Supreme Court dismisses appeal against enforceable payment order due to new procedural law barring such challenges.

Sygn. akt V CNP 16/11

POSTANOWIENIE

Dnia 25 listopada 2011 r.

Sąd Najwyższy w składzie :

SSN Iwona Koper

w sprawie ze skargi K. C.

o stwierdzenie niezgodności z prawem prawomocnego nakazu zapłaty

Sądu Rejonowego w O. z dnia 16 listopada 2007 r.,

w sprawie z powództwa K. C.

przeciwko E. S. i R. F.

o zapłatę,

na posiedzeniu niejawnym w Izbie Cywilnej w dniu 25 listopada 2011 r.,

odrzuca

skargę

i

nie

obciąża

skarżącego

postępowania wywołanego wniesieniem skargi.

Uzasadnienie

kosztami

Skarżący

K.

C. wniósł

o

stwierdzenie

niezgodności

z

prawem

prawomocnego nakazu zapłaty wydanego w postępowaniu upominawczym przez

Sąd Rejonowy w O. w dniu 16 listopada 2007 r., nakazującego pozwanym zapłatę

na rzecz skarżącego jako powoda kwoty 23.375,99 zł z ustawowymi odsetkami i

kosztami procesu oraz prawomocnego postanowienia Sądu Rejonowego w O. z

dnia 9 stycznia 2008 r. o nadaniu zaskarżonemu nakazowi zapłaty klauzuli

wykonalności.

Sąd Najwyższy zważył, co następuje:

Dokonana ustawą z dnia 22 lipca 2010 r. o zmianie ustawy – Kodeks

cywilny, ustawy – Kodeks postępowania cywilnego, ustawy – Prawo upadłościowe

i naprawcze zmiana przepisów kodeksu postępowania cywilnego wyłączyła

możliwość

zaskarżenia

skargą

o

stwierdzenie

niezgodności

z

prawem

prawomocnych postanowień niekończących postępowanie (art. 424 § 1 k.p.c.).

W wypadku orzeczeń, od których skarga nie przysługuje, odszkodowania z tytułu

szkody wyrządzonej przez wydanie prawomocnego orzeczenia niezgodnego

z prawem można domagać się bez uprzedniego stwierdzenia niezgodności

orzeczenia w postępowaniu ze skargi, chyba, że strona nie skorzystała

z przysługujących jej środków (art. 4241b k.p.c.). Ustawa zmieniająca weszła

w życie z dniem 25 września 2010 r.

Z tych względów wniesiona skarga, zgodnie z obowiązującą na gruncie

przepisów postępowania zasadą bezpośredniego działania nowej ustawy, jest

niedopuszczalna (art. 4288 § 1 k.p.c.), w zakresie kwestionującym zgodność

z prawem postanowienia o nadaniu nakazowi zapłaty klauzuli wykonalności, które

nie należącego do kategorii orzeczeń, o których jest mowa w art. 424 1 § 1 k.p.c.

i art. 5192 § 1. Stanowią je prawomocne wyroki sądu drugiej instancji, a w ramach

art. 4241 § 2 k.p.c. także sądu pierwszej instancji – kończące postępowanie

w sprawie i wydane w postępowaniu nieprocesowym prawomocne postanowienia

co do istoty sprawy sądu drugiej instancji, a w zakresie wskazanym w art. 519 2 § 2

– także sądu pierwszej instancji.

Mimo braku unormowania odnoszącego się wprost do tej kwestii przyjąć

należy, że w obowiązującym stanie prawnym skarga o stwierdzenie niezgodności

z prawem

przysługuje

także

od

mającego

skutki prawomocnego

wyroku

prawomocnego nakazu zapłaty, o ile zachodzą przesłanki określone w art. 4241 § 2

k.p.c.

Niezgodność orzeczenia z prawem na gruncie art. 424 1 § 2 k.p.c. ma

charakter kwalifikowany. Powinna ona wynikać z naruszenia podstawowych zasad

porządku prawnego lub konstytucyjnych wolności albo praw człowieka i obywatela.

Wówczas też skarga przysługuje od prawomocnego orzeczenia kończącego

postępowanie w sprawie wydanego przez sąd pierwszej lub drugiej instancji,

chociażby strony nie skorzystały z przysługujących im środków prawnych, jeżeli jest

to następstwem okoliczności wyjątkowych, a nadto nie jest możliwa zmiana lub

uchylenie orzeczenia w drodze innych przysługujących stronie środków prawnych.

Skarżący może się powoływać na niezgodności orzeczenia z prawem ze

względu na naruszenie podstawowych zasad porządku prawnego, jeżeli określona

zasada istnieje w obowiązującym porządku prawnym i ma w nim charakter

podstawowy. Powołanie się na natomiast na naruszenie konstytucyjnych wolności

albo praw człowieka i obywatela, wymaga wskazanie konkretnego przepisu

Konstytucji, z którego zasada ta wynika, oraz sprecyzowanie sposobu jej

naruszenia (postanowienie Sądu Najwyższego z dnia 22 listopada 2006 r., V CNP

140/2006, nie publ.).

W orzecznictwie Sądu Najwyższego przyjmuje się, że przez podstawowe

zasady porządku prawnego należy rozumieć fundamentalne zasady ustroju

społeczno-politycznego, a więc zasady konstytucyjne w tym w szczególności

przepisy rozdziału II Konstytucji (art. 30 do 56), oraz naczelne zasady rządzące

poszczególnymi dziedzinami prawa: cywilnego, rodzinnego, pracy, a także prawa

procesowego (por. postanowienia z dnia 26 lutego 2003 r., II CK 13/03, OSNC

2004, nr 5, poz. 80 oraz z dnia 21 kwietnia 1978 r., IV CR 65/78, OSNC 1979, nr 1,

poz. 12).

Przytoczone przez skarżącego wskazania odnośnie do naruszonych

zasad porządku prawnego i przepisów Konstytucji, które skarżący wiąże

z nieprawidłowym doręczeniem pozwanym, uwzględniającego jego powództwo,

nakazu zapłaty nie uzasadniają uznania, w świetle powyższych wywodów, że

zachodzi wyjątek określony w art. 4241 § 2 k.p.c., ze skutkiem określonym w art.

4248 § 2 k.p.c.

Z tych przyczyn orzeczono jak w sentencji, w tym w odniesieniu do kosztów

postępowania na podstawie w art. 102 k.p.c., w zw. z art. 391 § 1 i art. 398 21 k.p.c.

md