Legislator Giurisprudenza & Legislazione
IV KKN 441/96 Generato dall'IA

Supreme Court quashes lower court acquittal due to failure to appoint a new expert on anonymous letters.

Numero d'incarto IV KKN 441/96
Autorità giudiziaria
Giurisdizione Polonia (PL)
Esito del giudizio Parzialmente accolto (Partially Allowed)

Sintesi Legislator

Generato dall'IA

The Supreme Court quashed the lower court's acquittal and remanded the case for retrial because the appellate court failed to appoint a new expert. The prosecution argued that the first-instance judge ignored significant contradictions between two conflicting handwriting experts, violating procedural rules. The Supreme Court held that when experts provide contradictory opinions with one expressing doubt, the court must order a new examination to resolve the uncertainty before acquitting the defendant.

Regesto Legislator

Generato dall'IA

Art. 182 § 1 d.k.p.k.; Art. 201 § 1 k.p.k.: When two expert opinions on the same evidence contradict each other, and one expresses doubt while the other is categorical, the court is obligated to appoint a new expert to resolve the uncertainty before rendering a final judgment.

Parole chiave

Generato dall'IA
contradictory expert opinions handwriting analysis anonymous letters freedom of evidence assessment duty to appoint new expert procedural violation acquittal quashed

Disposizioni normative citate

Generato dall'IA
Art. 182 § 1 d.k.p.k.
3 § 1 dkpk, oraz art. 182 dkpk, art.
Art. 201 § 1 k.p.k.
dkpk (art. 201 kpk). Nie ulega wątpliwości, że orzekające w sprawie sądy – sąd

Ti chiedi come si applica questa sentenza alla tua fattispecie?

Analizza questa decisione insieme alla legislazione federale e cantonale, ai commentari e alla giurisprudenza successiva in Legislator AI.

Apri in Legislator →

Testo completo

Sygn. akt IV KKN 441/96

WYROK

W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ

Dnia 28 maja 2001 r.

Sąd Najwyższy w Warszawie - Izba Karna na rozprawie w składzie

następującym:

Przewodniczący: SSN – Lidia Misiurkiewicz (spr.)

Sędziowie:

SSN – Przemysław Kalinowski

SSN – Mieczysław Młodzik

Protokolant – Elżbieta Brejniak

przy udziale prokuratora Prokuratury Krajowej – Krzysztofa Parchimowicza

po rozpoznaniu w dniu 28 maja 2001 r.

sprawy M. K.

oskarżonego z art. 11 § 1 w zw. z art. 211 w zw. z art. 58 kk z 1969 r.

z powodu kasacji, wniesionej przez pełnomocnika oskarżyciela posiłkowego

od wyroku Sądu Wojewódzkiego w K.

z dnia 10 lipca 1996 r., sygn. IV Ka […]

utrzymującego w mocy wyrok Sądu Rejonowego w K.

z dnia 16 kwietnia 1996 r., sygn. II K […]

1. uchyla zaskarżony wyrok Sądu Wojewódzkiego w K. i przekazuje

sprawę Sądowi Okręgowemu w K. do ponownego rozpoznania

w postępowaniu odwoławczym;

2. zarządza zwrot oskarżycielowi posiłkowemu wniesionej opłaty od

kasacji.

UZASADNIENIE

M. K. oskarżony został o to, że – działając w warunkach przestępstwa

ciągłego w okresie od 26 lutego 1993 r. do 11 lutego 1994 r. w K. w celu

osiągnięcia korzyści majątkowej w zamiarze zmuszenia Z. Z. do wydania kwoty

30.000.000 zł groził mu pozbawieniem życia w przysyłanych na jego adres

anonimowych listach oraz rozmowach telefonicznych, lecz zamierzonego celu

nie osiągnął wobec powiadomienia przez pokrzywdzonego organów Policji

to jest o przestępstwo z art. 11 § 1 dkk w zw. z art. 211 dkk w zw. z art. 58 dkk.

Sąd Rejonowy w K., wyrokiem z dnia 16 kwietnia 1996 r. uniewinnił

M. K. od popełnienia zarzucanego mu czynu.

Od powyższego wyroku apelację wnieśli – prokurator i oskarżyciel

posiłkowy.

Prokurator zarzucił mającą wpływ na treść wyroku obrazę przepisów art.

3 § 1 dkpk, oraz art. 182 dkpk, art. 313 § 1 dkpk polegającą na zaniechaniu

wyjaśnienia wszystkich okoliczności dotyczących sporządzenia listów –

anonimów, w szczególności mimo utrzymania się istotnych sprzeczności i

niejasności pomiędzy opiniami dwóch biegłych z zakresu pismoznawstwa, nie

powołaniu nowego biegłego co doprowadziło do uniewinnienia oskarżonego od

zarzutu popełnienia przestępstwa z art. 11 § 1 w zw. z art. 211 w zw. z art. 58 –

dkk.

