Legislator Giurisprudenza & Legislazione
III SW 14/06 Generato dall'IA

Supreme Court dismissed appeal against election commission's rejection of a dissolved party's financial report.

Numero d'incarto III SW 14/06
Autorità giudiziaria
Giurisdizione Polonia (PL)
Esito del giudizio Respinto (Dismissed)

Sintesi Legislator

Generato dall'IA

The Supreme Court dismissed Ewa Maria K.'s appeal against the Electoral Commission's rejection of the dissolved 'Dom Ojczysty' party's financial report. The Commission rejected the report because the party had no bank account and funds came from election committee members rather than the party's own account, violating specific financial reporting articles. The Court ruled that filing the report is a necessary legal act for the liquidation process of a party already removed from the register, regardless of its current existence.

Regesto Legislator

Generato dall'IA

Art. 38c ust. 1 ustawy o partiach politycznych; Art. 45 pkt 2 ustawy o partiach politycznych: The submission of a financial report is a necessary legal act for the liquidation of a political party removed from the register, and the party's dissolution does not preclude the obligation to file such reports.

Parole chiave

Generato dall'IA
political party liquidation financial report submission dissolved party obligations Electoral Commission rejection party register removal

Disposizioni normative citate

Generato dall'IA
Art. 38c ust. 1 of the Political Parties Act
Złożenie sprawozdania, o którym mowa w art. 38c ust.
Art. 45 pkt 2 of the Political Parties Act
wykreślenia partii z ewidencji postanowieniem Sądu, wskutek którego to postanowienia partia polityczna podlega likwidacji (art. 45 pkt 2).
Art. 37 ust. 2 pkt 2 of the Associations Act
zgodnie z art. 37 ust. 2 pkt 2 ustawy z dnia 7 kwietnia 1989 r. - Prawo o stowarzyszeniach (Dz.U. Nr, 20 poz. 104 ze zm.) w związku z art. 49 ustawy o partiach politycznych, powinien dokonywać czynności prawnych niezbędnych do przeprowadzenia
Art. 49 of the Political Parties Act
104 ze zm.) w związku z art. 49 ustawy o partiach politycznych, powinien dokonywać czynności prawnych niezbędnych do przeprowadzenia

Ti chiedi come si applica questa sentenza alla tua fattispecie?

Analizza questa decisione insieme alla legislazione federale e cantonale, ai commentari e alla giurisprudenza successiva in Legislator AI.

Apri in Legislator →

Testo completo

Postanowienie z dnia 4 sierpnia 2006 r.

III SW 14/06

Złożenie sprawozdania, o którym mowa w art. 38c ust. 1 ustawy z dnia 27

czerwca 1997 r. o partiach politycznych (jednolity tekst: Dz.U. z 2001 r. Nr 79,

poz. 857 ze zm.), jest czynnością niezbędną do przeprowadzenia likwidacji partii.

Przewodniczący SSN Teresa Flemming-Kulesza, Sędziowie SN: Krystyna

Bednarczyk, Katarzyna Gonera, Beata Gudowska, Jerzy Kuźniar, Maria Tyszel,

Andrzej Wróbel (sprawozdawca).

Sąd Najwyższy, po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w dniu 4 sierpnia

2006 r. sprawy ze skargi Ewy Marii K. - likwidatora majątku partii Dom Ojczysty na

uchwałę Państwowej Komisji Wyborczej z dnia 26 czerwca 2006 r. o odrzuceniu

sprawozdania o źródłach pozyskania środków finansowych w 2005 r.

o d d a l i ł skargę.

Uzasadnienie

Państwowa Komisja Wyborcza uchwałą z dnia 26 czerwca 2006 r. w sprawie

sprawozdania partii Dom Ojczysty o źródłach pozyskania środków finansowych w

2005 r. postanowiła odrzucić sprawozdanie partii Dom Ojczysty o źródłach pozyskania środków finansowych, w tym o kredytach bankowych i warunkach ich uzyskania

oraz o wydatkach poniesionych z Funduszu Wyborczego w 2005 r., z powodu naruszenia art. 35 ust. 1 i 2 ustawy z dnia 27 czerwca 1997 r. o partiach politycznych

(jednolity tekst: Dz.U. z 2001 r., Nr 79 poz. 857 ze zm. powoływanej dalej jako

ustawa).

