Legislator Giurisprudenza & Legislazione
III SW 473/95 Generato dall'IA

Supreme Court dismissed protests against President's election citing minor procedural errors did not affect results.

Numero d'incarto III SW 473/95
Autorità giudiziaria
Giurisdizione Polonia (PL)
Esito del giudizio Respinto (Dismissed)

Sintesi Legislator

Generato dall'IA

The Supreme Court dismissed protests filed by five individuals against the President's election, alleging numerous procedural violations and criminal acts. The petitioners claimed these irregularities, including ballot fraud and lack of secrecy, decisively influenced the election outcome. The court found that while some minor errors occurred, they lacked the scale or impact to alter the final results.

Regesto Legislator

Generato dall'IA

Ustawa o wyborze Prezydenta Rzeczypospolitej Polskiej art. 5, 6, 11, 13, 17, 46, 50-64, 77; The Supreme Court held that isolated procedural violations and minor irregularities in election administration do not constitute grounds for annulling an election if they did not affect the final result.

Parole chiave

Generato dall'IA
election annulment procedural violations ballot fraud election integrity presidential election supreme court review protest dismissal

Disposizioni normative citate

Generato dall'IA
art. 72 ust. 1 ustawy z dnia 27 września 1990 r. o wyborze Prezydenta Rzeczypospolitej Polskiej
Najwy szego na podstawie art. 72 ust.

Ti chiedi come si applica questa sentenza alla tua fattispecie?

Analizza questa decisione insieme alla legislazione federale e cantonale, ai commentari e alla giurisprudenza successiva in Legislator AI.

Apri in Legislator →

Testo completo

Postanowienie z dnia 5 grudnia 1995 r.

SW 473/95

Przewodnicz cy SSN: Teresa Flemming-Kulesza, S dziowie SN: Kazimierz Ja kowski,

Jerzy Kwa niewski (sprawozdawca),

S d Najwy szy, po rozpoznaniu w dniu 5 grudnia 1995 r. na posiedzeniu niejawnym

sprawy z protestu: Jerzego G., Bogus awa K., Romualda S., Andrzeja . i Antoniego B.

przeciwko wyborowi Prezydenta Rzeczypospolitej Polskiej

postanowi :

oddali

protest.

Uzasadnienie

Wnioskodawcy: Jerzy G., Bogus aw K., Romuald S., Andrzej . oraz Antoni B.

zast pieni przez pe nomocnika adwokata Józefa L. wnie li w dniu 23 listopada 1995 r. do S du

Najwy szego na podstawie art. 72 ust. 1 ustawy z dnia 27 wrze nia 1990 r. o wyborze

Prezydenta Rzeczypospolitej Polskiej (Dz. U. Nr 67, poz. 398 ze zm.) danie uniewa nienia

wyborów Prezydenta z powodu naruszenia przepisów powo anej ustawy oraz - jak to okre lono

- "dopuszczenia si przest pstw karnych", które to naruszenia mog y wywrze decyduj cy

wp yw na wynik wyborów.

Powy szy wniosek opatrzony zosta nast puj cym uzasadnieniem:

"W czasie przeprowadzonych wyborów nast pi o naruszenie przepisów dotycz cych:

- organizowania komisji wyborczych i ich dzia alno ci,

- procedury g osowania,

- ochrony praw wyborców.

W zwi zku z tym zosta y naruszone nast puj ce przepisy ustawy o wyborze Prezydenta

RP: art. art. 5, 6, 11, 13 ust. 2, 17 ust. 2, 46, 50, 51, 52, 53, 54, 56, 57, 58, 61 ust. 1 i 2, 64, 77 przez to, e w wielu obwodowych komisjach wyborczych le by y zorganizowane lokale

wyborcze, nie dopuszczano m ów zaufania do udzia u w trybie przewidzianym ustaw .

Zdarza y si równie przypadki przeprowadzania wyborów w tej samej obwodowej komisji

wyborczej w ró nych pomieszczeniach, a urny nie by y dostatecznie zabezpieczone. W dniu

wyborów wojewódzkie komisje wyborcze nie czuwa y nad przestrzeganiem przepisów prawa

wyborczego, w trybie nadzoru. Nie sprawdzano komisyjnie ilo ci kart wydawanych

obwodowym komisjom wyborczym, przekazywano karty indywidualnym osobom z komisji

obwodowych wraz z piecz tkami, umo liwiaj c tym, wobec braku dalszej kontroli, swoist

"produkcj " kart do g osowania. W zwi zku z tym nast powa y w wielu obwodowych

komisjach wyborczych znaczne rozbie no ci pomi dzy ilo ci osób, które faktycznie

g osowa y, a ilo ci kart wrzuconych do urny.

