Supreme Court allows retrial for new fraud evidence that could impact the outcome of a contract voided for exploitation.
Sintesi Legislator
Generato dall'IAThe Supreme Court overturned the appellate court's dismissal of a retrial request filed by the defendant. The defendant argued that newly discovered evidence of the plaintiff's fraud and criminal conviction could have altered the court's finding of contract exploitation under civil law. The court held that the appellate court erred by rejecting the claim solely for missing deadlines without addressing the plaintiff's likely clerical mistake and without verifying if the new evidence could genuinely affect the case outcome.
Regesto Legislator
Generato dall'IAArt. 403 § 2 k.p.c.; Art. 410 k.p.c.: A retrial is permissible if the party proves they discovered new facts or evidence after the original trial concluded and demonstrates that such evidence could have influenced the judgment.
Parole chiave
Generato dall'IADisposizioni normative citate
Generato dall'IAGiurisprudenza citata
Generato dall'IATesto completo
Sygn. akt IV CZ 48/07
POSTANOWIENIE
Dnia 26 września 2007 r.
Sąd Najwyższy w składzie :
SSN Teresa Bielska-Sobkowicz (przewodniczący)
SSN Irena Gromska-Szuster (sprawozdawca)
SSN Marian Kocon
ze skargi Z. J. o wznowienie postępowania zakończonego prawomocnym wyrokiem
Sądu Apelacyjnego w […]
z dnia 7 marca 2006 r., w sprawie z powództwa T. S.
przeciwko Z. J.
o ustalenie nieważności czynności prawnych,
po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w Izbie Cywilnej
w dniu 26 września 2007 r.,
zażalenia pozwanego
na postanowienie Sądu Apelacyjnego w […]
z dnia 18 stycznia 2007 r.,
uchyla zaskarżone postanowienie.
Uzasadnienie
W dniu 5 października 2006 r. pozwany Z. J. wniósł skargę o wznowienie
postępowania w sprawie z powództwa T. S. o ustalenie nieważności czynności
prawnej, zakończonej prawomocnym wyrokiem uwzględniającym częściowo
powództwo na podstawie art. 58 § 2 k.c. w wyniku uznania czynności prawnej stron
za niezgodną z zasadami współżycia społecznego ze względu na brak
ekwiwalentności świadczeń i zastrzeżenie na rzecz pozwanego wygórowanych
odsetek, co doprowadziło do wyzysku powódki, w rozumieniu art. 388 k.c., jednak
upływ terminu wskazanego w tym przepisie nie pozwolił na uwzględnienie
powództwa na jego podstawie, skutkując zastosowaniem przez Sądy art. 58 § 2
k.c.
Jako podstawę skargi o wznowienie postępowania pozwany powołał art. 403
§ 2 k.p.c. wskazując, że w czerwcu 2006 r. wykrył nowe okoliczności faktyczne
i dowody: informację o skazaniu powódki za przestępstwo oszustwa z art. 286 § 1
k.k. w związku z wcześniejszym rozporządzeniem sporną nieruchomością
w sposób sprzeczny z prawem oraz dwóch świadków, którzy w dniach 10 czerwca
i 21 czerwca 2006 r. złożyli oświadczenia, z których wynika, że powódka próbowała
ich oszukać, proponując im sprzedaż nieruchomości, uprzednio zbytej innym
osobom. W ocenie pozwanego wykryte okoliczności faktyczne i dowody mogłyby
mieć wpływ na wynik sprawy, której dotyczy skarga o wznowienie postępowania,
skoro wynika z nich, że powódka nie jest osobą nieporadną i sama postępuje
sprzecznie z zasadami współżycia społecznego, a pozwany jest kolejną oszukana
przez nią osobą, co ma znaczenie dla oceny zakwestionowanych przez nią umów
z punktu widzenia ich zgodności z zasadami współżycia społecznego. Do skargi
dołączono oświadczenia dwóch osób datowane 10 i 21 września 2006 r., na które
powołał się w skardze pozwany.
