Legislator Giurisprudenza & Legislazione
III ZP 4/99 Generato dall'IA

Supreme Court ruled farmer insurance premium payment obligation applies to both statutory and voluntary insured persons.

Numero d'incarto III ZP 4/99
Autorità giudiziaria
Giurisdizione Polonia (PL)
Esito del giudizio Accolto (Allowed)

Sintesi Legislator

Generato dall'IA

The Supreme Court ruled that the obligation to pay farmer insurance premiums applies to persons covered by the law as well as those covered by application. The dispute arose when a pension decision excluded a widow from mandatory insurance, yet the insurer demanded premiums from her husband for the quarter she received benefits. The court held that the specific provision regarding premium cessation applies to all insured persons regardless of whether their coverage stems from statutory mandate or voluntary application.

Regesto Legislator

Generato dall'IA

Art. 3a ust. 4 ustawy z dnia 20 grudnia 1990 r. o ubezpieczeniu społecznym rolników; The obligation to pay premiums for farmer insurance terminates at the end of the quarter specified in the law for all persons covered by the insurance, whether by statutory mandate or by application.

Parole chiave

Generato dall'IA
farmer insurance premiums statutory coverage obligation voluntary application coverage premium termination quarter social insurance law interpretation

Disposizioni normative citate

Generato dall'IA
Art. 3a ust. 4 of the Act of 20 December 1990 on social insurance of farmers
określonym treścią art. 3a ust.
Art. 16 ust. 3 of the Act of 20 December 1990 on social insurance of farmers
art. 7 ust. 1 pkt 2 i art. 16 ust. 1 i 3 ustawy. Stanowisko organu rentowego budzi
Art. 7 ust. 1 and ust. 3 of the Act of 20 December 1990 on social insurance of farmers
art. 7 ust. 1 pkt 2 i art. 16 ust. 1 i 3 ustawy. Stanowisko organu rentowego budzi
Art. 8 ust. 3 of the Act of 20 December 1990 on social insurance of farmers
3 w związku z art. 8 ust.

Ti chiedi come si applica questa sentenza alla tua fattispecie?

Analizza questa decisione insieme alla legislazione federale e cantonale, ai commentari e alla giurisprudenza successiva in Legislator AI.

Apri in Legislator →

Testo completo

Uchwała z dnia 8 kwietnia 1999 r.

III ZP 4/99

Przewodniczący SSN: Barbara Wagner (sprawozdawca), Sędziowie SN:

Beata Gudowska, Stefania Szymańska.

Sąd Najwyższy, z udziałem prokuratora Prokuratury Krajowej Iwony

Kaszczyszyn, w sprawie z wniosku Zdzisława M. przeciwko Kasie Rolniczego Ubezpieczenia Społecznego-Oddziałowi Regionalnemu w K. o zapłatę składki po rozpoznaniu na posiedzeniu jawnym dnia 8 kwietnia 1999 r. zagadnienia prawnego przekazanego przez Sąd Apelacyjny w Gdańsku postanowieniem z dnia 18 grudnia 1998 r.

[...] do rozstrzygnięcia w trybie art. 390 KPC

Czy obowiązek opłacania składek na ubezpieczenie rolników w terminie

określonym treścią art. 3a ust. 4 ustawy z dnia 20 grudnia 1990 r. o ubezpieczeniu

społecznym rolników (Dz.U. z 1989 r. Nr 7, poz. 25) dotyczy osób podlegających

temu ubezpieczeniu na mocy ustawy czy tylko na wniosek ?

p o d j ą ł następującą uchwałę:

Obowiązek opłacania składek na ubezpieczenie rolników w terminie

określonym treścią art. 3a ust. 4 ustawy z dnia 20 grudnia 1990 r. o ubezpieczeniu społecznym rolników (jednolity tekst: Dz.U. z 1998 r. Nr 7, poz. 25) dotyczy osób podlegających temu ubezpieczeniu zarówno na mocy ustawy jak i na

wniosek.

