Supreme Court allows cassation hearing on merits via sitting when absolute grounds exist, despite prosecutor's appeal.
Sintesi Legislator
Generato dall'IAThe Supreme Court of Poland quashed the lower court's judgment and remanded the case for retrial after finding the prosecutor's appeal inadmissible for a sitting decision. Although the defense's appeal was clearly justified, the presence of the prosecutor's appeal prevented the application of the specific sitting procedure for defendant-beneficial appeals. The court ruled that the principle of appropriate application of law permits using the simplified sitting mechanism from Article 439 of the Code of Criminal Procedure for appeals based on absolute grounds, regardless of the appeal's direction.
Regesto Legislator
Generato dall'IAArt. 439 § 1 k.p.k.; Art. 518 k.p.k.; Art. 535 § 1, 3 k.p.k.: The principle of appropriate application of law allows the Supreme Court to decide on a cassation based on absolute grounds of appeal at a sitting, even when a counter-appeal by the prosecutor is present, as the procedural restriction applies only to appeals filed in favor of the accused.
Parole chiave
Generato dall'IADisposizioni normative citate
Generato dall'IATesto completo
WYROK Z DNIA 25 PAŹDZIERNIKA 2005 R.
IV KK 338/05
Odpowiednie stosowanie przepisów działu IX Kodeksu postępowania
karnego o postępowaniu odwoławczym w postępowaniu kasacyjnym, pozwala przyjąć, że w wypadku rozpoznawania kasacji opartej na bezwzględnych przyczynach odwoławczych, wymienionych w art. 439 § 1
k.p.k., może znaleźć zastosowanie unormowanie w nim zawarte umożliwiające rozpoznanie tego nadzwyczajnego środka odwoławczego na posiedzeniu.
Przewodniczący: sędzia SN W. Kozielewicz (sprawozdawca).
Sędziowie SN: H. Gradzik, J. Żywolewska-Ławniczak.
Prokurator Prokuratury Krajowej: M. Wilkosz-Śliwa.
Sąd Najwyższy w sprawie Cypriana C. i Grzegorza M., skazanych za
przestępstwa z art. 119 § 1 k.k. w zb. z art. 159 k.k. w zw. z art. 11 § 2 k.k.,
art. 159 k.k., po rozpoznaniu w Izbie Karnej na posiedzeniu w dniu 25 października 2005 r. kasacji obrońcy, wniesionej na korzyść skazanego Grzegorza M. oraz kasacji Prokuratora Okręgowego w K. wniesionej na niekorzyść skazanych Cypriana C. i Grzegorza M., od wyroku Sądu Okręgowego
w K. z dnia 22 kwietnia 2005 r., utrzymującego w mocy wyrok Sądu Rejonowego w K. z dnia 29 października 2004 r.
uchylił
zaskarżony wyrok oraz utrzymany nim w mocy wyrok Sądu Re-
jonowego w K. i sprawę oskarżonych Cypriana C. i Grzegorza M. p r z e -
kazał
Sądowi Okręgowemu w K. do ponownego rozpoznania w postę-
powaniu pierwszoinstancyjnym.
UZASADNIENIE
Wyrokiem Sądu Rejonowego w K. z dnia 29 października 2004 r.,
Cyprian C. i Grzegorz M. zostali uznani za winnych tego, że w dniu 17 października 1998 r. w K., działając wspólnie i w porozumieniu z Danielem S.
oraz ustalonym nieletnim wzięli udział w pobiciu Parweza N. z powodu jego
przynależności rasowej, stosując przemoc polegającą na tym, iż posługując
się niebezpiecznymi przedmiotami w postaci drewnianej pałki oraz skórzanych pasów zakończonych metalowymi klamrami, uderzyli nimi kilkakrotnie
pokrzywdzonego w nogę i plecy, czym spowodowali u niego obrażenia ciała w postaci rany w okolicy nadłopatkowej, co spowodowało rozstrój zdrowia pokrzywdzonego na okres do 7 dni, tj. przestępstwa z art. 119 § 1 k.k.