Listy wyborców sporz dzane by y niew a ciwie. Na listach tych umieszczone by y

osoby nie yj ce b d przebywaj ce za granic na sta e. Zaznaczano na listach obecno

osób, które nie przyst pi y w ogóle do g osowania. W wielu obwodowych komisjach

wyborczych nast powa o przek adanie g osów na rzecz Aleksandra Kwa niewskiego ju po

wyj ciu g osów z urny. W wielu wypadkach dopuszczono do dwukrotnego, a nawet

wielokrotnego oddania g osów na konto tej samej osoby.

G osowali cz onkowie komisji wyborczej na inne osoby (wielokrotnie), spo ywano

alkohol w lokalu, naruszano tajno g osowania poprzez nieprzygotowanie pomieszcze

zapewniaj cych takie warunki, g osy liczone by y niedok adnie, wydawano za wiadczenia do

g osowania nie zaznaczaj c tego w spisie wyborców. W wielu obwodowych komisjach

wyborczych nie sprawowano kontroli w zakresie dostarczania i dysponowania kartami do

g osowania.

Naruszenia powy sze mia y miejsce w sposób nasilony w ostatnich dwóch godzinach

przed zako czeniem wyborów, tj. w tym czasie, gdy nast powa raptowny wzrost notowa

Aleksandra Kwa niewskiego. By o to mo liwe wobec mniejszej w tych godzinach frekwencji

w ma ych miastach i o rodkach i wobec tego mniejszej kontroli ze strony wyborców.

Manipulacje g osami by y tym bardziej mo liwe, e w tych o rodkach wybory odbywa y si

bez udzia u w komisjach przedstawicieli zg oszonych przez Sztab Wyborczy Lecha Wa sy.

Naruszenia te mia y charakter powszechny, gdy mia y miejsce na terenie ca ej Polski".

Ponadto protest zawiera nast puj ce wnioski dowodowe: "po pierwsze - o ponowne

przeliczenie g osów, po drugie o dopuszczenie jako dowodu w sprawie osób zg aszaj cych

protesty (odpisy ksero tych protestów)".

Postanowieniem z dnia 25 listopada 1995 r. S d Najwy szy, na podstawie art. 74 ust. 2

powo anej ustawy, wyznaczy wnosz cym protest termin 3 dni do jego uzupe nienia przez

sformu owanie zarzutów w sposób konkretyzuj cy zdarzenia faktyczne stanowi ce podstaw

protestu oraz przedstawienie lub wskazanie dowodów, na których wnosz cy protest opieraj

twierdzenia, e nast pi y okre lone zdarzenia kwalifikowane w prote cie jako naruszenie

prawa wyborczego, albo przest pstwo przeciwko wyborom. W uzasadnieniu tego postanowienia

zwrócono w szczególno ci uwag na trudno ci wynikaj ce ze sposobu sformu owania w

prote cie wniosków dowodowych.

We wniesionym, w zwi zku z powy szym postanowieniem, w dniu 29 listopada 1995 r.

uzupe nieniem protestu, wnioskodawcy wskazali w 20 punktach, ogólnie sformu owane

naruszenia przepisów ustawy o wyborze Prezydenta Rzeczypospolitej Polskiej. Równocze nie

do ka dego z tych punktów wskazane zosta y dowody w postaci za czonych do wniosku z

dnia 23 listopada 1995 r. kopii pism (o wiadcze , protestów).

Ponadto wnioskodawcy podtrzymali wniosek o ponowne przeliczenie g osów

powo uj c si na to, e wskazane dowody ra cego naruszenia przepisów powo anej ustawy

wyst pi y na terenie ca ego kraju, e naruszenia te s przest pstwami przeciwko wyborom

zawartymi w dyspozycji art. 189 kodeksu karnego oraz e wywar y istotny wp yw na wynik

wyborów wobec niewielkiej ró nicy g osów pomi dzy kandydatami II tury wyborów.