W uzasadnieniu uchwały Państwowa Komisja Wyborcza stwierdziła, między

innymi, że sprawozdanie zostało sporządzone według wzoru określonego w załączniku do rozporządzenia Ministra Finansów z dnia 18 lutego 2003 r. w sprawie sprawozdania o źródłach pozyskania środków finansowych (Dz.U. Nr 33, poz. 269). Par-

tia nie pozyskała w 2005 r. żadnych środków finansowych, nie posiadała w okresie

sprawozdawczym rachunku bankowego.

Partia Dom Ojczysty uczestniczyła w wyborach parlamentarnych przeprowadzonych w dniu 25 września 2005 r. Finansowanie kampanii wyborczej odbywało się

ze środków osób fizycznych wpłaconych na rachunek bankowy Komitetu Wyborczego utworzonego przez partię a nie ze środków partii zgromadzonych na rachunku

Funduszu Wyborczego. Stanowi to - w ocenie Państwowej Komisji Wyborczej - naruszenie art. 35 ust. 1 i 2 ustawy, co prowadzi do odrzucenia sprawozdania na podstawie art. 38a ust. 2 pkt 5 ustawy.

Ewa Maria K. -likwidator majątku partii Dom Ojczysty w skardze na powyższą

uchwałę Państwowej Komisji Wyborczej wniosła o uchylenie zaskarżonej uchwały i

przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania Państwowej Komisji Wyborczej „z

powodu nieistnienia partii Dom Ojczysty w czasie podjęcia zaskarżonej uchwały,

przez co przedmiotowa uchwała została wydana bez podstawy prawnej” oraz o przeprowadzenie dowodu z akt rejestrowych partii Dom Ojczysty [...] na okoliczność wykreślenia partii z rejestru partii politycznych oraz rejestracji partii Dom Ojczysty w wyborach do Sejmu i Senatu RP przeprowadzonych we wrześniu 2005 r., mimo wcześniejszego wystąpienia Państwowej Komisji Wyborczej do sądu rejestrowego o likwidację partii i wykreślenie jej z rejestru. Skarżąca jest zdania, że ustawa o partiach

politycznych nie ma zastosowania w niniejszej sprawie, ponieważ zaskarżona

uchwała dotyczy i jest skierowana do podmiotu, którego byt prawny ustał (przed

dniem podjęcia uchwały).

Sąd Najwyższy zważył, co następuje:

Skarga nie ma usprawiedliwionych podstaw. Z akt sprawy wynika niespornie,

że partia Dom Ojczysty pismem z dnia 30 czerwca 2005 r. zawiadomiła Państwową

Komisję Wyborczą o zamiarze zgłoszenia kandydatów na posłów i senatorów, o powołaniu pełnomocnika wyborczego i pełnomocnika finansowego. Państwowa Komisja Wyborcza w piśmie z dnia 6 lipca 2005 r. potwierdziła złożenie w tym dniu zawiadomienia o zgłoszeniu przez Komitet Wyborczy kandydatów na posłów i senatorów w

wyborach do Sejmu Rzeczypospolitej Polskiej i do Senatu Rzeczypospolitej Polskiej

zarządzonych na dzień 25 września 2005 r. oraz o powołaniu pełnomocnika wyborczego komitetu wyborczego i pełnomocnika finansowego komitetu wyborczego, któ-

rego dokonał Zarząd Krajowy „Domu Ojczystego”. Następnie, Państwowa Komisja

Wyborcza uchwałą z dnia 7 lipca 2005 r. w sprawie przyjęcia zawiadomienia o zgłoszeniu przez Komitet Wyborczy kandydatów na posłów i senatorów w wyborach do

Sejmu Rzeczypospolitej Polskiej i do Senatu Rzeczypospolitej Polskiej zarządzonych

na dzień 25 września 2005 r. oraz o powołaniu pełnomocnika wyborczego komitetu

wyborczego i pełnomocnika finansowego komitetu wyborczego, postanowiła przyjąć

zawiadomienie.

