Supreme Court dismisses cassation appeal for failure to meet admissibility requirements under Civil Procedure Code.
Sintesi Legislator
Generato dall'IAThe Supreme Court dismissed the cassation appeal against the appellate court's decision to reject the plaintiff's claim regarding revocation of a gift due to ingratitude. The plaintiff argued that the defendant's lack of contact with parents and refusal to help constituted ingratitude, while the court found the cassation grounds insufficient and abstract. The court ruled that the appeal failed to provide specific legal arguments or address the established facts, rendering it inadmissible under the Civil Procedure Code.
Regesto Legislator
Generato dall'IAArt. 3989 § 1 pkt 1 k.p.c.; Art. 3989 § 2 k.p.c.: A cassation appeal is inadmissible if the grounds do not reveal a significant legal issue or if the request for admissibility lacks sufficient justification and concrete legal reasoning.
Parole chiave
Generato dall'IADisposizioni normative citate
Generato dall'IAGiurisprudenza citata
Generato dall'IADecisioni correlate
Generato dall'IATesto completo
Sygn. akt IV CSK 496/19 POSTANOWIENIE Dnia 29 maja 2020 r.Sąd Najwyższy w składzie: SSN Roman Trzaskowski w sprawie z powództwa J. D. następcy prawnego H. D. przeciwko M. D. o zobowiązanie do złożenia oświadczenia woli,na posiedzeniu niejawnym w Izbie Cywilnej w dniu 29 maja 2020 r.,na skutek skargi kasacyjnej powoda od wyroku Sądu Apelacyjnego w (…)z dnia 16 kwietnia 2019 r., sygn. akt I ACa (…), 1) odmawia przyjęcia skargi kasacyjnej do rozpoznania;
2) zasądza od powoda na rzecz pozwanego kwotę 5400 (pięć tysięcy czterysta) zł z tytułu zwrotu kosztów postępowania kasacyjnego.
UZASADNIENIE
Wyrokiem z dnia 16 kwietnia 2019 r. Sąd Apelacyjny w (…) oddalił apelację J. D. od wyroku Sądu Okręgowego w S. z dnia 2 lutego 2017 r. oddalającego jego powództwo o zobowiązanie M. D. do złożenia oświadczenia woli w przedmiocie przeniesienia własności oznaczonej nieruchomości wskutek odwołania darowizny tej nieruchomości z powodu rażącej niewdzięczności obdarowanego. W skardze kasacyjnej, w uzasadnieniu wniosku o jej przyjęcie do rozpoznania, powód wskazał przyczynę kasacyjną określoną w art. 3989 § 1 pkt 1 k.p.c. Jego zdaniem, w sprawie występuje potrzeba rozstrzygnięcia istotnych zagadnień prawnych wyrażających się w pytaniach:1.Czy zachowania uznane przez Sąd za naganne w postaci braku jakichkolwiek kontaktów obdarowanego z rodzicami, braku pomocy braciom w opiece nad rodzicami, mimo iż darczyńca nie zwracał się osobiście o pomoc do obdarowanego, a robili to opiekujący się darczyńcą bracia, którym obdarowany odmówił pomocy mieszczą się w zakresie pojęcia rażącej niewdzięczności?2.Czy posiadanie przez obdarowanego własnej rodzinny i pracy oraz okoliczność, iż darczyńcy mają fragmentaryczne wsparcie innych członków rodziny, którzy mają ograniczone możliwości sprawowania kompleksowej opieki nad nimi może prowadzić do usprawiedliwienia rażącego zaniedbywania obowiązków rodzinnych przez obdarowanego, a tym samym doprowadzić do niespełnienia przesłanki rażącej niewdzięczności?3.Czy rażąco niewdzięczne zachowanie pozwanego, w późniejszym okresie tj. po wydaniu wyroku przez Sąd pierwszej instancji w postaci uporczywego uchylania się pozwanego od obowiązków wynikających z łączących go z darczyńcą stosunków rodzinnych i brak jakichkolwiek kontaktów z rodzicami, w wyniku którego doszło do „nowego” odwołania darowizny ze wskazaniem jako powodu tego odwołania zachowania pozwanego w okresie od lutego 2017 roku do dnia złożenia nowego oświadczenia o odwołaniu darowizny świadczącego o rażącej niewdzięczności obdarowanego można uznać za nieistotne dla rozstrzygnięcia sprawy, a przy tym czy takie oświadczenie w realiach niniejszej sprawy może zostać uznane za bezskuteczne i niebędące przedmiotem rozważań Sądu Apelacyjnego?4.Czy fakt, iż powód wstępuje do sprawy na etapie postępowania odwoławczego i jest reprezentowany przez tego samego pełnomocnika, co jego poprzednik prawny pozbawia go inicjatywy dowodowej i wysuwania nowych twierdzeń?5.Jakie znaczenie dla ustalenia zakresu praw, z których powód może jako strona skorzystać w postępowaniu przed sądem pierwszej instancji ma osoba pełnomocnika? Czy fakt, iż powód był reprezentowany przez tego samego pełnomocnika co poprzedniczka prawna może prowadzić do ograniczenia jego praw o charakterze prawno-materialnym?W odpowiedzi na skargę kasacyjną pozwany wniósł o odmowę przyjęcia jej do rozpoznania oraz zasądzenie na jego rzecz od skarżącego kosztów postępowania kasacyjnego.Sąd Najwyższy zważył co następuje:Z art. 3981 § 1 k.p.c. wynika, że skarga kasacyjna przysługuje co do zasady od prawomocnych orzeczeń sądów drugiej instancji, a więc orzeczeń wieńczących dwuinstancyjne postępowanie sądowe, w którym sądy obu instancji dysponują pełną kognicją w zakresie faktów i dowodów.