w zb. z art. 159 k.k. w zw. z art. 11 § 2 k.k., za które wymierzono każdemu
z oskarżonych karę roku pozbawienia wolności. Tym samym wyrokiem Cyprian C. został uznany za winnego tego, że w dniu 18 października 1998 r.
w K., działając wspólnie i w porozumieniu z Danielem S., wziął udział w
pobiciu Desai M. z powodu jego przynależności rasowej, stosując przemoc
polegającą na tym, iż posługując się niebezpiecznym przedmiotem w postaci skórzanego pasa zakończonego metalową klamrą uderzył nim dwukrotnie pokrzywdzonego w głowę, czym spowodował u niego obrażenia
ciała w postaci rany tłuczonej okolicy potylicznej prawej, co skutkowało
rozstrojem zdrowia pokrzywdzonego na okres do 7 dni, tj. popełnienia
przestępstwa z art. 119 § 1 k.k. w zb. z art. 159 k.k. w zw. z art. 11 § 2 k.k.,
za które wymierzono mu karę roku pozbawienia wolności. Ponadto podanym wyrokiem Cyprian C. został uznany za winnego dokonania występku z
art. 159 k.k., za który wymierzono mu karę 6 miesięcy pozbawienia wolności. W miejsce wskazanych powyżej kar, orzeczonych wobec Cypriana C.
za poszczególne, realnie zbiegające się przestępstwa, sąd pierwszej instancji wymierzył mu karę łączną roku i 6 miesięcy pozbawienia wolności
(...).
Apelację od tego wyroku złożył prokurator. (...)
Wyrok Sądu Rejonowego zaskarżył także obrońca oskarżonego
Grzegorza M. (...)
Sąd Okręgowy w K. po rozpoznaniu tych apelacji, wyrokiem z dnia 22
kwietnia 2005 r., zaskarżone orzeczenie utrzymał w mocy, uznając obie
apelacje za oczywiście bezzasadne, choć – jak sam zauważył w pisemnym
uzasadnieniu wyroku – ich konsekwencją powinno być uchylenie wyroku i
przekazanie sprawy do rozpoznania Sądowi Okręgowemu w K., jako sądowi właściwemu miejscowo i rzeczowo do orzekania w pierwszej instancji.
Od wyroku Sądu Okręgowego w K. kasację na korzyść skazanego
Grzegorza M. wniósł obrońca oskarżonego, zaskarżając ten wyrok w całości i formułując trzy zarzuty: naruszenie art. 439 § 1 pkt 4 k.p.k. przez orzekanie w niniejszej sprawie w pierwszej instancji przez sąd rejonowy, podczas, gdy właściwym do rozpoznania sprawy w pierwszej instancji był sąd
okręgowy, a także rażące naruszenie prawa, mające wpływ na treść orzeczenia tj. naruszenie art. 438 pkt 4 k.p.k., przez wymierzenie Grzegorzowi
M. rażąco niewspółmiernej kary, a nadto rażące naruszenie przepisów
prawa procesowego, mogące mieć wpływ na treść wyroku tj. art. 213 § 1 i
2, art. 214 § 1 oraz art. 215 k.p.k. przez niezgromadzenie aktualnych danych osobopoznawczych o oskarżonym. Obrońca skazanego wniósł o
uchylenie zaskarżonego wyroku Sądu Okręgowego w K. oraz utrzymanego
nim w mocy wyroku Sądu Rejonowego w K. i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania Sądowi Okręgowemu w K. oraz wstrzymanie wykonania zaskarżonego wyroku.
Prokurator Prokuratury Okręgowej w K. w odpowiedzi na kasację z
dnia 11 lipca 2005 r. wniósł o uznanie kasacji za zasadną, uchylenie zaskarżonego kasacjami wyroku Sądu Okręgowego w K. oraz utrzymanego
nim w mocy wyroku Sądu Rejonowego w K. i przekazanie sprawy Sądowi
Okręgowemu w K., jako właściwemu rzeczowo do rozpoznania sprawy w
postępowaniu pierwszoinstancyjnym.