W ko cowej cz ci przedstawionego wy ej uzupe nienia protestu, jego autorzy

wyrazili ocen , e: "zgromadzony w sprawie materia dowodowy w postaci o wiadcze ,

zarzutów i protestów wskazuje, e Pa stwowa Komisja Wyborcza nie sprawowa a nale ytego

nadzoru nad przestrzeganiem przepisów prawa wyborczego, dokona a zmiany wyk adni art. 51

ustawy pomi dzy pierwsz a drug tur g osowania. Protestuj cy zarzucaj równie

naruszenie przez Pa stwow Komisj Wyborcz art. 47 ustawy poprzez dopuszczenie kart do

g osowania atwych do podrobienia przez skopiowanie".

Odnosz c si do tych ostatnich zarzutów bezpo rednio dotycz cych Pa stwowej

Komisji Wyborczej, Komisja ta, w pi mie z dnia 1 grudnia 1995 r., przedstawi a co nast puje:

"Tre przepisu art. 51 ust. 1 ustawy o wyborze Prezydenta Rzeczypospolitej Polskiej o

brzmieniu:<1. Po wykonaniu czynno ci, o których mowa w art. 50, wyborca otrzymuje od

komisji kart do g osowania. Wydaj c kart do g osowania, komisja stawia znak <<v>> przy

jego nazwisku w spisie wyborców>, jest tak jasna, e nie mo e budzi adnych w tpliwo ci

interpretacyjnych. Sprowadza si ona do wskazania, i kolejn czynno ci obwodowej komisji

wyborczej po ustaleniu to samo ci wyborcy i sprawdzeniu, e jego nazwisko znajduje si w

spisie wyborców, jest wydanie karty do g osowania i postawienie przez komisj znaku <<v>>

obok nazwiska wyborcy w przeznaczonej do tego rubryce spisu wyborców. Przed pierwsz tur

g osowania oraz w okresie mi dzy pierwsz a drug tur g osowania do Pa stwowej Komisji

Wyborczej wp yn y pisma od organizacji spo ecznych i od wyborców, wskazuj ce, e

okre lony ustaw system zaznaczania w spisie wyborców osób, które otrzyma y karty do

g osowania, mo e sprzyja b dom oraz nie stanowi dostatecznego zabezpieczenia

prawid owego rozliczenia si przez obwodowe komisje wyborcze z ilo ci otrzymanych i

wydanych kart do g osowania. Argumentem zach caj cym do prezentowania takiego

stanowiska by niew tpliwie przepis art. 37 ust. 3 ustawy z dnia 28 maja 1993 r. - Ordynacja

wyborcza do Sejmu Rzeczypospolitej Polskiej (Dz. U. Nr 45, poz. 205), stanowi cy, e

<<Wyborca otrzymuje od komisji kart do g osowania, potwierdzaj c jej otrzymanie w asnym

podpisem w rubryce spisu na to przeznaczonej>>. Nale y jednak wskaza , i ustawa z dnia 8

marca 1990 r. - Ordynacja wyborcza do rad gmin (Dz. U. Nr 16, poz. 96, z 1991 r., Nr 53, poz.

227 i z 1993 r., Nr 45, poz. 205) normuje omawian kwesti podobnie jak ustawa o wyborze

Prezydenta Rzeczypospolitej Polskiej, stanowi c w art. 71 ust. 5: <<Celem zapobie enia

wielokrotnemu g osowaniu, komisja wydaj c wyborcy kart do g osowania stawia znak przy

jego nazwisku w spisie wyborców>>. Podkre lenia przy tym wymaga, e nowelizacje ustaw:

Ordynacja wyborcza do rad gmin, dokonana ustaw z dnia 29 wrze nia 1995 r. o zmianie

ustawy o samorz dzie terytorialnym oraz niektórych innych ustaw (Dz. U. Nr 124, poz. 601),

oraz ustawy o wyborze Prezydenta Rzeczypospolitej Polskiej, dokonana ustaw z dnia 30

czerwca 1995 r. (Dz. U. Nr 95, poz. 472) nie wprowadzi y zmian w tre ci wymienionych wy ej

przepisów. Z przedstawionych rozwa a wynika jedynie wniosek, e procedury wyborcze w

wyborach Prezydenta RP i w wyborach do rad gmin w zakresie wydawania kart do g osowania

