Legislator Giurisprudenza & Legislazione
IV KK 94/22 Generato dall'IA

Supreme Court quashes dismissal due to incomplete expert opinion on mental state and drug influence.

Numero d'incarto IV KK 94/22
Autorità giudiziaria
Giurisdizione Polonia (PL)
Esito del giudizio Respinto (Dismissed)

Sintesi Legislator

Generato dall'IA

The Supreme Court quashed the District Court's decision to dismiss criminal proceedings against a suspect accused of murder. The prosecution argued the court failed to conduct a thorough evaluation of evidence, specifically relying on incomplete expert opinions that did not address the suspect's drug use or potential malingering. Consequently, the court ruled that the dismissal violated procedural fairness because the factual findings rested on insufficient medical data regarding the suspect's mental state at the time of the crime.

Regesto Legislator

Generato dall'IA

Art. 201 k.p.k.; Art. 7 k.p.k.; Art. 410 k.p.k.: A criminal court must base its findings on a complete and objective assessment of evidence; a dismissal of proceedings is invalid if the court relies on expert opinions that fail to address relevant mitigating factors such as drug influence or potential malingering, thereby violating the principle of a fair trial.

Parole chiave

Generato dall'IA
criminal proceedings dismissal mental state evaluation drug influence defense expert opinion completeness fair trial principle procedural fairness violation malingering suspicion perizia psichiatrica insufficiente

Disposizioni normative citate

Generato dall'IA
Art. 201 k.p.k.
B., wniósł Prokurator Generalny, który podniósł zarzut rażącego i mającego istotny wpływ na treść postanowienia naruszenia przepisów prawa procesowego, a mianowicie art. 201 k.p.k. a contrario, a w konsekwencji art.
Art. 7 k.p.k.
a contrario, a w konsekwencji art. 7 k.p.k. i art.
Art. 410 k.p.k.
i art. 410 k.p.k., polegającego na tym, że Sąd Okręgowy w S.
Art. 31 § 1 k.k.
dopuścił się popełnienia zarzucanych mu czynów zabronionych opisanych szczegółowo w pkt 1-3, nie mogąc w trakcie czynów rozpoznać ich znaczenia i pokierować swoim postępowaniem, to jest w warunkach określonych w art. 31 § 1 k.k. i w związku z tym na podstawie art.
Art. 31 § 3 k.k.
oraz skutków ich zażycia w kontekście wyłączenia, bądź braku podstaw do wyłączenia, odpowiedzialności karnej podejrzanego w rozumieniu art. 31 § 3 k.k.Skarżący wskazując na ten zarzut wniósł o uchylenie zaskarżonego orzeczenia i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania Sądowi Okręgowemu w S.
art. 148 § 1 k.k
B.podejrzanego o czyn z art. 148 § 1 k.k.
art. 535 § 5 k.p.k
po rozpoznaniu w Izbie Karnej w trybie art. 535 § 5 k.p.k.
art. 190 § 1 k.k
148 § 1 k.k., art. 190 § 1 k.k.
art. 278 § 1 k.k
art. 31 § 1 k.k
dopuścił się popełnienia zarzucanych mu czynów zabronionych opisanych szczegółowo w pkt 1-3, nie mogąc w trakcie czynów rozpoznać ich znaczenia i pokierować swoim postępowaniem, to jest w warunkach określonych w art. 31 § 1 k.k.
Generato dall'IA

Ti chiedi come si applica questa sentenza alla tua fattispecie?

Analizza questa decisione insieme alla legislazione federale e cantonale, ai commentari e alla giurisprudenza successiva in Legislator AI.

