Supreme Court quashes life sentence verdict due to improper court composition violating procedural statutes.
Sintesi Legislator
Generato dall'IAThe Supreme Court quashed the final judgment and remanded the case for retrial due to fundamental procedural errors in court composition. The first-instance court incorrectly used a two-judge panel instead of the required single-judge panel for life sentences, while the appellate court similarly erred by hearing the appeal with only three judges instead of the mandatory five. The court ruled that such composition defects constitute absolute grounds for appeal, necessitating the annulment of both judgments to ensure strict adherence to statutory requirements.
Regesto Legislator
Generato dall'IAArt. 28 § 1 k.p.k.; Art. 28 § 2 k.p.k.; Art. 28 § 3 k.p.k.; Art. 29 § 2 k.p.k.; Art. 439 § 1 pkt 2 k.p.k.: A court composition violating statutory provisions constitutes an absolute ground for appeal, requiring the annulment of the judgment and remittal for retrial.
Parole chiave
Generato dall'IADisposizioni normative citate
Generato dall'IAGiurisprudenza citata
Generato dall'IATesto completo
Sygn. akt IV KK 38/15 WYROKW IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ Dnia 5 listopada 2015 r.Sąd Najwyższy w składzie: SSN Jarosław Matras (przewodniczący, sprawozdawca)SSN Józef DołhySSN Dorota RysińskaSSN Barbara SkoczkowskaSSN Jacek SobczakProtokolant Anna Kowal przy udziale prokuratora Prokuratury Generalnej Małgorzaty Wilkosz - Śliwyw sprawie D. P.w przedmiocie wydania wyroku łącznegopo rozpoznaniu w Izbie Karnej na rozprawiew dniu 5 listopada 2015 r.,kasacji, wniesionej przez prokuratoraod wyroku Sądu Apelacyjnego w […]z dnia 28 listopada 2014 r., utrzymującego w mocy wyrok łączny Sądu Okręgowego w R.z dnia 24 lipca 2014 r., uchyla zaskarżony wyrok oraz w całości wyrok Sądu Okręgowego w R. i sprawę przekazuje do ponownego rozpoznania Sądowi Okręgowemu.
UZASADNIENIE
Orzekając w trybie wyroku łącznego Sąd Okręgowy wyrokiem z dnia 24 lipca 2014 r. orzekł wobec skazanego D. P. w pkt VII karę łączną dożywotniego pozbawienia wolności w miejsce kar orzeczonych wyrokami Sądu Rejonowego w D. z dnia 20 marca 2009 r., oraz Sądu Okręgowego w R. z dnia 1 kwietnia 2010 r., (w tym ostatnim wyroku orzeczono jako karę łączną za zbiegające się przestępstwa także karę dożywotniego pozbawienia wolności). Zastrzegł nadto, w oparciu o art. 77 § 2 k.k., że skazany będzie mógł skorzystać z warunkowego przedterminowego zwolnienia po 40 latach odbywania kary.
W wyroku tym połączono także inne kary oraz środki karne wymierzone za zbiegające się przestępstwa osądzone w innych prawomocnych wyrokach. Sąd Okręgowy wydał ten wyrok w składzie dwóch sędziów zawodowych oraz trzech ławników, choć początkowo – w dniu 10 czerwca 2014 r. – procedował w składzie jednego sędziego. Apelację od tego wyroku wniósł obrońca skazanego, który zaskarżył wyrok w zakresie rozstrzygnięcia w pkt VII wyroku i zarzucił mu obrazę prawa materialnego, tj. art. 85 k.k. w zw. z art. 77 § 2 i 3 k.k. W konkluzji domagał się zmiany wyroku i orzeczenie, że skazany będzie mógł ubiegać się o warunkowe przedterminowe zwolnienie wcześniej aniżeli po 40 latach.Apelację tę rozpoznał Sąd Apelacyjny, który wyrokiem z dnia 28 listopada 2014 r. utrzymał zaskarżony wyrok w mocy.
Wyrok ten został wydany w składzie trzech sędziów. W uzasadnieniu wyroku wskazano jednak, że zaistniała bezwzględna przyczyna odwoławcza z art. 439 § 1 pkt 2 k.p.k. zarówno w postępowaniu przed sądem I instancji, który winien orzekać jednoosobowo, jak i przed sądem odwoławczym, który winien wydać wyrok w składzie pięcioosobowym. Kasację od tego wyroku wniósł prokurator Prokuratury Apelacyjnej zaskarżając wyrok na korzyść zarzucił mu:1.rażące naruszenie prawa procesowego przez Sąd Apelacyjny, a w szczególności art. 29 § 2 k.p.k. w zw. z art. 574 k.p.k. co stanowi bezwzględną przyczynę odwoławczą określoną w art. 439 § 1 pkt 2 k.p.k. albowiem Sąd Apelacyjny rozpoznając apelację od wyroku Sądu Okręgowego orzekał w składzie trzech sędziów, pomimo tego, że zaskarżonym wyrokiem łącznym została orzeczona kara łączna dożywotniego pozbawienia wolności;2.rażące naruszenie prawa procesowego przez Sąd Okręgowy, a w szczególności art. 28 § 1 k.p.k. w zw. z art. 574 k.p.k. co stanowi bezwzględną przyczynę odwoławczą określoną w art. 439 § 1 pkt 2 k.p.k. albowiem wydając wyrok łączny z 24 lipca 2014 r. orzekał w składzie pięcioosobowym.W konkluzji skarżący wniósł o uchylenie wyroku Sądu Apelacyjnego i poprzedzającego go wyroku łącznego Sądu Okręgowego z 24 lipca 2014 r. i przekazanie sprawy temu Sądowi do ponownego rozpoznania.Prokurator Prokuratury generalnej w trakcie rozprawy kasacyjnej poparł wniesioną kasację.Sąd Najwyższy zważył, co następuje.Kasacja jest oczywiście zasadna.
