Legislator Giurisprudenza & Legislazione
IV KK 174/13 Generato dall'IA

Supreme Court quashes lower court rulings on joint sentencing due to violation of res judicata and procedural errors.

Numero d'incarto IV KK 174/13
Autorità giudiziaria
Giurisdizione Polonia (PL)
Esito del giudizio Parzialmente accolto (Partially Allowed)

Sintesi Legislator

Generato dall'IA

The Supreme Court quashed the lower court's rulings regarding specific points in a joint verdict, remanding the case for a new decision. The defendant argued that the lower court failed to properly combine certain convictions into a new joint sentence, violating the principle of res judicata. The court agreed, noting that the lower court incorrectly treated previously combined verdicts as separate, thereby breaching established legal principles and procedural rules.

Regesto Legislator

Generato dall'IA

Art. 439 § 1 pkt 8 k.p.k.; Art. 575 § 1 k.p.k.; If a joint verdict requires a new joint verdict, the prior one loses force regarding sentencing, and treating previously combined verdicts as separate violates the principle of res judicata.

Parole chiave

Generato dall'IA
joint verdict res judicata procedural error new joint sentence violation of law remand for retrial sentencing combination

Disposizioni normative citate

Generato dall'IA
Art. 439 § 1 pkt 8 k.p.k.
Niemniej jednak Sąd Najwyższy w zakresie orzeczenia o oddzielnym wykonaniu wyroków z pkt IV i VI wziął pod uwagę bezwzględną przyczynę odwoławczą określoną w art. 439 § 1 pkt 8 k.p.k., co nie było elementem argumentacji kasacji Prokuratora Generalnego.
Art. 575 § 1 k.p.k.
Zgodnie z art. 575 § 1 k.p.k., jeżeli po wydaniu wyroku łącznego zachodzi potrzeba wydania nowego wyroku łącznego, z chwilą jego wydania poprzedni wyrok łączny traci moc.
Art. 85 k.k.
Stąd za podstawę uchylenia zaskarżonego wyroku oraz wyroku sądu I instancji należało przyjąć nie tylko naruszenie prawa materialnego i procesowego z art. 85 k.k., art.
Art. 433 § 1 k.p.k.
Orzeczeniu temu zarzucił rażące i mające istotny wpływ na treść wyroku naruszenie przepisów prawa karnego procesowego, to jest art. 433 § 1 k.p.k. w zw.
Art. 440 k.p.k.
z art. 440 k.p.k., polegające na nieprzeprowadzeniu należytej kontroli odwoławczej i utrzymaniu w mocy zaskarżonego apelacją wyroku łącznego, mimo że był on oczywiście niesprawiedliwy i wydany z rażącym naruszeniem art.
art. 286 § 1 k.k
II K 809/01) za ciąg przestępstw z art. 286 § 1 k.k.
art. 297 § 1 k.k
III K 1518/07), za czyn z art. 297 § 1 k.k., art.
art. 11 § 2 k.k
z art. 11 § 2 k.k., popełniony w dniu 28 kwietnia 2000 r., za który wymierzono karę roku pozbawienia wolności, oraz za czyn z art.
art. 91 § 1 k.k
z art. 91 § 1 k.k., popełnionych w dniach 22 kwietnia i 29 kwietnia 1999 r., za który wymierzono karę roku i 10 miesięcy pozbawienia wolności i grzywnę, oraz za czyn z art.
art. 278 § 1 k.k
II K 373/01) za czyn z art. 278 § 1 k.k., popełniony w dniu 16 kwietnia 2000 r., za który wymierzono karę roku pozbawienia wolności, za czyn z art.

Giurisprudenza citata

Generato dall'IA

Ti chiedi come si applica questa sentenza alla tua fattispecie?

Analizza questa decisione insieme alla legislazione federale e cantonale, ai commentari e alla giurisprudenza successiva in Legislator AI.