Apri in Legislator →

Testo completo

Sygn. akt IV KK 94/22 POSTANOWIENIE Dnia 6 lipca 2022 r.Sąd Najwyższy w składzie: SSN Marek Siwek w sprawie A. B.podejrzanego o czyn z art. 148 § 1 k.k. i in. po rozpoznaniu w Izbie Karnej w trybie art. 535 § 5 k.p.k. na posiedzeniu w dniu 6 lipca 2022 r., kasacji wniesionej przez Prokuratora Generalnego od postanowienia Sądu Okręgowego w S.z dnia 10 marca 2021 r., sygn. akt II K […] p o s t a n o w i ł uchylić zaskarżone postanowienie i sprawę przekazać do ponownego rozpoznania Sądowi Okręgowemu w S.

UZASADNIENIE

Prokuratura Rejonowa w A. skierowała do Sądu Okręgowego w S. wniosek o umorzenie postępowania i orzeczenie środka zabezpieczająco w postaci umieszczenia w zakładzie psychiatrycznym wobec A.B.. podejrzanego o czyny z art. 148 § 1 k.k., art. 190 § 1 k.k. i art. 278 § 1 k.k. (k. 472 i n.)Sąd Okręgowy w S. postanowieniem z 10 marca 2021 r., sygn. akt II K […]:1.ustalił, że A.B. dopuścił się popełnienia zarzucanych mu czynów zabronionych opisanych szczegółowo w pkt 1-3, nie mogąc w trakcie czynów rozpoznać ich znaczenia i pokierować swoim postępowaniem, to jest w warunkach określonych w art. 31 § 1 k.k. i w związku z tym na podstawie art. 17 § 1 pkt 2 k.p.k. w zw. z art. 31 § 1 k.k. prowadzone przeciwko A.

B. postępowanie karne umorzył;2.w związku z popełnieniem czynów zabronionych na podstawie art. 93a § 1 pkt 4 k.k. w zw. z art. 93b § 1 k.k. w zw. z art. 93c pkt 1 k.k. w zw. z art. 93g § 1 k.k. tytułem środka zabezpieczającego orzekł pobyt podejrzanego A. B. w zamkniętym zakładzie psychiatrycznym;3.zasądził od Skarbu Państwa na rzecz Kancelarii Adwokackiej adw. T. N. kwotę 1.107 złotych brutto tytułem wynagrodzenia za obronę z urzędu podejrzanego A. B. w postępowaniu przygotowawczym i sądowym:4.na podstawie art. 632 pkt 2 k.p.k. kosztami procesu obciążył Skarb Państwa.Powyższe orzeczenie nie zostało zaskarżone przez strony i uprawomocniło się 18 marca 2021 r.

Sąd Okręgowy w S. postanowieniem z 7 maja 2021 r. w sprawie o sygn. akt II Ko […], wskazał Regionalny Ośrodek Psychiatrii Sądowej w S. jako miejsce pobytu i realizacji środka zabezpieczającego orzeczonego wobec A. B. (k. 643).Kasację od postanowienia Sądu Okręgowego w S. z 10 marca 2021 r., na niekorzyść A. B., wniósł Prokurator Generalny, który podniósł zarzut rażącego i mającego istotny wpływ na treść postanowienia naruszenia przepisów prawa procesowego, a mianowicie art. 201 k.p.k. a contrario, a w konsekwencji art. 7 k.p.k. i art. 410 k.p.k., polegającego na tym, że Sąd Okręgowy w S. zaniechał przeprowadzenia wnikliwej i kompletnej oceny zgromadzonego materiału dowodowego, opierając ustalenia co do winy A.

