Legislator Giurisprudenza & Legislazione
III UK 551/19 Generato dall'IA

Supreme Court dismisses social security claim where employment was deemed a sham to access benefits.

Numero d'incarto III UK 551/19
Autorità giudiziaria
Giurisdizione Polonia (PL)
Esito del giudizio Respinto (Dismissed)

Sintesi Legislator

Generato dall'IA

The Supreme Court dismissed the applicant's cassation appeal against a social security decision denying mandatory insurance coverage. The lower courts found that the employment contract between the applicant and his nephew was a sham designed solely to secure social benefits, given the applicant's long-term sick leave, the employer's financial distress, and the immediate return to incapacity after hiring. The Court rejected the cassation arguments because the applicant failed to provide credible evidence contradicting the factual findings of the lower courts regarding the artificial nature of the employment relationship.

Regesto Legislator

Generato dall'IA

Art. 22 § 1 k.p.; Art. 3983 § 1 pkt 2 k.p.c.: The validity of a social security insurance relationship depends on the factual realization of employment elements, not formalities; cassation courts review only procedural errors with significant impact on the outcome.

Parole chiave

Generato dall'IA
social security insurance sham employment contract cassation appeal dismissal sick leave benefits family member employer procedural error review mandatory insurance coverage frode nelle giustificazioni del contratto di assicurazione

Disposizioni normative citate

Generato dall'IA
Art. 22 § 1 k.p.
Pozorność umowy o pracę występuje wtedy, gdy strony tej umowy, składając oświadczenia woli zawierające formalnie niezbędne elementy umowy o pracę określone w art. 22 § 1 k.p.
Art. 3983 § 1 pkt 2 k.p.c.
Ponadto, zgodnie z unormowaniem wynikającym z art. 3983 § 1 pkt 2 k.p.c. uwzględnieniu przez Sąd Najwyższy mogą podlegać jedynie takie zarzuty naruszenia przepisów postępowania przez Sąd drugiej instancji, które miały istotny wpływ na wynik sprawy.
art. 3989 § 1 k.p.c
art. 3984 k.p.c
art. 22 § 1 k.p
Pozorność umowy o pracę występuje wtedy, gdy strony tej umowy, składając oświadczenia woli zawierające formalnie niezbędne elementy umowy o pracę określone w art. 22 § 1 k.p.
art. 3983 § 1 pkt 2 k.p.c
Ponadto, zgodnie z unormowaniem wynikającym z art. 3983 § 1 pkt 2 k.p.c.

Giurisprudenza citata

Generato dall'IA
I UK 367/14
Supreme Court dismisses appeal on false employment contract where subordinate relationship was absent. Appeal rejected due to factual findings on sham contract. Court upholds Social Insurance non-subordination. Facts show wife managed husband's business via power of attorney. Court ruled no employment relationship existed despite contract. Decision based on lack of subordination and factual findings. Appeal rejected under cassation law provisions. Court confirms factual determinations bind higher court. Legal rule establishes factual findings on sham contracts are final. Keywords: false employment contract; social insurance; subordination; sham contract; cassation review; power of attorney; factual findings.
III SK 22/13
Supreme Court dismissed appeal for lack of legal interest and procedural grounds under Energy Law.
II UK 317/07
3984 k.p.c., lecz o naruszenie kwalifikowane (postanowienia Sądu Najwyższego: z 26 lutego 2008 r., II UK 317/07, LEX nr 453107, z 25 lutego 2008 r., I UK 339/07, LEX nr 453109, z 26 lutego 2001 r., I PKN 15/01, OSNAPiUS 2002 nr 20, poz.
I UK 339/07
3984 k.p.c., lecz o naruszenie kwalifikowane (postanowienia Sądu Najwyższego: z 26 lutego 2008 r., II UK 317/07, LEX nr 453107, z 25 lutego 2008 r., I UK 339/07, LEX nr 453109, z 26 lutego 2001 r., I PKN 15/01, OSNAPiUS 2002 nr 20, poz.
I UK 218/07
100, czy wyrok Sądu Najwyższego z 22 stycznia 2008 r., I UK 218/07, LEX nr 375616).
I PK 227/02
Supreme Court dismissed cassation as clear legal error did not affect the final judgment outcome.
I UK 285/07
230, z 11 stycznia 2008 r., I UK 285/07, LEX nr 442743, z 11 kwietnia 2008 r., I UK 46/08, LEX nr 469185 i z 9 czerwca 2008 r., II UK 37/08, LEX nr 494133).
I UK 46/08
230, z 11 stycznia 2008 r., I UK 285/07, LEX nr 442743, z 11 kwietnia 2008 r., I UK 46/08, LEX nr 469185 i z 9 czerwca 2008 r., II UK 37/08, LEX nr 494133).
Generato dall'IA

Ti chiedi come si applica questa sentenza alla tua fattispecie?

