Supreme Court quashes joint sentence due to violation of res judicata and double jeopardy principles under Polish Criminal Procedure Code.
Sintesi Legislator
Generato dall'IAThe Supreme Court quashed the Court of Appeal's decision upholding a joint sentence and ordered the termination of proceedings. The defendant had already been subject to a final joint sentence covering the same crimes, yet the lower courts failed to recognize this prior judgment. The court ruled that issuing a new joint sentence violated the principle of res judicata and the prohibition against double jeopardy, necessitating the dismissal of the case.
Regesto Legislator
Generato dall'IAArt. 17 § 1 pkt 7 k.p.k.; Art. 439 § 1 pkt 8 k.p.k.: When a prior final joint sentence covers the same crimes, issuing a new joint sentence violates res judicata and constitutes a mandatory ground for quashing the proceedings.
Parole chiave
Generato dall'IADisposizioni normative citate
Generato dall'IAGiurisprudenza citata
Generato dall'IADecisioni correlate
Generato dall'IATesto completo
IV KK 31/25 WYROKW IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ Dnia 12 czerwca 2025 r.Sąd Najwyższy w składzie: SSN Marek Pietruszyński (przewodniczący)SSN Zbigniew PuszkarskiSSN Paweł Wiliński (sprawozdawca) w sprawie skazanego P. D. o wydanie wyroku łącznego po rozpoznaniu w Izbie Karnej na posiedzeniu w dniu 12 czerwca 2025 r., w trybie art. 535 § 5 k.p.k. kasacji wniesionej przez Prokuratora Generalnego na korzyść skazanego od wyroku Sądu Okręgowego w Bielsku-Białej z dnia 20 października 2022 r., sygn. akt VII Ka 793/22, utrzymującego w mocy wyrok łączny Sądu Rejonowego w Bielsku-Białej z dnia 9 czerwca 2022 r., sygn. akt III K 160/22, 1) uchyla zaskarżony wyrok Sądu Okręgowego w Bielsku-Białej z dnia 20 października 2022 r., sygn. akt VII Ka 793/22, i poprzedzający do wyrok łączny Sądu Rejonowego w Bielsku-Białej z dnia 9 czerwca 2022 r., sygn. akt III K 160/22, a na podstawie art. 17 § 1 pkt 7 k.p.k. umarza postępowanie w przedmiocie wydania wyroku łącznego, 2) kosztami procesu w sprawie obciąża Skarb Państwa.
Zbigniew Puszkarski Marek Pietruszyński Paweł Wiliński
UZASADNIENIE
Wyrokiem łącznym z dnia 9 czerwca 2022 r. Sąd Rejonowy w Bielsku-Białej, sygn. akt III K 160/22, w sprawie P. D., skazanego prawomocnymi wyrokami Sądu Rejonowego w Bielsku-Białej z dnia 15 marca 2021 r., sygn. akt IX K 930/20 i Sądu Rejonowego w Bielsku-Białej z dnia 30 czerwca 2021 r., sygn. akt III K 198/21, połączył orzeczone wobec skazanego tymi wyrokami kary pozbawienia wolności i w ich miejsce wymierzył karę łączną 8 miesięcy pozbawienia wolności, na poczet której zaliczył skazanemu okresy odbywania kary w sprawach podlegających łączeniu.
Pozostałe rozstrzygnięcia zawarte w połączonych wyrokach pozostawił do odrębnego wykonania.Po rozpoznaniu apelacji obrońcy skazanego, wyrokiem z dnia 20 października 2022 r., sygn. akt VII Ka 793/22, Sąd Okręgowy w Bielsku-Białej utrzymał zaskarżone orzeczenie w mocy. W sprawie nie sporządzono pisemnego uzasadnienia rozstrzygnięcia.Kasację od wskazanego wyżej orzeczenia wniósł Prokurator Generalny, który zaskarżył powyższy wyrok w całości, na korzyść skazanego, zarzucając:„rażące naruszenie przepisu prawa karnego procesowego, to jest art. 17 § 1 pkt 7 k.p.k., stanowiące bezwzględną przyczynę uchylenia orzeczenia, określoną w art. 439 § 1 pkt 8 k.p.k., polegające na utrzymaniu w mocy wyroku łącznego Sądu Rejonowego w Bielsku-Białej z dnia 9 czerwca 2022 r., sygn. akt III K 160/22, na mocy którego połączono skazanemu P. D. kary pozbawienia wolności w wymiarze: 6 miesięcy (orzeczoną wyrokiem Sądu Rejonowego w Bielsku-Białej z dnia 15 marca 2021 r., sygn. akt IX K 930/20) i 3 miesięcy (orzeczoną wyrokiem Sądu Rejonowego w Bielsku-Białej z dnia 30 czerwca 2021 r., sygn. akt III K 198/21) i w ich miejsce wymierzono karę łączną 8 miesięcy pozbawienia wolności w sytuacji, gdy tożsame kary pozbawienia wolności wcześniej weszły w skład kary łącznej orzeczonej wobec tego samego skazanego wyrokiem łącznym Sądu Rejonowego w Bielsku-Białej z dnia 7 lutego 2022 r., sygn. akt IX K 632/21, następnie zmienionym przez Sąd Okręgowy w Bielsku-Białej wyrokiem z dnia 7 czerwca 2022 r. wydanym w sprawie o sygn. akt VII Ka 340/22, co skutkowało zaistnieniem ujemnej przesłanki procesowej, nakazującej umorzenie postępowania”.Mając na uwadze powyższe, skarżący wniósł o uchylenie zaskarżonego orzeczenia oraz utrzymanego nim w mocy wyroku łącznego Sądu Rejonowego w Bielsku-Białej i na podstawie art. 537 § 2 k.p.k. w zw. z art. 439 § 1 pkt 8 k.p.k. w zw. z art. 17 § 1 pkt 7 k.p.k. umorzenie postępowania w przedmiocie wydania wyroku łącznego.
