Supreme Court quashes administrative court ruling for suspending proceedings when planning decision validity is contested.
Sintesi Legislator
Generato dall'IAThe Supreme Court quashed the administrative court's decision to suspend building permit proceedings due to a conflicting invalidation ruling. The applicants argued the building inspector should have suspended the process because the competent authority had already declared the underlying planning decision void. The court found the lower court ignored this established invalidity, creating a fundamental contradiction between its reasoning and the evidence, thus ordering a retrial.
Regesto Legislator
Generato dall'IAArt. 97 § 1 pkt 4 KPA; Art. 100 § 1 KPA; Art. 157 § 1, § 2 KPA: When an administrative organ issuing a building permit relies on a prior decision declaring the underlying planning decision void, it must suspend proceedings to allow the competent authority to rule on that invalidity, as the organ lacks competence to independently verify the legality of the planning decision.
Parole chiave
Generato dall'IADisposizioni normative citate
Generato dall'IATesto completo
Wyrok z dnia 21 maja 2002 r.
III RN 77/01
Organ prowadzący postępowanie w sprawie wydania pozwolenia budowlanego, stwierdzający, że decyzja o warunkach zabudowy i zagospodarowania terenu nie jest zgodna z miejscowym planem zagospodarowania przestrzennego, powinien zawiesić postępowanie w celu umożliwienia właściwemu
organowi rozstrzygnięcia o ewentualnej nieważności decyzji o warunkach zabudowy i zagospodarowania terenu (art. 97 § 1 pkt 4 w związku z art. 100 § 1
oraz art. 157 § 1 i § 2 KPA).
Przewodniczący SSN Andrzej Wasilewski (sprawozdawca), Sędziowie SN:
Józef Iwulski, Herbert Szurgacz.
Sąd Najwyższy, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 21 maja 2002 r. sprawy
ze skargi Kazimiery i Aleksandra L. na decyzję Głównego Inspektora Nadzoru Budowlanego w W. z dnia 17 marca 1998 r. [...] w przedmiocie pozwolenia na budowę,
na skutek rewizji nadzwyczajnej Pierwszego Prezesa Sądu Najwyższego [...] od wyroku Naczelnego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 13 czerwca 2000 r.
[...]
u c h y l i ł zaskarżony wyrok i przekazał sprawę Naczelnemu Sądowi Administracyjnemu w Warszawie do ponownego rozpoznania.
Uzasadnienie
Wójt Gminy D. decyzją z dnia 16 września 1995 r. dokonał, na wniosek Kazimiery i Aleksandra L., ustalenia warunków zabudowy i zagospodarowania terenu dla
budowy budynku mieszkalnego wraz z urządzeniami towarzyszącymi na działce [...]
w N. W nawiązaniu do tej decyzji, kierownik Urzędu Rejonowego w K. decyzją z dnia
13 listopada 1995 r. udzielił wnioskodawcom Kazimierze i Aleksandrowi L. pozwolenia na budowę budynku mieszkalnego na tej działce.
Samorządowe Kolegium Odwoławcze w K. decyzją z dnia 5 stycznia 1998 r.,
wydaną na podstawie art. 16 pkt 1 ustawy z dnia 7 lipca 1994 r. o zagospodarowaniu
przestrzennym (Dz.U. Nr 89, poz. 415 ze zm., aktualnie: jednolity tekst: Dz.U. z 1999
r. Nr 15, poz. 139 ze zm.) w związku z art. 156 § 1 pkt 2 i art. 157 § 1 oraz art. 17 pkt
1 KPA, stwierdziło nieważność powyższej decyzji Wójta Gminy D. z dnia 16 września
1995 r. w sprawie ustalenia warunków zabudowy i zagospodarowania terenu poprzez budowę budynku mieszkalnego wraz z urządzeniami towarzyszącymi na
działce [...] w N., a to w wyniku ustalenia, że zgodnie z miejscowym planem zagospodarowania przestrzennego gminy D. (opublikowanym w Dzienniku Urzędowym
Województwa K. z 1991 r. Nr 12, poz. 86) przedmiotowa działka nie została przeznaczona na cele budowlane, lecz położona jest w granicach terenów upraw polowych,
na których dopuszczalna jest jedynie lokalizacja szklarni; ponadto, działka ta położona jest równocześnie w strefie uciążliwości bazy sprzętu rolniczego, magazynów
ochrony roślin i paliw. Z kolei, Wojewoda K. decyzją z dnia 7 stycznia 1998 r., wydaną na podstawie art. 158 § 2 i art. 156 § 2 KPA z tych samych przyczyn stwierdził, że
decyzja kierownika Urzędu Rejonowego w K. z dnia 13 listopada 1995 r., udzielająca
Kazimierze i Aleksandrowi L. pozwolenie na budowę budynku mieszkalnego wraz z