ró ni si od procedury przewidzianej w wyborach do Sejmu i Senatu. Jest poza dyskusj , e w

konkretnych wyborach komisje wyborcze obowi zane s stosowa procedury reguluj ce sposób

przeprowadzania tych w a nie wyborów i jedynie wnioskiem na przysz o mo e by

postulat ujednolicenia prawa wyborczego. Wychodz c na przeciw opisanym wy ej wnioskom

wyborców o umo liwienie potwierdzania podpisem otrzymania karty do g osowania,

Pa stwowa Komisja Wyborcza uzna a, e nie ma przeszkód prawnych, by wyborca

potwierdza w asnor cznym podpisem otrzymanie karty do g osowania, przy jednoczesnym

spe nieniu przez obwodow komisj wyborcz obowi zku postawienia znaku <<v>> przy

nazwisku w odpowiedniej rubryce spisu wyborców. Stanowisko to wyrazi a Komisja w pi mie

z dnia 30 pa dziernika 1995 r. do Przewodnicz cego Wojewódzkiej Komisji Wyborczej w

Sieradzu, podanym do wiadomo ci wszystkich przewodnicz cych wojewódzkich komisji

wyborczych, a nast pnie w wytycznych z dnia 13 listopada 1995 r., przekazanych wojewódzkim

i obwodowym komisjom wyborczym. Pa stwowa Komisja Wyborcza stan a na stanowisku, i

obowi zek przestrzegania prawa, a w szczególno ci dzia ania tylko w takim zakresie, w jakim

jest ustawowo uprawniona, nie pozwala na na o enie na wyborców obowi zku potwierdzania

w asnor cznym podpisem otrzymania karty do g osowania. Kieruj c si zasad , i obywatel

mo e dzia a w takim zakresie, jaki nie jest przez prawo zakazany, Komisja uzna a za

dopuszczalne z o enie podpisu przez wyborc w spisie obok znaku <<v>> postawionego przez

obwodow komisj wyborcz . Intencj Pa stwowej Komisji Wyborczej by o wyj cie na

przeciw postulatom wyborców przy jednoczesnym zapewnieniu spe nienia wymaga procedury

wyborczej. Omawiany przepis ustawy o wyborze Prezydenta, jak ju wy ej podkre lono, nie

by zmieniany od uchwalenia tej ustawy w 1990 r. i w wyborach przeprowadzonych pi lat

temu, po wydaniu karty do g osowania, obwodowa komisja wyborcza stawia a znak <<v>>

obok nazwiska wyborcy".

W kwestii dotycz cej zarzuconego naruszenia art. 47 ustawy o wyborze Prezydenta RP

Pa stwowa Komisja Wyborcza wyja ni a, e: "Organizacja i technika druku kart do

g osowania, a tak e rodzaj u ytego papieru w wyborach Prezydenta, by y takie same jak np. w

ostatnich wyborach do Sejmu i Senatu. Komisja mia a rozeznanie, e przy druku kart do

g osowania nie jest mo liwe wprowadzanie specjalnych zabezpiecze , stosowanych w procesie

druku papierów warto ciowych, banknotów itp., mi dzy innymi ze wzgl du na zbyt krótkie

terminy mi dzy ustaleniem tre ci karty do g osowania, rozpocz ciem druku i jego

zako czeniem. Mo na s dzi , i z tych w a nie wzgl dów w ustawie nie przewidziano

wprowadzenia specjalnych zabezpiecze uniemo liwiaj cych lub czyni cych bardzo trudnym

podrobienie kart do g osowania. Okre lon ustawowo podstawow form zabezpieczenia

przed u yciem podrobionych kart jest nadzór obwodowej komisji nad przebiegiem g osowania i

mo liwo obserwowania tego procesu przez m ów zaufania, a tak e obowi zek obwodowych komisji wyborczych rozliczenia si z ilo ci otrzymanych i wydanych kart do

g osowania. Pa stwowa Komisja Wyborcza, b d c zobowi zana przepisem art. 18 pkt 4

ustawy o wyborze Prezydenta RP do ustalenia wzoru karty do g osowania, ustali a oznaczenie

na karcie miejsca na umieszczenie piecz ci obwodowej komisji wyborczej (' 1 ust. 4 uchwa y

Pa stwowej Komisji Wyborczej z dnia 2 pa dziernika 1995 r. w sprawie wzoru karty do

g osowania w wyborach Prezydenta RP - M.P. Nr 42, poz. 494), wprowadzaj c w ten sposób

dodatkowe zabezpieczenie przed skopiowaniem lub inn form podrobienia karty. Zasady

druku, przechowywania i dostarczania kart do g osowania do obwodowych komisji wyborczych

ustali a Pa stwowa Komisja Wyborcza w wytycznych z dnia 18 pa dziernika 1995 r. (nr Wyb.