Apri in Legislator →

Testo completo

Sygn. akt IV KK 174/13 WYROKW IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ Dnia 29 sierpnia 2013 r.Sąd Najwyższy w składzie: SSN Barbara Skoczkowska (przewodniczący)‎SSN Kazimierz Klugiewicz‎SSN Rafał Malarski (sprawozdawca)Protokolant Danuta Bratkrajc przy udziale prokuratora Prokuratury Generalnej Małgorzaty Wilkosz-Śliwy ‎w sprawie R. D.‎skazanego z wyroku łącznego‎po rozpoznaniu w Izbie Karnej na rozprawie‎w dniu 29 sierpnia 2013 r.,‎kasacji, wniesionej przez Prokuratora Generalnego na korzyść skazanego‎od wyroku Sądu Okręgowego w K. ‎z dnia 28 czerwca 2011 r., sygn. akt VI Ka […]‎utrzymującego w mocy wyrok Sądu Rejonowego w K.‎z dnia 28 lutego 2011 r., sygn. akt IV K […], uchyla wyroki sądów obu instancji w zakresie dotyczącym rozstrzygnięć z pkt 2 i 3 pierwszoinstancyjnego wyroku i przekazuje sprawę w tej części Sądowi Rejonowemu w K. do ponownego rozpoznania.

UZASADNIENIE

Wyrokiem łącznym Sądu Rejonowego w K. z dnia 28 lutego 2011 r. (sygn. IV K […]), wydanym na wniosek skazanego R. D., objęte zostały następujące wyroki:I.Sądu Rejonowego w T. z dnia 21 września 2001 r. (sygn. II K 809/01) za ciąg przestępstw z art. 286 § 1 k.k. i art. 297 § 1 k.k. w zw. z art. 11 § 2 k.k. w zw. z art. 91 § 1 k.k., popełnionych w dniach 22 kwietnia i 29 kwietnia 1999 r., za który wymierzono karę roku i 10 miesięcy pozbawienia wolności i grzywnę, oraz za czyn z art. 297 § 1 k.k., popełniony w dniu 14 października 1999 r., za który wymierzono karę 10 miesięcy pozbawienia wolności; wobec skazanego orzeczono karę łączną roku i 10 miesięcy pozbawienia wolności z warunkowym zawieszeniem jej wykonania na okres 5 lat próby, której wykonanie zarządzono postanowieniem z dnia 18 października 2004 r.;

II.Sądu Rejonowego w B. z dnia 23 października 2002 r. (sygn. II K 373/01) za czyn z art. 278 § 1 k.k., popełniony w dniu 16 kwietnia 2000 r., za który wymierzono karę roku pozbawienia wolności, za czyn z art. 13 § 1 k.k. w zw. z art. 286 § 1 k.k. i art. 297 § k.k. w zw. z art. 11 § 2 k.k., popełniony w dniu 28 kwietnia 2000 r., za który wymierzono karę roku pozbawienia wolności, oraz za czyn z art. 13 § 1 k.k. w zw. z art. 286 § 1 k.k. i art. 297 § 1 k.k. w zw. z art. 11 § 2 k.k., popełniony w dniu 6 czerwca 2000 r., za który wymierzono karę roku pozbawienia wolności; wobec skazanego orzeczono karę łączną 2 lat pozbawienia wolności z warunkowym zawieszeniem jej wykonania na okres 4 lat próby, której wykonanie zarządzono postanowieniem z dnia 24 sierpnia 2005 r.;III.Sądu Rejonowego w B. z dnia 27 listopada 2003 r., (sygn.

II K 1129/03) za czyn z art. 18 § 3 k.k. w zw. z art. 286 § 1 k.k., popełniony w październiku 2000 r., za który wymierzono karę roku pozbawienia wolności z warunkowym zawieszeniem jej wykonania na okres 3 lat próby i której wykonanie zarządzono postanowieniem z dnia 9 stycznia 2006 r.;IV.Sądu Rejonowego w C. z dnia 12 lutego 2004 r. (sygn. IV K 63/03) za czyn z art. 13 § 1 k.k. w zw. z art. 278 § 1 k.k., popełniony w dniu 23 października 2002 r., za który wymierzono karę roku i 3 miesięcy pozbawienia wolności z warunkowym zawieszeniem jej wykonania na okres 3 lat próby i której wykonanie zarządzono postanowieniem z dnia 26 stycznia 2007 r.;V.Sądu Rejonowego w B. z dnia 29 kwietnia 2004 r. (sygn.

