Supreme Court quashes lower court verdict for tax fraud due to improper application of statute of limitations suspension during COVID-19 pandemic.
Sintesi Legislator
Generato dall'IAThe Supreme Court quashed the lower court's decision to dismiss the prosecution for tax fraud charges committed before the pandemic. The defendant argued the statute of limitations had expired, but the court found the lower court ignored the suspension of the limitation period caused by the COVID-19 emergency regulations. Consequently, the court ruled that the prosecution was timely and remanded the case for a new trial where the pandemic laws are correctly applied.
Regesto Legislator
Generato dall'IAArt. 101 § 1 pkt 4 k.k.; Art. 102 k.k.; Art. 15 ustawy o szczególnych rozwiązaniach związanych z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem COVID-19; karalność przestępstwa ustaje z upływem 5 lat, chyba że postępowanie zostało wszczęte w okresie zawieszenia biegu przedawnienia wynikającego z przepisów pandemicznych, co skutkuje przedłużeniem terminu o 10 lat.
Parole chiave
Generato dall'IADisposizioni normative citate
Generato dall'IAGiurisprudenza citata
Generato dall'IADecisioni correlate
Generato dall'IATesto completo
IV KK 471/23 WYROKW IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ Dnia 5 grudnia 2023 r.Sąd Najwyższy w składzie: SSN Barbara Skoczkowska (przewodniczący, sprawozdawca)SSN Waldemar PłóciennikSSN Paweł WilińskiProtokolant Justyna Kryńska - Szufnara po rozpoznaniu w Izbie Karnej na posiedzeniu w dniu 5 grudnia 2023 r., w trybie art. 535 § 5 k.p.k. w sprawie D.D., skazanej z art. 273 k.k. i in., kasacji wniesionej przez Prokuratora Rejonowego w Mikołowie na niekorzyść, od wyroku Sądu Okręgowego w Katowicach, z dnia 27 czerwca 2023 r., sygn. akt VII Ka 382/23, zmieniającego częściowo wyrok Sądu Rejonowego w Mikołowie, z dnia 24 stycznia 2023 r., sygn. akt II K 20/22, uchyla wyrok Sądu Okręgowego w Katowicach w zaskarżonej części i w tym zakresie przekazuje sprawę temu Sądowi do ponownego rozpoznania.
UZASADNIENIESąd Rejonowy w Mikołowie wyrokiem z dnia 24 stycznia 2023 r., sygn. akt II K 20/22, uznał oskarżoną D.D. za winną tego, że:1.„w dniu […] w M., będąc Prezesem Zarządu Spółki z o. o. T. w M. przy ul. […], posłużyła się dokumentem, w którym podano nieprawdę co do okoliczności mających znaczenie prawne poprzez wykazanie w korekcie deklaracji dla podatku od towarów i usług VAT-7 złożonej za […] roku Naczelnikowi Urzędu Skarbowego w M. wartości podatku naliczonego do odliczenia w związku z posłużeniem się nierzetelną fakturą VAT o nr […] z dnia […] wystawioną przez podmiot A.
Spółka z oo. w B. nr NIP […] na kwotę brutto 12 958,05 zł, w tym VAT 2 423,05 zł, niedokumentującą rzeczywistego zdarzenia gospodarczego”, tj. przestępstwa z art. 273 k.k., za które wymierzył oskarżonej karę 30 stawek dziennych grzywny przy ustaleniu wysokości jednej stawki dziennej na kwotę 70 zł (pkt 1 wyroku);2.„w dniu […] w M., będąc Prezesem Zarządu Spółki z o. o. T. w M. przy ul. […], posłużyła się dokumentami, w których podano nieprawdę co do okoliczności mających znaczenie prawne poprzez wykazanie w korektach deklaracji dla podatku od towarów i usług VAT-7 złożonych za […] i za […] Naczelnikowi Urzędu Skarbowego w M. wartości podatku naliczonego do odliczenia w związku z posłużeniem się nierzetelnymi fakturami VAT nr […] z dnia […] na kwotę brutto 16 383,60 zł, w tym VAT 3 063,60 zł i nr […] z dnia […] na kwotę brutto 20 368,80 zł, w tym VAT 3 808,80 zł, wystawionymi przez podmiot B.