0101-2-Pr/4/95). Tekst wytycznych Komisja przes a a w za czeniu. Pa stwowa Komisja

Wyborcza w wytycznych z dnia 20 wrze nia 1995 r. w sprawie zada i trybu pracy obwodowych

komisji wyborczych w przygotowaniu i przeprowadzeniu wyborów Prezydenta RP w 1995 r.

ustali a obowi zek stemplowania kart piecz ci obwodowej komisji wyborczej. Przed drug

tur g osowania Pa stwowa Komisja Wyborcza w wytycznych z dnia 13 listopada 1995 r.

przypomnia a o obowi zku stemplowania kart i zaleci a stosowanie kolorowego tuszu do

stempli (np. czerwonego) po to, by piecz by a wyra nie widoczna".

Prokurator Generalny, w pi mie z dnia 2 grudnia 1995 r. przedstawi swe stanowisko co

do poszczególnych ze wskazanych przez autorów protestu narusze przepisów, a w reasumpcji

stwierdzi , e zarzuty zawarte w prote cie oraz w jego uzupe nieniu dotycz ce naruszenia

przepisów ustawy z dnia 27 wrze nia 1990 r. o wyborze Prezydenta Rzeczypospolitej Polskiej

oraz przest pstw przeciwko wyborom nie s zasadne, bowiem nie mog y wywrze wp ywu na

wynik wyborów Prezydenta.

S d Najwy szy zwa y , co nast puje:

W prote cie z dnia 23 listopada 1995 r. wnioskodawcy powo ali, jako na powód

wniesienia tego protestu, liczne naruszenia prawa wyborczego. Naruszenia te jednak e

okre lone zosta y ogólnie, bez odniesienia do okre lonych stanów faktycznych, co

uniemo liwi oby ich ocen .

Po uzupe nieniu protestu w pi mie pe nomocnika wnioskodawców z dnia 28 listopada

1995 r., w dalszym ci gu naruszenia prawa wyborczego zosta y przedstawione ogólnie poprzez

wymienienie 20 rodzajowo okre lonych takich narusze . Jednak e powi zanie ka dego ze

wskazanych w ten sposób narusze prawa wyborczego z konkretnymi dowodami w postaci kopii

pism zawieraj cych o wiadczenia i protesty opisuj ce okre lone okoliczno ci faktyczne,

pozwala w po redni sposób, poprzez ocen wniosków dowodowych, dokona ustale co do

faktów. Te wnioski dowodowe stanowi bowiem swoist egzemplifikacj zarzutów o

naruszeniach prawa, które, z kolei mo na - wed ug wnioskodawców - ze wzgl du na ich wag

oraz powtarzalno uogólni w postaci ocen odnosz cych si do wyników wyborów

Prezydenta.

W zwi zku z tym za podstaw ustalenia co do zasadno ci protestu, nale a o przyj

dokonanie oceny przedstawionych dowodów, w szczególno ci w takim aspekcie, czy

uprawnione jest wnioskowanie na ich podstawie o ogólnym, dotycz cym ca ego kraju zakresie

narusze prawa oraz czy rzeczywi cie mog y one wywrze wp yw na wynik wyborów. W celu

uzyskania warunków dla dokonania takiej oceny S d Najwy szy zwróci si do Pa stwowej

Komisji Wyborczej o nades anie protoko ów drugiej tury g osowania w nast puj cych

obwodach:

- nr 7 w Gminie Do hobyczów woj. zamojskie,

- nr 14 i nr 39 w Kaliszu,

- nr 11 w Otwocku woj. warszawskie,

- nr 7 w Tarnowie,

- nr 161 w Warszawie-Mokotów,

- nr 51 w Warszawie-Targówek,

- nr 11, nr 24 i nr 25 we W oc awku.