B. na opiniach biegłych lekarzy psychiatrów i biegłego psychologa z dnia 22 stycznia 2021 r. oraz 10 marca 2021 r., które nie spełniają kryteriów opinii pełnych, w konsekwencji czego przedwcześnie i wadliwie przyjął, że A. B. dopuścił się popełnienia zarzucanych mu przestępstw, nie mogąc w trakcie czynów rozpoznać ich znaczenia i pokierować swoim postępowaniem, to jest w warunkach określonych w art. 31 § 1 k.k. i w związku z tym na podstawie art. 17 § 1 pkt 2 k.p.k. w zw. z art. 31 § 1 k.k. prowadzone przeciwko A. B. postępowanie karne umorzył, podczas gdy prawidłowa analiza i ocena zgromadzonych dowodów, wobec oparcia jednoznacznego stanowiska biegłych o zniesionej poczytalności podejrzanego na niepełnym materiale źródłowym, jak również jego niewystarczającego uzasadnienia, winna skutkować uzyskaniem - przed wydaniem przez sąd orzeczenia - uzupełniającej opinii biegłych lekarzy psychiatrów i biegłego psychologa, poprzedzonej zapoznaniem się przez tych biegłych z dokumentacją z pobytu - na krótko przed dokonaniem zabójstwa I.

Ł. - podejrzanego w Szpitalu Psychiatrycznym w T., a także uzyskaniem od biegłych rzetelnego ustosunkowania się do kwestii zażycia przez A. B. środków odurzających w postaci amfetaminy, której obecność we krwi podejrzanego w stężeniu 38,64 ng/ml stwierdzono po zatrzymaniu wymienionego bezpośrednio po zabójstwie w dniu 18 czerwca 2020 r. oraz skutków ich zażycia w kontekście wyłączenia, bądź braku podstaw do wyłączenia, odpowiedzialności karnej podejrzanego w rozumieniu art. 31 § 3 k.k.Skarżący wskazując na ten zarzut wniósł o uchylenie zaskarżonego orzeczenia i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania Sądowi Okręgowemu w S. Sąd Najwyższy zważył, co następuje:Kasacja jest oczywiście zasadna, wobec czego podlegała uwzględnianiu na posiedzeniu bez udziału stron, zgodnie z art. 535 § 5 k.p.k.Trafnie podniósł w niej skarżący, że w przedmiotowej sprawie doszło do naruszenia wskazanych w petitum kasacji przepisów prawa procesowego.

Zgodnie z treścią art. 93g § 1 k.k. sąd orzeka pobyt w odpowiednim zakładzie psychiatrycznym wobec sprawcy określonego w art. 93c pkt 1 - a zatem co do którego umorzono postępowanie o czyn zabroniony popełniony w stanie niepoczytalności określonej w art. 31 § 1 k.k. - jeżeli istnieje wysokie prawdopodobieństwo, że popełni on ponownie czyn zabroniony o znacznej społecznej szkodliwości w związku z chorobą psychiczną lub upośledzeniem umysłowym. Niepoczytalność sprawcy musi być jednak ustalona w sposób pewny i wynikać z opinii biegłych, którym nie można postawić zarzutów wymienionych w art. 201 k.p.k., przede wszystkim zaś zarzutu niepełności.W przedmiotowej sprawie, po przeprowadzonej obserwacji psychiatryczno-psychologicznej podejrzanego A.

B. w Oddziale Psychiatrii Sądowej o Wzmożonym Zabezpieczeniu SPP ZOZ w C., powołani biegli psychiatrzy i psycholog stwierdzili objawy choroby psychicznej pod postacią zaburzeń afektywnych dwubiegunowych, w chwili wydawania opinii w postaci epizodu mieszanego, a także uzależnienie mieszane od alkoholu i narkotyków. Biegli nadto skonstatowali, że w czasie popełnienia zarzucanych czynów, A.B. ujawniał objawy epizodu maniakalnego w przebiegu wymienionej choroby psychicznej (tj. zaburzeń afektywnych dwubiegunowych). W czasie popełnienia zarzucanych mu czynów podejrzany A.

B. miał zniesioną zdolność rozpoznania znaczenia czynów i pokierowania swoim postępowaniem w rozumieniu art. 31 § 1 k.k. W ocenie biegłych istnieje również wysokie prawdopodobieństwo popełnienia przez podejrzanego podobnego czynu, dlatego koniecznym jest zastosowanie wobec niego środka zabezpieczającego w postaci leczenia psychiatrycznego i odwykowego w zamkniętym zakładzie psychiatrycznym (k. 409-442). Na posiedzeniu 10 marca 2021 r., biegli zgodnie podtrzymali wydaną uprzednio opinię oraz wnioski odnośnie do stanu zdrowia psychicznego podejrzanego tempore criminis (k.559-561).