II K 973/03) za czyn z art. 18 § 2 k.k. w zw. z art. 279 § 1 k.k., popełniony w listopadzie 2000 r., za który wymierzono karę roku i 3 miesięcy pozbawienia wolności z warunkowym zawieszeniem jej wykonania na okres 3 lat próby i której wykonanie zarządzono postanowieniem z dnia 10 października 2005 r.;VI.Sądu Rejonowego w T. z dnia 19 kwietnia 2005 r. (sygn. II K 203/05) za czyn z art. 278 § 1 k.k., popełniony w dniu 31 grudnia 2003 r., za który wymierzono karę 10 miesięcy pozbawienia wolności;VII.Sądu Rejonowego w B. z dnia 26 października 2005 r. (sygn.

II K 662/05) za czyn z art. 278 § 1 k.k., popełniony w dniu 2 lutego 2005 r., za który wymierzono karę 10 miesięcy pozbawienia wolności, za czyn z art. 275 § 1 k.k., popełniony w dniu 2 lutego 2005 r., za który wymierzono karę 8 miesięcy pozbawienia wolności, oraz za czyn z art. 235 k.k., popełniony w dniu 2 lutego 2005 r., za który wymierzono karę 10 miesięcy pozbawienia wolności; wobec skazanego orzeczono karę łączną roku i 6 miesięcy pozbawienia wolności;VIII.Sądu Rejonowego w B. z dnia 28 kwietnia 2006 r. (sygn. II K 313/06) za czyn z art. 234 k.k., popełniony w dniu 16 czerwca 2005 r., za który wymierzono karę 6 miesięcy pozbawienia wolności;IX.Sądu Rejonowego w T. z dnia 4 sierpnia 2006 r. (sygn.

II K 122/05) za ciąg przestępstw z art. 13 § 1 k.k. w zw. z art. 278 § 1 k.k. w zw. z art. 91 § 1 k.k., popełnionych w dniu 19 czerwca 2004 r., za który wymierzono karę roku i 6 miesięcy pozbawienia wolności, za czyn z art. 270 § 1 k.k., popełniony w dniu 19 czerwca 2004 r., za który wymierzono karę 6 miesięcy pozbawienia wolności, oraz za czyn z art. 235 k.k., popełniony w dniu 19 czerwca 2004 r., za który wymierzono karę 3 miesięcy pozbawienia wolności; wobec skazanego orzeczono karę łączną roku i 6 miesięcy pozbawienia wolności;X.Sądu Rejonowego w B. z dnia 7 lutego 2007 r. (sygn.

II K 1028/05) za czyn z art. 278 § 1 k.k. i art. 13 § 1 k.k. w zw. z art. 278 § 1 k.k. w zw. z art. 12 k.k., popełniony w dniu 13 stycznia 2005 r., za który wymierzono karę roku i 6 miesięcy pozbawienia wolności;XI.Sądu Rejonowego w K. z dnia 19 października 2007 r. (sygn. III K 1518/07), za czyn z art. 297 § 1 k.k., art. 286 § 1 k.k. i art. 270 § 1 k.k. w zw. z art. 11 § 2 k.k., popełniony w dniu 12 marca 1999 r., za który wymierzono karę 6 miesięcy pozbawienia wolności.W stosunku do skazanego zapadły również dwa wyroki łączne: 1.Sądu Rejonowego w B. z dnia 31 stycznia 2007 r. (sygn.