Apelacja oskarżyciela posiłkowego zarzuciła:

1. obrazę przepisów prawa procesowego, a w szczególności art. 155 § 1 pkt 2

dkpk przez aprioryczną ocenę dowodów w postaci kaset magnetofonowych

jako dowodu, który nie posiada znaczenia dla rozstrzygnięcia sprawy, gdy

tymczasem na kasetach tych zarejestrowane zostały rozmowy z M. K.

i świadkiem J. G., co sprawia, że posiadają znaczną wartość informacyjną;

2. błąd w ustaleniach faktycznych przyjętych za podstawę wyroku o istotnym

wpływie na jego treść polegający na uznaniu za wiarygodne wyjaśnień

oskarżonego

i

zeznań

świadka

G. przy

równoczesnym

uznaniu

za niewiarygodne zeznań pokrzywdzonego i świadków I. Z., K. Z., W. Z.

a nadto bezkrytyczne przyjęcie opinii biegłej z I[…], która wydana została

z najniższym stopniem prawdopodobieństwa oraz jest pełna wewnętrznych

sprzeczności i podstawowych błędów merytorycznych, przy równoczesnym

naruszeniu zasady swobodnej oceny dowodów wyrażonej w art. 4 § 1 dkpk,

co skutkowało bezzasadne przyjęcie, iż istnieją takie wątpliwości, których

usunąć się nie da.

W konkluzji apelujący wnosił o uchylenie zaskarżonego wyroku i

przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania Sądowi Rejonowemu.

Sąd Wojewódzki w K., wyrokiem z dnia 10 lipca 1996 r. sygn. akt

IV Ka […], po rozpoznaniu sprawy w wyniku apelacji wniesionych przez

prokuratora i oskarżyciela posiłkowego, zaskarżony wyrok Sądu Rejonowego

utrzymał w mocy.

Wyrok ten zaskarżył w trybie kasacji pełnomocnik oskarżyciela

posiłkowego – Z. Z. zarzucając „rażące naruszenie prawa procesowego mogące

mieć wpływ na treść orzeczenia, a to art. 3 § 1 kpk, art. 152 kpk, art. 155 § 1

pkt 2 kpk, art. 182 kpk, art. 313 § 1 kpk, art. 357 i art. 372 § 1 kpk (z 1969 r.)

poprzez:

- nie dążenie na rozprawie do wyjaśnienia istotnych dla sprawy okoliczności,

braku stosownej oceny opinii biegłych, a z uwagi na powzięte przez sąd

wątpliwości nie powołanie kolejnego biegłego a taka potrzeba wynikła z

okoliczności sprawy,

- bezpodstawne oddalenie wniosku dowodowego o odsłuchanie nagrań z kaset

magnetofonowych

rozmów

pokrzywdzonego

z oskarżonym

M. K.

i świadkiem J. G. poprzez dokonanie antycypacji dowodowej,

- przyjęcie w wyroku ustaleń nie mających oparcia w materiale dowodowym

sprawy, pominięcie dowodów w tym pisemnej opinii uzupełniającej prof. F.

oraz zniekształceniu dowodów, jak również ograniczeniu się do streszczenia

opinii biegłej X.,

- nie zareagowanie na uchybienia sądu pierwszej instancji postawione w

zarzutach i uzasadnieniu apelacji oskarżyciela posiłkowego, jak również

podniesione w zarzutach prokuratora w tym błędne przyjęcie poprawności

oceny przez sąd I instancji materiału dowodowego sprawy, a zwłaszcza

obrazę art. 4 § 1 w zw. z art. 182 kpk w zw. z art. 357 w aspekcie art. 2 § 1

kpk (z 1969 r.),

- poprzez sporządzenie uzasadnienia wyroku nie odpowiadającego wymogom

art. 406 § 2 kpk”.

W następstwie tak sformułowanych zarzutów autor kasacji wniósł o

„uchylenie wyroków sądów obydwu instancji i przekazanie sprawy do

ponownego rozpoznania przez Sąd Rejonowy w K.”.

Na rozprawie kasacyjnej Prokurator wniósł o uwzględnienie kasacji

wobec rażącego naruszenia prawa procesowego tj. art. 182 dkpk przez nie

powołanie trzeciego biegłego wobec istotnej sprzeczności w opiniach biegłych z

zakresu pisma – mgr E. X. z Instytutu […] w K. (Zakład Kryminalistyki)

i biegłego prof. dr hab. A. F. i sprowadzając zasadność kasacji wyłącznie

do tego zarzutu, wniósł o uchylenie zaskarżonego wyroku Sądu Wojewódzkiego

w K. oraz utrzymanego nim w mocy wyroku Sądu Rejonowego.

Sąd Najwyższy zważył, co następuje.