Jednakże zgodnie z art. 3989 § 1 k.p.c. Sąd Najwyższy przyjmuje skargę kasacyjną do rozpoznania tylko wtedy, gdy w sprawie występuje istotne zagadnienie prawne, istnieje potrzeba wykładni przepisów prawnych budzących poważne wątpliwości lub wywołujących rozbieżności w orzecznictwie sądów, zachodzi nieważność postępowania lub skarga kasacyjna jest oczywiście uzasadniona. W zamyśle ustawodawcy skarga kasacyjna stanowi zatem nadzwyczajny środek zaskarżenia, którego rozpoznanie przez Sąd Najwyższy musi być uzasadnione względami o szczególnej doniosłości, wykraczającymi poza indywidualny interes skarżącego, a mającymi swoje źródło w interesie publicznym, w szczególności przez zapewnienie jednolitej wykładni i stosowania prawa.
Wyłączną podstawą oceny pod kątem przyjęcia skargi kasacyjnej do rozpoznania są wskazane w niej przyczyny kasacyjne wraz z uzasadnieniem (art. 3984 § 2 k.p.c.).Zgodnie z utrwalonym stanowiskiem Sądu Najwyższego, skarżący, który jako uzasadnienie wniosku o przyjęcie skargi kasacyjnej do rozpoznania wskazał przyczynę określoną w art. 3989 § 1 pkt 1 k.p.c., powinien odpowiednio sformułować zagadnienie prawne, wskazać przepisy prawa, na których tle zagadnienie się wyłoniło oraz przedstawić argumentację jurydyczną uzasadniającą możliwość rozbieżnych ocen prawnych oraz świadczącą o istotności tego zagadnienia (zob. np. postanowienia Sądu Najwyższego: z dnia 10 maja 2001 r., II CZ 35/01, OSNC 2002, Nr 1, poz. 11; z dnia 2 grudnia 2014 r., II CSK 376/14, nie publ.; z dnia 9 kwietnia 2015 r., V CSK 547/14, nie publ.).
Zagadnienie jest istotne, jeżeli jego rozstrzygnięcie ma znaczenie dla ukierunkowania praktyki sądowej i rozstrzygnięcia sprawy, w której zagadnienie powstało (zob. np. postanowienie Sądu Najwyższego z dnia 18 września 2012 r., II CSK 180/12, nie publ. oraz z dnia 2 grudnia 2014 r., II CSK 376/14, nie publ.), wywołuje poważne wątpliwości, a zarazem nie było dotychczas rozstrzygnięte w judykaturze albo dotychczasowe orzecznictwo wymaga zmiany (zob. np. postanowienie Sądu Najwyższego z dnia 24 sierpnia 2016 r., II CSK 94/16, nie publ.).
Uzasadnienie wniosku o przyjęcie skargi kasacyjnej do rozpoznania nie czyni zadość wskazanym wymaganiom. Zgodnie z jednolitym stanowiskiem Sądu Najwyższego, wymaganie określone w art. 3984 § 1 pkt 2 k.p.c. nie jest tożsame z określonym w art. 3984 § 2 k.p.c., co oznacza, że skarżący powinien odrębnie przytoczyć podstawy kasacyjne i ich uzasadnienie i odrębnie uzasadnić wniosek o przyjęcie skargi kasacyjnej do rozpoznania, nawet jeżeli argumentacja prawna może się w pewnym zakresie pokrywać (por. postanowienie Sądu Najwyższego z dnia 22 marca 2001 r., V CZ 131/00, OSNC 2001, nr 10, poz. 156, z dnia 5 czerwca 2001 r.
