Supreme Court dismisses referendum campaign fund's appeal for missing statutory registration of amended charter.
Sintesi Legislator
Generato dall'IAThe Supreme Court dismissed the Fundacja Rademenes's appeal against the Electoral Commission's refusal to issue a certificate for referendum campaign participation. The Commission denied the request because the fund's amended charter, which added EU ratification goals, had not yet been entered into the National Court Register. The Court ruled that since the register entry is constitutive, the fund's legal status and statutory purposes remained those of the unamended charter at the time of the application. Consequently, the fund failed to meet the statutory requirement that its activities align with the referendum subject matter.
Regesto Legislator
Generato dall'IAArt. 48 ust. 1 pkt 3 lit. c ustawy o referendum ogólnokrajowym; Art. 11 ust. 2 ustawy o fundacjach: The entry of a fund's charter amendment into the National Court Register is constitutive; therefore, the fund's legal status and statutory purposes are determined by the registered text, not the internal resolution.
Parole chiave
Generato dall'IADisposizioni normative citate
Generato dall'IATesto completo
Postanowienie z dnia 30 kwietnia 2003 r.
III SW 1/03
Państwowa Komisja Wyborcza wydaje zaświadczenie o przysługiwaniu
fundacji uprawnienia do udziału w kampanii referendalnej (art. 48 ust. 3 ustawy
z dnia 14 marca 2003 r. o referendum ogólnokrajowym, Dz.U. Nr 57, poz. 507 ze
zm.) na podstawie treści uwierzytelnionego przez sąd statutu fundacji (art. 48
ust. 2 pkt 3 tej ustawy) w wersji ujawnionej w Krajowym Rejestrze Sądowym.
Przewodniczący SSN Kazimierz Jaśkowski, Sędziowie SN: Katarzyna Gonera
(sprawozdawca), Jerzy Kuźniar.
Sąd Najwyższy, po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w dniu 30 kwietnia
2003 r. sprawy ze skargi Fundacji Rademenes na uchwałę Państwowej Komisji Wyborczej z dnia 22 kwietnia 2003 r. odmawiającą wydania zaświadczenia o przysługiwaniu uprawnienia do udziału w kampanii referendalnej w programach radiowych i
telewizyjnych,
o d d a l i ł skargę.
Uzasadnienie
Państwowa Komisja Wyborcza uchwałą z dnia 22 kwietnia 2003 r. wydaną na
podstawie art. 48 ust. 1 pkt 4 i pkt 3 lit. c oraz ust. 4 ustawy z dnia 14 marca 2003 r. o
referendum ogólnokrajowym (Dz.U. Nr 57, poz. 507), po rozpatrzeniu zawiadomienia
o zamiarze skorzystania z uprawnienia do udziału w kampanii referendalnej w programach radiowych i telewizyjnych nadawców publicznych złożonego przez Fundację Rademenes z siedzibą we Wrocławiu, odmówiła wydania Fundacji zaświadczenia
o przysługiwaniu jej uprawnienia do udziału w kampanii referendalnej w programach
radiowych i telewizyjnych nadawców publicznych, prowadzonej w związku z ogólnokrajowym referendum w sprawie wyrażenia zgody na ratyfikację Traktatu dotyczącego przystąpienia Rzeczypospolitej Polskiej do Unii Europejskiej, zarządzonym przez
Sejm RP na dzień 8 czerwca 2003 r.
