Supreme Court dismisses appeal by co-defendant against judgment for payment of project fees.

Sygn. akt V CNP 84/12

POSTANOWIENIE

Dnia 18 września 2013 r.

Sąd Najwyższy w składzie :

SSN Anna Owczarek

w sprawie ze skargi A. W.

o stwierdzenie niezgodności z prawem prawomocnego wyroku

Sądu Okręgowego w W. z dnia 27 maja 2010 r.,

w sprawie z powództwa M. B.

przeciwko E. F. i A. W.

o zapłatę,

na posiedzeniu niejawnym w Izbie Cywilnej w dniu 18 września 2013 r.,

1) odrzuca

skargę

w

części

dotyczącej

wyroku

Sądu

Okręgowego w W. z dnia 27 maja 2010 r. oddalającego

apelację pozwanej . F.,

2) odmawia przyjęcia skargi do rozpoznania w pozostałej

części.

Uzasadnienie

Pozwany A.W. wniósł o stwierdzenie niezgodności z prawem prawomocnego

wyroku Sądu Okręgowego z dnia 27maja 2010 r., oddalającego apelacje wniesione

przez niego oraz przez pozwaną E. F. od wyroku Sądu Rejonowego w W. z dnia 7

stycznia 2010 r., którym zasądzona została od pozwanych solidarnie na rzecz

powoda M. B. kwota 70.272 zł wraz z ustawowymi odsetkami z tytułu

wynagrodzenia z umowy o prace projektowe.

Pozwany jako podstawę skargi wskazał naruszenie:

-

art. 452 k.c. polegające na jego niezastosowaniu i tym samym uznaniu,

że spełnienie świadczenia do rąk osoby nieuprawnionej do jego przyjęcia

stanowi prawidłowe wykonanie zobowiązania pomimo niepotwierdzenia

takiego przyjęcia świadczenia przez wierzyciela;

-

art. 65 § 1 w zw. z art. 635 i 644 k.c. polegające na błędnym przyjęciu,

że oświadczenie złożone przez pozwaną w piśmie z dnia 19 września

2006 r. nie wywołało skutku w postaci odstąpienia od umowy, a w przypadku

uznania oświadczenia za skuteczne - że zastosowanie znajdowałby art. 644

k.c., a nie art. 635 k.c.;

-

art. 47912 § 1 k.p.c. polegające na zaniechaniu pominięcia powołanych przez

powoda twierdzeń i dowodów, pomimo braku wykazania, że ich powołanie

w pozwie nie było możliwe lub potrzeba ich powołania wynikła później.

W oparciu o te podstawy pozwany wnosił o stwierdzenie, że zaskarżony wyrok jest

niezgodny z art. 452 k.c., art. 65 § 1 w zw. z art. 635 i 644 k.c. oraz art. 479 12 k.p.c.

Sąd Najwyższy zważył:

1) W pierwszym rzędzie rozważyć należy dopuszczalność wniesienia skargi

o

stwierdzenie

niezgodności

prawomocnego

wyroku

z

prawem

przez

współuczestnika sporu po stronie biernej na rzecz innego współuczestnika.

Jak wynika z akt sprawy pozwani A. W. i E. F. są wspólnikami spółki

cywilnej Pracownia Projektowa A., a zasądzona solidarnie kwota obejmuje

wynagrodzenie za wykonanie przez powoda projektów instalacji sanitarnej dla

oznaczonych

budynków

na

podstawie

umowy

zawartej

przez

nich

jako

zamawiających. Zgodnie z art. 864 k.c. wspólnicy spółki cywilnej solidarnie

odpowiadają za zobowiązania spółki. Wierzytelność powoda powstała w związku ze

zobowiązaniem wspólników spółki, której źródłem była czynność prawna. Oznacza

to, że wierzyciel mógł żądać całości lub części świadczenia od każdego wspólnika z

osobna, od kilku z nich bądź od wszystkich wspólników łącznie, a spełnienie

świadczenia przez któregokolwiek z nich zwalniałoby pozostałych (art. 366 § 1 k.c.).

Solidarna odpowiedzialność dłużników po stronie pozwanych wspólników spółki

cywilnej przesądza o zachodzącym między nimi współuczestnictwie materialnym ze

względu na wspólność ich obowiązków (tzw. współuczestnictwo materialne

pierwszej grupy - art. 72 § 1 pkt 1 k.c. in princ.). Współuczestnictwo materialne

może mieć podwójnie materialny charakter ze względu na połączenie wspólności

praw lub obowiązków z jednoczesną tożsamością podstawy faktycznej i prawnej.

Do

tej

grupy

współuczestnictwo

można

zaliczyć

dłużników

np.

solidarnych,

współuczestnictwo

współwłaścicieli,

współuczestnictwo

małżonków

w

sprawie o unieważnienie lub o stwierdzenie nieistnienia małżeństwa. Natomiast

spory

odnoszące

się

do

odpowiedzialności

solidarnej

lub

zobowiązań

niepodzielnych mogą mieć, w zależności od sytuacji, charakter kwalifikowany

(podwójnie materialny), bądź ograniczać się do pierwszego kryterium ze względu

na różną podstawę faktyczną i prawną (por. orzeczenie SN z dnia 17 lutego 1974

r., II CZ 6/64, OSPiKA 1965, z. 3, poz. 62, postanowienie SN z dnia 7 marca 2008

r., III CZ 2/08). Utrwalone jest stanowisko, że solidarność zobowiązania nie stwarza

jednak współuczestnictwa koniecznego dłużników, ponieważ istota solidarności

biernej polega na tym, że każdy z dłużników zobowiązany jest wobec wierzyciela

do spełnienia całego świadczenia, tak jakby był jedynym dłużnikiem, a wierzyciel

może - według swego wyboru - żądać spełnienia całości lub części świadczenia od

wszystkich dłużników łącznie, od kilku z nich lub od każdego z osobna (por. np.

orzeczenia Sądu Najwyższego: z dnia 17 lutego 1964 r., II CZ 6/64, OSNCP 1964,

nr 12, poz. 267, z dnia 6 czerwca 1963 r., II CR 585/62, OSNCP 1964, nr 5, poz.