Państwowa Komisja Wyborcza na podstawie art. 38c ust. 1 ustawy o partiach

politycznych pismem z dnia 1 sierpnia 2005 r. wniosła do Sądu Okręgowego w Warszawie o wykreślenie wpisu partii politycznej „Dom Ojczysty” z ewidencji partii politycznych. W uzasadnieniu wniosku podniosła między innymi, że partia ta nie złożyła

Państwowej Komisji Wyborczej sprawozdania o źródłach pozyskania środków finansowych w 2004 r., co stanowi podstawę do zastosowania postępowania określonego

w art. 38c ust. 1 ustawy. Sąd Okręgowy w Warszawie postanowieniem z dnia 14 listopada 2005 r. [...] wykreślił Dom Ojczysty partię polityczną z siedzibą w L. z ewidencji partii politycznych. Sąd ten postanowieniem z dnia 29 maja 2006 r. postanowił

wyznaczyć likwidatorów majątku wykreślonej partii Dom Ojczysty [...] w osobach Haliny S., Gertrudy S. i Ewy Marii K.

W rozpoznawanej sprawie jest sporne, czy w sytuacji, gdy Państwowa Komisja Wyborcza przyjęła zawiadomienie o zgłoszeniu przez Komitet Wyborczy kandydatów na posłów i senatorów w wyborach do Sejmu Rzeczypospolitej Polskiej i do

Senatu Rzeczypospolitej Polskiej zarządzonych na dzień 25 września 2005 r. oraz o

powołaniu pełnomocnika wyborczego komitetu wyborczego i pełnomocnika finansowego komitetu wyborczego, a następnie - jeszcze przed wskazaną wyżej datą wyborów parlamentarnych, tj. dnia 1 sierpnia 2005 r. - wniosła do Sądu Okręgowego w

Warszawie o wykreślenie partii politycznej z ewidencji partii politycznych, które orzeczono postanowieniem Sądu zapadłym po przeprowadzeniu tych wyborów, w których

partia uczestniczyła, wyznaczony postanowieniem Sądu likwidator majątku partii politycznej ma obowiązek przedłożyć Państwowej Komisji Wyborczej sprawozdanie tej

partii o źródłach pozyskania środków finansowych, w tym o kredytach bankowych i

warunkach ich uzyskania oraz o wydatkach poniesionych z Funduszu Wyborczego w

2005 r.

Zgodnie z przepisem art. 38c ust. 1 ustawy o partiach politycznych w przypadku niezłożenia przez partię polityczną sprawozdania w terminie określonym w art. 38

ust. 1 Państwowa Komisja Wyborcza występuje do sądu z wnioskiem o wykreślenie

wpisu tej partii z ewidencji. Stosownie zaś do przepisu art. 38 ust. 1 ustawy partia

polityczna składa Państwowej Komisji Wyborczej, nie później niż do 31 marca każdego roku, sprawozdanie o źródłach pozyskania środków finansowych, w tym o kredytach bankowych i warunkach ich uzyskania oraz o wydatkach poniesionych ze

środków Funduszu Wyborczego w poprzednim roku kalendarzowym. Przewidziany w

tym przepisie termin do składania sprawozdania o źródłach pozyskania środków finansowych nie później niż do 31 marca każdego roku ma charakter terminu ustawowego i jego przekroczenie powoduje odrzucenie sprawozdania (postanowienie Sądu

Najwyższego z dnia 3 października 2002 r., III SW 24/02, OSNP 2003 nr 4, poz. 92).

Inną konsekwencją naruszenia przez partię polityczną art. 38 ust. 1 ustawy jest,

przewidziane w art. 38c ust. 1, wystąpienie Państwowej Komisji Wyborczej do sądu z

wnioskiem o wykreślenie wpisu tejże partii z ewidencji. Złożenie takiego wniosku nie

zostało ograniczone żadnym terminem (poza określonym w art. 38 ust. 1 ustawy). Z

regulacji prawnej nie wynika w szczególności, ażeby warunkiem wystąpienia Państwowej Komisji Wyborczej z wnioskiem o wykreślenie partii politycznej z ewidencji

było uprzednie odrzucenie jej sprawozdania finansowego. Partia polityczna może

wszak, godząc się - świadomie lub nieświadomie - na ustawowe sankcje takiego zaniechania, nie złożyć w ogóle sprawozdania. Wynika stąd, że samo niezłożenie

sprawozdania do 31 marca, niezależnie od przyszłych zdarzeń (niezłożenia go w

ogóle lub spóźnionego złożenia), uzasadnia wystąpienie PKW z wnioskiem o wykreślenie partii politycznej z ewidencji (uzasadnienie uchwały Sądu Najwyższego z dnia

16 września 2004 r., III SZP 3/04, OSNP 2005 nr 8, poz. 117).

