p.k. postanowił: wyłączyć sędziego Sądu Najwyższego Małgorzatę Bednarek od udziału w sprawie o sygnaturze akt V KO 89/25. UZASADNIENIEPismem datowanym 14 kwietnia 2025 r., skierowanym do Sądu Apelacyjnego w Łodzi, skazany M.
P. zwrócił się „o wszczęcie postępowania z urzędu w sprawie XVIII 31/24 II AKa 219/24 i wznowienie postępowania wyroku łącznego w sprawie XVIII 31/24 prowadzonym przez Sąd Okręgowy w Łodzi i podtrzymany przez Sąd Apelacyjny w Łodzi, II Wydział Karny”. Podniósł, że „zostały naruszone uchybienia z art. 439 k.p.k. z powodu neo sędziów” (pisownia oryginalna), następnie doprecyzował, że ma na myśli art. 439 § 1 pkt 2 k.p.k.. Pismo skazanego zgodnie z art. 544 § 2 k.p.k. zostało przekazane Sądowi Najwyższemu, gdzie sprawę zarejestrowano pod sygn. akt V KO 85/25, a zarządzeniem Prezesa Sądu Najwyższego kierującego pracą Izby Karnej przydzielono ją sędziemu SN Tomaszowi Artymiukowi.
Przewodniczący właściwego Wydziału, działający z upoważnienia Prezesa SN, do rozpoznania sygnalizacji wznowienia z urzędu postępowania w sprawie M. P. wyznaczył skład trzyosobowy - oprócz sędziego referenta, także sędziów SN Kaziemierza Klugiewicza i Jarosława Matrasa. Decyzja ta została zmieniona przez Prezesa Sądu Najwyższego kierującego pracą Izby Karnej, który zarządzeniem z dnia 9 października 2025 r. na podstawie art. 80 § 1 uSN oraz § 80 ust. 7 regSN w zw. z art. 544 § 2 k.p.k. wyznaczył skład orzekający w osobach sędziów SN:
Tomasza Artymiuka, Małgorzaty Bednarek i Jacka Błaszczyka. Pismem z dnia 13 października 2025 r. sędzia sprawozdawca Tomasz Artymiuk, powołując się na art. 40 § 1 pkt 1 k.p.k. w zw. z art. 42 § 1 k.p.k., zasygnalizował konieczność wyłączenia z mocy prawa sędziego Małgorzaty Bednarek od udziału w rozpoznaniu sprawy o sygnaturze akt V KO 98/25. W uzasadnieniu wskazał, że „przedmiotem rozpoznania jest wniosek skazanego M. P. zawierający sygnalizację konieczności wznowienia z urzędu postępowania zakończonego prawomocnym wyrokiem Sądu Apelacyjnego w Łodzi z dnia 12 listopada 2024 r., sygn. akt II AKa 219/24.
Jako podstawę prawną wznowienia postępowania skazany powołał art. 439 § 1 pkt 2 k.p.k., natomiast jako jego podstawę faktyczną wskazał okoliczność orzekania w przedmiocie apelacji jego obrońcy sędziów powołanych na urząd sędziego sądu powszechnego na wniosek Krajowej Rady Sądownictwa ukształtowanej w trybie przepisów ustawy z dnia 8 grudnia 2020 r. (powinno być: 2017 r. – uw. SN) o zmianie ustawy o Krajowej Radzie Sądownictwa oraz niektórych innych ustaw (Dz. U. z 2018 r., poz. 3). Odwołał się przy tym do uchwały składu siedmiu sędziów Sądu Najwyższego z dnia 2 czerwca 2022 r., I KZP 2/22 (OSNK z 2022, z. 6, poz. 22)”.
Dalej sędzia sprawozdawca zwrócił uwagę, że wyznaczona do składu orzekającego sędzia Małgorzata Bednarek na urząd sędziego Sądu Najwyższego powołana została w tej samej procedurze co sędziowie Sądu Apelacyjnego w Łodzi wydający objęty sygnalizacją wyrok w sprawie M. P. , zatem „oczywistym jest, że rozstrzygając w przedmiocie sygnalizacji skazanego opartej o przepis art. 439 § 1 pkt 2 k.p.k., a związanej ze sposobom powołania sędziów Sądu Apelacyjnego w Łodzi X.Y., X.Y.1 i X.Y.2, sędzia Małgorzata Bednarek orzekałaby bezspornie w sprawie, która dotyczy jej bezpośrednio (art. 40 § 1 pkt 1 k.p.k.)”.
