Legislator Giurisprudenza & Legislazione
III ZP 8/97 Generato dall'IA

War pension recipients cannot be deprived of benefits under the 1991 veterans' law retroactively.

Numero d'incarto III ZP 8/97
Autorità giudiziaria
Giurisdizione Polonia (PL)
Esito del giudizio Respinto (Dismissed)

Sintesi Legislator

Generato dall'IA

The Supreme Court ruled that veterans receiving war pensions before January 1, 1991, cannot be deprived of these benefits based on the 1991 veterans' law. The court determined that the term 'veteran rights' in the new statute did not encompass the specific war pension granted under the 1974 law, which was a unique compensation for wartime disability rather than general social insurance. Consequently, the legal question regarding the deprivation of the pension was dismissed as the new law did not apply retroactively to strip existing entitlements.

Regesto Legislator

Generato dall'IA

Art. 25 ust. 2 pkt 1 ustawy z dnia 24 stycznia 1991 r. o kombatantach oraz niektórych osobach będących ofiarami represji wojennych i okresu powojennego; Art. 29 ust. 1 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej: The right to a war pension granted under the 1974 law before the entry into force of the 1991 veterans' law cannot be deprived by the latter statute.

Parole chiave

Generato dall'IA
war pension deprivation veterans law retroactivity constitutional protection of rights social compensation scheme non-retroactive application

Disposizioni normative citate

Generato dall'IA
Art. 25 ust. 2 pkt 1 ustawy z dnia 24 stycznia 1991 r. o kombatantach oraz niektórych osobach będących ofiarami represji wojennych i okresu powojennego
podstawie jej przepisu art. 25 ust.
Art. 29 ust. 1 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej
ustawa z dnia 29 maja 1974 r. o zaopatrzeniu inwalidów wojennych i wojskowych oraz ich rodzin

Giurisprudenza citata

Generato dall'IA
II UKN 112/90
wyrok II UKN 112/90, oraz uchwa³y: II UZP 112/92, II UZP 4/92, II UZP 9/92 i II UZP
II UZP 112/92
wyrok II UKN 112/90, oraz uchwa³y: II UZP 112/92, II UZP 4/92, II UZP 9/92 i II UZP
II UZP 4/92
wyrok II UKN 112/90, oraz uchwa³y: II UZP 112/92, II UZP 4/92, II UZP 9/92 i II UZP
II UZP 9/92
wyrok II UKN 112/90, oraz uchwa³y: II UZP 112/92, II UZP 4/92, II UZP 9/92 i II UZP
II UZP 12/92

Ti chiedi come si applica questa sentenza alla tua fattispecie?

Analizza questa decisione insieme alla legislazione federale e cantonale, ai commentari e alla giurisprudenza successiva in Legislator AI.

Apri in Legislator →

Testo completo

Uchwa³a Sk³adu Siedmiu Sêdziów S¹du Najwy¿szego

z dnia 21 paŸdziernika 1997 r.

III ZP 8/97

Przewodnicz¹cy SSN: Teresa Romer, Sêdziowie SN: Teresa Flemming-Kulesza,

Maria Mañkowska (sprawozdawca), Jadwiga Skibiñska-Adamowicz, Stefania Szymañska

(wspó³sprawozdawca-autor uzasadnienia), Maria Tyszel, Barbara Wagner.

S¹d Najwy¿szy, z udzia³em prokuratora Prokuratury Krajowej Piotra Wiœniewskiego,

w sprawie z wniosku Janiny G. przeciwko Zak³adowi Ubezpieczeñ Spo³ecznych I Oddzia³ w

W. o rentê inwalidy wojennego, po rozpoznaniu w dniu 21 paŸdziernika 1997 r. zagadnienia

prawnego przekazanego przez sk³ad trzech sêdziów S¹du Najwy¿szego postanowieniem z

dnia 5 lutego 1997 r., sygn. akt II UKN 44/96:

Czy osoba pobieraj¹ca rentê inwalidy wojennego przed dniem wejœcia w ¿ycie

ustawy z dnia 24 stycznia 1991 r. o kombatantach oraz niektórych osobach bêd¹cych ofiarami

represji wojennych i okresu powojennego (Dz. U. Nr 17, poz. 75 ze zm.) mo¿e byæ na

podstawie jej przepisu art. 25 ust. 2 pkt 1 pozbawiona tego œwiadczenia ?

