Supreme Court quashes appeal judgment due to failure to notify substitute lawyer, violating procedural rights.

Sygn. akt V CK 360/03

WYROK

W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ

Dnia 9 marca 2004 r.

Sąd Najwyższy w składzie:

SSN Mirosława Wysocka (przewodniczący)

SSN Zbigniew Strus

SSA Katarzyna Tyczka-Rote (sprawozdawca)

w sprawie z powództwa R. C. i T. R.

przeciwko J. S.

o zapłatę,

po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym

w Izbie Cywilnej w dniu 9 marca 2004 r.,

kasacji powodów od wyroku Sądu Apelacyjnego […]

z dnia 13 listopada 2002 r.,

uchyla zaskarżony wyrok, znosząc postępowanie przed Sądem

Apelacyjnym i przekazuje sprawę temu Sądowi do ponownego

rozpoznania

oraz

rozstrzygnięcia

postępowaniu kasacyjnym.

Uzasadnienie

o

kosztach

procesu w

Wyrokiem z dnia 26 kwietnia 2002 r. Sąd Okręgowy w W. oddalił powództwo

R. C. i T. R. skierowane przeciwko J.S., od którego powodowie domagali się

zapłaty 93.939,40 zł z odsetkami ustawowymi tytułem odszkodowania za utracone

zyski z prowadzonej przez nich działalności gospodarczej. W toku procesu przed

Sądem I instancji powodowie reprezentowani byli przez adw. L. J., którego

ustanowili swoim pełnomocnikiem.

Tenże pełnomocnik w imieniu powodów sporządził w dniu 17 lipca 2002 r.

apelację od wyroku Sądu Okręgowego. Do niego skierowane zostało wezwanie do

uiszczenia wpisu od apelacji, doręczone 29 lipca 2002 r. Jego także zawiadamiał

o terminie rozprawy apelacyjnej Sąd II instancji, doręczając jednocześnie odpis

pisma procesowego pozwanego (przesyłka wróciła z adnotacją, że adresat się

wyprowadził i została potraktowana jako doręczona skutecznie). Na rozprawie

apelacyjnej w dniu 13 listopada 2002 r. strona powodowa nie była obecna.

Sąd Apelacyjny wyrokiem z dnia 13 listopada 2002 r. oddalił apelację

powodów.

Pismem z dnia 19 grudnia 2002 r. powodowie, reprezentowani przez

adw. Andrzeja Sitnickiego, wystąpili o przywrócenie im terminu do złożenia

wniosku o doręczenie wyroku Sądu Apelacyjnego wraz z uzasadnieniem.

Powodowie wyjaśnili, że ich aktualny pełnomocnik jest substytutem (zastępcą)

adw. L. J., który został zawieszony w pełnieniu czynności zawodowych, o czym

sąd poinformowała Okręgowa Rada Adwokacka.

Sąd przywrócił powodom uchybiony termin.

Wyrok Sądu Apelacyjnego powodowie zaskarżyli kasacją, opartą na

podstawie kasacyjnej z art. 3931 pkt 2 k.p.c. (naruszenie przepisów postępowania,

które miało wpływ na wynik sprawy) i wnieśli o uchylenie tego orzeczenia w całości

oraz przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania Sądowi Apelacyjnemu przy

uwzględnieniu kosztów postępowania kasacyjnego jako części kosztów procesu.

W ramach wskazanej podstawy kasacyjnej powodowie podnieśli zarzut

naruszenia art. 133 § 3 k.p.c. poprzez niezawiadomienie ich pełnomocnika

o rozprawie apelacyjnej i niedoręczenie mu odpowiedzi na apelację, mogący mieć

wpływ na wynik sprawy z uwagi na treść art. 379 pkt 5 k.p.c. (nieważność

postępowania spowodowana pozbawieniem strony możności obrony jej praw).