IV CZ 45/01, OSNC 2001, nr 10, poz. 157, z dnia 10 stycznia 2003 r. VCZ 189/02, nie publ., z dnia 13 lipca 2007 r. III CSK 180/07, nie publ., z dnia 5 kwietnia 2017 r., II CSK 688/16, niepubl., z dnia 11 kwietnia 2018 r., V CSK 547/17, nie publ., z dnia 26 kwietnia 2018 r., IV CSK 567/17, nie publ.). W oderwaniu od podstaw kasacyjnych i ich uzasadnienia, uzasadnienie wniosku o przyjęcie do rozpoznania wniesionej przez powoda skargi kasacyjnej jest oczywiście niewystarczające, poprzestaje bowiem w istocie na ogólnych pytaniach, nie przedstawia przepisów prawa, na tle których miało się ujawnić się dostrzeżone przez skarżącego zagadnienie prawne i nie zawiera pogłębionej argumentacji jurydycznej, wskazującej racje przemawiające za wchodzącymi w rachubę rozwiązaniami.
W szczególności, przedstawiając trzecie zagadnienie, skarżący w ogóle nie rozważył znaczenia art. 383 k.p.c. i dotyczącego tego przepisu orzecznictwa dla dopuszczalności zmiany podstawy faktycznej żądania pozwu, tj. powołania się na kolejne odwołanie darowizny z dnia 31 lipca 2017 r. ze względu na okoliczności zaistniałe po wydaniu wyroku przez Sąd pierwszej instancji (por. postanowienie Sądu Najwyższego z dnia 5 czerwca 2018 r., IV CSK 27/18, nie publ.). Ponadto, formułując pierwsze dwa zagadnienia, skarżący przeoczył, że istotne zagadnienie prawne należy sformułować w sposób ogólny i abstrakcyjny tak, by mogło być rozpatrywane w oderwaniu od konkretnego stanu faktycznego, a wątpliwości z nim związane muszą mieć charakter wyłącznie prawny, czyli nie mogą obejmować elementów stanu faktycznego sprawy (zob. np. postanowienia Sądu Najwyższego z dnia 2 grudnia 2014 r., II CSK 376/14, nie publ., z dnia 9 kwietnia 2015 r., V CSK 547/14, nie publ. oraz z dnia 24 sierpnia 2016 r., II CSK 94/16, nie publ.).
W aspekcie abstrakcyjnym przesłanka rażącej niewdzięczności obdarowanego była już wielokrotnie wyjaśniana w orzecznictwie. Przedstawione zaś przez skarżącego zagadnienia prawne nie stanowią istotnych i nierozwiązanych dotychczas zagadnień prawnych, lecz w istocie zmierzają do oceny zastosowania wypracowanych w orzecznictwie reguł w okolicznościach niniejszej sprawy. Z kolei dwa ostatnie zagadnienia są irrelewantne, gdyż odrywają się od istoty argumentacji Sądu Apelacyjnego, który decydując o oddaleniu wniosków dowodowych, kierował się przede wszystkim założeniem, że przedmiotem jego badania mogą być tylko zachowania pozwanego w stosunku do rodziców w okresie roku poprzedzającego złożenie pierwszego oświadczenia o odwołaniu darowizny z dnia 20 listopada 2015 r., a ponadto tezą – do której skarżący się nie odnosi – iż następca prawny zmarłego wstępuje w prawa strony, które przysługiwałyby jej stosownie do stanu sprawy.
W tym właśnie kontekście Sąd odwoławczy podkreślił, że skarżący wnosił o ponowne dopuszczenie dowodu z zeznań świadków, które były już uprzednio prawidłowo przeprowadzone na te same okoliczności na wniosek jego poprzedniczki prawnej, reprezentowanej przez tego samego pełnomocnika. Z tych względów, na podstawie art. 3989 § 2 k.p.c., Sąd Najwyższy orzekł, jak w sentencji. O kosztach postępowania kasacyjnego orzeczono na podstawie art. 98 w związku z art. 108 § 1, art. 391 § 1 i art. 39821 k.p.c. Wysokość kosztów zastępstwa prawnego ustalono zgodnie z § 2 pkt 7 w zw. z § 10 ust. 4 pkt 2 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z 22 października 2015 r. w sprawie opłat za czynności adwokackie (Dz.
U. poz. 1800 ze zm.). aj