Powy sze protoko y umo liwiaj ocen zarzutów podniesionych przez m ów

zaufania lub zastrze e cz onków komisji zawartych we wskazanych wnioskach dowodowych

("o wiadczeniach", "protestach") w dwóch aspektach. Po pierwsze istotne jest to, na ile zosta y

tego rodzaju zarzuty i zastrze enia zauwa one i odnotowane stosownie do zasad okre lonych w

art. 63 ust. 1 i ust. 2 pkt 5 i 6 oraz art. 65 ust. 2 powo anej ustawy. Po drugie wyniki g osowania

w okre lonym obwodzie wyborczym stanowi istotny punkt odniesienia dla dokonania ustale

co do nast pstw wskazywanych nieprawid owo ci w danym obwodzie.

W ramach uwag poprzedzaj cych przedstawienie ustale szczegó owych, S d

Najwy szy ponadto wyja nia, e w przeprowadzonych w sprawie niniejszej ocenach zosta y

pomini te te wnioski dowodowe, które polegaj na wskazaniu kopii protestu wyborczego

wniesionego przez okre lonego wyborc do S du Najwy szego i rozpatrywanego w zwi zku z

tym w odr bnym post powaniu po wi conym wyja nieniu zarzutów tego protestu. Dotyczy to

protestów nast puj cych wyborców: J. W. (III SW 339/95), P. T. (III SW 322/95), A. H. (III SW

428/95), Z. S. (III SW 1052/95), W. O. (III SW 930/95), R. . (III SW 950/95), G. . (III SW

949/95), T. S. (III SW 1068/95), Z. G.-S. (III SW 941/95), H. B. (III SW 842/95), W. W. (III SW

498/95) oraz J. S. (III SW 965/95).

W zakresie poszczególnych zarzutów, o których mowa w pi mie pe nomocnika

wnioskodawców z dnia 28 listopada 1995 r., S d Najwy szy ustali :

Ad 1) Zarzut, e: "lokale wyborcze by y le zorganizowane" mia , wg protestu,

wynika z pisma Wojewódzkiego Sztabu Wyborczego w Kaliszu z dnia 19 listopada 1995 r., w

którym powo ano si na fakt naruszenia tajno ci g osowania w obwodzie nr 14 na skutek

braku w tym obwodzie pomieszcze za os on zapewniaj cych tajno g osowania (art. 6

ustawy).

Ju tylko z tego jednostkowego przyk adu wynika, e nie stwarza on uzasadnionej

podstawy do uogólniaj cej oceny zak adaj cej powtarzalno tego rodzaju narusze . Ponadto

zarzut ten nie jest uzasadniony w wietle zapisów zawartych w protokole g osowania w

powo anym obwodzie i za czonych do niego wyja nieniach Obwodowej Komisji Wyborczej

oraz Wojewódzkiej Komisji Wyborczej w Kaliszu. Otó m zaufania zamie ci zarzut w

formie oceny, i : "wg mnie przy gablotach powinny by kotary, zas ony". Tymczasem obie w/w

Komisje uzna y, e g osuj cy mieli stworzone wystarczaj ce warunki dla zabezpieczenia

tajno ci g osowania, gdy kabiny wyborcze by y odpowiednio os oni te z trzech stron.

Ad 2) Z dwu o wiadcze powo anych na dowód zarzutu, e: "m om zaufania

utrudniano wykonywanie swoich obowi zków" - jedno (Ireny I.) nie zawiera adnych

elementów, które uzasadnia yby ocen o jakiej formie utrudniania wykonywania jej

obowi zków. Istotne jest tak e, i nie wnios a ona adnych zastrze e do protoko u

g osowania. Nie wniós tak e zastrze e do protoko u drugi z podanych dla uzasadnienia tego

zarzutu m ów zaufania (Józef .), który poda w swym o wiadczeniu, e na skutek b dnego

braku zapisu o jego uprawnieniach dopiero na skutek interwencji Wojewódzkiego Biura

Wyborczego móg uczestniczy w pracach Obwodowej Komisji Wyborczej nr 7 w gminie

Tarnów. Po wyja nieniu tej kwestii, od godz. 810 nie natrafia ju na adne trudno ci. Nie ma

wi c podstaw, na tle obu przytoczonych wypadków, do wyprowadzania wniosku, ani co do

jakiego dzia ania zmierzaj cego do utrudniania pracy m ów zaufania, ani co do nast pstw w

zakresie wyników g osowania, z faktu dwugodzinnej nieobecno ci Józefa L. w lokalu komisji

wyborczej.