Uzasadnienie

Przedstawione Sądowi Najwyższemu do rozstrzygnięcia zagadnienie prawne

sformułowane zostało na tle następującego stanu faktycznego: decyzją z dnia 14

kwietnia 1998 r. Kasa Rolniczego Ubezpieczenia Społecznego-Oddział Regionalny w

K. przyznała Jolancie M. rentę inwalidzką rolniczą od dnia nabycia prawa do

świadczenia, tj. od 10 marca 1998 r. Decyzją z dnia 23 kwietnia 1998 r. organ rentowy ustalił ustanie obowiązku ubezpieczenia społecznego Jolanty M. z dniem 1 lipca

1998 r. równocześnie ustalając obowiązek opłacenia przez rolnika - jej małżonka

Zdzisława M. składki ubezpieczeniowej za II kwartał 1998 r. Sąd Wojewódzki-Sąd

Pracy i Ubezpieczeń Społecznych w Koszalinie wyrokiem z dnia 29 czerwca 1998 r.

[...], zmienił zaskarżoną decyzję orzekając, że Jolanta M. od dnia 10 marca 1998 r.

jest z mocy ustawy wyłączona z ubezpieczenia wobec czego nie ma obowiązku

opłacenia za nią składki na ubezpieczenie za II kwartał 1998 r. Jako podstawę

prawną rozstrzygnięcia Sąd powołał art. 3a ust. 1 ustawy z dnia 20 grudnia 1990 r. o

ubezpieczeniu społecznym rolników (jednolity tekst: Dz.U. z 1998 r. Nr 7, poz. 25 ze

zm.), nazywanej dalej „ustawą”. Kasa Rolniczego Ubezpieczenia Społecznego zaskarżyła ten wyrok apelacją zarzucając naruszenie prawa materialnego przez błędne

zastosowanie art. 3a ust. 1 ustawy o ubezpieczeniu społecznym rolników i niezastosowanie art. 3a ust. 4 tejże ustawy.

Wątpliwości Sądu Apelacyjnego w Gdańsku dotyczą interpretacji art. 3a ust. 1

i 3a ust. 4 ustawy i wynikają z rozbieżnego orzecznictwa tego Sądu w materii uregulowanej obu przepisami. Organ rentowy traktuje termin ustania obowiązku ubezpieczenia z art. 3a ust. 4 ustawy jako szczególny w stosunku do wynikającego z art.

3a ust. 1. Zdaniem Kasy Rolniczego Ubezpieczenia Społecznego termin określony w

art. 3a ust. 1 nie może mieć zastosowania w razie nabycia przez rolnika albo domownika uprawnień do renty lub emerytury bez względu na system ubezpieczenia

(zaopatrzenia) z jakiego świadczenia te pochodzą, tj. do sytuacji przewidzianych w

art. 7 ust. 1 pkt 2 i art. 16 ust. 1 i 3 ustawy. Stanowisko organu rentowego budzi

wątpliwości Sądu. Odniesienie art. 3 ust.4 ustawy do ubezpieczenia przymusowego

sprawia bowiem, że decyzja „nabiera charakteru konstytutywnego chociaż jedynie

potwierdza spełnienie z określonym terminem warunków do uzyskania prawa do

świadczeń z ubezpieczenia wobec wystąpienia z tym terminem ryzyka ubezpieczeniowego”. Nadto, przepis ten wprowadza odstępstwo od powszechnych zasad wypłaty świadczeń wynikających z art. 76 i art. 99 ustawy z dnia 14 grudnia 1982 r. o

zaopatrzeniu emerytalnym pracowników i ich rodzin (Dz.U. Nr 40, poz. 267 ze zm.) w

zw. z art. 52 ust. 1 pkt 2 ustawy z dnia 20 grudnia 1990 r. W konsekwencji obowiązek opłacania składki istniałby po nabyciu prawa do świadczeń a nawet w okresie ich

pobierania. Uzasadnione przeto byłoby stosowanie 3a ust. 4 ustawy „wyłącznie do

emerytów czy rencistów nabywających uprawnienia do tych świadczeń z tytułu

ubezpieczenia społecznego rolników na ich wniosek. Ograniczenie zakresu stosowania tego przepisu wyłącznie do osób podlegających ubezpieczeniu na wniosek na

podstawie przepisów prawa ubezpieczeń społecznych w warunkach zbliżonych do

cywilnoprawnej umowy ubezpieczenia uzasadniałoby powołanie przez ustawodawcę

terminu wydania decyzji stwierdzającej nabycie emerytury lub renty”.

Sąd Najwyższy zważył, co następuje:

Z art. 3a ust. 1 ustawy wynika zasada, że ubezpieczenie ustaje z końcem

kwartału, w którym ustały okoliczności uzasadniające podleganie ubezpieczeniu.