p o d j ¹ ³ nastêpuj¹c¹ uchwa³ê:

Osoba pobieraj¹ca przed dniem 1 stycznia 1991 r. rentê inwalidy wojennego

przyznan¹ na podstawie przepisów ustawy z dnia 29 maja 1974 r. o zaopatrzeniu

inwalidów wojennych i wojskowych oraz ich rodzin (jednolity tekst: Dz. U. z 1983 r. Nr

13, poz. 68 ze zm.) nie mo¿e byæ pozbawiona tej renty z mocy art. 25 ust. 2 pkt 1 ustawy

z dnia 24 stycznia 1991 r. o kombatantach oraz niektórych osobach bêd¹cych ofiarami

represji wojennych i okresu powojennego (Dz. U. Nr 17, poz. 75 ze zm.).

Uzasadnienie

1. W myœl art. 25 ust. 1 ustawy z dnia 24 stycznia 1991 r. o kombatantach oraz

niektórych osobach bêd¹cych ofiarami represji wojennych i okresu powojennego (Dz. U. Nr

17, poz. 75 ze zm.) osoby, które uzyska³y uprawnienia kombatanckie na podstawie

dotychczasowych przepisów, zachowuj¹ te uprawnienia z wyj¹tkiem osób taksatywnie

wyliczonych w ust. 2. Przedstawione zagadnienie prawne sprowadza siê do wyk³adni tego

przepisu. W szczególnoœci chodzi o wyjaœnienie, czy osobê pobieraj¹c¹ przed dniem

wejœcia w ¿ycie tej ustawy rentê inwalidy wojennego, mo¿na pozbawiæ tego œwiadczenia

na podstawie art. 25 ust. 2. Udzielenie odpowiedzi na przedstawione pytanie wymaga

rozwa¿enia, czy zawarte w art. 25 ust. 1 i ust. 2 okreœlenie "uprawnienia kombatanckie"

obejmuje tak¿e prawo do renty inwalidy wojennego.

2. Prawo do renty inwalidy wojennego reguluje ustawa z dnia 29 maja 1974 r. o

zaopatrzeniu inwalidów wojennych i wojskowych oraz ich rodzin (jednolity tekst: Dz. U. z

1983 r. Nr 13, poz. 68 ze zm.). Ustawa ta, tak jak poprzednio obowi¹zuj¹ca ustawa z dnia 23

stycznia 1968 r. o zaopatrzeniu inwalidów wojennych i wojskowych oraz ich rodzin (Dz. U.

Nr 3, poz. 11 ze zm.), nie zawiera pojêcia "kombatant", a tylko "inwalida wojenny" i

"inwalidztwo powsta³e w zwi¹zku z dzia³aniami wojennymi lub maj¹cymi charakter

wojennych". W stosunku do renty inwalidy wojennego ustawa ta nigdy nie odnosi³a i nadal

nie odnosi pojêcia "uprawnienie kombatanckie". Inwalidzi wojenni uznani zostali za

kombatantów dopiero z mocy ustawy z dnia 23 paŸdziernika 1975 r. o dalszym zwiêkszeniu

œwiadczeñ dla kombatantów i wiêŸniów obozów koncentracyjnych (Dz. U. Nr 34, poz.

186), co zosta³o nastêpnie potwierdzone w ustawie z dnia 26 maja 1982 r. o szczególnych

uprawnieniach kombatantów (Dz. U. Nr 16, poz. 122) oraz w omawianej ustawie z dnia 24

stycznia 1991 r. Ustawowe zaliczenie inwalidów do krêgu kombatantów nie oznacza jednak,

¿e prawo do pobierania renty inwalidy wojennego jest uprawnieniem kombatanckim, to

znaczy takim, którego Ÿród³em jest jedna ze wskazanych wy¿ej ustaw o kombatantach. Te

ustawy natomiast przyzna³y inwalidom wojennym dodatkowe uprawnienia przewidziane dla

wszystkich kombatantów.