Analizza questa decisione insieme alla legislazione federale e cantonale, ai commentari e alla giurisprudenza successiva in Legislator AI.

Apri in Legislator →

Testo completo

Sygn. akt III UK 551/19 POSTANOWIENIE Dnia 15 grudnia 2020 r.Sąd Najwyższy w składzie: SSN Dawid Miąsik w sprawie z odwołania W. B. ‎od decyzji Zakładu Ubezpieczeń Społecznych Oddziału w S.‎z udziałem J. G. ‎o objęcie ubezpieczeniem społecznym,‎na posiedzeniu niejawnym w Izbie Pracy i Ubezpieczeń Społecznych w dniu 15 grudnia 2020 r.,‎na skutek skargi kasacyjnej odwołującego się od wyroku Sądu Apelacyjnego w (…)‎z dnia 23 maja 2019 r., sygn. akt III AUa (…), odmawia przyjęcia skargi kasacyjnej do rozpoznania i odstępuje od obciążania odwołującego się kosztami zastępstwa procesowego organu rentowego w postępowaniu kasacyjnym.

UZASADNIENIE

Wyrokiem z 23 maja 2019 r. III AUa (…) Sąd Apelacyjny w (…) oddalił apelację W.B. (wnioskodawca) wniesioną od wyroku Sądu Okręgowego w S. z 27 września 2018 r., VI U (...), oddalającego odwołanie wnioskodawcy od decyzji Zakładu Ubezpieczeń Społecznych Oddział w S. (organ rentowy) z 8 lutego 2017 r., stwierdzającej że wnioskodawca nie podlega obowiązkowo ubezpieczeniom społecznym jako pracownik płatnika składek H. J. G..Sądy ustaliły, że wnioskodawca w latach 2013-2016 był zgłoszony do ubezpieczenia społecznego jako pracownik płatnika składek R.G. (córka wnioskodawcy).

W tym czasie wnioskodawca był wielokrotnie niezdolny do pracy i pobierał zasiłek chorobowy. Decyzją z 7 marca 2016 r. organ rentowy odmówił wnioskodawcy prawa do zasiłku chorobowego w związku z wykorzystaniem z dniem 23 marca 2016 r. pełnego okresu zasiłkowego. Od dnia 1 kwietnia 2016 r. R.G. wyrejestrowała wnioskodawcę z ubezpieczeń społecznych, składając wniosek w tym przedmiocie 14 kwietnia 2016 r. Tego samego dnia wpłynęła deklaracja o zgłoszeniu wnioskodawcy do ubezpieczeń społecznych jako pracownika J.G. (wnuk wnioskodawcy).

Sądy ustaliły także, że J.G. posiadał zadłużenie z tytułu nieopłaconych składek na ubezpieczenie społeczne, zaś przychody z prowadzonej przez niego działalności gospodarczej były na tyle niskie, że zatrudnienie pracownika z pensją, jaką zadeklarowano w przypadku wnioskodawcy, uznać należało za działanie nieracjonalne z ekonomicznego punktu widzenia. Co więcej JG. zatrudnił wnioskodawcę bezpośrednio po przebywaniu przez tegoż na zwolnieniu chorobowym i już pod dwóch miesiącach od podpisania umowy z J. G. wnioskodawca stał się niezdolny do pracy.

Powyższe okoliczności doprowadziły Sądy do wniosku, że umowa zawarta przez wnioskodawcę z J.G. miała na celu jedynie umożliwienie wnioskodawcy dalszego korzystania z ubezpieczeń społecznych. Powyższa konkluzja jednoznacznie przesądzała o niezasadności odwołania i apelacji wnioskodawcy.Wnioskodawca zaskarżył wyrok Sądu Apelacyjnego skargą kasacyjną w całości. Wniosek o przyjęcie skargi kasacyjnej do rozpoznania został oparty na przesłance jej oczywistej zasadności, której skarżący upatruje w wadliwym przyjęciu przez Sąd Apelacyjny, że mimo iż wnioskodawca świadczył faktycznie czynności na rzecz wnuka w okresie pozostawania w stosunku pracy, nasuwają się wątpliwości z uwagi na sytuację finansowa płatnika i wielomiesięczne zwolnienia wnioskodawcy, które zdaniem Sądu Apelacyjnego nie pozwalają wykluczyć, że umowa o pracę została zawarta dla pozoru.