Sędzia sprawozdawca zaznaczył, że „o możliwości sygnalizacji tego rodzaju okoliczności przesądza uchwała składu siedmiu sędziów Sądu Najwyższego z dnia 13 czerwca 2023 r., I KZP 22/22, mająca moc zasady prawnej (…) oraz pkt 8 uchwały składu siedmiu sędziów Sądu Najwyższego z dnia 2 czerwca 2022 r., I KZP 2/22”. Sąd Najwyższy zważył, co następuje. Sędzia sprawozdawca zasadnie zwrócił się o wyłączenie od udziału w przedmiotowej sprawie sędziego SN Małgorzaty Bednarek, trafnie też wskazując, że jego wystąpienie ma oparcie w przepisach prawa i orzecznictwie Sądu Najwyższego.
W uchwale składu siedmiu sędziów z dnia 13 czerwca 2023 r., I KZP 22/22 (OSNK 2023, nr 8, poz.
37) Sąd Najwyższy stwierdził, że pojęcie „sprawy”, o jakim mowa w art. 40 i 41 § 1 k.p.k. odnosi się zarówno do sprawy głównej, rozumianej jako orzekanie w głównym przedmiocie procesu, jak również postępowań incydentalnych, w tym takich, które mają miejsce w ramach sprawy głównej, a w pkt 8 uchwały składu siedmiu sędziów z dnia 2 czerwca 2022 r., I KZP 2/22, wskazał, że kontrola bezstronności sędziego prowadzona przez właściwy sąd z urzędu w trybie art. 42 § 1 k.p.k. może zostać uruchomiona również przez każdego sędziego zasiadającego w jego składzie.
Wystąpienie sędziego sprawozdawcy jest przekonujące, bowiem nie sposób przyjąć, że orzekając w sprawie zainicjowanej pismem skazanego M. P. , sędzia Małgorzata Bednarek byłaby w stanie zachować obiektywizm, w sytuacji, gdy na urząd sędziego Sądu Najwyższego została powołana przez Prezydenta RP na wniosek Krajowej Rady Sądownictwa ukształtowanej w trybie przepisów ustawy z dnia 8 grudnia 2017 r. o zmianie ustawy o Krajowej Radzie Sądownictwa oraz niektórych innych ustaw, a skazany utrzymuje, że konieczność wznowienia z urzędu postępowania w jego sprawie zachodzi z tego powodu, że wyrok został wydany przez sąd, w skład którego wchodzili sędziowie również powołani na wniosek Krajowej Rady Sądownictwa ukształtowanej w trybie przepisów wspomnianej ustawy z dnia 8 grudnia 2017 r.
Nie ulega wątpliwości, że oceniając zasadność wystąpienia skazanego M. P. , sędzia Małgorzata Bednarek miałaby w polu widzenia własny status zawodowy, który podałaby w wątpliwość, gdyby podzieliła argumentację skazanego. Sędzia sprawozdawca zasadnie wskazał, że „ratio legis art. 40 § 1 pkt 1 k.p.k. jest czytelne i – w myśl zasady nemo iudex indoneus in propria causa – sprowadza się do odsunięcia od sprawy sędziego, w sytuacji, gdy jej rozstrzygnięcie wpływa na sferę jego praw i obowiązków. Nie chodzi przy tym jedynie o te ewidentne przypadki, gdy sędzia jest stroną procesową, która ex definitione ma interes prawny w korzystnym dla siebie rozstrzygnięciu, ale o każdy przypadek, gdy sprawa dotyczy sędziego bezpośrednio” oraz że za taki przypadek może być uznana opisana wyżej sytuacja.
Mając powyższe na uwadze, orzeczono jak w części dyspozytywnej postanowienia. [J.J.][a.ł]