Nale¿y podkreœliæ, ¿e pojêcia "kombatant" i "inwalida wojenny" nie s¹ pojêciami

to¿samymi. Utrwalony jest pogl¹d, ¿e nie ka¿dy kombatant jest inwalid¹ wojennym. Je¿eli

zaœ chodzi o inwalidê wojennego, to wprawdzie najczêœciej inwalida wojenny jest

kombatantem, ale wystêpuj¹ tak¿e sytuacje, ¿e nie odpowiada on pojêciu kombatanta, co

oznacza, i¿ jego dzia³alnoœæ, w wyniku której sta³ siê inwalid¹, nie jest dzia³alnoœci¹

kombatanck¹ w rozumieniu przepisów o kombatantach. Odnosi siê to na przyk³ad do osób,

które sta³y siê inwalidami z tytu³u inwalidztwa bêd¹cego nastêpstwem zranieñ lub kontuzji

doznanych w zwi¹zku z rozminowywaniem kraju w czasie pe³nienia s³u¿by w Si³ach

Zbrojnych Polskiej Rzeczypospolitej Ludowej po zakoñczeniu wojny 1939-1945 (por. art. 8

pkt 5 ustawy o z.i.w.).

W stanie prawnym obowi¹zuj¹cym przed wejœciem w ¿ycie ustawy z dnia 24

stycznia 1991 r. o kombatantach, ani w doktrynie ani w orzecznictwie s¹dowym nie by³o

w¹tpliwoœci, ¿e Ÿród³em prawa do renty inwalidzkiej wojennej dla kombatantów bêd¹cych

inwalidami wojennymi s¹ przepisy reguluj¹ce uprawnienia inwalidów wojennych i

wojskowych, tj. przepisy ustawy z 29 maja 1974 r. o z.i.w. Taki wniosek by³ wyprowadzony

z brzmienia art. 4 ust. 1 ustawy z dnia 23 paŸdziernika 1975 r. o dalszym zwiêkszeniu

œwiadczeñ dla kombatantów i wiêŸniów obozów koncentracyjnych, a nastêpnie art. 9 ust. 1

ustawy z dnia 26 maja 1982 r. o szczególnych uprawnieniach kombatantów. Przepisy te

stanowi³y, ¿e kombatantom bêd¹cym inwalidami wojennymi, przys³uguj¹ œwiadczenia

pieniê¿ne i inne uprawnienia przewidziane w przepisach o zaopatrzeniu inwalidów

wojennych i wojskowych oraz ich rodzin. Przepis art. 4 ust. 1 ustawy z 1975 r., jak i art. 9

ust. 1 ustawy z 1982 r., odnosi³ siê tylko do inwalidów wojennych (w art. 9 ust. 1 ustawy z

1982 r. dodatkowo wymieniono tak¿e inwalidów wojskowych). Kwestiê kto jest inwalid¹

wojennym (wojskowym) regulowa³y przepisy ustawy z 29 maja 1974 r. o z.i.w. Dlatego za

s³uszny nale¿y uznaæ pogl¹d, ¿e przepisy art. 4 ust. 1 ustawy z 1975 r. i art. 9 ust. 1

póŸniejszej ustawy z 1982 r. maj¹ charakter deklaratywny. Nie stwarzaj¹ one bowiem dla

inwalidów wojennych (wojskowych) ¿adnego prawa w zakresie objêtym ustaw¹ o z.i.w., a

jedynie stanowi¹ potwierdzenie przys³uguj¹cych im praw na podstawie tej ustawy. Mo¿na

wiêc nawet twierdziæ, ¿e nie maj¹ one charakteru normatywnego. Dlatego osobom

spe³niaj¹cym wymagania przewidziane w ustawie o z.i.w. do renty inwalidy wojennego

przyznawano takie renty oraz inne uprawnienia przewidziane w tej ustawie na podstawie jej

przepisów, a nie na podstawie przepisów kolejnych ustaw o kombatantach. Dotyczy³o to

tak¿e, miêdzy innymi, inwalidów wojennych, których inwalidztwo pozostawa³o w zwi¹zku z

pobytem w obozie jenieckim.