W orzecznictwie Sądu Najwyższego jest już ugruntowane – i oparte na szerokiej i wyczerpującej argumentacji prawnej – stanowisko, że w trybie wyroku łącznego sąd pierwszej instancji orzeka w składzie określonym przepisem art. 28 § 1 k.p.k. lub też art. 28 § 3 k.p.k. (por. wyrok SN z dnia 1 marca 2007 r., V KK 4/07, OSNKW 2007, z. 4, poz. 36; postanowienie SN z dnia 30 października 2014 r., I KZP 22/14, OSNKW 2015, z. 1, poz. 2). Skład taki jest właściwy także wówczas, gdy może być zastosowany przepis art. 88 k.k., a zatem w układzie, gdy orzeczono za zbiegające się przestępstwa co najmniej dwie kary po 25 lat pozbawienia wolności, co uprawnia sąd, również ten procedujący w trybie wyroku łącznego, do orzeczenia kary łącznej dożywotniego pozbawienia wolności.
Skoro bowiem ustawa w przepisie art. 88 k.k. umożliwia w trybie zwykłym sądowi meriti – procedującemu w składzie podstawowym jednego sędziego i dwóch ławników (art. 28 § 2 k.p.k.) – orzeczenie kary łącznej dożywotniego pozbawienia wolności w przypadku wymierzenia co najmniej dwóch kar po 25 lat pozbawienia wolności za zbiegające się przestępstwa zagrożone maksymalnie taką właśnie karą (w Kodeksie karnym: art. 118 § 2, 122 § 1, 122 § 2, 123 § 2, 130 § 4, 166 § 3, 310 § 1), to także w układzie gdy w trybie wyroku łącznego istnieje możliwość orzeczenia kary dożywotniego pozbawienia wolności w oparciu o ten sam przepis skład sądu orzekającego jest „składem podstawowym” i jest wyznaczony normą art. 28 § 1 k.p.k. lub art. 28 § 3 k.p.k., a nie przepisem art. 28 § 4 k.p.k.
Jest zatem oczywiste, że orzekając w składzie dwóch sędziów oraz trzech ławników Sąd pierwszej instancji dopuścił się obrazy art. 28 § 1 k.p.k., albowiem rozstrzygnął sprawę w składzie nieprzewidzianym w ogóle dla tej kategorii spraw, co stanowi uchybienie wskazane treści art. 439 § 1 pkt 2 k.p.k. Uchybienie w postaci nienależytej obsady sądu zaistniało w odniesieniu do wszystkich rozstrzygnięć zawartych w tym wyroku. W przepisie art. 439 1 pkt 2 k.p.k. chodzi przecież o każdą obsadę sądu niezgodną z ustawową regulacją i nie ma żadnego znaczenia, że sprawa była rozpoznawana w składzie „szerszym” niż przewiduje to ustawa dla danej kategorii spraw (uchwała SN z dnia 25 maja 1995 r., I KZP 15/95, OSNKW 1995, z. 7-8, poz. 46).
Tożsame uchybienie o charakterze tzw. bezwzględnego powodu odwoławczego zaistniało także, co wskazał skarżący w pierwszym zarzucie kasacji, na etapie postępowania odwoławczego. W sytuacji gdy została orzeczona w pierwszej instancji kara dożywotniego pozbawienia wolności – niezależnie od tego w jakim trybie została ona orzeczona – to zgodnie z treścią art. 29 § 2 k.p.k. apelacja winna zostać rozpoznana w składzie pięciu sędziów, gdy tymczasem Sąd Apelacyjny orzekał w składzie trzech sędziów. Skoro zatem na obu etapach orzekania zaistniały uchybienia w zakresie obsady sądu, które stanowią tzw. bezwzględny powód odwoławczy określony w art. 439 1 pkt 2 k.p.k., to konieczne stało się uchylenie obu zapadłych wyroków i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania w postępowaniu pierwszoinstancyjnym.
Procedując ponownie Sąd Okręgowy uwzględni powyższe uwagi w zakresie ustalenia właściwego składu sądu. Z tych powodów orzeczono jak w wyroku. kc