II K 496/06), na mocy którego połączono kary pozbawienia wolności orzeczone wyrokami opisanymi wyżej w pkt I, II, III i V i za który wymierzono karę łączną 5 lat i 4 miesięcy pozbawienia wolności;2.Sądu Rejonowego w T. z dnia 12 grudnia 2007 roku (sygn. II K 751/07), na mocy którego połączono kary pozbawienia wolności orzeczone wyrokami opisanymi wyżej w pkt IV i VI, wymierzając karę łączną roku i 6 miesięcy pozbawienia wolności, oraz kary orzeczone wyrokami opisanymi wyżej w pkt VII, VIII i IX, wymierzając karę łączną 2 lat i 4 miesięcy pozbawienia wolności.Sąd Rejonowy w K., wskazanym powyżej wyrokiem łącznym z dnia 28 lutego 2011 r.: w pkt 1, na podstawie art. 85 k.k. w zw. z art 86 § 1 k.k., połączył skazanemu kary pozbawienia wolności wymierzone wyrokami opisanymi w pkt I, II, III, V i XI, wymierzając karę łączną 5 lat i 8 miesięcy pozbawienia wolności; w pkt 2, na podstawie art. 85 k.k. w zw. z art. 86 § 1 k.k., połączył skazanemu kary pozbawienia wolności wymierzone wyrokami opisanymi w pkt VII, IX i X, wymierzając karę łączną 3 lat i 8 miesięcy pozbawienia wolności; w pkt 3, na podstawie art. 572 k.p.k., umorzył postępowanie w pozostałym zakresie, stwierdzając, że wyroki z pkt IV, VI, VIII podlegają odrębnemu wykonaniu.Od tego wyroku łącznego apelację wniósł obrońca skazanego.

Zarzucając rażącą surowość wymierzonych kar łącznych, wniósł o zmianę zaskarżonego wyroku łącznego przez wymierzenie skazanemu kar łącznych na zasadzie pełnej absorpcji.Sąd Okręgowy w K., wyrokiem z dnia 28 czerwca 2011 r. (sygn. VI Ka […]), utrzymał wyrok sądu pierwszej instancji w zaskarżonej części w mocy, uznając apelację za oczywiście bezzasadną. Kasację od wyroku Sądu Okręgowego w K. z dnia 28 czerwca 2011 r., na korzyść skazanego, wywiódł Prokurator Generalny. Orzeczeniu temu zarzucił rażące i mające istotny wpływ na treść wyroku naruszenie przepisów prawa karnego procesowego, to jest art. 433 § 1 k.p.k. w zw. z art. 440 k.p.k., polegające na nieprzeprowadzeniu należytej kontroli odwoławczej i utrzymaniu w mocy zaskarżonego apelacją wyroku łącznego, mimo że był on oczywiście niesprawiedliwy i wydany z rażącym naruszeniem art. 85 k.k., co obligowało sąd odwoławczy do orzekania poza granicami zaskarżenia i do uchylenia wskazanych pkt 2 i 3 wyroku sądu I instancji oraz przekazania w tym zakresie sprawy do ponownego rozpoznania.

Prokurator Generalny wniósł o uchylenie wyroku sądu odwoławczego i sądu I instancji w zakresie rozstrzygnięć z pkt 2 i 3 wyroku łącznego i przekazanie sprawy w tej części sądowi a quo do ponownego rozpoznania. Sąd Najwyższy zważył, co następuje.Kasacja Prokuratora Generalnego co do zasady zasługiwała na uwzględnienie. Analiza wyroków jednostkowych wskazanych w części historycznej uzasadnienia wskazuje, że zarówno sąd a quo, jak również sąd ad quem w sposób wadliwy dokonały oceny zaistnienia realnych zbiegów przestępstw, jednego związanego z wyrokami z pkt IV i VI oraz drugiego związanego z wyrokami z pkt VII, IX, X, w którego skład winien także wejść wyrok z pkt VIII.

Zgodnie bowiem z art. 85 k.k., jeżeli sprawca popełnił dwa lub więcej przestępstw, zanim zapadł pierwszy wyrok, chociażby nieprawomocny, co do któregokolwiek z tych przestępstw i wymierzono za nie kary tego samego rodzaju albo inne podlegające łączeniu, sąd orzeka karę łączną, biorąc za podstawę kary z osobna wymierzone za zbiegające się przestępstwa. W związku z tym, z realnym zbiegiem przestępstw mamy do czynienia wtedy, gdy sprawca popełnia dwa lub więcej przestępstw, zanim zapadł pierwszy, chociażby nieprawomocny, wyrok w sprawie.