Jak wynika z akt sprawy, stanowisko biegłych wyrażone w obu opiniach legło u podstaw wydania zaskarżonego orzeczenia o umorzeniu prowadzonego przeciwko temu podejrzanemu postępowania karnego oraz orzeczeniu wobec niego środka zabezpieczającego w postaci pobytu w zamkniętym zakładzie psychiatrycznym (k. 562 i n.).Zaskarżone postanowienie Sądu Okręgowego w S. jest jednak przedwczesne, gdyż oparto je na opiniach (pisemnej i ustnej) wspomnianych biegłych, które – wbrew stanowisku Sądu I instancji – nie mogły zostać uznane za pełne i spójne, skoro nie uwzględniały wszystkich istotnych okoliczności dotyczących stanu zdrowia psychicznego podejrzanego.

Biegli przede wszystkim w swych rozważaniach pominęli dokumentację medyczną z leczenia i hospitalizacji podejrzanego w okresie, w którym – ich zadaniem – miały występować u A. B. epizody maniakalne. Podejrzany w okresie pokrywającym się z czasookresem zarzutów był bowiem hospitalizowany, m.in. w Szpitalu Psychiatrycznym w S. i Szpitalu Psychiatrycznym w T.. Epikryza z hospitalizacji w Szpitalu Psychiatrycznym w S., w którym podejrzany przebywał od 7 maja 2020 r. do 19 maja 2020 r, nie potwierdziła jednak u niego ewidentnych objawów choroby afektywnej dwubiegunowej, a tym bardziej doznań omamowych.

Zachowanie A. B. oceniono jako spokojne, nie obserwowano agresji ani autoagresji. Napęd psychoruchowy był w granicach normy. Pacjent nie relacjonował przeżyć psychoaktywnych, negował doznania omamowe.Rozpoznano za to u A. B. zaburzenia emocji i zachowania w przebiegu uzależnienia mieszanego, jako rozpoznanie zasadnicze, a jedynie rozpoznanie współwystępujące sklasyfikowano jako cechy zaburzeń osobowości oraz zaburzenia afektywne dwubiegunowe w wywiadzie (k. 294).Dokumentacja medyczna ze Szpitala Psychiatrycznego w T. nie została w ogóle załączona do akt, pomimo, że A.

B. wyraźnie w czasie badań przez biegłych (k. 306, 309), jak i podczas obserwacji sądowo-psychiatrycznej (k. 425, 427) podnosił okoliczność pobytu we wskazanej placówce. Informacje przez niego podawane nie pozwoliły jednak na poczynienie jakichkolwiek sensownych ustaleń w zakresie powodu i przebiegu jego hospitalizacji, a także jej oceny. Fundamentalne znaczenie w tym zakresie ma właśnie dokumentacja medyczna. Niebagatelne przy tym jest to, że podejrzany Szpital Psychiatryczny w T. opuścił na krótko (zaledwie kilka dni) przed dokonaniem zabójstwa I.

Ł.. Także zatem z tego powodu dokumentacja z tej placówki powinna być uwzględniona w procesie określania przez biegłych stanu zdrowia i poczytalności A.B.. Opiniujący w niniejszej sprawie wyciągnęli natomiast kategoryczny wniosek, że stan maniakalny u podejrzanego trwał od kilku tygodni przed zdarzeniem. Biegła I. S. twierdziła jednocześnie, że na takie stwierdzenie pozwalały dane, testy, badania, rozmowy i dokumentacja medyczna (k. 560v). Z treści opinii wynika, że znaczna część wiedzy na temat stanu zdrowia podejrzanego, w tym towarzyszących mu zjawisk natury psychologiczno-psychiatrycznej, pochodziła z relacji A.