urządzeniami towarzyszącymi na powyższej działce, została wydana z naruszeniem
prawa, lecz nie można stwierdzić jej nieważności, ponieważ w międzyczasie - w wyniku podjęcia jej wykonania - wywołała ona nieodwracalne skutki prawne. Jednakże
następnie, Główny Inspektor Nadzoru Budowlanego decyzją z dnia 17 marca 1998 r.,
wydaną w wyniku odwołania Waldemara I. od powyższej decyzji Wojewody K. z dnia
7 stycznia 1998 r., na podstawie art. 138 § 1 pkt 2 KPA uchylił zaskarżoną decyzję
oraz stwierdził nieważność decyzji kierownika Urzędu Rejonowego w K. z dnia 13
listopada 1995 r. udzielającej pozwolenia budowlanego. W uzasadnieniu tego rozstrzygnięcia Główny Inspektor Nadzoru Budowlanego stwierdził w szczególności, że:
„w rozpoznawanej sprawie nastąpiło naruszenie przepisu art. 35 ust. 1 ustawy z dnia
7 lipca 1994 r. - Prawo budowlane (Dz.U. Nr 89, poz. 414 - aktualnie jednolity tekst:
Dz.U. z 2000 r. Nr 106, poz. 1126 ze zm.), albowiem organ zobowiązany jest przed
wydaniem decyzji - pozwolenia na budowę sprawdzić, czy decyzja o warunkach zabudowy i zagospodarowania terenu zgodna jest z miejscowym planem zagospodarowania przestrzennego”.
Naczelny Sąd Administracyjny w Warszawie wyrokiem z dnia 13 czerwca
2000 r. [...], wydanym w wyniku skargi Kazimiery i Aleksandra L., uchylił zaskarżoną
decyzję Głównego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia 17 marca 1998 r. W
uzasadnieniu tego wyroku Naczelny Sąd Administracyjny stwierdził, że: po pierwsze
- także w sytuacji, gdy wydana przez wójta, jako organ samorządowy, decyzja o warunkach zabudowy i zagospodarowania terenu „jest wadliwa od strony prawnej i
podjęta nawet z rażącym naruszeniem prawa (...) organ rozpoznający sprawę pozwolenia na budowę nie jest w żadnym wypadku ani procesowo, ani ustrojowo upoważniony do ferowania i przyjmowania poglądu, iż decyzja wójta gminy jest nieważna”; po drugie - jak długo „istnieje decyzja organu samorządowego, dopóty inne organy (...) nie mają jednak żadnych podstaw do rozstrzygania własnych spraw z
przyjęciem, że decyzja wójta jest nieważna, bo ich zdaniem wydana została z rażącym naruszeniem prawa. Wskazuje na to wyraźnie art. 34 ust. 2 ustawy o zagospodarowaniu przestrzennym.”; po trzecie - należy w tym kontekście mieć także na uwadze art. 47 ustawy o zagospodarowaniu przestrzennym stwierdzający, że warunki
zabudowy i zagospodarowania ustalone w decyzji wiążą organ wydający pozwolenie
na budowę.
Pierwszy Prezes Sądu Najwyższego pismem z dnia 13 kwietnia 2001 r. [...]
wniósł rewizję nadzwyczajną od powyższego wyroku Naczelnego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 13 czerwca 2000 r. [...], zarzucając rażące naruszenie:
po pierwsze - art. 328 § 2 KPC w związku z art. 59 ustawy z dnia 11 maja 1995 r. o
Naczelnym Sądzie Administracyjnym (Dz.U. Nr 74, poz. 368 ze zm.) - „wobec oczywistej sprzeczności ustaleń faktycznych przyjętych za podstawę rozstrzygnięcia z
danymi zawartymi w aktach postępowania nadzorczego, a w szczególności w
związku z brakiem zauważenia faktu sygnalizowanego w decyzji organu drugiej instancji, że w dniu 5 stycznia 1998 r. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w K. decyzją [...] stwierdziło nieważność decyzji Wójta Gminy D. z dnia 16 września 1995 r.
ustalającej na wniosek Kazimiery i Aleksandra L. warunki zabudowy i zagospodarowania terenu dla działki [...] w N.”, a to w opinii rewizji nadzwyczajnej oznacza, że
„Główny Inspektor Nadzoru Budowlanego wydając decyzję z dnia 17 marca 1998 r.
nie dokonał samodzielnej oceny legalności decyzji ustalającej warunki zabudowy i
zagospodarowania terenu, lecz powołał się jedynie na stanowisko organu uprawnionego, którym w tym przypadku było niewątpliwie SKO w K.”; ponadto, wedle rewizji
nadzwyczajnej, podejmując rozstrzygnięcie w niniejszej sprawie Sąd powinien był
ustalić „stan robót budowlanych, jakie zostały wykonane przez Kazimierę i Aleksandra L. w oparciu o sporne pozwolenie na budowę na dzień 17 marca 1998 r., to jest
na dzień wydania decyzji przez GINB”, a to w celu stwierdzenia, czy „sporne pozwo-
lenie na budowę nie wywołało nieodwracalnych skutków prawnych”; po drugie - art.