Kasację od wyroku Sądu Okręgowego w K. wywiódł również Prokurator Okręgowy w K., zaskarżając wyrok w całości na niekorzyść skazanych
Cypriana C. i Grzegorza M. Zarzucił on rażące naruszenie prawa procesowego, a to art. 433 § 1 k.p.k. w zw. z art. 439 § 1 pkt 4 k.p.k., poprzez nierozpoznanie sprawy w zakresie szerszym od granic środka odwoławczego,
skutkujące bezzasadnym odstąpieniem od uchylenia wyroku Sądu Rejonowego w K. pomimo tego, że został on wydany z obrazą przepisu art. 25
§ 1 pkt 2 k.p.k., gdyż ten Sąd orzekł w sprawie należącej do właściwości
rzeczowej sądu okręgowego, a zatem z naruszeniem normy procesowej o
randze tzw. bezwzględnej przyczyny odwoławczej. Stawiając powyższy zarzut, na podstawie art. 537 § 1 i 2 k.p.k. wniósł o uchylenie zaskarżonego
wyroku oraz utrzymanego nim w mocy wyroku Sądu Rejonowego w K. i
przekazanie sprawy Sądowi Okręgowemu w K. do ponownego rozpoznania w postępowaniu pierwszoinstancyjnym.
Sąd Najwyższy zważył, co następuje.
Obie kasacje są w oczywisty sposób zasadne w zakresie podniesionej przez obrońcę skazanego oraz Prokuratora Okręgowego w K. bezwzględnej przyczyny odwoławczej.
Sąd Okręgowy w K. orzekł bowiem w niniejszej sprawie z naruszeniem art. 439 § 1 pkt 4 k.p.k., utrzymując w mocy zaskarżony wyrok Sądu
Rejonowego w K. z dnia 29 października 2004 r. Sąd ten nie dostrzegł bowiem, że kwestionowane apelacjami orzeczenie zapadło z rażącą obrazą
przepisu art. 25 § 1 pkt 2 k.p.k., co stanowi uchybienie o jakim mowa w art.
439 § 1 pkt 4 k.p.k. Zaskarżonym wyrokiem przypisano oskarżonym popełnienie występku wyczerpującego m.in. znamiona przestępstwa z art. 119 §
1 k.k. Przestępstwo z art. 119 k.k. umieszczone jest w rozdziale XVI Kodeksu karnego. Zgodnie zaś z art. 25 § 1 pkt 2 k.p.k. w sprawach o występki określone w rozdziale XVI orzeka w pierwszej instancji sąd okręgowy. Ten sąd jest zatem sądem właściwym rzeczowo. Bezspornym jest
więc, że w niniejszej sprawie sąd niższego rzędu (sąd rejonowy) orzekł w
sprawie należącej do właściwości sądu wyższego rzędu, co stanowi bezwzględną przyczynę odwoławczą, przewidzianą w art. 439 § 1 pkt 4 k.p.k.
Zgodnie z art. 439 § 1 k.p.k. sąd odwoławczy jest zobligowany do
uchylenia zaskarżonego orzeczenia niezależnie od granic zaskarżenia i
podniesionych zarzutów oraz wpływu uchybienia na treść orzeczenia w
przypadku stwierdzenia choćby jednej z przyczyn wymienionych w art. 439
§ 1 k.p.k. Rozpoznający sprawę sąd odwoławczy z urzędu zobligowany jest
do zbadania, czy poddawane kontroli instancyjnej orzeczenie nie jest dotknięte takim uchybieniem. Wobec niedostrzeżenia opisanego uchybienia
przez Sąd Okręgowy w K. wyrok tego sądu, a także utrzymany nim w mocy
wyrok Sądu Rejonowego muszą zostać uchylone, a sprawa Cypriana C. i
Grzegorza M. przekazana Sądowi Okręgowemu w K. – jako sądowi pierwszej instancji – do merytorycznego rozpoznania.