Sąd Najwyższy zważył, co następuje.Zarzut podniesiony w kasacji, jak i argumentacja go wspierająca okazały się oczywiście zasadne, co skutkowało skierowaniem sprawy na posiedzenie wyznaczone w trybie art. 535 § 5 k.p.k. Analiza akt przedmiotowej sprawy wskazuje jednoznacznie, że Sąd Okręgowy, wydając zaskarżony kasacją wyrok, dopuścił się rażącego naruszenia wskazanych w petitum kasacji przepisów postępowania karnego, które to uchybienie implikuje konieczność wydania orzeczenia kasatoryjnego. Sąd Najwyższy orzekł zatem o uchyleniu zaskarżonego wyroku i poprzedzającego go orzeczenia Sądu I instancji oraz umorzeniu postępowania na podstawie art. 17 § 1 pkt 7 k.p.k.Nie ulega wątpliwości, że w chwili orzekania zarówno przez Sąd II instancji, jak i Sąd I instancji, w obrocie prawnym funkcjonował już wyrok łączny wydany przez ten sam Sąd Rejonowy w Bielsku-Białej wobec P. D. w dniu 7 lutego 2022 r., sygn. akt IX K 632/21, prawomocny z dniem 7 czerwca 2022 r., mocą którego połączono skazanemu trzy kary pozbawienia wolności - dwie orzeczone wyrokami Sądu Rejonowego w Bielsku-Białej o sygn. akt IX K 930/20 i III K 198/21 oraz karę łączną z wyroku łącznego o sygn. akt III K 1333/19.
Sąd I instancji nie sprawdził informacji o toczących się postępowaniach względem P. D., choć w tym samym Sądzie toczyło się równolegle od 2021 r. postępowanie o wydanie wyroku łącznego o sygn. akt IX K 632/21, zakończone wydaniem wyroku łącznego, który uprawomocnił się na 2 dni przed datą orzekania w przedmiotowej sprawie. Co więcej, o ile Sąd Rejonowy nie dysponował wskazaną informacją w pozyskanych danych o karalności skazanego (k. 12-14), o tyle Sąd Okręgowy, pozyskując w toku postępowania odwoławczego aktualne dane o karalności skazanego, miał już wyraźną informację z KRK o wydaniu wyroku łącznego o sygn. akt IX K 632/21 (k. 58-61), obejmującego kary jednostkowe stanowiące przedmiot procedowania w sprawie wobec skazanego i mimo to pominął tę okoliczność.W efekcie powyższych zaniedbań w obrocie prawnym funkcjonują aktualnie dwa odrębne wyroki łączne obejmujące te same wyroki wydane w sprawach o sygn. akt IX K 930/20 i III K 198/21.
W realiach niniejszej sprawy ponowne połączenie tych samych kar przez Sąd Rejonowy w Bielsku-Białej naruszało zasadę powagi rzeczy osądzonej, określoną w art. 17 § 1 pkt 7 k.p.k., co uszło uwadze Sądu odwoławczego. Tym samym doszło do zaistnienia bezwzględnej przyczyny odwoławczej z art. 439 § 1 pkt 8 k.p.k., której Sąd II instancji nie dostrzegł. Dodać w tym miejscu trzeba, że uregulowany w art. 17 § 1 pkt 7 k.p.k. bezwzględny nakaz umorzenia postępowania karnego, gdy wcześniejsze postępowanie karne co do tego samego czynu tej samej osoby zostało prawomocnie zakończone (res iudicata), dotyczy również postępowań w przedmiocie wydania wyroku łącznego (por. wyroki Sądu Najwyższego: z dnia 17 listopada 2004 r., sygn. akt V KK 326/04, z dnia 3 października 2005 r., sygn. akt V KK 151/05, z dnia 30 listopada 2011 r., sygn. akt II KK 149/11, z dnia 10 lipca 2013 r., sygn. akt II KK 14/13).
Nadto, zgodnie z wyrokiem Sądu Najwyższego z dnia 13 września 2023 r., sygn. akt I KK 171/23, wydanie i uprawomocnienie się nowego wyroku łącznego wbrew przesłance powagi rzeczy osądzonej nie powoduje utraty mocy przez poprzedni wyrok łączny, bowiem skutek, o którym mowa w art. 575 § 1 k.p.k., może nastąpić tylko wówczas, gdy spełnione są przesłanki tam określone, a zatem zachodzi realna potrzeba wydania nowego wyroku łącznego.Z uwagi na powyższe, należało uchylić chronologicznie później wydany wyrok łączny oraz utrzymujący go w mocy wyrok Sądu II instancji, a postępowanie w przedmiocie wyroku łącznego umorzyć.Rozstrzygnięcie o kosztach procesu znajduje uzasadnienie w treści art. 638 k.p.k.
Z powodów wskazanych powyżej, należało orzec jak w sentencji. [J.J.][r.g.] Zbigniew Puszkarski Marek Pietruszyński Paweł Wiliński