Zaskarżonym postanowieniem z dnia 18 stycznia 2007 r. Sąd Apelacyjny
odrzucił skargę na podstawie art. 410 k.c. z powodu wniesienia jej po terminie, a
także dlatego, że wykryte i zgłoszone dowody nie mogłyby mieć wpływu na wynik
sprawy.
Sąd stwierdził, że w uzasadnieniu skargi pozwany trzykrotnie wskazał, że
o nowych okolicznościach i dowodach, stanowiących podstawę skargi, dowiedział
się w czerwcu 2006 r., a więc daty tej nie można traktować jako omyłki, choć
załączone do skargi oświadczenia świadków noszą daty z września 2006 r. Z uwagi
na to, że skarga wniesiona została w dniu 5 października 2006 r., należy uznać, że
wniesiono ją po upływie przewidzianego w art. 407 § 1 k.p.c. trzymiesięcznego
terminu od chwili, gdy strona dowiedziała się o podstawie wznowienia. Niezależnie
od tego wykryte i zgłoszone dowody mają świadczyć jedynie o nierzetelności
powódki w różnych sytuacjach życiowych i nie pozostają w żadnym konkretnym
odniesieniu do stosunków prawnych łączących strony oraz faktów przez nie
dowodzonych i ocenionych przez Sąd w sprawie, a zatem nie miałyby wpływu na jej
wynik, co prowadzi do wniosku, że nie istnieje wskazana przez stronę podstawa
wznowienia postępowania.
W zażaleniu na powyższe postanowienie skarżący zarzucił sprzeczność
ustaleń Sądu z materiałem dowodowym przez uznanie, że pozwany dowiedział się
o podstawach wznowienia w czerwcu 2006 r., podczas gdy ze złożonych przezeń
dowodów w postaci oświadczeń świadków wynika, że miało to miejsce we wrześniu
2006 r., zaś treść uzasadnienia skargi stanowi w tym zakresie oczywistą omyłkę,
a także naruszenie art. 403 § 2 k.p.c. przez uznanie, że zgłoszone nowe fakty
i dowody nie miałyby wpływu na wynik sprawy. Wnosił o uchylenie zaskarżonego
postanowienia.
Sąd Najwyższy zważył, co następuje:
Zażalenie jest uzasadnione.
Zgodnie z art. 410 k.p.c. Sąd na posiedzeniu niejawnym bada skargę
o wznowienie postępowania w zakresie zachowania terminu do jej wniesienia,
dopuszczalności i oparcia na ustawowej podstawie. Badanie to nie może
ograniczać się jedynie do oceny twierdzeń zawartych w skardze i jej uzasadnieniu,
lecz powinno także uwzględniać powołane w niej dowody załączone do skargi.
Jeżeli
zachodzą
wątpliwości
czy
skarżący
wykazał
zachowanie
terminu,
dopuszczalność skargi i jej oparcie na ustawowych podstawach, w szczególności
jeżeli twierdzenia w niej zawarte są sprzeczne z załączonymi dowodami lub nie
zostały nimi potwierdzone Sąd, zgodnie z art. 410 § 2 k.p.c., ma obowiązek
wątpliwości te wyjaśnić wzywając skarżącego do uprawdopodobnienia wskazanych
w skardze okoliczności. Dopiero gdy wyjaśnienie to nie doprowadzi do usunięcia
wątpliwości co do uprawdopodobnienia zachowania terminu do wniesienia skargi,
jej dopuszczalności lub oparcia na ustawowej podstawie, Sąd skargę odrzuca.
W rozpoznawanej sprawie odrzucenie skargi nastąpiło z naruszeniem
wskazanego wyżej przepisu. Skoro bowiem twierdzenia skargi co do terminu,
w jakim skarżący dowiedział się o podstawie wznowienia – nowych faktach
i dowodach – były oczywiście niezgodne z załączonymi do skargi dowodami w tym
przedmiocie, na które skarżący powoływał się dla wykazania zachowania terminu
do wniesienia skargi, konieczne było zastosowania art. 410 § 2 k.p.c. i wezwania
skarżącego
do
wyjaśnienia
tej
sprzeczności,
a
w
konsekwencji
uprawdopodobnienia zachowania terminu do wniesienia skargi. Było to tym bardziej
konieczne, że zachodziła uzasadniona podstawa do przypuszczenia, że wskazane
w skardze terminy dowiedzenia się o podstawie wznowienia, wynikały ze zwykłej
omyłki pisarskiej, na co zwrócił uwagę także Sąd Apelacyjny. W tej sytuacji
odrzucenie skargi z powodu niezachowania terminu, bez wyjaśnienia wskazanych
wątpliwości, stanowi naruszenie art. 410 w zw. z art. 407 k.p.c.