W uzasadnieniu postanowienia Państwowa Komisja Wyborcza wskazała, że
do zawiadomienia, o którym mowa w art. 48 ust. 2 ustawy o referendum ogólnokrajowym, załączono uwierzytelniony statut Fundacji, odpis aktualny z Krajowego Rejestru Sądowego, uchwałę Zarządu Fundacji z dnia 9 kwietnia 2003 r. o zmianie statutu Fundacji oraz kserokopię pierwszej strony wniosku o zmianę danych w Krajowym Rejestrze Sądowym złożonego w Sądzie Gospodarczym w dniu 10 kwietnia
2003 r. Odmawiając wydania zaświadczenia, Państwowa Komisja Wyborcza stwierdziła, że art. 48 ust. 1 pkt 4 ustawy o referendum ogólnokrajowym uzależnia uprawnienie fundacji do udziału w kampanii referendalnej w programach radiowych i telewizyjnych nadawców publicznych między innymi od tego, czy prowadzi ona działalność związaną z przedmiotem referendum, a działalność ta mieści się w zakresie jej
celów statutowych. Cele statutowe Fundacji Rademenes określa § 8 jej statutu. Żaden z tych celów nie jest związany z przedmiotem referendum w sprawie wyrażenia
zgody na ratyfikację Traktatu dotyczącego przystąpienia Rzeczypospolitej Polskiej do
Unii Europejskiej. Z załączonych do zawiadomienia dokumentów wynika, że
Fundacja dokonała w dniu 9 kwietnia 2003 r. zmiany statutu, polegającej na dodaniu
do niego § 8a o treści: „Celem Fundacji jest również prowadzenie działalności związanej z akcesją Rzeczypospolitej Polskiej do struktur Unii Europejskiej oraz prowadzenie działalności związanej z członkostwem Rzeczypospolitej w organizacjach
międzynarodowych” oraz złożyła w dniu 10 kwietnia 2003 r. wniosek o zmianę danych w Krajowym Rejestrze Sądowym. Z dokumentów tych nie wynika jednak, aby
zmiana statutu Fundacji została wpisana do Krajowego Rejestru Sądowego. Zgodnie
z art. 11 ust. 2 ustawy z dnia 6 kwietnia 1984 r. o fundacjach (jednolity tekst: Dz.U. z
1991 r. Nr 46, poz. 203 ze zm.), zmiana statutu fundacji wymaga wpisania do Krajowego Rejestru Sądowego. Rozpatrując zawiadomienie Państwowa Komisja Wyborcza bada zatem statut fundacji w brzmieniu aktualnie obowiązującym, zgodnym z
zarejestrowanym w Krajowym Rejestrze Sądowym. Zdaniem Państwowej Komisji
Wyborczej, Fundacja Rademenes nie jest podmiotem uprawnionym do udziału w
kampanii referendalnej w programach radiowych i telewizyjnych nadawców publicznych, ponieważ nie spełnia warunku wynikającego z art. 48 ust. 1 pkt 4 w związku z
pkt 3 lit. c ustawy o referendum ogólnokrajowym.
Fundacja Rademenes wniosła na podstawie art. 48 ust. 6 ustawy o referendum ogólnokrajowym skargę do Sądu Najwyższego na powyższe postanowienie
Państwowej Komisji Wyborczej, kwestionując pogląd, zgodnie z którym zmiana sta-
tutu fundacji wymaga dla swojej skuteczności wpisania do Krajowego Rejestru Sądowego. Zdaniem skarżącej, zdarzeniem konstytutywnym powodującym zmianę celów statutowych Fundacji jest uchwała jej statutowego organu (zarządu), a nie wpis
do Krajowego Rejestru Sądowego. Wniosek o wpis zmian w statucie Fundacji został
złożony w dniu 10 kwietnia 2003 r. i z powodu „ociężałości” Sądu zmiany te nie zostały dotychczas uwzględnione w Krajowym Rejestrze Sądowym. Po zmianach statutu uchwalonych 9 kwietnia 2003 r. w zakresie celów statutowych Fundacji Redemenes znajduje się - zdaniem skarżącej - przedmiot związany z referendum akcesyjnym, mimo że nie został uwzględniony w Krajowym Rejestrze Sądowym z przyczyn
od Fundacji niezależnych. Skarżąca uważa zatem, że spełnia przesłanki wymagane
do ubiegania się o wydanie wnioskowanego zaświadczenia.
W odpowiedzi na skargę Państwowa Komisja Wyborcza podtrzymała argumenty zawarte w uzasadnieniu zaskarżonej uchwały (postanowienia), podkreślając,
że zgodnie z art. 48 ust. 3 ustawy o referendum ogólnokrajowym zaświadczenie o
przysługiwaniu uprawnienia do udziału w kampanii referendalnej w programach radiowych i telewizyjnych wydawane jest na podstawie dokumentów, o których mowa
w ust. 2 tego artykułu. Przepis ten ustanawia ograniczony katalog dowodów, z których może korzystać Państwowa Komisja Wyborcza przy ustalaniu spełnienia warunków określonych w art. 48 ust. 1 ustawy. W odniesieniu do fundacji dowodami
tymi są następujące dokumenty: uwierzytelniony statut i wyciąg z Krajowego Rejestru