W ocenie wnioskodawcy niemożność wykluczenia, że umowa została zawarta dla pozoru powinna skutkować rozstrzygnięciem wszystkich wątpliwości na korzyść wnioskodawcy w myśl art. 7a i 7b k.p.a. w związku z art. 123 ustawy z dnia 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych (jednolity tekst: Dz.U. z 2016 r., poz. 963 ze zm., dalej jako ustawa systemowa). Skarżący podniósł także, że zawarcie umowy celem uzyskania świadczeń z ubezpieczenia społecznego nie przesądza o jej pozorności. W odpowiedzi na skargę kasacyjną wnioskodawcy organ rentowy wniósł o odmowę przyjęcia jej do rozpoznania i zasądzenie kosztów zastępstwa procesowego.

Sąd Najwyższy zważył, co następuje:

Skarga kasacyjna nie kwalifikowała się do przyjęcia celem jej merytorycznego rozpoznania.Zgodnie z art. 3989 § 1 k.p.c., Sąd Najwyższy przyjmuje skargę kasacyjną do rozpoznania, jeżeli w sprawie występuje istotne zagadnienie prawne, jeżeli istnieje potrzeba wykładni przepisów prawnych budzących poważne wątpliwości lub wywołujących rozbieżności w orzecznictwie sądów, jeżeli zachodzi nieważność postępowania lub jeżeli skarga kasacyjna jest oczywiście uzasadniona.Ustosunkowując się do przywołanej w rozpoznawanej sprawie oczywistej zasadności skargi kasacyjnej należy stwierdzić, że w świetle utrwalonego orzecznictwa Sądu Najwyższego przesłanka ta wynika zwykle z oczywistego, widocznego prima facie naruszenia przepisów prawa polegającego na sprzeczności wykładni lub stosowania prawa z jego brzmieniem lub powszechnie przyjętymi regułami interpretacji.

Nie chodzi zatem o takie naruszenie prawa, które może stanowić podstawę skargi w rozumieniu art. 3984 k.p.c., lecz o naruszenie kwalifikowane (postanowienia Sądu Najwyższego: z 26 lutego 2008 r., II UK 317/07, LEX nr 453107, z 25 lutego 2008 r., I UK 339/07, LEX nr 453109, z 26 lutego 2001 r., I PKN 15/01, OSNAPiUS 2002 nr 20, poz. 494, z 17 października 2001 r., I PKN 157/01, OSNP 2003 nr 18, poz. 437, z 8 marca 2002 r., I PKN 341/01, OSNP 2004 nr 6, poz. 100, czy wyrok Sądu Najwyższego z 22 stycznia 2008 r., I UK 218/07, LEX nr 375616).

Przy czym podkreślić trzeba, że w judykaturze przyjmuje się, że przesłanką przyjęcia skargi kasacyjnej do rozpoznania nie jest oczywiste naruszenie konkretnego przepisu prawa materialnego lub procesowego, lecz sytuacja, w której naruszenie to spowodowało wydanie oczywiście nieprawidłowego orzeczenia. Sam zarzut naruszenia (nawet oczywistego) określonego przepisu (przepisów) nie prowadzi wprost do oceny, że skarga kasacyjna jest oczywiście uzasadniona (postanowienia Sądu Najwyższego z 7 stycznia 2003 r., I PK 227/02, OSNP 2004 nr 13, poz. 230, z 11 stycznia 2008 r., I UK 285/07, LEX nr 442743, z 11 kwietnia 2008 r., I UK 46/08, LEX nr 469185 i z 9 czerwca 2008 r., II UK 37/08, LEX nr 494133).

Skarżący musi więc wykazać, że następstwa wytkniętej w skardze wadliwości postępowania i orzekania były tego rodzaju (bądź skali), że kształtowały one lub współkształtowały treść kwestionowanego w sprawie orzeczenia (postanowienia Sądu Najwyższego: z 10 lutego 1997 r., I CKN 57/96, OSNC 1997 nr 6-7, poz. 82; z 24 października 2006 r., II PK 38/06, LEX nr 950620 oraz wyroki Sądu Najwyższego: z 17 marca 2006 r., I CSK 63/05, LEX nr 179971; z 5 grudnia 2007 r., II PK 103/07, LEX nr 863973; z 16 czerwca 2011 r., III UK 213/10, LEX nr 950436).Stosując powyższe zasady w niniejszej sprawie, Sąd Najwyższy stwierdza, że skarżący nie wykazał tak rozumianej oczywistej zasadności.

