Supreme Court dismisses cassation when a prior civil settlement precludes criminal court ordering full damages compensation.
Sintesi Legislator
Generato dall'IAThe Supreme Court dismissed the General Prosecutor's cassation appeal against a lower court's order requiring the defendant to pay full damages. Although the prosecutor argued that a separate civil proceeding involving a settlement should have barred this criminal compensation order, the court found the civil case was already active at the time of the criminal judgment. The court ruled that the statutory prohibition against ordering damages when a claim is subject to another proceeding applies regardless of the specific legal basis for the criminal order.
Regesto Legislator
Generato dall'IAArt. 415 § 5 zd. 2 k.p.k.; Art. 72 § 2 k.k.: The prohibition on ordering compensation when the claim is subject to another proceeding applies equally to criminal orders based on Art. 72 § 2 k.k. if a civil settlement or other proceeding exists.
Parole chiave
Generato dall'IADisposizioni normative citate
Generato dall'IATesto completo
WYROK Z DNIA 23 LISTOPADA 2006 R.
IV KK 328/06
Zakaz wynikający z art. 415 § 5 zd. 2 k.p.k. odnosi się do każdego
określonego w ustawie przypadku orzekania karnoprawnego obowiązku
naprawienia szkody, a więc również tego, określonego w art. 72 § 2 k.k.
Przewodniczący: sędzia SN H. Gordon-Krakowska.
Sędziowie SN: A. Kapłon, J. Skwierawski (sprawozdawca).
Prokurator Prokuratury Krajowej: K. Parchimowicz.
Sąd Najwyższy w sprawie Grażyny O., skazanej za przestępstwo
określone w art. 286 § 1 k.k. i inne, po rozpoznaniu w Izbie Karnej na rozprawie w dniu 23 listopada 2006 r., kasacji wniesionej przez Prokuratora
Generalnego na korzyść skazanej od wyroku Sądu Rejonowego w C. z dnia
20 września 2004 r.,
u c h y l i ł zaskarżony wyrok w części dotyczącej zobowiązania skazanej
Grażyny O. do naprawienia szkody (...).
UZASADNIENIE
Wyrokiem Sądu Rejonowego w C. z dnia 20 września 2004 r. Grażyna O. uznana została za winną popełnienia przestępstw określonych w art.
286 § 1 k.k. i w art. 270 § 1 k.k. (dwukrotnie), a Sąd wymierzył jej łącznie
karę roku i 2 miesięcy pozbawienia wolności z warunkowym zawieszeniem
jej wykonania na okres 3 lat. Ponadto, orzeczeniem stanowiącym pkt 5 tego
wyroku Sąd zobowiązał skazaną – na podstawie art. 72 § 2 k.k. – do na-
prawienia w całości szkody wyrządzonej przestępstwem określonym w art.
286 § 1 k.k., przez zapłatę na rzecz pokrzywdzonej spółki jawnej „B.” z siedzibą w K. kwoty 106 669,20 zł, w terminie roku od uprawomocnienia się
orzeczenia.
Wyrok Sądu Rejonowego nie został zaskarżony przez żadną ze stron
postępowania i uprawomocnił się bez postępowania odwoławczego.
Kasację od tego wyroku wniósł – na podstawie art. 521 k.p.k. – Prokurator Generalny na korzyść skazanej „w części dotyczącej orzeczenia na
mocy art. 72 § 2 k.k. obowiązku naprawienia szkody”. W kasacji podniesiono zarzut rażącego naruszenia art. 415 § 5 k.p.k., „polegającego na orzeczeniu wobec skazanej Grażyny O. na mocy art. 72 § 2 k.k. obowiązku naprawienia szkody (...) gdy tymczasem roszczenie wynikające z przestępstwa było już przedmiotem postępowania cywilnego prowadzonego w Wydziale Gospodarczym Sądu Okręgowego w C.” – i wniesiono „o uchylenie
wyroku Sądu Rejonowego w C. w zaskarżonej części”.
Pełnomocnik oskarżycielki posiłkowej, pokrzywdzonej spółki, wniósł o
oddalenie kasacji twierdząc, że w chwili orzekania Sądu karnego nie toczyło się inne postępowanie w przedmiocie roszczenia wynikającego z przestępstwa, a zawarta przed Sądem cywilnym ugoda między stronami nie jest
orzeczeniem określonym w art. 777 pkt 1 k.p.c.
Sąd Najwyższy zważył, co następuje.
