Legislator Giurisprudenza & Legislazione
III ZP 38/98 Generato dall'IA

Supreme Court rules pension increase for dual insured farmers must be added to minimum worker pension.

Numero d'incarto III ZP 38/98
Autorità giudiziaria
Giurisdizione Polonia (PL)
Esito del giudizio Accolto (Allowed)

Sintesi Legislator

Generato dall'IA

The Supreme Court ruled that a pension increase for farmers must be added to the minimum worker pension. The applicant argued that the increase should not be included, but the court found the lower court's interpretation correct. The decision ensures that dual-insured individuals receive full compensation for their contributions without being disadvantaged by low wages.

Regesto Legislator

Generato dall'IA

Art. 15 ust. 3-3b; Art. 21 ust. 4 ustawy o rewaloryzacji emerytur i rent: The increase for farmers constitutes a sui generis component that must be added to the minimum worker pension to prevent the negation of the law's functional purpose and ensure equality before the law.

Parole chiave

Generato dall'IA
pension revaluation dual social insurance minimum pension farmers' insurance equality before law pension calculation statutory interpretation

Disposizioni normative citate

Generato dall'IA
Art. 15 ust. 3-3b ustawy z dnia 17 października 1991 r. o rewaloryzacji emerytur i rent, o zasadach ustalania emerytur i rent oraz o zmianie niektórych ustaw
Czy zwiększenie świadczenia określonego w art. 15 ust.
Art. 21 ust. 4 ustawy z dnia 17 października 1991 r. o rewaloryzacji emerytur i rent, o zasadach ustalania emerytur i rent oraz o zmianie niektórych ustaw
450 ze zm.) dolicza się na podstawie art. 21 ust.

Ti chiedi come si applica questa sentenza alla tua fattispecie?

Analizza questa decisione insieme alla legislazione federale e cantonale, ai commentari e alla giurisprudenza successiva in Legislator AI.

Apri in Legislator →

Testo completo

Uchwała z dnia 4 lutego 1999 r.

III ZP 38/98

Przewodniczący SSN: Jerzy Kuźniar, Sędziowie SN: Teresa Romer, Stefania

Szymańska (sprawozdawca).

Sąd Najwyższy, z udziałem prokuratora Prokuratury Krajowej Iwony

Kaszczyszyn, w sprawie z wniosku Witolda S. przeciwko Zakładowi Ubezpieczeń

Społecznych-Oddziałowi w S. o podstawę wymiaru emerytury, po rozpoznaniu na

posiedzeniu jawnym w dniu 4 lutego 1999 r. zagadnienia prawnego przekazanego

przez Sąd Apelacyjny w Poznaniu postanowieniem z dnia 4 listopada 1998 r. [...] do

rozstrzygnięcia w trybie art. 390 KPC

Czy zwiększenie świadczenia określonego w art. 15 ust. 3 - 3b ustawy z dnia

17 października 1991 r. o rewaloryzacji emerytur i rent, o zasadach ustalania

emerytur i rent oraz o zmianie niektórych ustaw (Dz. U. Nr 104, poz. 450 ze zm.) dolicza się na podstawie art. 21 ust. 4 tej ustawy do wysokości przysługującej wnioskodawcy najniższej emerytury ?

podjął następującą uchwałę:

Zwiększenie świadczenia określonego w art. 15 ust. 3 - 3b ustawy z dnia

17 października 1991 r. o rewaloryzacji emerytur i rent, o zasadach ustalania

emerytur i rent oraz o zmianie niektórych ustaw (Dz. U. Nr 104, poz. 450 ze zm.)

dolicza się na podstawie art. 21 ust. 4 tej ustawy do wysokości przysługującej

najniższej emerytury.

Uzasadnienie

Przedstawione zagadnienie prawne powstało na tle następującego stanu faktycznego:

Wnioskodawca Witold S. zgodnie z decyzją z dnia 6 lipca 1993 r. pobiera

emeryturę na podstawie przepisów ustawy z dnia 14 grudnia 1982 r. o zaopatrzeniu

emerytalnym pracowników i ich rodzin (Dz. U. Nr 40, poz. 267 ze zm.). Do pobieranej

emerytury decyzją z dnia 23 lutego 1995 r. organ rentowy przyznał zwiększenie z

tytułu opłacania składek na ubezpieczenie społeczne rolników za 109 kwartałów - w

kwocie 52,86 zł oraz stwierdził, że wnioskodawca nadal będzie otrzymywał

świadczenie w minimalnej wysokości.

Po rozpoznaniu kolejnego wniosku o wysokość emerytury i przeliczenie podstawy jej wymiaru, decyzją z dnia 5 czerwca 1997 r. organ rentowy wniosek ten załatwił odmownie.