Charakter konstytutywny mia³ natomiast przepis art. 4 ust. 2 ustawy z 1975 r., a

nastêpnie art. 9 ust. 2 ustawy z 1982 r. Te przepisy stanowi³y bowiem Ÿród³o prawa

wiêŸniów obozów koncentracyjnych i wiêzieñ hitlerowskich do œwiadczeñ pieniê¿nych i

innych uprawnieñ przewidzianych w przepisach o zaopatrzeniu inwalidów wojennych i

wojskowych oraz ich rodzin. Chodzi o osoby, których osadzenie w obozie koncentracyjnym

lub wiêzieniu hitlerowskim nie by³o spowodowane wczeœniejsz¹ ich dzia³alnoœci¹

wymienion¹ w ustawie o z.i.w. Okreœlenie tych osób w art. 9 ust. 2 ustawy z 1982 r. jako

"kombatantów" nale¿y uznaæ za umowne, gdy¿ kombatantami s¹ osoby, które legitymuj¹ siê

czynnym udzia³em w walce (por. art. 13 ustawy o kombatantach z 1975 r.).

Je¿eli chodzi o art. 12 ustawy z dnia 24 stycznia 1991 r., to deklaratywny charakter

ma tak¿e jego ust. 1. Stanowi on bowiem, tak jak poprzednio omówione przepisy, i¿

kombatantom bêd¹cym inwalidami wojennymi lub wojskowymi oraz pozosta³ym po nich

cz³onkom rodziny przys³uguj¹ œwiadczenia pieniê¿ne i inne uprawnienia przewidziane w

przepisach o zaopatrzeniu inwalidów wojennych oraz ich rodzin. Te osoby maj¹ zatem

przyznawane renty inwalidy wojennego na podstawie ustawy o z.i.w., a nie ustawy o

kombatantach.

Charakter konstytutywny ma natomiast ust. 2 art. 12. W przepisie tym - w

porównaniu do poprzedniego stanu prawnego - znacznie rozszerzono kr¹g osób

uprawnionych do œwiadczeñ pieniê¿nych i innych uprawnieñ przewidzianych w ustawie o

z.i.w., co jest zrozumia³e z uwagi na okres, w którym ustawa ta zosta³a uchwalona. Tylko w

stosunku do osób wymienionych w art. 12 ust. 2 ustawa z 24 stycznia 1991 r. stanowi Ÿród³o

uprawnieñ do œwiadczeñ przewidzianych w przepisach o z.i.w. i dlatego te osoby powinny

wykazaæ siê posiadaniem uprawnieñ kombatanckich.

3. Ustawa z 29 maja 1974 r. o z.i.w. i ustawa z 24 stycznia 1991 r. o kombatantach s¹

aktami prawnymi równorzêdnymi, z tym i¿ przepisy ustawy o kombatantach s¹ póŸniejsze i pod wzglêdem podmiotowym - maj¹ charakter przepisów ogólnych (odnosz¹ siê do

wszystkich osób w niej wymienionych), natomiast przepisy ustawy o z.i.w. maj¹ charakter

przepisów szczególnych (odnosz¹ siê tylko do inwalidów wojennych i wojskowych). Nie ma

podstawy do wniosku, ¿e ustawa z 24 stycznia 1991 r. o kombatantach jest ustaw¹

"nadrzêdn¹' w stosunku do ustawy o z.i.w. i ¿e jej przepisy mog¹ niejako "automatycznie"

uchylaæ przepisy ustawy o z.i.w. Zmiana przepisów ustawy o z.i.w. mo¿e zatem nast¹piæ

tylko w drodze wyraŸnej zmiany ustawowej. S³usznoœci tego stanowiska dowodz¹ zmiany

dokonane w tej ustawie ju¿ po wejœciu w ¿ycie ustawy z 24 stycznia 1991 r. o kombatantach,

których celem by³o dostosowanie ustawy o z.i.w. do ustawy o kombatantach. I tak: a) na

mocy art. 35 ustawy z 17 paŸdziernika 1991 r. o rewaloryzacji emerytur i rent (Dz. U. Nr