Ad 3) Bezzasadny jest sformu owany w tym punkcie zarzut o rzekomym

przeprowadzaniu wyborów w tej samej obwodowej komisji w dwóch ró nych miejscach, skoro

powo ane na poparcie tego zarzutu o wiadczenie Gra yny S.-R. zawiera opis zdarzenia

polegaj cego na jej interwencji (skutecznej) w celu uruchomienia dogodniejszych drzwi do

lokalu wyborczego.

Ad 4) Brak jest podstaw - w oparciu o wskazany dowód z o wiadczenia Przewodnicz cej Obwodowej Komisji Wyborczej nr 51 w Warszawie - do przyj cia zarzutu, i urny

do g osowania nie by y dostatecznie zabezpieczone. Wymieniona Przewodnicz ca nie wnios a

w tym zakresie zastrze e do protoko u, a mo na te zauwa y , e w a ciwe

zorganizowanie lokalu wyborczego le a o w jej obowi zkach.

Ad 5) W tym punkcie sformu owany zosta zarzut, e: "nie sprawdzono komisyjnie

ilo ci kart wydawanych obwodowym komisjom wyborczym". Zarzut ten jest nieuzasadniony w

wietle braku takiej regulacji w ustawie, ale przede wszystkim ze wzgl du na to, e wskazane

jako dowód o wiadczenia oparte s wy cznie na przypuszczeniach i to nawet nie

odpowiadaj cych istocie sformu owanego zarzutu.

Ad 6) O wiadczenia powo ane na dowód wskazanego naruszenia polegaj cego na:

"przekazywaniu karty indywidualnym osobom z komisji, które wrzuca y kilka kart do urny" nie s odpowiednie dla tak sformu owanego zarzutu, zw aszcza e mowa w nich - np. w

o wiadczeniu Teresy P. - o "sceptycyzmie" i niepewnym podejrzeniu jednej osoby z komisji

opartym na us yszeniu podejrzanego "stuku" przy wrzucaniu karty do urny. Z kolei Miros aw T.

do przedstawionych przez siebie podejrze dochodzi na drodze analiz wyników sonda y.

Wyra niejsze, z punktu widzenia istoty omawianego zarzutu jest tylko wiadectwo Marii L. i

innych, którym wydawa o si , e jaki nieznajomy m czyzna wrzuci plik kart do urny.

Jednak e analiza wyników g osowania w obwodzie g osowania nr 24 we W oc awku, w

którym mia o nast pi to zdarzenie nie ujawni a, ani jakichkolwiek zastrze e , ani te jakiejkolwiek ró nicy pomi dzy liczb wyborców, którzy wzi li udzia w g osowaniu (liczb kart

wyj tych z urny), a sum g osów niewa nych i g osów wa nych.

Ad 7) Zarzut ten (dotycz cy rozbie no ci pomi dzy ilo ci osób faktycznie

g osuj cych, a ilo ci kart wrzuconych do urny)w zakresie obu wskazanych na jego poparcie

protestów, poddany zosta odr bnemu rozpoznawaniu na skutek tych e protestów.

Ad 8) Je eli chodzi o wiadectwa podane dla wykazania zarzutu, e: "listy wyborców

zosta y niew a ciwie sporz dzone", to ich cz ciowa - co do merytorycznej tre ci zasadno mo e by brana pod uwag tylko w zakresie jednej osoby, która nie zosta a

wykre lona pomimo mierci oraz co do 2 osób, które nie zosta y wykre lone z listy wyborców

w miejscu sta ego zamieszkania pomimo umieszczenia na innej li cie. Jednak e nale y

zauwa y , e w wietle okoliczno ci podanych przez osoby zg aszaj ce te fakty, brak jest

podstaw do wnioskowania o tym, e te nieprawid owo ci mia y nast pstwa w zakresie

g osowania. Ponadto przywo a nale y w omawianej kwestii regulacj z art. 38 i 39 ustawy,

okre laj c tryb reklamacyjny w sprawie nieprawid owo ci sporz dzania spisu.