Pozwany upatrywał naruszenia przepisów postępowania także w uchybieniu

art. 233 § 1 k.p.c. i art. 328 § 2 k.p.c. – poprzez brak należytej oceny materiału

dowodowego zebranego w sprawie oraz wszystkich okoliczności faktycznych

i prawnych, a nadto poprzez dokonanie nietrafnych ustaleń w uzasadnieniu wyroku

Sądu Apelacyjnego i nierozważenie wszystkich zarzutów apelacji.

Sąd Najwyższy zważył, co następuje:

W pierwszej kolejności wymaga rozpatrzenia zarzucane przez powodów

naruszenie przepisu art. 133 § 3 k.p.c., w którym skarżący upatruje przyczynę

nieważności postępowania przed Sądem Apelacyjnym.

Powodowie mają rację, że w sytuacji kiedy pismem z dnia 18 lipca 2002 r.

Okręgowa Rada Adwokacka w W. powiadomiła m.in. Prezesa Sądu Okręgowego

w W. o zawieszeniu w wykonywaniu czynności zawodowych adw. L. J. i

ustanowieniu jego zastępcą adw. A. S., obowiązkiem Sądu było doręczanie od tej

chwili

wszelkiej

korespondencji

zastępcy

dotychczasowego

pełnomocnika

powodów. Zgodnie z przepisem art. 4 d ust. 1 ustawy z dnia 26 maja 1982 r. –

Prawo o adwokaturze (t.j. Dz. U. z 2002 r, Nr 123, poz. 1058 ze zm.),

konsekwencją zawieszenia w wykonywaniu czynności zawodowych jest bowiem

zakaz występowania przez zawieszonego adwokata przed sądami lub organami

państwowymi i samorządowymi.

Tymczasem – z powodu przeoczenia otrzymanej informacji – zawiadomienie

o rozprawie apelacyjnej oraz odpis pisma procesowego strony pozwanej

skierowane zostały na adres pełnomocnika powodów, który nie mógł ich

reprezentować. Tym samym doszło do naruszenia art. 133 § 3 k.p.c. Sąd

Apelacyjny

uznał

jednak,

że

pełnomocnik

powodów

został

zawiadomiony o terminie rozprawy, rozpoznał sprawę i wydał wyrok.

prawidłowo

Skutkiem niedoręczenia przez Sąd II instancji zawiadomienia o rozprawie

i odpowiedzi pozwanego na apelację właściwemu pełnomocnikowi powodów

(ustanowionemu dla nich w trybie art. 37 a ust. 2 prawa o adwokaturze) było

uniemożliwienie stronie powodowej zapoznania się z tym pismem procesowym

i przedstawienia swoich racji na rozprawie apelacyjnej. W rezultacie doszło do

pozbawienie powodów możności obrony ich praw w postępowaniu przed Sądem

Apelacyjnym (art. 379 pkt 5 k.p.c.).

Z przytoczonych wyżej przyczyn podniesiony w kasacji zarzut nieważności

postępowania trzeba uznać za uzasadniony (tak też m.in. postanowienie Sądu

Najwyższego z dnia 21 sierpnia 2003 r., sygn. III CKN 411/01, niepubl. oraz wyroki

tego Sądu z dnia 10 czerwca 2003 r., sygn. I CKN 406/01, z dnia 14 marca 2003 r.,

sygn. V CKN 1743/00 i z dnia 22 stycznia 2003 r., sygn. IV CKN 1677/00, niepubl.).

Powoduje

to

konieczność

uchylenia

zaskarżonego

wyroku,

zniesienia

postępowania przed Sądem Apelacyjnym i przekazania sprawy temu Sądowi do

ponownego rozpoznania na podstawie art. 393 13 § 1 oraz art. 386 § 2 w zw. z art.

39319 k.p.c.

W tej sytuacji przedwczesne byłoby rozważanie pozostałych zarzutów

zawartych w kasacji, które także powodowie uważali za drugorzędne i uzasadnili

tylko pobieżnie.

Rozstrzygnięcie o kosztach postępowania kasacyjnego wynika z treści

art. 108 § 2 w związku z art. 39319 k.p.c. i art. 391 § 1 k.p.c.

jk