Spółka z o. w C. nr NIP […] niedokumentujących rzeczywistych zdarzeń gospodarczych”, tj. przestępstwa z art. 273 k.k., za które wymierzył jej karę 30 stawek dziennych grzywny przy ustaleniu wysokości jednej stawki dziennej na kwotę 70 zł (pkt 2 wyroku);3.„w okresie od […] do […] w M., działając w krótkich odstępach czasu w wykonaniu tego samego zamiaru, będąc Prezesem Zarządu Spółki z o. o. T. w M. przy ul. […], posłużyła się nierzetelnymi fakturami VAT oraz innymi dokumentami dla celów rozliczenia podatku od towarów i usług VAT oraz wprowadziła w błąd Naczelnika Urzędu Skarbowego w M. poprzez podanie w deklaracjach i korektach deklaracji VAT-7 za okres od […] do […] danych niezgodnych ze stanem rzeczywistym poprzez ujęcie i rozliczenie w nich szczegółowo opisanych w wyroku faktur VAT”, tj. przestępstwa z art. 76 § 2 k.k.s. i art. 62 § 2 k.k.s. w zw. z art. 6 § 2 k.k.s. przy zast. art. 7 § 1 k.k.s. i w zw. z art. 9 § 3 k.k.s., za które wymierzył jej karę 50 stawek dziennych grzywny przy ustaleniu wysokości jednej stawki dziennej na kwotę 70 zł (pkt 3 wyroku).Tym samym wyrokiem Sąd I instancji na mocy art. 85 k.k. i art. 86 § 1 i § 2 k.k. w zw. z art. 20 § 1 k.k.s. i art. 39 § 1 k.k.s. połączył orzeczone wobec oskarżonej kary grzywny i wymierzył jej karę łączną 60 stawek dziennych grzywny przy ustaleniu wysokości jednej stawki dziennej na kwotę 70 zł (pkt 4 wyroku).Apelację od wyroku Sądu I instancji wniosła obrońca oskarżonej, zaskarżając go w całości, zarzucając co do czynu z pkt 1 wyroku obrazę art. 17 § 1 pkt 6 k.p.k. w zw. z art. 101 § 1 pkt 4 k.k. poprzez orzekanie w sytuacji, gdy nastąpiło przedawnienie karalności czynu.
Ponadto w apelacji zarzucono, co do czynów z pkt 2 i 3 wyroku Sądu I instancji, obrazę art. 410 k.p.k., art. 7 k.p.k., a co do czynu z pkt 3 wyroku Sądu I instancji, obrazę art. 167 k.p.k., art. 86 ust. 1 ustawy o podatku od towarów i usług oraz błąd w ustaleniach faktycznych. Stawiając powyższe zarzuty, szeroko opisane w apelacji, skarżąca wniosła o uchylenie zaskarżonego wyroku i umorzenie postępowania co do czynu z pkt 1, oraz o uchylenie zaskarżonego wyroku i uniewinnienie oskarżonej w zakresie czynów z pkt 2 i 3.Sąd Okręgowy w Katowicach wyrokiem z dnia 27 czerwca 2023 r., sygn. akt VII Ka 382/23, zmienił zaskarżony wyrok w ten sposób, że:„- uchylił punkt 4;- na mocy art. 439 § 1 punkt 9 k.p.k. w zw. z art. 17 § 1 pkt 6 k.p.k. uchylił rozstrzygnięcie z pkt 1 i umorzył postępowanie wobec oskarżonej o czyn z art. 273 k.k., a kosztami procesu w tej części obciążył Skarb Państwa;- z opisu czynu przypisanego oskarżonej w punkcie 3, a opisanego w punkcie III wyeliminował faktury VAT wystawione przez Kancelarię Adwokacką M. […] Spółka Jawna i obniżył karę do 40 stawek dziennych grzywny przy ustaleniu wysokości jednej stawki dziennej na kwotę 70 zł;- na mocy art. 85 k.k. i art. 86 § 1 i § 2 k.k. w zw. z art. 20 § 1 k.k.s., art. 39 § 1 k.k.s. połączył orzeczone wobec oskarżonej kary grzywny i wymierzył karę łączną 50 stawek dziennych grzywny, przy ustaleniu wysokości jednej stawki dziennej na kwotę 70 zł” (pkt 1 wyroku).W pozostałej części Sąd odwoławczy utrzymał w mocy zaskarżony wyrok (pkt 2 wyroku).Kasację od wyroku Sądu odwoławczego wniósł Prokurator Rejonowy w Mikołowie, zaskarżając go w części dotyczącej czynu opisanego w pkt 1 wyroku Sądu I instancji na niekorzyść skazanej, zarzucając:„rażącą obrazę przepisów prawa materialnego, mogącą mieć istotny wpływ na treść wyroku, a to art. 15 zzr ust. 6 ustawy z dnia 2 marca 2020 r. o szczególnych rozwiązaniach związanych z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem COVID-19, innych chorób zakaźnych oraz wywołanych nimi sytuacji kryzysowych (Dz.