Ad 9) Sformu owany w pkt 9 zarzut b dnego zaznaczania obecno ci osób, które nie

g osowa y, zosta uprawdopodobniony w zakresie wiadectw przedstawionych w

o wiadczeniach Wojewódzkiego Sztabu Wyborczego Lecha Wa sy w Szczecinie, Teresy P.

oraz Piotra M. (k. 49-50). Brak jest jednak podstaw, tak e w wietle analizy wyników

g osowania w odpowiednich obwodach, a eby te dotycz ce kilku osób nieprawid owo ci w

oznaczaniu osób, które pobra y karty do g osowania, mog y by uogólniane w ocen

wykraczaj c poza zakres tych przypadków. Oczywiste jest wi c, e te naruszenia przepisu art.

51 ust. 1 ustawy - nie mia y wp ywu na wynik wyborów.

Ad 10) Zarzut o rzekomym przek adaniu g osów na rzecz Aleksandra Kwa niewskiego

nie mo e by - wbrew protestowi - wyprowadzany ze zg aszanego o wiadczenia m a

zaufania Lecha Wa sy A. B., który wyrazi swe zaniepokojenie tym, czy by mo e z jego

w asnego dzia ania nie wynik a omy ka przy liczeniu g osów.

Ad 11 i 12) Zarzuty w tym zakresie nie zosta y wykazane, skoro wywiedzione zosta y

wy cznie z tzw. "protoko u z Krotoszyna", co do którego nie wiadomo, kto go sporz dzi .

Ponadto stwierdzenie w tym pi mie, e: "cz onek komisji wyborczej g osowa oko o 3

g osami na rzecz innego wyborcy" samo przez si mo e budzi w tpliwo ci.

Ad 13) Zarzut naruszania tajno ci g osowania jest nieuzasadniony z przyczyn

omówionych w pkt 1 i opiera si na tym samym wiadectwie.

Ad 14) Powo any w tym zakresie (na okoliczno zarzutu niedok adnego liczenia

g osów) protest jest odr bnie rozpoznawany.

Ad 15) Zarzut oparty na o wiadczeniu Teresy P. zosta uznany za zasadny w zakresie

jednostkowego naruszenia, w ramach zarzutu sformu owanego w pkt 9.

Ad 16) Zarzut o braku kontroli w zakresie dostarczania i dysponowania kartami do

g osowania zosta przez autorów protestu b dnie wywiedziony z informacji Sztabu

Wyborczego Lecha Wa sy w Kaliszu, e w jednym z obwodów: "nast pi o zalepienie spisu

wyborców z g osowania w I turze". Nie chodzi tu wi c o naruszenie prawa wyborczego, ale

jak form wyra enia postulatu, a eby wyborcy mieli mo liwo sprawdzenia spisów

wyborczych po I turze wyborów.

Ad 17) Brak jest kompletnego o wiadczenia, na które w tym zakresie powo uje si

uzupe nienie protestu. Ponadto, gdyby nawet uzna do czone pismo, to brak jest, w wietle

przytoczonych w nim okoliczno ci, do podzielenia oceny o "naruszeniu ciszy wyborczej" tylko z

tego wzgl du, e by a wyczuwalna sugestia ukierunkowania wywiadu telewizyjnego w

kierunku korzystnym dla kandydata Kwa niewskiego.

Ad 18) Wnioskowane o wiadczenie Kazimierza D. zawiera jego ocen nies uszno ci

regulacji prawnej w zakresie g osowania za granic . Nie wskazuje natomiast naruszenia prawa.

Ad 19) Wbrew zarzutowi, z przedstawionego o wiadczenia J. J.-M. nie wynika

sfa szowanie protoko u g osowania. Natomiast zaobserwowane przez ni zainteresowanie

protoko em po jego sporz dzeniu mo e wi za si z zamieszczonymi w nim uwagami i

sporz dzonymi w zwi zku z tym wyja nieniami (protokó g osowania obwodu nr 39 w

Kaliszu).

Ad 20) Bezzasadny jest zarzut fa szowania kart do g osowania oparty na informacji o

czarnym kolorze odcisku piecz ci u ywanej przez okre lon obwodow komisj wyborcz .

W wietle powy szych ustale , a nadto podzielaj c zaj te w sprawie stanowisko przez

Pa stwow Komisj Wyborcz , S d Najwy szy nie znalaz podstaw do uznania zasadno ci

protestu przeciwko wyborowi Prezydenta.