Supreme Court dismisses life insurance claim appeal for lack of obvious legal error in contract validity assessment.
Sintesi Legislator
Generato dall'IAThe Supreme Court of Poland dismissed the cassation appeal filed by a policyholder against a life insurance company. The lower court reduced the awarded sum based on the contract's structure, which the appellant argued violated the nature of the insurance relationship. The court held that the appellant failed to demonstrate an obvious legal error, as the validity of such contracts depends on the balance of functions rather than specific sum amounts.
Regesto Legislator
Generato dall'IAArt. 3989 § 1 pkt 4 k.p.c.; Art. 3531 k.c. w zw. z art. 58 § 1 k.c.; A cassation appeal is admissible only if it demonstrates an obvious legal error, and disputes regarding the specific balance of protective and investment functions in life insurance contracts do not constitute such an error.
Parole chiave
Generato dall'IADisposizioni normative citate
Generato dall'IAGiurisprudenza citata
Generato dall'IADecisioni correlate
Generato dall'IATesto completo
Sygn. akt IV CSK 513/20 POSTANOWIENIE Dnia 29 stycznia 2021 r.Sąd Najwyższy w składzie: SSN Jacek Grela w sprawie z powództwa E. P.przeciwko Towarzystwu Ubezpieczeń na Życie (…) Spółce Akcyjnej z siedzibą w W.o zapłatę,na posiedzeniu niejawnym w Izbie Cywilnej w dniu 29 stycznia 2021 r.,na skutek skargi kasacyjnej powódki od wyroku Sądu Apelacyjnego w (…)z dnia 27 stycznia 2020 r., sygn. akt I ACa (…), odmawia przyjęcia skargi kasacyjnej do rozpoznania.
UZASADNIENIE
Powódka E.P. wniosła o zasądzenie na jej rzecz od pozwanego Towarzystwa Ubezpieczeń na Życie (...) S.A. w W. kwoty 235.360,98 zł wraz z ustawowymi odsetkami za opóźnienie od 11 lipca 2016 r. do dnia zapłaty, tytułem zwrotu równowartości składek wpłaconych pozwanemu w związku z polisą, pomniejszoną o kwotę wypłaconą powódce.Wyrokiem z 28 maja 2018 r. Sąd Okręgowy w G. zasądził od pozwanego na rzecz powódki kwotę 235.360,98 zł wraz z odsetkami ustawowymi za opóźnienie od 11 lipca 2016 r. do dnia zapłaty. Wyrokiem z 27 stycznia 2020 r.
Sąd Apelacyjny w (…) zmienił wyrok Sądu Okręgowego w punkcie I w ten sposób, że zasądził od pozwanego na rzecz powódki kwotę 40.227,48 zł wraz z odsetkami ustawowymi za opóźnienie od 11 lipca 2016 r. do dnia zapłaty, a w pozostałym zakresie powództwo oddalił; oddalił apelację w pozostałym zakresie.W skardze kasacyjnej powódka, jako uzasadnienie wniosku o przyjęcie skargi do rozpoznania, wskazała na przesłanki przedsądu przewidziane w art. 3989 § 1 pkt 1 i 4 k.p.c.Zdaniem skarżącej, w sprawie występuje istotne zagadnienie prawne, polegające na konieczności rozstrzygnięcia przez Sąd Najwyższy: czy za ważną - w kontekście oceny zgodności z naturą stosunku zobowiązaniowego ubezpieczenia (art. 3531 k.c. w zw. z art. 58 § 1 k.c. w zw. z art. 805 § 1 k.c.) - uznać należy umowę grupowego ubezpieczenia na życie z ubezpieczeniowym funduszem kapitałowym (oświadczenie ubezpieczonego o przystąpieniu do takiego ubezpieczenia), pomimo skonstruowania tej umowy w taki sposób, że całość ryzyka inwestycyjnego wynikającego ze stosunku prawnego, nawiązanego przez dwa podmioty wyspecjalizowane w przeprowadzaniu operacji finansowych, przerzuca ona na będącego konsumentem ubezpieczonego, tj. w sytuacji, gdy - w odróżnieniu od świadczeń należnych ubezpieczonemu - żadne ze świadczeń zastrzeżonych dla ubezpieczyciela oraz ubezpieczającego nie jest w jakimkolwiek stopniu uzależnione od ryzyka inwestycyjnego, a ich wysokość, w przeciwieństwie do świadczenia należnego ubezpieczonemu, jest z góry określona.W ocenie powódki, skarga jest oczywiście uzasadniona.
Skarżąca wiąże oczywistość skargi, z naruszeniami: art. 3531 k.c. w zw. z art. 58 § 1 k.c., art. 829 § 2 k.c., art. 5 ust. 1, ust. 3 pkt 2 i ust. 4 w zw. z art. 2 pkt 8 ustawy o przeciwdziałaniu nieuczciwym praktykom rynkowym w zw. z art. 76 Konstytucji RP, art. 378 § 1 k.p.c.Sąd Najwyższy zważył, co następuje: W judykaturze już wielokrotnie wypowiadano się na temat charakterystyki skargi kasacyjnej (por. postanowienie Sądu Najwyższego z 13 czerwca 2018 r., II CSK 71/18, niepubl.). Wskazano tam m.in., że skarga kasacyjna została ukształtowana w przepisach kodeksu postępowania cywilnego jako nadzwyczajny środek zaskarżenia, nakierowany na ochronę interesu publicznego przez zapewnienie rozwoju prawa, jednolitości orzecznictwa oraz prawidłowej wykładni, a także w celu usunięcia z obrotu prawnego orzeczeń wydanych w postępowaniu dotkniętym nieważnością lub oczywiście wadliwych, nie zaś jako ogólnie dostępny środek zaskarżenia orzeczeń umożliwiający rozpoznanie sprawy w kolejnej instancji sądowej.Koniecznej selekcji skarg pod kątem realizacji tego celu służy instytucja tzw. przedsądu, ustanowiona w art. 3989 k.p.c., w ramach której Sąd Najwyższy dokonuje wstępnej oceny skargi kasacyjnej.