Trafnie także skarżący zarzuca naruszenie art. 403 § 2 k.p.c. przez uznanie,
że powołane w skardze nowe okoliczności faktyczne i dowody nie mogłyby mieć
wpływu na wynik sprawy objętej skargą. Na wstępnym etapie badania skargi,
przewidzianym w art. 410 k.p.c., Sąd nie ocenia zasadności skargi ani trafności
powołanej w niej podstawy, a jedynie to, czy zachowane zostały warunki
umożliwiające jej rozpoznanie, w tym to, czy skarżący trafnie powołał podstawę
wznowienia postępowania. W oparciu o zawarte w skardze twierdzenia Sąd
dokonuje oceny wskazanych przez skarżącego podstaw wznowienia pod kątem ich
ustawowej dopuszczalności, a wiec tego, czy są to podstawy wymienione w art.
401, 4011 i art. 403 k.p.c. (porównaj między innymi orzeczenia Sądu Najwyższego
z dnia 14 stycznia 1999 r. II UKN 417/98, OSNAPiUS z 2000 r., nr 6, poz. 254 oraz
z dnia 5 października 2005 r. II CZ 85/05, nie publ.).
Jeżeli podstawę skargi stanowi art. 403 § 2 k.p.c. Sąd bada, czy istotnie
chodzi o fakty i dowody wykryte przez stronę w czasie, gdy niemożliwe już było
powołanie ich w sprawie objętej skargą oraz czy skarżący uprawdopodobnił, że są
to fakty i dowody, których powołanie w tamtej sprawie mogłoby mieć wpływ na jej
wynik. Nie chodzi zatem o ocenę, czy skarżący udowodnił rzeczywistą możliwość
wpływu nowych faktów i dowodów na wynik sprawy, ale jedynie o ocenę, czy
uprawdopodobnił tę przesłankę.
W rozpoznawanej sprawie skarżący wywiódł dlaczego uważa, że wskazane
przez niego nowe fakty i dowody mogłyby mieć wpływ na wynik sprawy i nie można
odmówić słuszności zarzutom zażalenia, iż powołane argumenty w tym
przedmiocie pozwalają na stwierdzenie uprawdopodobnienia ustawowej podstawy
wznowienia. Trafnie bowiem pozwany wskazuje, że w sytuacji, gdy powództwo
zostało uwzględnione na podstawie art. 58 § 2 k.c. z powodu wyzyskania przez
pozwanego przymusowego położenia powódki i zawarcia umowy naruszającej na
jej szkodę zasadę ekwiwalentności świadczeń, a w konsekwencji zasady
współżycia społecznego, na taką ocenę umowy stron mogłoby mieć wpływ
wykazanie, że powódka nie była osobą nieporadną, zawierała z innymi osobami
umowy sprzeczne z prawem i nieuczciwe, za co została skazana, a więc jej
postępowanie także w transakcjach z pozwanym mogło wskazywać na inny zamiar,
niż przyjęły Sądy, a w konsekwencji prowadzić do innej oceny na gruncie art. 58 § 2
k.c. zawartych umów. Pozwala to uznać, na etapie wstępnego badania skargi, że
oparta ona została na wskazanej ustawowej podstawie. Odrzucenie jej na
podstawie art. 410 § 1 k.p.c. z powodu nieistnienia ustawowej podstawy
wznowienia określonej w art. 403 § 2 k.p.c. nie było zatem uzasadnione.
Z tych przyczyn Sąd Najwyższy uchylił zaskarżone postanowienie (art. 398 16
k.p.c. w zw. z art. 3941 § 3 k.p.c.).
kg