U. z 2020r., poz. 374 ze zm.), dodanego ustawą z dnia 31 marca 2020 r. o zmianie ustawy o szczególnych rozwiązaniach związanych z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem COVID-19, innych chorób zakaźnych oraz wywołanych nimi sytuacji kryzysowych (Dz. U. z 2020 r. poz. 568) w związku z art. 101 pkt 4 k.k. i art. 102 k.k., skutkującą umorzeniem postępowania o czyn z art. 273 k.k. na mocy art. 439 § 1 pkt 9 k.p.k. w związku z art. 17 § 1 pkt 6 k.p.k. z uwagi na przedawnienie karalności, podczas gdy prawidłowo przeprowadzona kontrola odwoławcza nie uzasadniała orzeczenia tej treści, wobec brzmienia art. 15zzr ust. 6 wskazanej ustawy, wstrzymującego bieg przedawnienia w okresie od dnia 31 marca 2020 roku do dnia 15 maja 2020 roku, gdyż do przedawnienia karalności przestępstwa z art. 273 k.k. nie doszło”.Podnosząc powyższy zarzut Prokurator Rejonowy w Mikołowie wniósł o uchylenie wyroku w części wskazanej w zakresie zaskarżenia i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania Sądowi Okręgowemu w Katowicach.Sąd Najwyższy zważył, co następuje.Kasacja, jako oczywiście zasadna, podlegała uwzględnieniu na posiedzeniu w trybie opisanym w art. 535 § 5 k.p.k.Z treści art. 101 § 1 pkt 4 k.k. wynika, że karalność przestępstwa ustaje, jeżeli od czasu jego popełnienia upłynęło 5 lat, jeśli chodzi o występki zagrożone karą pozbawienia wolności nieprzekraczającą 3 lat.
W przypadku wszczęcia w tym okresie postępowania karalność popełnionego przez sprawcę przestępstwa określonego w art. 101 § 1 k.k. ustaje z upływem 10 lat od zakończenia tego okresu. Oznacza to, że w przedmiotowej sprawie karalność czynu z pkt 1 wyroku Sądu I instancji (zakwalifikowanego z art. 273 k.k. jako występku zagrożonego karą pozbawienia wolności nieprzekraczającą 2 lat) ulegała przedawnieniu z dniem 7 stycznia 2021 r., a wydłużenie terminu przedawnienia mogło wynikać z wszczęcia postępowania przed tą datą.Jak wynika z akt sprawy, postępowanie przygotowawcze w sprawie zostało wszczęte przez Naczelnika Śląskiego Urzędu Celno-Skarbowego w Katowicach w dniu 11 lutego 2021 r., a zatem po upływie 5 lat od czasu popełnienia zarzucanego czynu.Sąd odwoławczy orzekając o przedawnieniu czynu z pkt. 1 wyroku Sądu I instancji nie uwzględnił jednak istotnej okoliczności.
Przed upływem powyższego terminu (z dniem 7 stycznia 2021 r.) wszedł w życie art. 15 zzr 1 ust. 1 i 2 ustawy z dnia 2 marca 2020 r. o szczególnych rozwiązaniach związanych z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem COVID-19, innych chorób zakaźnych oraz wywołanych nimi sytuacji kryzysowych. Przepis ten, odczytywany w powiązaniu z art. 7 ustawy z dnia 20 kwietnia 2021 r. o zmianie ustawy - Kodeks karny oraz niektórych innych ustaw, skutkował spoczywaniem biegu przedawnienia karalności tego czynu (zob. wyrok SN z dnia 12 października 2023 r., sygn. akt V KK 166/23).
Karalność występku zarzucanego oskarżonej nie ustała więc 7 stycznia 2021 r., a dopiero z dniem 22 lutego 2021 r. Tym samym wszczęcie dochodzenia w dniu 11 lutego 2021 r. nastąpiło przed upływem terminu przedawnienia karalności, co spowodowało jego przedłużenie o 10 lat, zgodnie z art. 102 k.k.Niewątpliwie zatem zaskarżone orzeczenie zostało wydane z rażącym naruszeniem wskazanych przepisów prawa materialnego, gdyż pomijało istotną regulację dotyczącą zawieszenia biegu przedawnienia karalności czynów zabronionych w okresie stanu epidemii.
Naruszenie to jest rażące, gdyż rodzi daleko idące skutki, co do sposobu zakończenia postępowania. Nieprawidłowa interpretacja przepisów o przedawnieniu karalności spowodowała wyciągnięcie błędnego wniosku, co do zaistnienia bezwzględnej przyczyny odwoławczej określonej w art. 439 § 1 pkt 9 k.p.k. w zw.. z art. 17 § 1 pkt 6 k.p.k. Z tego względu wyrok w części, w jakiej nastąpiło umorzenie postępowania w sprawie o czyn przypisany w pkt 1 wyroku Sądu I instancji, należało uchylić. Sąd rozpoznając sprawę weźmie pod uwagę przepisy tzw. ustaw covidowych i prawidłowo oceni sposób liczenia biegu terminu przedawnienia.Mając powyższe na uwadze orzeczono jak w sentencji wyroku. [MD] [ał]