Supreme Court dismisses disciplinary proceedings initiated ex officio by a disciplinary court against a lawyer.
Sintesi Legislator
Generato dall'IAThe Supreme Court of Poland dismissed the disciplinary proceedings against lawyer Edward C. initiated ex officio by the disciplinary court. The court found that the proceedings were procedurally invalid because the competent disciplinary officer had not filed a formal complaint to start the process. Consequently, the court declared the proceedings inadmissible and ordered their termination.
Regesto Legislator
Generato dall'IAArt. 681 ust. 1 ustawy o radcach prawnych; art. 17 § 1 pkt 9 KPK: Disciplinary proceedings against a lawyer may only be initiated upon a request by the authorized disciplinary officer; ex officio initiation is inadmissible.
Parole chiave
Generato dall'IADisposizioni normative citate
Generato dall'IATesto completo
Postanowienie z dnia 7 maja 2002 r.
III SZ 13/01
Niedopuszczalne jest wszczęcie z urzędu przez sąd dyscyplinarny postępowania dyscyplinarnego w stosunku do radcy prawnego, także w wyniku
rozpoznania odwołania od postanowienia o umorzeniu postępowania wyjaśniającego.
Przewodniczący SSN Wiesław Kozielewicz, Sędziowie SN: Katarzyna Gonera,
Jerzy Kwaśniewski (sprawozdawca).
Sąd Najwyższy, przy udziale Rzecznika Dyscyplinarnego Krajowej Izby Radców Prawnych Andrzeja Winnickiego, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 7 maja
2002 r. sprawy obwinionego Edwarda C. o naruszenie art. 4 ust. 1 w związku z art.
30 ust. 1 Zasad Etyki Radcy Prawnego na skutek kasacji obwinionego od orzeczenia
Wyższego Sądu Dyscyplinarnego Krajowej Izby Radców Prawnych w Warszawie z
dnia 20 czerwca 2001 r. [...], utrzymującego w mocy orzeczenie Okręgowego Sądu
Dyscyplinarnego Okręgowej Izby Radców Prawnych w Krakowie z dnia 28 listopada
2000 r. [...]
1) u c h y l i ł zaskarżone orzeczenie oraz utrzymane nim w mocy orzeczenie
Okręgowego Sądu Dyscyplinarnego i na podstawie art. 17 § 1 pkt 9 KPK dotychczasowe postępowanie przed tymi sądami umorzył;
2) sprawę przekazał Okręgowemu Sądowi Dyscyplinarnemu Okręgowej Izby
Radców Prawnych w Krakowie w celu rozpoznania odwołania Jerzego B. od postanowienia Rzecznika Dyscyplinarnego Okręgowej Izby Radców Prawnych w K. z dnia
7 czerwca 2000 r. [...] o umorzeniu postępowania wyjaśniającego.
Uzasadnienie
Zastępca Rzecznika Dyscyplinarnego Okręgowej Izby Radców Prawnych w K.
w dniu 7 czerwca 2000 r. wydał postanowienie o umorzeniu postępowania wyjaśniającego prowadzonego przeciwko radcy prawnemu Edwardowi C., obwinionemu o
naruszenie art. 30 ust. 1 zasad etyki radcy prawnego. Z uzasadnienia tego postanowienia wynika, iż według oceny Rzecznika Dyscyplinarnego, w świetle zebranego w
sprawie materiału dowodowego, brak jest podstaw do twierdzenia, iż Edward C.
dopuścił się przewinienia.
Od powyższego postanowienia wniósł odwołanie Jerzy B., który doniósł o naruszeniu przez radcę Edwarda C. art. 30 ust. 1 zasad etyki radcy prawnego. Skarżący wnosił o uchylenie postanowienia i ponowne rozpoznanie sprawy.
W postępowaniu przed Okręgowym Sądem Dyscyplinarnym Okręgowej Izby
Radców Prawnych w Krakowie, wynikającym z odwołania od umorzenia postępowania wyjaśniającego, Rzecznik Dyscyplinarny podtrzymał stanowisko wyrażone w postanowieniu. Pomimo to Okręgowy Sąd Dyscyplinarny Okręgowej Izby Radców
Prawnych w Krakowie, orzeczeniem z dnia 28 listopada 2000 r., postanowił wymierzyć Edwardowi C. karę upomnienia za przewinienie polegające na niezwróceniu dokumentów sześciu spraw sądowych Jerzemu B., będące naruszeniem art. 4 ust. 1 w
związku z art. 30 ust. 1 zasad etyki zawodowej radcy prawnego.
W odwołaniu od powyższego orzeczenia dyscyplinarnego radca prawny
Edward C. wniósł o uchylenie zaskarżonego orzeczenia i uniewinnienie. Taki sam
wniosek przedstawił Główny Rzecznik Dyscyplinarny na rozprawie przed Wyższym
Sądem Dyscyplinarnym.
Wyższy Sąd Dyscyplinarny w Warszawie, orzeczeniem z dnia 20 czerwca
2001 r., utrzymał w mocy zaskarżone orzeczenie Okręgowego Sądu Dyscyplinarnego i obciążył obwinionego kosztami postępowania.