Chodzi tutaj o wyrok dotyczący czynu z tego przedmiotowego zbiegu przestępstw, a nie jakiegokolwiek wyroku dotyczącego skazanego, w tym także za czyn wchodzący do innego zbiegu przestępstw. O ile sąd I instancji, jak i sąd odwoławczy w sposób prawidłowy wysnuły z uchwały Sądu Najwyższego z dnia 25 lutego 2005 r. (sygn. I KZP 36/04, OSNKW 2005/2/13) wnioski dotyczące możliwości zaistnienia w sprawie kilku realnych zbiegów przestępstw oraz kwestii chronologii przy określaniu tychże zbiegów, o tyle błędnie zinterpretowały one wskazówki zawarte w tej uchwale odnoszące się do przerwania realnych zbiegów przestępstw wyrokiem.

Z treści tego judykatu wyraźnie wynika, że realny zbieg przestępstw przerywany jest jednym z wyroków skazujących za czyn bądź czyny stanowiące element realnego zbiegu przestępstw, a nie inny wyrok niepozostający w związku z tym zbiegiem. Stanowisko to znalazło swoje odzwierciedlenie również w postanowieniu Sądu Najwyższego z dnia 28 stycznia 2009 r., sygn. II KK 215/08 (Lex nr 598028). W niniejszej sprawie, wbrew twierdzeniu sądu a quo, które zaaprobowane zostało przez sąd ad quem, winny podlegać połączeniu wyroki z pkt IV i VI, jako tworzące realny, nieprzerwany zbieg przestępstw, a także z tych samych względów wyroki z pkt VII, VIII, IX i X.

Pojawienie się wyroku za czyn stanowiący element innego zbiegu przestępstw nie miało bowiem w konkretnych sytuacjach procesowych żadnego znaczenia dla przerwania tychże zbiegów. Ponadto w jednym z wcześniejszych wyroków łącznych, szczegółowo opisanym w pkt 2 części historycznej uzasadnienia, wyroki z pkt IV i VI zostały w sposób prawidłowy połączone, podobnie jak wyrok z pkt VII, VIII i IX. W przypadku realnego zbiegu przestępstw dotyczącego wyroku z pkt VIII, po orzeczeniu wyroku łącznego z pkt 2, pojawiła się potrzeba ponownego określenia kary łącznej dotyczącej tego zbiegu i wzięcia pod uwagę wyroku z pkt X.

Z tychże względów błędne było orzeczenie zaaprobowane przez sąd odwoławczy w toku kontroli instancyjnej, dotyczące umorzenia postepowania odnośnie wyroków z pkt IV, VI i VIII, jak również orzeczenie kary łącznej za jeden ze zbiegów przestępstw w oparciu jedynie o wyroki z pkt VII, IX oraz X. Kształtując orzeczenie właśnie w ten wadliwy sposób, sąd I instancji dopuścił się rażącego naruszenia art. 85 k.k., które w sposób istotny wpłynęło na treść wyroku, albowiem umorzono postępowanie w przypadku wyroków jednostkowych, które winny wejść w skład dwóch różnych realnych zbiegów przestępstw.

Sąd odwoławczy, w tym zakresie, dokonał wadliwej kontroli instancyjnej wyroku sądu a quo, akceptując zaskarżone orzeczenie. Tym samym dopuścił się rażącego naruszenia art. 433 § 1 k.p.k. w zw. z art. 440 k.p.k., mającego istotny wpływ na treść orzeczenia, albowiem orzeczenie sądu I instancji w tym kształcie nie powinno się ostać. W realiach niniejszej sprawy, w ramach kontroli instancyjnej określonej przez art. 433 § 1 k.p.k., przy stwierdzeniu tak istotnego naruszenia prawa materialnego, sąd ad quem, w oparciu o art. 440 k.p.k., zobowiązany był do usunięcia uchybień sądu a quo, mimo że gdy środek odwoławczy nie odnosił się do tychże nieprawidłowości.Sąd Najwyższy, zgodnie z art. 536 k.p.k. rozpoznaje kasację w granicach zaskarżenia i podniesionych zarzutów, a w zakresie szerszym, tylko w wypadkach określonych w art. 435 k.p.k., 439 k.p.k. i 455 k.p.k.