Kasacja jest zasadna wyłącznie w zakresie rażącego naruszenia art. 182

dkpk (art. 201 kpk). Nie ulega wątpliwości, że orzekające w sprawie sądy – sąd

pierwszej i odwoławczej instancji dysponowały w sprawie dwiema zasadniczo

różnymi opiniami z badań pisma ręcznego, przy czym dowód z drugiej opinii –

mgr E. X. z Instytutu […] w K. dopuszczony został przez Sąd Rejonowy

po uchyleniu wyroku tego Sądu przez Sąd Wojewódzki (pierwszy wyrok

skazujący) z zaleceniem poszerzenia materiału porównawczego m.in. w postaci

anonimów, które wpłynęły już po wydaniu wyroku przez sąd pierwszej instancji

(k. 153-v).

Poza sporem jest okoliczność, że podstawowym dowodem w sprawie jest

ekspertyza pisma zawartego w anonimach i przede wszystkim ten dowód jako

znaczący dla rozstrzygnięcia w sprawie był przedmiotem szczególnej uwagi

orzekających w sprawie sądów. Prawem sądu, w ramach swobodnej oceny

dowodów jest z dwóch różniących się w merytorycznej treści opinii dać wiarę

jednej z nich oceniając ten dowód jako w pełni przekonywający, pełny nie

budzący wątpliwości.

Do takich dowodów nie należy jednak opinia biegłej E. X. z Instytutu […]

w K. – jest ona w przeciwieństwie do stanowczej, dwukrotnie składanej

podstawowej i uzupełniającej opinii prof. A. F., opinią niepełną, niejasną

wskazującą na brak pewności co do autora anonimów wyrażonej w sposób

nie wykluczający, że M. K. mógł być autorem zakwestionowanych jako materiał

dowodowy rękopisów (anonimów) (k. 183-183-v). Konkluzja opinii sprowadza

się do stwierdzenia, że „różnorodność przedstawionych do badań materiałów

można formułować jedynie w kategoriach prawdopodobieństwa”, co wskazuje

na to, że autorka ekspertyzy prezentuje określony stopień niepewności w

formułowaniu kategorycznych wniosków w przeciwieństwie do drugiego

biegłego, który opierając się na tym samym materiale dowodowym i

porównawczym (w tym po jego uzupełnieniu i zapoznaniu się z opinią biegłej E.

X.) w swojej opinii jest kategoryczny i nie ma wątpliwości, że autorem

przedmiotowych anonimów był oskarżony M. K..

W tej więc sytuacji doszło nie tyle do wydania przez biegłych dwóch

zasadniczo sprzecznych opinii, z których sąd odwoławczy miał, w ramach

swobodnej oceny dowodów, możliwość wyboru jednej, przekonany o jej

słuszności w oparciu o konkretne przesłanki, ale w rzeczy samej Sąd ten

dysponował

dwiema

opiniami,

z

których

jedna

formułuje

wnioski

kategorycznie, a druga jest wyrazem wątpliwości, które wskazują na wyraźną

ostrożność biegłej w formułowaniu pewnych konkluzji.

W tych warunkach obowiązkiem sądu było z urzędu – stosownie do

wymogów art. 182 dkpk (art. 201 kpk) – powołać innego biegłego, którego

opinia – w ocenie sądu – pozwoli ostatecznie przesądzić, który z dwóch

dotychczas powołanych biegłych ma ewentualnie rację. Podkreślić przy tym

należy, że nawet Sąd Rejonowy nie wyklucza, że autorem dowodowych

anonimów mógł być oskarżony, poddając jedynie w wątpliwość zamiar jego

działania (k. 248).

Jak już na wstępie rozważań Sąd Najwyższy podkreślił, kluczowym

dowodem w sprawie jest opinia biegłych co do autorstwa sporządzonych i

zawierających określone treści anonimów, dlatego też tylko w tym zakresie

zarzut kasacji rażącego naruszenia prawa procesowego – art. 182 dkpk (art. 201

kpk), z powodów wyżej omówionych, jest w pełni zasadny.

Inne podniesione w kasacji zarzuty są oczywiście bezzasadne i nie

wymagają bliższego omówienia.

Z uwagi na rażącą obrazę art. 182 dkpk, na obecnym etapie wątpliwości,

która z dwóch opinii, dwóch różnych biegłych, zasługuje na ewentualne

uwzględnienie i może przesądzić o słuszności (bądź jej braku) zarzutu

postawionego oskarżonemu, nie ma potrzeby uchylenia orzeczenia także sądu

pierwszej instancji.

Uzupełniający dowód z opinii innego biegłego bądź biegłych może

przeprowadzić w postępowaniu odwoławczym Sąd Okręgowy w K.

i w zależności od wyników postępowania w tym zakresie zadecydować

o dalszym biegu sprawy.

Z tych względów Sąd Najwyższy orzekł jak w wyroku.

Przewodniczący: SSN (Lidia Misiurkiewicz)

Sędziowie: SN (Przemysław Kalinowski)

SN (Mieczysław Młodzik)

aw

f/es