Polish Supreme Court excludes judge due to impartiality doubts arising from shared controversial appointment procedure.
Sintesi Legislator
Generato dall'IAThe Polish Supreme Court granted a request to exclude Judge Paweł Księżak from a proceeding regarding Judge Marka Motuka's impartiality. The court found that both judges were appointed through the same controversial procedure involving the KRS, creating a conflict of interest. Consequently, the court ruled that the shared appointment process generated reasonable doubts about Księżak's impartiality, necessitating his removal from the bench.
Regesto Legislator
Generato dall'IAArt. 41 § 1 k.p.k.; Art. 29 § 5 u.SN; Art. 29 § 5 ust. 2 u.SN; Art. 42 § 1 k.p.k.; Art. 41 § 1 k.p.k. establishes that a judge must be excluded if circumstances exist that could raise reasonable doubts about their impartiality, which includes situations where the judge is involved in the same procedural controversy as the case they are hearing.
Parole chiave
Generato dall'IADisposizioni normative citate
Generato dall'IAGiurisprudenza citata
Generato dall'IATesto completo
IV KB 5/23 POSTANOWIENIE Dnia 26 lipca 2023 r.Sąd Najwyższy w składzie: SSN Dariusz Świecki w sprawie A. G. uniewinnionego od popełnienia przestępstwa z art. 229 § 1 k.k. i in.po rozpoznaniu w Izbie Karnej na posiedzeniuw dniu 26 lipca 2023 r.,żądania w przedmiocie wyłączenia sędziego Sądu Najwyższego Pawła Księżaka od rozpoznania wniosku o zbadanie spełnienia przez SSN Marka Motuka wymogów niezawisłości i bezstronności w trybie art. 29 § 5 ustawy o Sądzie Najwyższym, na podstawie art. 41 § 1 k.p.k. w zw. z art. 42 § 1 k.p.k. oraz art. 29 § 5 i § 24 ustawy o Sądzie Najwyższym z dnia 8 grudnia 2017 r. postanowił: wyłączyć sędziego Sądu Najwyższego Pawła Księżaka od udziału w sprawie z wniosku o zbadanie spełnienia wymogów niezawisłości i bezstronności przez sędziego Sądu Najwyższego Marka Motuka prowadzonej pod sygn. akt IV KB 5/23.
UZASADNIENIE
W dniu 13 marca 2023 r. do Sądu Najwyższego wpłynął wniosek obrońcy A. G. o zbadanie w trybie art. 29 § 5 ustawy o Sądzie Najwyższym z dnia 8 grudnia 2017 r. (dalej jako u.SN) spełnienia przez sędziego Sądu Najwyższego Marka Motuka, wyznaczonego do rozpoznania sprawy o sygn. akt IV KK 84/23, wymogów niezawisłości i bezstronności. Do rozpoznania tego wniosku, w sprawie pod sygn. akt IV KB 5/23, został wyznaczony skład z udziałem m.in. sędziego Sądu Najwyższego Pawła Księżaka. W dniu 4 lipca 2023 r., SSN Paweł Księżak skierował żądanie wyłączenia go od rozpoznania sprawy o sygn. akt IV KB 5/23 z uwagi na ujawnienie się okoliczności tego rodzaju, że mogłaby wywołać uzasadnioną wątpliwość co do jego bezstronności w sprawie.
Argumentował, że wskazywane we wspomnianym wniosku obrońcy dotyczącym SSN Marka Motuka okoliczności odnoszą się też do jego osoby. Wynika to z tego, że również on został powołany na urząd sędziego Sądu Najwyższego w kwestionowanej przez obrońcę procedurze z udziałem kontestowanej Krajowej Rady Sądownictwa (dalej jako KRS) ukształtowanej w trybie przepisów ustawy z dnia 8 grudnia 2017 r. o zmianie ustawy o Krajowej Radzie Sądownictwa oraz niektórych innych ustaw (Dz. U. z 2018 r., poz. 3), a więc w tym samym trybie, w jakim doszło do powołania SSN Marka Motuka.