Kasację od powyższego orzeczenia wniósł do Sądu Najwyższego obwiniony,
który zarzucając sprzeczność ustaleń z zebranym materiałem dowodowym oraz naruszenie art. 4 ust. 1 oraz art. 30 ust. 1 zasad etyki radcy prawnego, wniósł o uchylenie zaskarżonego orzeczenia oraz poprzedzającego go orzeczenia Okręgowego
Sądu Dyscyplinarnego i uniewinnienie obwinionego.
Na rozprawie przed Sądem Najwyższym skarżący popierał kasację; jej wniosek popierał także Rzecznik Dyscyplinarny Krajowej Izby Radców Prawnych. Natomiast występujący w charakterze pokrzywdzonego Jerzy B. wniósł o oddalenie kasacji.
Sąd Najwyższy zważył, co następuje:
Z przedstawionego wyżej postępowania w sprawie wynika, że orzeczenia Sądów Dyscyplinarnych pierwszej i drugiej instancji w przedmiocie ukarania radcy
prawnego Edwarda C. zostały wydane pomimo braku wniosku uprawnionego rzecznika dyscyplinarnego o wszczęcie postępowania dyscyplinarnego. Rzecznik dyscyplinarny umorzył bowiem postępowanie wyjaśniające w przewidzianym do tego trybie
§ 2 ust. 3 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 6 kwietnia 1984 r. w sprawie zasad i trybu postępowania w stosunku do radców prawnych i aplikantów radcowskich (Dz.U. Nr 27, poz. 138 ze zm.); nie wystąpił natomiast z wnioskiem o
wszczęcie postępowania dyscyplinarnego (por. § 26 ust. 2 powołanego wyżej rozporządzenia).
Stosownie do art. 681 ustawy z dnia 6 lipca 1982 r. o radcach prawnych (Dz.U.
Nr 19, poz. 145 ze zm.) postępowanie dyscyplinarne wszczyna się na wniosek
uprawnionego do tego rzecznika dyscyplinarnego lub Głównego Rzecznika Dyscyplinarnego. Zasadę tę uwzględniono również w regulacjach powołanego wyżej rozporządzenia (por. § 27). Jest ona odpowiednikiem, określonej na gruncie postępowania
karnego w art. 14 § 1 KPK, zasady dopuszczalności wszczęcia postępowania sądowego wyłącznie na żądanie uprawnionego oskarżyciela (lub innego uprawnionego
podmiotu).
W ramach kontroli postanowienia o umorzeniu postępowania wyjaśniającego,
w trybie określonym w § 2 ust. 4 i 5 powołanego rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości, w razie uznania przez sąd dyscyplinarny wadliwości umorzenia postępowania
- sąd dyscyplinarny nie może - bo nie ma do tego podstawy - wszcząć postępowania
dyscyplinarnego z urzędu. Jest to niedopuszczalne przejęcie przez sąd dyscyplinarny kompetencji należącej do strony postępowania uprawnionej do zainicjowania przez sporządzenie odpowiedniego wniosku - postępowania dyscyplinarnego.
Jeżeli chodzi o skutki przedstawionego wyżej naruszenia prawa, to wynikają
one - wobec braku odpowiedniej regulacji w ustawie o radcach prawnych i w rozporządzeniu wykonawczym Ministra Sprawiedliwości (por. § 1 ust. 3 tego rozporządzenia) - z odpowiedniego zastosowania przepisów Kodeksu postępowania karnego.
Stosownie do art. 17 § 1 pkt 9 KPK, brak skargi uprawnionego oskarżyciela (w tym
wypadku brak wniosku uprawnionego rzecznika dyscyplinarnego o wszczęcie postępowania dyscyplinarnego) stanowi okoliczność wyłączającą postępowanie, która
oznaczała zakaz wszczęcia postępowania dyscyplinarnego, a w razie wszczęcia już
takiego postępowania nakaz jego umorzenia. Z kolei w odniesieniu do postępowania
przed Sądem drugiej instancji, odpowiedniemu zastosowaniu podlegał art. 439 § 1
pkt 5 KPK nakazujący uchylenie zaskarżonego orzeczenia i to niezależnie od podniesionych zarzutów, jeżeli - jak to miało miejsce w rozpatrywanej sprawie - zachodziła okoliczność wyłączająca postępowanie.
Wreszcie w zakresie postępowania przed Sądem Najwyższym wynikającym z
kasacji (por. art. 626 ustawy o radcach prawnych) odpowiedniemu zastosowaniu
podlegał w szczególności art. 536 KPK określający rozpoznanie kasacji niezależnie
od podniesionych w niej zarzutów między innymi w wypadku takim, jaki zachodzi w
rozpatrywanej sprawie, że zaskarżone orzeczenie zostało wydane pomimo okoliczności wyłączającej postępowanie dyscyplinarne.
Z przedstawionych wyżej przyczyn należało - po uchyleniu zaskarżonego
orzeczenia i orzeczenia Sądu dyscyplinarnego pierwszej instancji - umorzyć postępowanie dyscyplinarne, które dotychczas, wobec braku odpowiedniego wniosku, jest
niedopuszczalne i przekazać Okręgowemu Sądowi Dyscyplinarnemu do rozpoznania
odwołanie od postanowienia o umorzeniu postępowania dyscyplinarnego.