Sądowego o wpisaniu fundacji do rejestru (art. 48 ust. 2 pkt 3 ustawy). W ustawie o
referendum ogólnokrajowym nie przewidziano możliwości wezwania zainteresowanego podmiotu do usunięcia wady lub dowodzenia w inny sposób spełnienia warunków wymaganych dla wydania zaświadczenia o przysługiwaniu uprawnienia, o którym mowa w art. 48 ust. 1 ustawy. Jeżeli do wniosku o wydanie zaświadczenia nie
dołączono wymienionych wyżej dokumentów lub dokumenty te nie potwierdzają
spełnienia wymaganych warunków, Państwowa Komisja Wyborcza obowiązana jest
odmówić wydania zaświadczenia (art. 48 ust. 4 ustawy). Z treści uwierzytelnionego
statutu Fundacji załączonego do zawiadomienia nie wynikało, aby działalność związana z przedmiotem referendum mieściła się w zakresie celów statutowych Fundacji
(art. 48 ust. 1 pkt 3 lit. c ustawy). Brak zapisów w statucie o realizowaniu celów związanych z przedmiotem referendum stał się przyczyną odmowy wydania zaświadczenia. W celu ustalenia znaczenia pojęcia „przedmiot referendum” Państwowa Komisja
Wyborcza dokonała analizy uchwały Sejmu Rzeczypospolitej Polskiej z dnia 17
kwietnia 2003 r. o zarządzeniu ogólnokrajowego referendum w sprawie wyrażenia
zgody na ratyfikację Traktatu dotyczącego przystąpienia Rzeczypospolitej Polskiej do
Unii Europejskiej (Dz.U. Nr 66, poz. 613) w kontekście przepisów ustawy o referendum ogólnokrajowym, zwłaszcza art. 20 ust. 2 w związku z art. 71 ust. 2 tej
ustawy. W wyniku tych ustaleń Państwowa Komisja Wyborcza przyjęła, że przedmiotem referendum jest sprawa ratyfikacji Traktatu akcesyjnego. Do tak zdefiniowanego przedmiotu referendum w żadnym zakresie nie nawiązują cele Fundacji wskazane w uwierzytelnionym statucie.
Sąd Najwyższy zważył, co następuje:
Skarga Fundacji Rademenes okazała się bezzasadna. Zgodnie z art. 48 ust. 1
pkt 3 lit. c i pkt 4 ustawy o referendum ogólnokrajowym, podmiotem uprawnionym do
udziału w kampanii referendalnej w programach radiowych i telewizyjnych nadawców
publicznych w formie rozpowszechnianych nieodpłatnie audycji referendalnych jest
między innymi fundacja, która „prowadzi działalność związaną z przedmiotem referendum, a działalność ta mieści się w zakresie jej statutowych celów”. Z przytoczonego przepisu wynika, że fundacja musi spełniać - poza warunkiem wynikającym z
art. 48 ust. 1 pkt 3 lit. a ustawy, który nie jest przedmiotem rozpoznawanej sprawy,
ponieważ nie stanowił przesłanki odmowy wydania przez Państwową Komisję Wyborczą zaświadczenia o przysługiwaniu uprawnienia - warunek dotyczący prowadzenia działalności związanej z przedmiotem referendum, która dodatkowo powinna
się mieścić w zakresie jej celów statutowych. Są to w istocie dwa warunki: pierwszym
jest prowadzenie działalności związanej z przedmiotem referendum, drugim umieszczenie w statucie fundacji takich jej celów statutowych, które pozwalałyby na
ocenę, że prowadzona działalność związana z przedmiotem referendum mieści się w
zakresie owych celów. Wynika z tego, że skoro działalność związana z przedmiotem
referendum musi się mieścić w zakresie celów statutowych, to i cele statutowe
muszą być związane - przynajmniej pośrednio - z przedmiotem referendum.
Badając zarejestrowany w Krajowym Rejestrze Sądowym statut Fundacji Rademenes, którego uwierzytelniony odpis dołączono do zawiadomienia o zamiarze
skorzystania z uprawnienia do udziału w kampanii referendalnej w programach radiowych i telewizyjnych, o których mowa w art. 49 - 55 ustawy, Państwowa Komisja
Wyborcza słusznie oceniła, że żaden ze statutowych celów tej Fundacji nie jest zwią-
zany z przedmiotem referendum. Z treści uwierzytelnionego statutu Fundacji nie wynikało, by działalność związana z przedmiotem referendum - niezależnie od tego, czy
Fundacja działalność taką faktycznie (rzeczywiście) prowadzi, czy też nie - mieściła
się w zakresie jej celów statutowych. Inaczej mówiąc, przyczyną odmowy wydania
zaświadczenia o przysługiwaniu uprawnienia był brak spełnienia przez Fundację warunku określonego w art. 48 ust. 1 pkt 3 lit. c ustawy, a mianowicie brak w statucie
zapisu o realizowaniu przez Fundację zadań (prowadzeniu działalności) związanych
z przedmiotem referendum.