W niniejszej sprawie skarżący określił granice zaskarżenia w sposób prawidłowy, wskazując merytorycznie na wszystkie uchybienia. Niemniej jednak Sąd Najwyższy w zakresie orzeczenia o oddzielnym wykonaniu wyroków z pkt IV i VI wziął pod uwagę bezwzględną przyczynę odwoławczą określoną w art. 439 § 1 pkt 8 k.p.k., co nie było elementem argumentacji kasacji Prokuratora Generalnego. Zgadzając się całkowicie ze skarżącym co do potrzeby połączenia wyroków z pkt IV i VI, zauważyć należy, że kara łączna odnośnie tychże wyroków orzeczona została wyrokiem łącznym, szczegółowo opisanym w pkt 2.

W tym zakresie nie wystąpiły żadne okoliczności, które dawałyby podstawy do rozwiązania wyroku łącznego z pkt 2 w zakresie wyroków z pkt IV i VI, w przeciwieństwie do realnego zbiegu zawierającego wyrok z pkt VIII, gdzie wystąpiła potrzeba orzeczenia nowej kary łącznej w związku z koniecznością wzięcia pod uwagę przy tym zbiegu skazania z pkt X. Zgodnie z art. 575 § 1 k.p.k., jeżeli po wydaniu wyroku łącznego zachodzi potrzeba wydania nowego wyroku łącznego, z chwilą jego wydania poprzedni wyrok łączny traci moc. Po wydaniu wyroku łącznego poprzedni wyrok łączny traci jednak moc w zakresie rozstrzygnięć o karze i środkach karnych, a także o umorzeniu postępowania w trybie art. 572 k.p.k., które zostały objęte nowym wyrokiem łącznym.

Stanowisko to zostało ostatnio potwierdzone w uchwale siedmiu sędziów Sądu Najwyższego z dnia 29 października 2012 roku (sygn. I KZP 15/12, OSNKW 2012/11/111). W związku z tym, odnośnie wyroków z pkt IV i VI, uznać należało, że umarzając postępowanie w tym zakresie i pozostawiając te wyroki odrębnemu wykonaniu, sąd a quo dopuścił się naruszenia powagi rzeczy osądzonej. Stąd za podstawę uchylenia zaskarżonego wyroku oraz wyroku sądu I instancji należało przyjąć nie tylko naruszenie prawa materialnego i procesowego z art. 85 k.k., art. 433 § 1 k.p.k. i art. 440 k.p.k., ale również uchybienie określone w art. 439 § 1 pkt 8 k.p.k.Mając na względzie powyższą argumentację, uznano kasację za zasadną, co skutkować musiało uchylenie zaskarżonego wyroku.

Ponadto, mając na względzie konieczność ukształtowania nowej kary łącznej odnośnie wyroku z pkt VIII, w sytuacji apelacji wniesionej jedynie na korzyść skazanego, a także potrzebę ingerencji w związku z tym w pkt 2 i 3 wyroku sądu a qou, niezbędnym było również uchylenie we wskazanej części właśnie tego wyroku łącznego. W związku z tym, mając na uwadze konstrukcję orzeczenia sądu I instancji, szczególnie pkt 3 oraz respektując konstytucyjną zasadę dwuinstancyjności gwarantującą stronie prawo do skorzystania ze środka odwoławczego, celowe stało się uchylenie wyroków sądów obu instancji w zakresie dotkniętym wadliwością.Sąd pierwszej instancji, rozpoznając ponownie sprawę winien uniknąć uchybień będących podstawą uwzględnienia kasacji.

W szczególności powinien dokonać właściwego określenia realnego zbiegu przestępstw, a więc objąć nim nie tylko wyroki z pkt VII, IX i X, ale i wyrok z pkt VIII. Wyroków z pkt IV i VI nie wolno pozostawić do odrębnego wykonania, jako że zostały już wcześniej połączone prawomocnym wyrokiem łącznym Sądu Rejonowego w T. z dnia 12 grudnia 2007 r. Zachodzi zatem tu powaga rzeczy osadzonej i w tej części postępowanie należy umorzyć.Kierując się powyższą argumentacją, Sąd Najwyższy orzekł, jak w części dyspozytywnej wyroku.