104, poz. 450 ze zm.) w ustawie o z.i.w. zmieniono lub wykreœlono przepisy daj¹ce

uprawnienia do renty inwalidy wojennego z powodu inwalidztwa doznanego w czasie pe³nienia s³u¿by w Si³ach Zbrojnych Polskiej Rzeczypospolitej Ludowej w okresie walk o

utrwalenie w³adzy ludowej, a tak¿e funkcjonariuszom MO i organów bezpieczeñstwa oraz

cz³onkom ORMO i funkcjonariuszom Stra¿y Ochrony Kolei pe³ni¹cym wojskow¹ s³u¿bê

komunikacyjn¹ w pu³ku podlegaj¹cym dowództwu grupy operacyjnej "Wis³a"; pozostawiono

tylko uprawnienia z powodu uczestniczenia w walkach z oddzia³ami UPA oraz grupami

Wehrwolfu (na wzór ustawy z 1991 r. o kombatantach); b) z mocy art. 1 ustawy z dnia 17

grudnia 1993 r. o zmianie ustawy o zaopatrzeniu inwalidów wojennych i wojskowych oraz

ich rodzin (Dz. U. z 1994 r. Nr 10, poz. 37) dodano w art. 8 jako nowy tytu³ do uznania za

inwalidê wojennego "udzia³ w Powstaniu Wielkopolskim oraz Powstaniach Œl¹skich" dostosowuj¹c tym samym we wskazanym zakresie ustawê o z.i.w. do ustawy o kombatantach.

Ustawa z 17 paŸdziernika 1991 r. o rewaloryzacji wesz³a w ¿ycie z dniem 15 listopada 1991

r., a wiêc blisko rok po wejœciu w ¿ycie ustawy z 24 stycznia 1991 r. o kombatantach. Przez

ten czas przepisy ustaw o z.i.w. i o kombatantach w zakresie wy¿ej omówionym nie by³y

zatem zsynchronizowane. Dokonanie w ustawie o z.i.w. wy¿ej wymienionych zmian dowodzi natomiast s³usznoœci stanowiska, ¿e zmian tej ustawy nie mo¿na domniemywaæ. Musz¹

one nastêpowaæ na mocy konkretnego przepisu odnosz¹cego siê do tej ustawy i wynikaæ z

jego treœci. Dlatego pozbawienie prawa do renty inwalidy wojennego, przyznanej na mocy

tej ustawy, mog³oby nast¹piæ w wyniku wyraŸnego przepisu. Taki przepis móg³by byæ

zawarty nawet w ustawie o kombatantach, ale treœæ jego powinna byæ jednoznaczna.

Ustawodawca mo¿e pozbawiæ praw nabytych szczególnie wówczas, je¿eli uznaje je za

nabyte nies³usznie, ale przepis, bêd¹cy wyrazem takiej woli ustawodawcy musi byæ

sformu³owany w sposób jasny, nie nasuwaj¹cy w¹tpliwoœci. Wymaga tego zasada

bezpieczeñstwa prawnego.

4. Osoby bêd¹ce inwalidami wojennymi w rozumieniu ustawy o z.i.w., których

Ÿród³em prawa do tego œwiadczenia jest ta ustawa, nie musia³y i nadal nie musz¹,

wykazywaæ siê posiadaniem uprawnieñ kombatanckich, o których jest mowa w kolejnych

ustawach o kombatantach. ¯aden przepis ustawy o z.i.w. nie zawiera bowiem takiego

wymagania. Natomiast - niew¹tpliwie - posiadaniem takich uprawnieñ musz¹ legitymowaæ

siê osoby, których Ÿród³em prawa do renty przewidzianej w ustawie o z.i.w. by³y (i s¹ nadal)

przepisy kolejnych ustaw o kombatantach. Ma to istotne znaczenie dla dokonania

prawid³owej wyk³adni zawartego w art. 25 ustawy z 24 stycznia 1991 r. o kombatantach

okreœlenia "uprawnienia kombatanckie". Przeprowadzona wyk³adnia art. 4 ustawy o

kombatantach z 1975 r., art. 9 ustawy o kombatantach z 1982 r. i art. 12 ustawy o

kombatantach z 1991 r. uprawnia do wniosku, ¿e okreœleniem tym nie jest objêta renta

inwalidy wojennego przyznana na podstawie ustawy o z.i.w., poniewa¿ to œwiadczenie nie

by³o - i nie jest - zwi¹zane ze spe³nianiem wymagañ dotycz¹cych posiadania uprawnieñ

przewidzianych w tych¿e ustawach. Okreœleniem tym natomiast objête s¹ renty inwalidzkie

osób, które naby³y prawo do takich œwiadczeñ na podstawie kolejnych ustaw o

kombatantach, oraz uprawnienia przyznane wszystkim osobom, które uzyska³y dotychczas

status kombatanta, przewidziane w tych ustawach.