W ocenie SSN Pawła Księżaka w sytuacji, gdy obrońca formułuje zarzuty dotyczące wadliwości procedury prowadzącej do powołania na urząd sędziego Sądu Najwyższego, to w składzie sądu rozpoznającego tego rodzaju zarzuty nie może znajdować się osoba powołana na urząd sędziego Sądu Najwyższego również w wyniku takiej samej jak kwestionowana przez obrońcę procedurze. Sąd Najwyższy stwierdził, co następuje.Przedmiotowe żądanie wyłączenia zasługuje na uwzględnienie. Zgodnie z art. 41 § 1 k.p.k. sędzia ulega wyłączeniu, jeżeli istnieje okoliczność tego rodzaju, że mogłaby wywołać uzasadnioną wątpliwość co do jego bezstronności w danej sprawie.Zdaniem Sądu Najwyższego w niniejszym składzie kwestia wyłączenia sędziego w układzie procesowym, jaki zaistniał w rozpatrywanej sprawie, mieści się w pojęciu „sprawy” na gruncie przepisów Kodeksu postępowania karnego.
Opowiedzieć się bowiem trzeba za potrzebą szerokiego rozumienia tego pojęcia odnoszonego także do postępowania w przedmiocie wyłączenia sędziego na podstawie art. 41 k.p.k. Prawidłowość tego kierunku interpretacyjnego potwierdziła ostatnio uchwała składu siedmiu sędziów Sądu Najwyższego z dnia 13 czerwca 2023 r., I KZP 22/22, której nadano moc zasady prawnej, w myśl której: „pojęcie >>sprawy<<, o jakim mowa w art. 40 i art. 41 § 1 k.p.k. odnosi się zarówno do sprawy głównej, rozumianej jako orzekanie w głównym przedmiocie procesu, jak również postępowań incydentalnych, w tym takich, które mają miejsce w ramach sprawy głównej”.Podnoszone w przedmiotowym żądaniu wyłączenia okoliczności rzeczywiście przemawiają za jego zasadnością.
Powyższe wynika z tego, że kontestowane przez obrońcę okoliczności powołania SSN Marka Motuka z udziałem kwestionowanej KRS, a więc sędziego, który ma być oceniony w procedurze badania standardu niezależności i bezstronności wskazanego w art. 29 § 5 u.SN w równym stopniu odnoszą się do SSN Pawła Księżaka wyłonionego do składu sądu, który ma rozstrzygać odnośnie do spełnienia tego standardu. Istota zgłaszanej w rozpatrywanym żądaniu wyłączenia sędziego okoliczności mogącej wywołać uzasadnioną wątpliwość w rozumieniu art. 41 § 1 k.p.k. co do bezstronności SSN Pawła Księżaka mającego rozpoznać wniosek o wyłączenie jest tożsama jak istota zastrzeżeń formułowanych we wniosku obrońcy, który sędzia ten miałby rozpoznać.
Wszak w każdym z tych wypadków chodzi o konsekwencje faktu powołania tych sędziów do orzekania w Sądzie Najwyższym w procedurze z udziałem Krajowej Rady Sądownictwa ukształtowanej w trybie przepisów ustawy z dnia 8 grudnia 2017 r. Zapatrywanie wskazujące na wystąpienie w takiej sytuacji oczywistych podstaw do wyłączenia sędziego jest już utrwalone w orzecznictwie Sądu Najwyższego (zob. np. uchwała składu siedmiu sędziów Sądu Najwyższego z dnia 2 czerwca 2022 r., I KZP 2/22). Przypomnieć tu trzeba, że bezstronność jest fundamentem zaufania do sądów i sprawowanego przez nie wymiaru sprawiedliwości.
W efekcie słusznie wywodzi Sąd Najwyższy w swym orzecznictwie, że potrzeba wyłączenia sędziego od orzekania rodzi się zawsze w wypadku orzekania w sprawie, która jest „identyczna” jak sprawa sędziego, w tym znaczeniu, że oparta na tych samych podstawach prawnych czy faktycznych, co sytuacja sędziego, albo w której rozstrzygana jest sprawa identyczna z tą, która dotyczy sędziego, a rozstrzygnięcie niewątpliwie wpłynie na sytuację prawną, czy faktyczną sędziego. Wywoływać to może uzasadnione obiektywnie wątpliwości co do bezstronności sędziego w tej sprawie, w rozumieniu art. 41 § 1 k.p.k., a zatem prowadzić powinno do wyłączenia sędziego od rozpoznania sprawy (zob. np. postanowienie SN z dnia 28 września 2022 r., IV KK 333/22 i wskazane tam judykaty).Mając na uwadze wszystkie powyższe względy, rozpatrywane żądanie wyłączenia należało uwzględnić.[SOP][ł.n]