Skarżąca wyraża pogląd, że Państwowa Komisja Wyborcza nie mogła skutecznie przyjąć zawiadomienia dokonanego przez Zarząd Krajowy „Domu Ojczystego” o zgłoszeniu przez Komitet Wyborczy kandydatów na posłów i senatorów w wyborach do Sejmu Rzeczypospolitej Polskiej i do Senatu Rzeczypospolitej Polskiej

zarządzonych na dzień 25 września 2005 r. oraz o powołaniu pełnomocnika wyborczego komitetu wyborczego i pełnomocnika finansowego komitetu wyborczego, ponieważ „wcześniej” wystąpiła do Sądu Okręgowego w Warszawie o „likwidację partii i

wykreślenie jej z rejestru”. Pogląd ten nie jest prawidłowy. Należy wskazać, że powyższe twierdzenie jest oparte na błędnej ocenie stanu faktycznego, bowiem z akt

sprawy wynika jednoznacznie, że wniosek o wykreślenie wpisu partii politycznej z

ewidencji nosi datę 1 sierpnia 2005 r., a więc z pewnością został złożony po przyję-

ciu zawiadomienia przez Państwową Komisję Wyborczą, które miało miejsce w dniu

7 lipca 2005 r.

Skarżąca jest zdania, że zaskarżona uchwała Państwowej Komisji Wyborczej

z dnia 6 czerwca 2006 r. została wydana bez podstawy prawnej, ponieważ w dniu jej

wydania partia Dom Ojczysty nie istniała. Skarżąca nie kwestionuje natomiast, że

mimo wykreślenia partii z ewidencji partii politycznych prawomocnym postanowieniem Sądu z dnia 14 listopada 2005 r., partia ta była obowiązana - na podstawie art.

38 ust. 1 i 3 ustawy - do złożenia Państwowej Komisji Wyborczej - w terminie do dnia

31 marca 2006 r. - sprawozdania o źródłach pozyskania środków finansowych w

2005 r., w tym o kredytach bankowych i warunkach ich uzyskania oraz o wydatkach

poniesionych ze środków Funduszu Wyborczego i faktycznie złożyła takie sprawozdanie w terminie. Sąd Najwyższy jest zdania, że wykreślenie partii politycznej, która

uczestniczyła w wyborach parlamentarnych, z ewidencji partii politycznych prawomocnym postanowieniem Sądu wydanym po dniu wyborów parlamentarnych, nie ma

wpływu na realizację przez partię obowiązku, o którym mowa w art. 38 ust. 1 i 3

ustawy. Ponadto, w sytuacji gdy partia wykreślona z ewidencji partii politycznych

złoży, tak jak w niniejszej sprawie, Państwowej Komisji Wyborczej sprawozdanie, o

którym mowa w art. 38 ust. 1 ustawy, Państwowa Komisja Wyborcza jest zarazem

upoważniona i obowiązana do skorzystania ze stosownych ustawowych kompetencji,

w tym do odrzucenia złożonego sprawozdania (art. 38a ust. 2 ustawy). W sytuacji

bowiem, gdy partia polityczna, w okolicznościach takich jak w niniejszej sprawie,

przedłożyła Państwowej Komisji Wyborczej powyższe sprawozdanie, postępowanie

przed Państwową Komisją Wyborczą nie staje się bezprzedmiotowe tylko z tego powodu, że partia polityczna została wykreślona z rejestru prawomocnym orzeczeniem

Sądu i zarządzono jej likwidację oraz wyznaczono likwidatorów. Postępowanie to

dotyczy bowiem publicznoprawnych obowiązków partii politycznej uczestniczącej w

wyborach do Sejmu i Senatu zarządzonych na dzień 25 września 2005 r., obowiązków wynikających z zasady jawności źródeł finansowania partii politycznych (art. 27a

ustawy), szczegółowo określonych w rozdziale 4 Finanse i finansowanie partii politycznych.