101 lub z dnia 30 października 1969 r., II CR 254/69, OSNCP 1970, nr 9, poz. 151).

Do współuczestnictwa

między

wspólnikami

spółki

cywilnej

pozwanymi

o świadczenie z tytułu zobowiązań spółki cywilnej, stwierdzając że współwłasność

łączna powstała w wyniku spółki cywilnej, nie zmienia granic współuczestnictwa

koniecznego wypływającego z istoty spornego stosunku prawnego, wprost odniósł

się Sąd Najwyższy w postanowieniu z dnia 17 stycznia 2003 r., I CK 109/02, OSNC

2004, nr 5, poz. 73). Brak także podstaw do przyjęcia między wspólnikami takiej

spółki współuczestnictwa jednolitego (art. 73 § 2 k.p.c.).

Postępowanie

wszczynane

skargą

o

stwierdzenie

niezgodności

prawomocnego wyroku z prawem nie jest przedłużeniem lub kontynuacją

postępowania prawomocnie zakończonego (por. uchwała (7) Sądu Najwyższego

z dnia 21 października 2005 r., III BZP 1/05, OSNC 2006, nr 5, poz. 78).

Konsekwentnie

niedopuszczalne

jest

wniesienie

skargi

na

rzecz

innego

współuczestnika materialnego i skarga w tej części podlega odrzuceniu na

podstawie art. 4248 § 1 k.p.c.

2/ Skarga o stwierdzenie niezgodności z prawem prawomocnego orzeczenia

jest środkiem prawnym mającym, poprzez zakwestionowanie zgodności z prawem

orzeczenia,

przesądzić

jedną

z

przesłanek

deliktowej

odpowiedzialności

odszkodowawczej Skarbu Państwa. Poza interesem prawnym, który legł u podstaw

roszczenia, będącego przedmiotem postępowania zakończonego prawomocnym

orzeczeniem, Sąd Najwyższy rozpoznając skargę na bezprawność żadnego innego

interesu prawnego nie bada i nie powinien badać.

Judykatura Sądu Najwyższego jednolicie przyjmuje, że niezgodność

z prawem prawomocnego wyroku w rozumieniu art. 4241 k.p.c. zachodzi wtedy, gdy

zaskarżony wyrok można uznać za niewątpliwie sprzeczny z zasadniczymi

i niepodlegającymi różnej wykładni przepisami, z ogólnie przyjętymi standardami

rozstrzygnięć, gdy był wynikiem szczególnie rażąco błędnej wykładni lub

niewłaściwego zastosowania prawa (por. wyrok SN z dnia 4 stycznia 2007 r.,

V CNP 132/06, OSNC 2007, nr 11, poz. 174; wyrok SN z dnia 7 lipca 2006 r.,

I CNP 33/06, OSNC 2007, nr 2, poz. 35; wyrok SN z dnia 31 marca 2006 r., IV CNP

25/05, OSNC 2007, nr 1, poz. 17). Nie sposób przyjąć, aby podniesione

w podstawach skargi pozwanego A. W. naruszenia art. 452 k.c. oraz art. 65 § 1 w

zw. z art. 635 i 644 k.c. wykazały wskazane przesłanki. Sąd Okręgowy przyjął w

podstawie faktycznej rozstrzygnięcia, że pozwani bezpodstawnie uchylili się od

odbioru zamówionego dzieła, zatem nadal istniało ich zobowiązania do zapłaty

powodowi umówionego wynagrodzenia. Zasądzenie tego wynagrodzenia pozostaje

bez związku z twierdzeniem, że art. 452 k.c. został rażąco naruszony ze względu

na spełnienie świadczenia przez powoda do rąk osoby nieuprawnionej.

Z bezspornych okoliczności wynika, że dokumentacja została wydana przez

powoda

inwestorom

zastępczym

i

wykorzystana

przez

nich

w robotach

budowlanych. Następcze zmiany wynikały z nowych zaleceń inwestora i ich

wprowadzenie wykraczało poza umowę stron. Sąd Okręgowy stwierdzając,

że oświadczenie zawarte w piśmie z dnia 19 września 2006 r. nie stanowiło

odstąpienia od umowy, prawidłowo posłużył się dyrektywą wykładni językowej oraz

kryteriami wskazanymi w art. 65 § 1 k.c. Brak podstaw do przyjęcia, że zaskarżony

wyrok w sposób rażący naruszał także ten przepis. Z kolei podniesione

przez skarżącego naruszenie art. 47912 k.p.c. nie zostało umotywowane, stąd

uchylało się spod oceny Sądu Najwyższego.

W powyższym zakresie skargę należało zatem uznać za oczywiście

bezzasadną, co zgodnie z art. 4249 k.p.c. usprawiedliwiało odmowę przyjęcia jej do

rozpoznania przez Sąd Najwyższy.

Z tych względów Sąd Najwyższy postanowił jak wyżej.

jw