Ten etap postępowania przed Sądem Najwyższym jest ograniczony - co należy podkreślić - wyłącznie do zbadania przesłanek przewidzianych w art. 3989 § 1 pkt 1 - 4 k.p.c., nie zaś merytorycznej oceny skargi kasacyjnej. W razie spełnienia co najmniej jednej z tych przesłanek, przyjęcie skargi kasacyjnej do rozpoznania jest usprawiedliwione.Istotnym zagadnieniem prawnym w rozumieniu art. 3989 § 1 pkt 1 k.p.c. jest zagadnienie objęte podstawami kasacyjnymi, doniosłe z punktu widzenia rozstrzygnięcia sprawy i nierozwiązane dotąd w orzecznictwie, którego wyjaśnienie może się przyczynić do rozwoju prawa.
Powołanie się przez skarżącego na takie zagadnienie wymaga jego sformułowania oraz uzasadnienia występowania w sprawie (por. niepublikowane postanowienia Sądu Najwyższego: z 28 listopada 2003 r., II CK 324/03, z 7 czerwca 2005 r., V CSK 3/05, z 13 lipca 2007 r., III CSK 180/07, z 22 listopada 2007 r., I CSK 326/07, z 26 września 2005 r., II PK 98/05, z 10 maja 2019 r., I CSK 627/18).Skarga kasacyjna jest oczywiście uzasadniona, w rozumieniu art. 3989 § 1 pkt 4 k.p.c., gdy w sprawie doszło do kwalifikowanego: oczywistego naruszenia prawa, widocznego od razu, przy wykorzystaniu podstawowej wiedzy prawniczej, bez potrzeby głębszej analizy.
Konieczne było zatem wykazanie, że Sąd drugiej instancji w sposób oczywisty naruszył przepis jasny i jednoznaczny, którego wykładnia i stosowanie nie budzi żadnych wątpliwości (por. m.in. postanowienia Sądu Najwyższego: z 8 marca 2002 r. I PKN 34/01, OSNP 2004, nr 6, poz. 100, z 10 stycznia 2003 r., V CZ 187/02, OSNC 2004, nr 3, poz. 49 i z 11 stycznia 2008 r. I UK 285/07, niepubl.).Szczegółowa analiza sprawy prowadzi do wniosku, że powyższe przesłanki nie zostały wykazane. W skardze kasacyjnej nie powołano argumentów, które mogłyby świadczyć, że w sprawie spełniona została któraś z przesłanek przyjęcia sprawy do rozpoznania.Zagadnienie, na które powołuje się skarżąca, dotyczy kilku problemów.
W pierwszej kolejności należy wskazać, że w umowie ubezpieczenia na życie z ubezpieczeniowym funduszem kapitałowym, ważność umowy nie zależy od kwotowo wskazanej sumy ubezpieczenia. Brak tak wskazanej sumy w umowie nie oznacza jej sprzeczności z prawem. Prawo nie przewiduje także żadnej konkretnej proporcji między częścią ochronną i częścią inwestycyjną w umowie ubezpieczenia z ubezpieczeniowym funduszem kapitałowym, której naruszenie skutkowałoby nieważnością umowy, a przy jej wyznaczaniu strony umowy korzystają ze swobody umów.
Istotne jest, aby umowa realizowała obie funkcje, a sprzeczne z właściwością (naturą) stosunku prawnego jest takie skonstruowanie umowy, która jedną z tych funkcji realizowałaby wyłącznie iluzorycznie. Ocena zaś tej okoliczności, to rozstrzyganie w konkretnej sprawie, które może być kwestionowane w drodze zarzutów kasacyjnych, natomiast nie stanowi istotnego zagadnienia prawnego, które mogłoby przemawiać za przyjęciem skargi do rozpoznania (por. postanowienie Sądu Najwyższego z 21 maja 2020 r., I CSK 772/19).Uzasadnienie wniosku w zakresie oczywistej zasadności skargi stanowi w istocie polemikę z ustaleniami faktycznymi i oceną prawną Sądu drugiej instancji oraz próbę zaangażowania Sądu Najwyższego do kolejnej weryfikacji instancyjnej prawidłowości dokonania przez Sąd drugiej instancji ustaleń faktycznych i oceny prawnej w sprawie, co nie jest celem postępowania kasacyjnego i nie może skutecznie uzasadniać wniosku o przyjęcie skargi kasacyjnej do rozpoznania ze względu na przesłankę przedsądu przewidzianą w art. 3989 § 1 pkt 4 k.p.c. Skarżąca zakwestionowała ustalenia i ocenę stanowiące podstawę faktyczną rozstrzygnięcia Sądu drugiej instancji, w tym treści umowy w części dotyczącej dostatecznie precyzyjnego sformułowania zakresu ryzyka i sposobu obliczenia minimalnej sumy ubezpieczenia.
W skardze kasacyjnej nie powołano natomiast argumentów, które mogłyby świadczyć, że w sprawie doszło do oczywistego naruszenia prawa oraz że w wyniku takiego naruszenia prawa zapadł w sądzie drugiej instancji wyrok oczywiście wadliwy.Biorąc to pod uwagę Sąd Najwyższy na podstawie art. 3989 § 2 k.p.c. odmówił przyjęcia do rozpoznania skargi kasacyjnej, nie znajdując też okoliczności, które obowiązany jest brać pod uwagę z urzędu w ramach przedsądu. ke