Sama skarżąca zdawała sobie sprawę, że wśród jej statutowych celów (określonych w dotychczasowym § 8 statutu) nie ma takich, które wiązałyby się z celem
referendum. Dlatego jej statutowy organ - zarząd - podjął w dniu 9 kwietnia 2003 r.
uchwałę o zmianie statutu przez dodanie § 8a o treści: ”Celem Fundacji jest również
prowadzenie działalności związanej z akcesją Rzeczypospolitej Polskiej do struktur
Unii Europejskiej oraz prowadzenie działalności związanej z członkostwem Rzeczypospolitej Polskiej w organizacjach międzynarodowych.” Uchwalone zmiany statutu
nie zostały jednak zarejestrowane w Krajowym Rejestrze Sądowym do czasu wydania przez Państwową Komisję Wyborczą postanowienia z dnia 22 kwietnia 2003 r. w
przedmiocie odmowy wydania zaświadczenia o przysługiwaniu Fundacji uprawnienia
określonego w art. 48 ust. 1 ustawy. Okoliczność tę przyznaje sama skarżąca w
skardze skierowanej do Sądu Najwyższego powołując się na to, że z powodu „ociężałości” Sądu zmiany statutu nie zostały dotychczas uwzględnione w Krajowym Rejestrze Sądowym.
Wpis do Krajowego Rejestru Sądowego zmian statutu fundacji ma charakter
konstytutywny, co wynika z art. 11 ust. 2 ustawy o fundacjach, zgodnie z którym
zmiana statutu fundacji wymaga wpisania do Krajowego Rejestru Sądowego, przy
czym przepisy art. 9 stosuje się odpowiednio. Z kolei według art. 9 ust. 1 ustawy o
fundacjach, sąd dokonuje wpisu do Krajowego Rejestru Sądowego fundacji po
stwierdzeniu, że czynności prawne stanowiące podstawę wpisu zostały podjęte przez
uprawnioną osobę lub organ i są ważne; postanowienie o wpisaniu fundacji do Krajowego Rejestru Sądowego sąd wydaje ponadto po stwierdzeniu, że cel i statut fundacji są zgodne z przepisami prawa. Zasadą wpisów konstytutywnych jest to, że wpis
staje się skuteczny z chwilą jego dokonania w rejestrze. Zgodnie z art. 14 ustawy z
dnia 20 sierpnia 1997 r. o Krajowym Rejestrze Sądowym (jednolity tekst: Dz.U. z
2001 r. Nr 17, poz. 209 ze zm.), podmiot obowiązany do złożenia wniosku o wpis do
tego Rejestru nie może powoływać się wobec osób trzecich działających w dobrej
wierze na dane, które nie zostały wpisane do Rejestru lub uległy wykreśleniu z Rejestru. Nie można w związku z tym podzielić argumentów skargi, że „zdarzeniem konstytutywnym powodującym zmianę celów statutowych Fundacji jest uchwała statutowego organu, a nie wpis do KRS”.
W sytuacji, gdy zmiana statutu Fundacji Rademenes obejmująca zmianę jej
celów statutowych nie została wpisana do Krajowego Rejestru Sądowego do chwili
zgłoszenia przez Fundację zawiadomienia o zamiarze skorzystania z uprawnienia do
udziału w kampanii referendalnej w programach radiowych i telewizyjnych nadawców
publicznych i do chwili rozpatrzenia tego zawiadomienia przez Państwową Komisję
Wyborczą, skutki prawne związane z treścią statutu Fundacji musiały być odniesione
do tego jego brzmienia, które wynikało z uwierzytelnionego odpisu statutu dołączonego do zawiadomienia. Uwierzytelniony statut, który podlegał badaniu i ocenie Państwowej Komisji Wyborczej, nie zawierał tymczasem postanowień o celach statutowych Fundacji związanych z przedmiotem referendum.
Zgodnie z art. 48 ust. 3 ustawy o referendum ogólnokrajowym, Państwowa
Komisja Wyborcza wydaje zaświadczenia o przysługiwaniu uprawnienia do udziału w
kampanii referendalnej w programach radiowych i telewizyjnych nadawców publicznych na podstawie dokumentów, o których mowa w art. 48 ust. 2. W odniesieniu do
fundacji dowodami tymi są uwierzytelniony statut i wyciąg z Krajowego Rejestru Sądowego o wpisaniu fundacji do rejestru. Załączony do zawiadomienia o zamiarze
skorzystania z uprawnienia uwierzytelniony statut Fundacji dawał podstawę do takiej
oceny, jakiej dokonała Państwowa Komisja Wyborcza, a mianowicie, że Fundacja
Rademenes nie spełnia warunku przewidzianego w art. 48 ust. 1 pkt 3 lit. c ustawy o
referendum ogólnokrajowym, co stanowiło przesłankę odmowy wydania zaświadczenia stosownie do art. 48 ust. 4 ustawy.
Biorąc powyższe pod rozwagę Sąd Najwyższy orzekł jak w sentencji.