Przepis art. 72 § 2 k.k. stanowi materialną podstawę możliwości zobowiązania skazanego do naprawienia szkody w całości lub części w wypadku zawieszenia wykonania kary. Możliwość taka jest wyłączona, jeżeli
obowiązek naprawienia szkody orzeczono jako środek karny (art. 39 pkt 5
k.k.) albo zobowiązano sprawcę do uiszczenia świadczenia wymienionego
w art. 39 pkt 7 k.k. W kwestii m.in. zobowiązania do naprawienia szkody
stan prawny uległ zmianie od dnia 1 lipca 2003 r., to jest od chwili wejścia w
życie przepisów ustawy z dnia 10 stycznia 2003 r. o zmianie ustawy – Ko-
deks postępowania karnego... (Dz. U. Nr 17, poz. 155). Nowelą tą wprowadzono zmiany w treści przepisów art. 415 k.p.k. Treść § 5, zastępującego
obowiązujący poprzednio § 6 tego artykułu, uzupełniono zdaniem drugim,
zawierającym klauzulę antykumulacyjną, wyłączającą dopuszczalność
orzeczenia m.in. obowiązku naprawienia szkody „jeżeli roszczenie wynikające z popełnienia przestępstwa jest przedmiotem innego postępowania albo o roszczeniu tym prawomocnie orzeczono”. Nie ulega wątpliwości, że
wynikający z tej klauzuli zakaz odnosi się w równym stopniu do każdego ze
wskazanych w ustawie wypadków orzekania karnoprawnego obowiązku
naprawienia szkody, niezależnie od podstawy prawnej umożliwiającej wydanie takiego orzeczenia – a więc również do przepisu art. 72 § 2 k.k.
Orzeczenie o obowiązku naprawienia szkody zawarto w wyroku wydanym w czasie obowiązywania art. 415 § 5 k.p.k., w brzmieniu ustalonym
wskazaną wyżej ustawą nowelizującą. Przed wydaniem tego wyroku, bo w
dniu 7 kwietnia 2003 r., pokrzywdzona spółka wystąpiła do Sądu Okręgowego w C. z pozwem przeciwko Grażynie O., zawierającym żądanie orzeczenia nakazu zapłaty kwoty 106 669,20 zł. Nakazem zapłaty z dnia 7 maja
2003 r. Sąd nakazał pozwanej, aby zapłaciła powodowi tę kwotę wraz z odsetkami. Wniesienie przez pozwaną zarzutów od nakazu zapłaty spowodowało wszczęcie postępowania cywilnego, zakończonego w dniu 16 czerwca
2004 r. zawarciem ugody, w której treści pozwana zobowiązała się zapłacić
powodowi należność wynikającą z nakazu zapłaty. Sąd uchylił jednocześnie nakaz zapłaty kwoty 41 734,64 zł, i w tym zakresie umorzył postępowanie. Pełnomocnik oskarżycielki posiłkowej nie przeczył tym ustaleniom w
czasie rozprawy kasacyjnej.
Niezasadny jest zatem podniesiony w czasie rozprawy – dla uzasadnienia wniosku o oddalenie kasacji – argument, że w chwili orzekania w tej
sprawie przez Sąd karny roszczenie wynikające z popełnienia przestępstwa
nie było przedmiotem innego postępowania. Toczyło się bowiem postępo-
wanie nakazowe, a Sąd rozpoznający niniejszą sprawę wiedział o tym, o
czym świadczy treść dokumentów pozostających w aktach sprawy oraz dopuszczenie przez Sąd dowodu z akt sprawy cywilnej. Wskazane wyżej okoliczności wyłączały dopuszczalność wydania orzeczenia zobowiązującego
Grażynę O. do naprawienia szkody. Nieistotny jest w tej sytuacji argument
wskazujący na odmienne funkcje i podstawy prawne orzekania o obowiązku naprawienia szkody, skoro treść art. 415 § 5 zd. 2 k.p.k. przesądza jednoznacznie o niedopuszczalności zobowiązania do naprawienia szkody w
postępowaniu karnym w wypadkach określonych w tym przepisie. Niezasadny jest również argument wyprowadzony z treści art. 777 pkt 1 k.p.c. Z
przepisu tego wynika bowiem, że ugoda zawarta przed Sądem powszechnym jest również – obok „orzeczenia sądu prawomocnego lub podlegającego natychmiastowemu wykonaniu” – tytułem egzekucyjnym. Pozwala to
twierdzić, że stanowi ona o zabezpieczeniu roszczenia pokrzywdzonego w
sposób równie skuteczny, jak określone w tym przepisie orzeczenie sądu.
Należy zatem przyjąć, że zachodziła w niniejszej sprawie okoliczność wyłączająca dopuszczalność orzeczenia w postępowaniu karnym obowiązku
naprawienia szkody.