Rozpoznając odwołanie od powyższej decyzji Sąd Wojewódzki wyrokiem z

dnia 29 stycznia 1997 r. zmienił zaskarżoną decyzję i nakazał Zakładowi Ubezpieczeń Społecznych-Oddziałowi w S. wypłacenie wnioskodawcy zwiększenia z tytułu

zbiegu okresów opłacanych składek na ubezpieczenie społeczne rolnicze z okresem

innego ubezpieczenia w pełnej wysokości przy przysługującej najniższej emeryturze

pracowniczej, poczynając od dnia 8 kwietnia 1997 r. W uzasadnieniu wyroku Sąd

stwierdził, że przyjęcie za podstawę wymiaru emerytury wnioskodawcy w uwzględnieniu wniosku z dnia 4 czerwca 1993 r. wynagrodzenia z 4 kolejnych lat kalendarzowych wybranych przez zainteresowanego z ostatnich 13 lat kalendarzowych, tj. z

lat 1983-1986 jest zgodne z art. 7 ust. 1 pkt 2 ustawy z dnia 17 października 1991 r.

o rewaloryzacji emerytur i rent... (Dz. U. Nr 104, poz. 450 ze zm.). Jednak stwierdził,

że organ rentowy błędnie interpretuje stosowanie art. 13 ust. 1 i art. 16 ust. 4 ustawy

o rewaloryzacji „przy zwiększeniu emerytury z tytułu zbiegu okresów opłacania składek na ubezpieczenie społeczne rolnicze na podstawie art. 15 przez dodanie art. 15

ust. 3a, ust. 3b i 3c”.

W apelacji organ rentowy zarzucił naruszenie prawa materialnego przez

błędną jego wykładnię i niewłaściwe zastosowanie, w szczególności art. 13 i art. 16

ustawy o rewaloryzacji przez przyjęcie, że stosowanie powyższych przepisów dotyczy tylko świadczeń przyznawanych na podstawie przepisów wymienionych w art. 1

tej ustawy oraz wniósł o zmianę zaskarżonego wyroku i oddalenie odwołania w całości.

Sąd Apelacyjny zaznaczył, iż przedstawiając zagadnienie prawne miał na

uwadze treść przepisów art. 15 ust. 3a i 3b ustawy o rewaloryzacji, które to przepisy

dają podstawę do przyznania emerytom i rencistom zwiększenia świadczenia za cały

okres opłacania składek na ubezpieczenie społeczne rolników. Zwiększenie to organ

rentowy naliczył wnioskodawcy, lecz doliczył do ustalonej wysokości należnej mu

emerytury, a skoro emerytura ta po doliczeniu zwiększenia jest niższa niż wysokość

najniższej emerytury, uznał, że świadczenie przysługuje mu w najniższej wysokości.

Natomiast stanowisko Sądu Wojewódzkiego jest odmienne od stanowiska pozwanego organu rentowego.

Prawdą jest - wywiódł dalej Sąd Apelacyjny - że kwoty najniższych emerytur i

rent oblicza się bez uwzględnienia dodatków, o których mowa w art. 21 (zob. art. 16),

tj. dodatku pielęgnacyjnego, kombatanckiego i dla sierot zupełnych. Zwiększenie

świadczenia o kwotę odpowiadającą części składkowej emerytury lub renty rolniczej

obliczonej stosownie do przepisów o ubezpieczeniu społecznym rolników jest

niezależne od świadczenia pracowniczego i ma rekompensować „podwójne ubezpieczenie” i dlatego stanowi swego rodzaju odrębny składnik świadczenia, a jako

odrębny składnik świadczenia podlega doliczeniu do najniższej emerytury należnej

wnioskodawcy zgodnie z przepisami. Ustawodawca zamieszczając stwierdzenie w

art. 16 ust. 1 ustawy o rewaloryzacji, że kwoty najniższych emerytur i rent oblicza się

„bez uwzględnienia dodatków, o których mowa w art. 21”, miał niewątpliwie również

na uwadze zwiększenie świadczenia z art. 15 ust. 3-3b. W przepisie art. 21 ust. 4

ustawy o rewaloryzacji ustawodawca bowiem wyraźnie stwierdza, że do emerytur i

rent przysługujących na podstawie przepisów, o których mowa w art. 1, a więc w sytuacji wnioskodawcy do najniższej emerytury, a nie - jak to interpretuje ZUS - przysługuje także zwiększenie wymienione w art. 15 ust. 3-3b, jak to przyjął Sąd pierwszej

instancji w sentencji zaskarżonego wyroku. Praktyka stosowana przez pozwany

organ rentowy uzasadnia przedstawienie Sądowi Najwyższemu zagadnienia

prawnego, bowiem udzielenie odpowiedzi będzie miało wpływ na stosowanie

odpowiedniej praktyki w rozstrzyganiu analogicznych spraw.