Skarżący nie przywołuje we wniosku o przyjęcie skargi do rozpoznania i jego uzasadnieniu konkretnych przepisów, które miałby zostać wadliwie zastosowane przez Sąd drugiej instancji i doprowadziły do wydania wadliwego orzeczenia, lecz jedynie ustalenia faktyczne i ocenę dowodów, co w postępowaniu kasacyjnym jest niedopuszczalne (postanowienie Sądu Najwyższego z 1 października 2020 r., IV CSK 198/20, LEX nr 3070117). Skarżący zdaje się odwracać stan sprawy i twierdzi, że Sądy obu instancji uznały, że umowa została zawarta dla pozoru, gdyż jej celem było uzyskanie świadczenia z ubezpieczenia społecznego.

Pozorność umowy o pracę występuje wtedy, gdy strony tej umowy, składając oświadczenia woli zawierające formalnie niezbędne elementy umowy o pracę określone w art. 22 § 1 k.p. faktycznie nie zamierzają realizować obowiązków wynikających z tej umowy, mając świadomość tworzenia fikcji w celu uzyskania świadczeń z ubezpieczeń społecznych. O tym, czy strony istotnie nawiązały stosunek pracy stanowiący tytuł ubezpieczeń społecznych, nie decyduje samo formalne zawarcie umowy o pracę, przystąpienie do ubezpieczenia i opłacenie składki, ale faktyczne i rzeczywiste realizowanie elementów charakterystycznych dla stosunku pracy, wynikających z art. 22 § 1 k.p. Istotne więc jest, aby stosunek pracy zrealizował się przez wykonywanie zatrudnienia, gdyż w takim przypadku wady oświadczeń woli dotykające umowę o pracę - nawet powodujące jej nieważność - nie wywołują skutków w sferze prawa do świadczeń z ubezpieczeń społecznych (wyrok Sądu Najwyższego z 22 czerwca 2015 r., I UK 367/14, LEX nr 1771586).

W niniejszej spawie Sądy, dokonując analizy stanu faktycznego, ustaliły, że:

1) wnioskodawca jest osobą schorowaną i korzystał długotrwale z zasiłku chorobowego, także bezpośrednio przed zatrudnieniem u J.G. ;

2) płatnik składek nie spełniał terminowo obowiązku opłacania składek na ubezpieczenia społeczne;

3) płatnik składek osiągał niewielkie przychody;

4) wynagrodzenie wnioskodawcy zostało ustalone w wysokości, która stanowiła nieracjonalne obciążenie dla płatnika składek;

5) zarówno J. G. , jak i wcześniejszy pracodawca wnioskodawcy R.G. są spokrewnieni z wnioskodawcą. Powyższe okoliczności doprowadziły Sąd Okręgowy i Apelacyjny do logicznego wniosku o pozorności stosunku pracy zawartego przez wnioskodawcę z J. G.. Skarżący zaś w toku postępowania w żaden sposób nie wykazał, by konstatacja ta była nieprawidłowa (nie przedstawił wiarygodnych dowodów, które umożliwiałyby przyjęcie odmiennego rozstrzygnięcia).Za nieuzasadnione uznać należy także twierdzenie o potrzebie rozstrzygnięcia wątpliwości na korzyść wnioskodawcy w oparciu o przepisy Kodeksu postępowania administracyjnego, gdyż nie są to przepisy adresowane do Sądu drugiej instancji.

W postępowaniu kasacyjnym rolą Sądu Najwyższego jest dokonanie w interesie publicznym kontroli prawidłowości wykładni i stosowania przepisów postępowania przez Sąd drugiej instancji. W sprawach z odwołania od decyzji organu rentowego nie jest możliwe dokonanie przez Sąd Najwyższy, rozpoznający skargę kasacyjną, bezpośredniej oceny prawidłowości zastosowania przepisów postępowania przez organ rentowy. Ponadto, zgodnie z unormowaniem wynikającym z art. 3983 § 1 pkt 2 k.p.c. uwzględnieniu przez Sąd Najwyższy mogą podlegać jedynie takie zarzuty naruszenia przepisów postępowania przez Sąd drugiej instancji, które miały istotny wpływ na wynik sprawy.

Powołane w uzasadnieniu wniosku o przyjęcie skargi kasacyjnej do rozpoznania przepisy Kodeksu postępowania administracyjnego nie są przepisami postępowania w rozumieniu art. 3983 § 1 pkt 2 k.p.c., ponieważ nie dotyczy sposobu procedowania przez Sąd drugiej instancji (postanowienie Sądu Najwyższego z 5 grudnia 2013 r., III SK 22/13, LEX nr 1408194). W tych okolicznościach Sąd Najwyższy nie mógł ich uwzględnić i przyjąć, że stanowią one podstawę do merytorycznego rozpoznania skargi kasacyjnej.Mając na względzie powyższe, Sąd Najwyższy orzekł jak w sentencji.