B., a przecież lekarze ze Szpitala w S. sugerowali już wcześniej o możliwości metasymulacji lub sursymulacji przez podejrzanego omamów słuchowych (k. 438). Nie może być tym samym przekonujące twierdzenie, że całościowa dokumentacja z przebiegu leczenia podejrzanego, nie jest konieczna do wydania pełnej i kategorycznej opinii, tym bardziej jeśli już tylko na podstawie analizy znajdujących się w aktach sprawy informacji, powstaje uzasadniona wątpliwość, czy w okresie objętym zarzutami rzeczywiście podejrzany miał zniesioną poczytalność, jak stwierdzili ostatecznie biegli w opinii.

Omawiana opinia nie wyjaśnia nadto w sposób należyty kwestii zażycia przez A. B. środków odurzających w postaci amfetaminy, której obecność we krwi podejrzanego w stężeniu 38.64 ng/ml stwierdzono po jego zatrzymaniu bezpośrednio po zabójstwie 18 czerwca 2020 r. (k. 337-338). Podejrzany jest osobą od wielu lat nałogowo zażywającą narkotyki i pijącą alkohol, stwierdzono u niego uzależnienie mieszane. W dniu zabójstwa znajdował się pod wpływem amfetaminy – jak sam wyjaśniał „zażyłem jakieś chemikalia” (k. 121). W tej sytuacji niezbędne było zatem wyjaśnienie, czy wpływ na zachowanie podejrzanego miał rzeczywiście stan chorobowy, czy – co jest aktualnie równie prawdopodobne – zażyte uprzednio środki odurzające.

Przypomnieć należy, że biegła I. S. wskazała, iż dodatkowo czynnikiem osłabiającym kontrolę i przyczyniającym się do wzmożenia agresji było zażycie środka odurzającego w postaci amfetaminy poprzedniego dnia, co mogło wzmagać agresję, pobudzenie. Wyjaśnienie tych okoliczności pozwoliłoby zatem na przesądzenie, czy wobec podejrzanego nie zachodziły warunki o jakich mowa w art. 31 § 3 k.k. Zgodnie wszak z tym przepisem, nie wyłącza winy zachowanie sprawy, który wprawił się w stan nietrzeźwości lub odurzenia powodujący wyłączenie lub ograniczenie poczytalności, które przewidywał albo mógł przewidzieć.

Suma przytoczonych wyżej okoliczności dotyczących stanu zdrowia psychicznego podejrzanego w czasie dokonania przedmiotowych czynów, wskazuje na niejasności i z tym związane wynikające m.in. z niepełności materiału dowodowego, a także w konsekwencji z niepełności opinii, która stała się podstawą ustalenia o zniesieniu poczytalności podejrzanego. Pomimo pozyskania opinii zespołu biegłych psychiatrów i psychologa wątpliwości powyższych nie rozstrzygnięto przed wydaniem zaskarżonego postanowienia. Sąd Okręgowy w S., jak słusznie podniósł prokurator, wydając to postanowienie nie sprostał regułom rzetelnego procesu, opartego na zasadzie obiektywizmu i w konsekwencji ustalenia faktyczne oparł na niekompletnym materiale dowodowym, naruszając w ten sposób przepisy art. 201 k.p.k., przez to również art. 7 k.p.k. i art. 410 k.p.k.W tej sytuacji koniecznym było uchylenie zaskarżonego postanowienia w celu uzupełnienia postępowania dowodowego o wskazane wyżej braki.

Dopiero po tym uzupełnieniu będzie możliwe podjęcie prawidłowej z procesowego punktu widzenia decyzji rozstrzygającej podstawy odpowiedzialności A.B., w szczególności kwestię zawinienia.Mając na uwadze powyższe Sąd Najwyższy orzekł jak w sentencji. [as]