Sąd Najwyższy zważył, co następuje:

Charakter zwiększenia świadczenia określonego w art. 15 ust. 3-3b ustawy z

dnia 17 października 1991 r. o rewaloryzacji i cel wprowadzenia tego zwiększenia

zostały już wyjaśnione dokładnie w orzecznictwie Sądu Najwyższego. Znalazło to

wyraz, między innymi, w uchwale z dnia 12 stycznia 1995 r., II UZP 24/94

(OSNAPiUS 1995 nr 9, poz. 21), w uzasadnieniu której przedstawiono wyczerpująco

kiedy i dlaczego został wprowadzony dodatek do emerytury i renty z tytułu podwójnego ubezpieczenia, tj. z tytułu podlegania równocześnie ubezpieczeniu pracowniczemu lub z tytułu innej działalności oraz z tytułu prowadzenia gospodarstwa rolnego

oraz przejęcie funkcji tego dodatku przez zwiększenie świadczeń emerytalno-rentowych, określonego w art. 15 ust. 3-3b ustawy o rewaloryzacji. Wobec opublikowania

tej uchwały nie występuje potrzeba powtarzania podanej w niej argumentacji

prawnej. Podkreślenia jednakże wymaga, na co słusznie zwrócił uwagę Sąd

Apelacyjny w uzasadnieniu zagadnienia prawnego, iż zwiększenie świadczenia o

kwotę odpowiadającą części składkowej emerytury lub renty rolniczej obliczonej stosownie do przepisów o ubezpieczeniu społecznym rolników, jest niezależne od

świadczenia pracowniczego i ma rekompensować „podwójne ubezpieczenie”. Konsekwencją tego stanowiska jest kolejne prawidłowe stwierdzenie Sądu Apelacyjnego,

że zwiększenie to stanowi sui generis odrębny składnik świadczenia, a jako taki

składnik podlega on doliczeniu do najniższej emerytury pracowniczej, należnej

zgodnie z przepisami. Sąd Najwyższy w całości podziela to stanowisko. W przeciwnym bowiem razie osoba, która podlegała równocześnie podwójnemu ubezpieczeniu, tj. pracowniczemu lub z tytułu innej działalności oraz ubezpieczeniu społecznemu rolników, opłacając z tego tytułu składki na Fundusz Ubezpieczenia Społecznego

Rolników, nie miałaby żadnej rekompensaty, gdyż zwiększenie przewidziane w art.

15 ust. 3-3b ustawy o rewaloryzacji należne z tego tytułu, zostałoby wchłonięte przez

świadczenie emerytalno-rentowe przysługujące z zaopatrzenia emerytalnego pracowników lub z innego ubezpieczenia społecznego, które z uwagi na niskie zarobki

lub dochody może być wypłacane tylko w najniższej wysokości. Uprawnione jest zatem stanowisko, że w takiej sytuacji należy najpierw obliczyć wysokość świadczenia

emerytalno-rentowego przysługującego z zaopatrzenia emerytalnego pracowników

lub innego systemu ubezpieczenia społecznego i w wypadku, gdy jest ono niższe od

świadczenia w najniższej wysokości ustalić jego wysokość na poziomie najniższego

świadczenia, a dopiero następnie doliczyć kwotę zwiększenia określonego w art. 15

ust. 3-3b ustawy o rewaloryzacji. Tylko bowiem w takiej sytuacji osoba, która z mocy

prawa podlegała równocześnie także ubezpieczeniu społecznemu rolników i opłacała

składki, odniesie odpowiednie korzyści. W przeciwnym razie zostałby zniweczony cel

zwiększenia określonego w art. 15 ust. 3-3b ustawy o rewaloryzacji, co byłoby

niezgodne z jego wykładnią funkcjonalną, a także z przepisem art. 21 ust. 4 tejże

ustawy i wręcz prowadziłoby do naruszenia tego ostatniego przepisu.

Dlatego też nie można przeciwko temu stanowisku skutecznie powoływać się

na brzmienie art. 15 ust. 5 ustawy o rewaloryzacji, gdyż jego dosłowne stosowanie

mogłoby doprowadzić do sytuacji, której nie można byłoby zaakceptować, a to z

uwagi na funkcje i cel omawianego zwiększenia. Nie ma podstawy do przypisania

prawodawcy zamiaru pozbawienia tego zwiększenia, stanowiącego w istocie rekompensatę za opłacanie składek na Fundusz Ubezpieczenia Społecznego Rolników,

takich osób, które osiągały z tytułu równoczesnego zatrudnienia lub innej działalności

niskie zarobki lub dochody. Byłyby one bowiem postawione w niekorzystnej sytuacji

w porównaniu z osobami, które z tytułu równoczesnej pozarolniczej działalności

osiągały zarobki lub dochody uprawniające je co najmniej do świadczeń emerytalnorentowych w najniższej wysokości. Stanowiłoby to naruszenia zasady równości wobec prawa.

Mając powyższe na uwadze Sąd Najwyższy, odpowiadając wprost na przedstawione zagadnienie prawne, podjął uchwałę o treści przytoczonej w sentencji.