Partia polityczna Dom Ojczysty została wykreślona z ewidencji partii politycznych na wniosek Państwowej Komisji Wyborczej na podstawie art. 38c ustawy o partiach politycznych, a zatem w konsekwencji niezłożenia przez partię polityczną sprawozdania w terminie określonym w art. 38 ust. 1. Powyższa przyczyna wykreślenia

partii z ewidencji partii politycznych nie jest jednak wskazana w katalogu przyczyn

wykreślenia partii z ewidencji postanowieniem Sądu, wskutek którego to postanowienia partia polityczna podlega likwidacji (art. 45 pkt 2). Ponieważ jednak przepis art.

45 ustawy wskazuje tylko dwie sytuacje, w których partia polityczna podlega likwidacji, a mianowicie wskutek: 1) rozwiązania mocą uchwały uprawnionego statutowego

organu partii, albo 2) postanowienia sądu o wykreśleniu wpisu partii z ewidencji z

przyczyn, o których mowa w art. 20, 21, 39 i 44, przy czym art. 39 został skreślony

przez art. 238 pkt 17 ustawy z dnia 12 kwietnia 2001 r. - Ordynacja wyborcza do

Sejmu Rzeczypospolitej Polskiej i do Senatu Rzeczypospolitej Polskiej (Dz.U Nr 46,

poz. 499) z dniem 31 maja 2001 r., to należy przyjąć, że art. 45 pkt 2 dotyczy także

wykreślenia partii z ewidencji partii politycznych z przyczyny określonej w przepisie

art. 38c ust. 1 ustawy. Na marginesie należy podnieść, że ustawodawca powinien

bardziej starannie przeprowadzać zmiany w ustawie o partiach politycznych, zwłaszcza w kontekście postulatu systemowej spójności i niesprzeczności jej przepisów, niż

to uczynił wprowadzając do ustawy art. 38a - d bez zmiany art. 45 pkt 2, który oczywiście jest strukturalnie, funkcjonalnie i merytorycznie powiązany z tymi nowymi

przepisami, zwłaszcza z art. 38c ust. 1 ustawy.

Zgodnie z art. 47 ustawy sąd po uprawomocnieniu się postanowienia, o którym mowa w art. 45 pkt 2, zarządza likwidację partii politycznej i wyznacza likwidatora tej partii. W niniejszej sprawie Sąd Okręgowy w Warszawie postanowieniem z dnia

14 listopada 2005 r. [...] wykreślił Dom Ojczysty - partię polityczną z siedzibą w L. z

ewidencji partii politycznych, a następnie Sąd ten postanowieniem z dnia 29 maja

2006 r. wyznaczył likwidatorów majątku wykreślonej partii Dom Ojczysty [...] w osobach Haliny S., Gertrudy S. i Ewy Marii K. W postępowaniu przed Państwową Komisją Wyborczą w sprawie sprawozdania partii Dom Ojczysty o źródłach pozyskania

środków finansowych, w tym o kredytach bankowych i warunkach ich uzyskania oraz

o wydatkach poniesionych z Funduszu Wyborczego w 2005 r. uczestniczy likwidatorczłonek zarządu partii politycznej wykreślonej z ewidencji partii politycznych, który

zgodnie z art. 37 ust. 2 pkt 2 ustawy z dnia 7 kwietnia 1989 r. - Prawo o stowarzyszeniach (Dz.U. Nr, 20 poz. 104 ze zm.) w związku z art. 49 ustawy o partiach politycznych, powinien dokonywać czynności prawnych niezbędnych do przeprowadzenia

likwidacji. Taką czynnością prawną jest złożenie sprawozdania, o którym mowa w

art. 38 ust. 1 ustawy. Nie ulega bowiem wątpliwości, że finanse i źródła finansowania

partii politycznej, która została wykreślona z rejestru, muszą podlegać kontroli w try-

bie i na zasadach określonych w ustawie, w szczególności w trybie kontroli przez

Państwową Komisję Wyborczą sprawozdania o źródłach pozyskania środków finansowych, w tym o kredytach bankowych i warunkach ich uzyskania oraz o wydatkach

poniesionych z funduszu wyborczego, a ponadto na uwadze należy mieć skutki,

które dla majątku likwidowanej partii politycznej może mieć odrzucenie sprawozdania

przez Państwową Komisję Wyborczą ( art. 39a ustawy).

Biorąc powyższe pod rozwagę, Sąd Najwyższy orzekł jak w sentencji.