Ani w dotychczasowym orzecznictwie S¹du Najwy¿szego ani Trybuna³u Konstytucyjnego nie rozwa¿ano, jak nale¿y rozumieæ pojêcie "uprawnienia kombatanckie". W

uchwale S¹du Najwy¿szego z 21 grudnia 1993 r., II UZP 25/93 (OSNCP 1994 z. 11 poz.

200), jak i w orzeczeniu Trybuna³u Konstytucyjnego z 15 lutego 1994 r., K. 15/93, (OTK

1994 - czêœæ I, poz. 4) powtarza siê okreœlenie zawarte w przepisach. Je¿eli chodzi o

uchwa³ê S¹du Najwy¿szego, to z uwagi na treœæ pytania prawnego nie wystêpowa³a

wówczas potrzeba rozwa¿ania tego problemu, bowiem uchwa³a dotyczy³a stosowania art. 25

ust. 2 pkt 1 ustawy z 24 stycznia 1991 r. o kombatantach, tj. samej zasady pozbawiania

uprawnieñ kombatanckich, a nie zakresu tego pozbawienia. Rozwa¿ania takiego nie zawieraj¹

tak¿e inne orzeczenia S¹du Najwy¿szego, w tym wyroki w sprawach: III ARN 98/95, III

ARN 21/96 i III ARN 3/96 (OSNAPiUS 1996 nr 22, poz. 327, 328 i 329).

Przepis art. 25 ustawy z 24 stycznia 1991 r. jest przepisem przejœciowym,

reguluj¹cym sytuacjê prawn¹ osób, które uzyska³y okreœlone uprawnienia kombatanckie na

podstawie dotychczasowych przepisów. Tymi dotychczasowymi przepisami by³y przepisy

ustawy z dnia 29 maja 1982 r., a poprzednio ustawy z 23 paŸdziernika 1975 r. Skoro zaœ jak wy¿ej wykazano - Ÿród³em prawa do renty inwalidy wojennego dla kombatantów

bêd¹cych inwalidami wojennymi s¹ przepisy reguluj¹ce uprawnienia inwalidów wojennych i

wojskowych, a nie przepisy kolejnych ustaw o kombatantach, to uprawniony jest wniosek, ¿e

takie renty nie mog¹ byæ objête okreœleniem "uprawnienia kombatanckie" z art. 25 ustawy z

24 stycznia 1991 r. Za takim stanowiskiem przemawia tak¿e art. 26 tej¿e ustawy, który

wyraŸnie stanowi, ¿e osoby, o których mowa w art. 25, pozbawione prawomocn¹ decyzj¹

uprawnieñ kombatanckich, trac¹ uprawnienia wynikaj¹ce z ustawy. W przypadku inwalidów

wojennych chodzi wiêc tylko o uprawnienia przyznane na podstawie tej ustawy.

Utrata przez osoby wymienione w art. 25 ust. 2 statusu kombatanta i zwi¹zanych z

nim uprawnieñ, których Ÿród³em jest ustawa o kombatantach, jest niew¹tpliwie wyrazem

dezaprobaty dla dzia³alnoœci tych osób, uznanej przez ustawodawcê za niemoraln¹. Osoby te

zosta³y wiêc pozbawione zaszczytnego tytu³u kombatanta i uprawnieñ z nim zwi¹zanych. Nie

ma jednak podstaw prawnych do pozbawienia ich tak¿e prawa do renty inwalidy wojennego,

któr¹ otrzymali na podstawie ustawy o z.i.w. Pozbawienie takie - jak wy¿ej podkreœlono musia³oby mieæ podstawê w wyraŸnym przepisie prawa, zawieraj¹cym wskazanie, ¿e chodzi

tak¿e o rentê inwalidy wojennego. Dodatkowym argumentem przemawiaj¹cym za takim

stanowiskiem jest zaopatrzeniowy charakter tego œwiadczenia. Renta inwalidy wojennego