Przepis ten dotyczy zarówno ubezpieczenia obowiązkowego, jak i dobrowolnego.

Tylko ubezpieczenia dobrowolnego dotyczy ust. 2 art. 3a ustawy, na co jednoznacznie wskazuje użyty w tym przepisie zwrot „ubezpieczenie na wniosek ustaje także”.

Ust. 3 art. 3a dotyczy jedynie ustania ubezpieczenia przymusowego (w okolicznościach uzasadniających objęcie ubezpieczeniem na wniosek). Ust. 4 art. 3a ustawy

określa termin ustania ubezpieczenia w relacji do daty wydania decyzji (ogłoszenia

orzeczenia sądu) w przedmiocie ustalenia prawa ubezpieczonego do emerytury lub

renty. Ze względu na przedmiotowy zakres regulacji należy przyjąć, że jest to przepis

szczególny w stosunku do ust. 1. Ustalenie prawa do emerytury lub renty stanowi

bowiem tylko jedną z okoliczności uzasadniających ustanie obowiązku ubezpieczenia. Ustalenie prawa do emerytury i renty wyklucza możliwość dalszego ubezpieczenia emerytalno - rentowego, zarówno z ustawy, jak i na wniosek (art. 16 ust. 3), wyłącza przymus ubezpieczenia wypadkowego, chorobowego i macierzyńskiego, przy

możliwości dobrowolnego ubezpieczenia tego rodzaju z prawem do świadczeń wypadkowych (art. 7 ust. 1 i ust. 3 w związku z art. 8 ust. 3). Przy zastosowaniu gramatyczno - logicznych reguł wykładni jedynie możliwą odpowiedzią na przedstawione

zagadnienie prawne jest odpowiedź zawarta w uchwale.

Sąd Najwyższy zważył nadto:

Uchwała zawiera odpowiedź „wprost” na przedstawione zagadnienie. Nie rozstrzyga istoty problemu (także występującego w rozpoznawanej sprawie) - czy

ubezpieczenie ustaje z upływem kwartału, w którym ubezpieczony nabył prawo do

świadczenia, czy też z upływem kwartału, w którym orzeczono w przedmiocie nabycia prawa.

Obowiązujący od 1 stycznia 1997 r. art. 3a ustawy został dodany przez art. 1

pkt 2 ustawy z dnia 12 września 1996 r. o zmianie ustawy o ubezpieczeniu społecznym rolników (Dz.U. Nr 124, poz. 585). Art. 3a ust. 4 w pierwotnej wersji brzmiał:

„Jeżeli ustawa uzależnia ustanie ubezpieczenia od ustalenia prawa ubezpieczonego

do emerytury lub renty, ubezpieczenie ustaje z końcem kwartału, w którym wydano

decyzję lub ogłoszono orzeczenie sądu w przedmiocie ustalenia tego prawa, lecz nie

wcześniej niż z końcem kwartału, w którym ubezpieczony nabył to prawo. Jeżeli

ustalenie prawa do emerytury lub renty nie stało się prawomocne, ubezpieczenie

ulega przywróceniu”. Obwieszczeniem Prezesa Rady Ministrów z dnia 23 grudnia

1996 r. o sprostowaniu błędów (Dz.U. Nr 155, poz. 771) pkt 1 lit. b) przepisowi temu

nadano treść: „Jeżeli złożony został wniosek o rentę lub emeryturę, obowiązek

ubezpieczenia ustaje z końcem kwartału, w którym wydana została decyzja o przyznaniu świadczenia, jednak nie wcześniej niż z końcem kwartału, w którym ubezpieczony nabył to prawo”. Zastąpienie zwrotu „Jeżeli ustawa uzależnia ustanie ubezpieczenia od ustalenia prawa ubezpieczonego do emerytury lub renty” zwrotem „Jeżeli złożony został wniosek o rentę lub emeryturę” zasadniczo modyfikuje sens

prawny przepisu. Zmiana ta, wprowadzająca w rzeczywistości odmienną od poprzedniej regulację prawną, przekracza granice sprostowania błędu. W procedurze

pozalegislacyjnej Prezes Rady Ministrów zmienił nie tylko treść przepisu, ale i jego

funkcje. Przepis uprzednio ochronny stał się po „sprostowaniu błędów” fiskalnym.

Przy wykładni art. 3a ustawy okoliczność powyższa powinna być brana pod uwagę.