Zgodnie z art. 535 § 1 k.p.k. Sąd Najwyższy rozpoznaje kasacje
wniesione od wyroków na rozprawie. Na posiedzeniu, w myśl art. 535 § 3
k.p.k., może uwzględnić w całości kasację wniesioną na korzyść skazanego w razie jej oczywistej zasadności. Jeśli chodzi o orzekanie na posiedzeniu to obie te przesłanki muszą występować łącznie. W niniejszej sprawie
nie ulega wątpliwości, że złożone kasacje, oparte na uchybieniu wymienionym w art. 439 k.p.k., są oczywiście zasadne. Jednak tylko jedna z rozpoznawanych kasacji jest kasacją wniesioną na korzyść. Wniesiona przez
Prokuratora Okręgowego kasacja na niekorzyść sprawia, że nie było moż-
liwości zastosowania w niniejszej sprawie trybu przewidzianego w art. 535
§ 3 k.p.k. Wprawdzie art. 535 § 3 k.p.k. dopuszcza też rozpoznawanie kasacji opartej na innych zarzutach niż tylko z art. 439 § 1 k.p.k., jednak procedura rozpoznawania kasacji w tym trybie jest obwarowana warunkiem
kierunku złożonego środka odwoławczego (kasacja wniesiona na korzyść).
W opisanej sytuacji nie ma jednak proceduralnych przeszkód do odpowiedniego zastosowania w postępowaniu kasacyjnym przepisów dotyczących postępowania odwoławczego, w tym unormowania z art. 439 § 1
k.p.k. Przepis ten wprowadza uproszczony mechanizm procedowania w
przypadku zaistnienia bezwzględnej przyczyny odwoławczej. Pozwala bowiem sądowi odwoławczemu uchylić zaskarżone orzeczenie na posiedzeniu, niezależnie od granic zaskarżenia i podniesionych zarzutów oraz
wpływu uchybienia na treść orzeczenia. Art. 439 § 1 k.p.k. nie ogranicza
przy tym tej możliwości orzekania na posiedzeniu wyłącznie do przypadków środków odwoławczych wniesionych na korzyść.
Stosując odpowiednio w postępowaniu kasacyjnym omawiane unormowania z art. 439 k.p.k. (przez art. 518 k.p.k.) Sąd Najwyższy w razie
wniesienia kasacji opartej na bezwzględnych przyczynach odwoławczych
może uchylić zaskarżone orzeczenie orzekając nie na rozprawie, lecz na
posiedzeniu. Instytucja odpowiedniego stosowania przepisów działu IX
k.p.k. o postępowaniu odwoławczym w postępowaniu w trybie kasacji, pozwala bowiem przyjąć, że w przypadku rozpoznawania kasacji opartej na
bezwzględnych przyczynach odwoławczych wymienionych w art. 439 § 1
k.p.k., może znaleźć zastosowanie unormowanie zawarte w tym przepisie
umożliwiające rozpoznanie takiego nadzwyczajnego środka odwoławczego
na posiedzeniu (na temat odpowiedniego stosowania przepisów: J. Nowacki: „Odpowiednie” stosowanie przepisów prawa, PiP 1964, nr 3, s. 373
– 375; A. Błachnio-Parzych: Przepisy odsyłające systemowe (Wybrane zagadnienia), PiP 2003, nr 1, s. 44 – 45).
Kierując się powyższym, Sąd Najwyższy, orzekając na posiedzeniu,
uznał obie wniesione kasacje za oczywiście zasadne w zakresie podniesionego zarzutu opartego na obrazie przepisów o właściwości rzeczowej
sądu, uchylił zaskarżony wyrok Sądu Okręgowego w K. oraz utrzymany
nim w mocy wyrok Sądu Rejonowego w K. i przekazał sprawę do ponownego rozpoznania Sądowi Okręgowemu w K., jako sądowi pierwszej instancji. Ponownie rozpoznając sprawę Sąd Okręgowy w K. powinien mieć
na uwadze rozwiązanie z art. 442 § 2 k.p.k. i ograniczyć ponowne postępowanie dowodowe w części dotyczącej zarzucanego Cyprianowi C. czynu
zakwalifikowanego z art. 159 k.k.