jest w polskim systemie prawa œwiadczeniem szczególnym. Nie jest ono bowiem

przyznawane ani na podstawie przepisów o zaopatrzeniu emerytalnym, ani te¿ innych

przepisów o ubezpieczeniu spo³ecznym, które okreœlaj¹ szereg wymagañ, od ³¹cznego

spe³nienia których uzale¿nione jest przyznanie przewidzianych œwiadczeñ rentowych. Natomiast przyznanie renty inwalidy wojennego jest uzale¿nione wy³¹cznie od wystêpowania

inwalidztwa, z tym i¿ musi ono pozostawaæ w zwi¹zku z dzia³aniami wojennymi lub

maj¹cymi taki charakter. Stanowi wiêc ze strony Pañstwa sui generis rekompensatê za

utracon¹ zdolnoœæ do zatrudnienia i zarobkowania. W tym sensie zatem ma charakter

odszkodowawczy, co podkreœlano niejednokrotnie w orzecznictwie S¹du Najwy¿szego (tak

wyrok II UKN 112/90, oraz uchwa³y: II UZP 112/92, II UZP 4/92, II UZP 9/92 i II UZP

12/92).

5. Ustawa z 24 stycznia 1991 r. zosta³a znowelizowana ustaw¹ z dnia 25 kwietnia

1997 r. o zmianie ustawy o kombatantach oraz niektórych osobach bêd¹cych ofiarami represji

wojennych i powojennych (Dz. U. Nr 68, poz. 436). W znowelizowanym art. 26 po wyrazach

"z ustawy" dodano wyrazy "z wyj¹tkiem uprawnieñ, o których mowa w art. 12". Oznacza to,

¿e osoby wymienione w art. 25, pozbawione prawomocn¹ decyzj¹ uprawnieñ kombatanckich,

zachowuj¹ jednak uprawnienia okreœlone w art. 12 ustawy, a tym samym prawo do renty

inwalidzkiej wojennej. Dlatego aktualne brzmienie art. 26 mo¿e stanowiæ dodatkowy

argument dla stanowiska, ¿e osoby wymienione w art. 25, które otrzyma³y przed 1 stycznia

1991 r. renty inwalidzkie wojenne z ustawy o z.i.w. (która to ustawa stanowi³a Ÿród³o prawa

ich œwiadczeñ), zachowa³y prawo do tej renty tak¿e po wejœciu w ¿ycie ustawy z 24

stycznia 1991 r. Osoby te nie s¹ wiêc objête dyspozycj¹ art. 3 ustawy z 25 kwietnia 1992 r. o

zmianie ustawy o kombatantach. Powy¿szy przepis natomiast niew¹tpliwie odnosi siê do

osób, których Ÿród³em prawa do renty inwalidzkiej przewidzianej w ustawie o z.i.w. by³y

przepisy kolejnych ustaw o kombatantach.

Zmiany treœci art. 26 nie mo¿na traktowaæ jako daj¹cej wyraz temu, ¿e dopiero

nowelizacja wymienionego przepisu stworzy³a podstawê do ponownego pobierania przez

osoby okreœlone w art. 25 ust. 2 pkt 1 ustawy z 1991 r. renty inwalidy wojennego,

przyznanej na podstawie ustawy o z.i.w. Nowelizacja przepisów mo¿e bowiem wskazywaæ

tak¿e kierunek, w jakim nale¿a³o dokonaæ wyk³adni przepisów w brzmieniu obowi¹zuj¹cym

przed ich zmian¹. Odnosi siê to równie¿ do art. 25 ust. 2 omawianej ustawy. Znaczenie

zmiany przepisu nale¿y rozwa¿aæ w œwietle tak¿e innych przepisów danego aktu prawnego

oraz innych aktów prawnych maj¹cych z nim zwi¹zek.

Kieruj¹c siê powy¿szymi argumentami prawnymi S¹d Najwy¿szy podj¹³ uchwa³ê o

treœci przytoczonej w sentencji. Podjêta uchwa³a jest zgodna z pogl¹dem

przedstawionym we wniosku Prokuratora Prokuratury Krajowej, wystêpuj¹cego w tej sprawie

przed S¹dem Najwy¿szym.