35 ust. 1 lit. a Prawa budowlanego - „wobec wykluczenia możliwości badania w toku
wydawania pozwoleń na budowę, a więc i w toku postępowań nadzorczych, jakie
mogą być prowadzone wobec pozwoleń na budowę, zgodności przedsięwzięcia inwestycyjnego, objętego wnioskiem o wydanie pozwolenia na budowę, z ustaleniami
miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego w sytuacji, gdy w decyzji
ustalającej warunki zabudowy i zagospodarowania przestrzennego, stanowiącej załącznik do wniosku o udzielenie pozwolenia na budowę i zatwierdzenie projektu budowlanego, znajduje się zapewnienie, że określone w tej decyzji przedsięwzięcie inwestycyjne jest zgodne z ustaleniami miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego”; równocześnie, w opinii wnoszącego rewizję nadzwyczajną: „Żaden
przepis obowiązującego prawa nie zwalnia organów właściwych w sprawach wydawania pozwoleń na budowę od obowiązku badania zgodności objętego wnioskiem o
wydanie pozwolenia na budowę przedsięwzięcia inwestycyjnego z ustaleniami planu
zagospodarowania przestrzennego również wówczas, gdy w decyzji ustalającej warunki zabudowy i zagospodarowania terenu znajduje się zapewnienie, że taka zgodność zachodzi”; po trzecie - art. 22 ust. 1 pkt 1 ustawy o NSA - „wobec uchylenia, z
powołaniem się na ten przepis prawa, decyzji organu odwoławczego, mimo braku
wskazania okoliczności, które mogłyby przemawiać za takim rozstrzygnięciem”.
W konsekwencji, na podstawie art. 57 ust. 2 ustawy o NSA w rewizji nadzwyczajnej sformułowany został wniosek o uchylenie zaskarżonego wyroku Naczelnego
Sądu Administracyjnego w Warszawie i przekazanie sprawy temu Sądowi do ponownego rozpoznania.
Sąd Najwyższy zważył, co następuje:
Przepis art. 35 ust. 1 pkt 1 Prawa budowlanego stanowi, że właściwy organ
administracji budowlanej (art. 84 Prawa budowlanego w brzmieniu obowiązującym w
1998 r. - obecnie art. 80 Prawa budowlanego) przed wydaniem decyzji o pozwoleniu
na budowę obowiązany jest sprawdzić między innymi także zgodność - stanowiącego załącznik do wniosku o pozwolenie na budowę (art. 33 ust. 2 pkt 1 Prawa budowlanego) - „projektu zagospodarowania przestrzennego działki lub terenu” (art. 34
ust. 3 pkt 1 Prawa budowlanego): po pierwsze - z miejscowym planem zagospodarowania przestrzennego, który jest przepisem gminnym (art. 7 ustawy o zagospoda-
rowaniu przestrzennym), a także z wymaganiami ochrony środowiska; po drugie - z
wymaganiami decyzji o warunkach zabudowy i zagospodarowania terenu, które
„wiążą organ wydający pozwolenie na budowę” (art. 47 ustawy o zagospodarowaniu
przestrzennym w jej brzmieniu obowiązującym w 1998 r., a więc w czasie, gdy podejmowane były decyzje administracyjne, następnie zaskarżone do Naczelnego
Sądu Administracyjnego w rozpoznawanej sprawie); oraz po trzecie - z innymi przepisami, w tym także techniczno-budowlanymi. Z powyższego wynika, że jakkolwiek
organ właściwy dla wydania pozwolenia budowlanego (art. 84 Prawa budowlanego w
brzmieniu obowiązującym w 1998 r., a aktualnie art. 80 tej ustawy) obowiązany jest
w każdym wypadku badać zgodność przedstawionego projektu budowlanego zarówno z miejscowym planem zagospodarowania przestrzennego (jako aktem normatywnym), jak i z decyzją o warunkach zabudowy i zagospodarowania przestrzennego, w
nawiązaniu do której zgłoszony został wniosek o pozwolenie na budowę, to jednak w
sytuacji, w której okaże się, że decyzja o warunkach zabudowy i zagospodarowania
terenu nie jest zgodna z miejscowym planem zagospodarowania przestrzennego,
stwierdzenie nieważność tej decyzji może nastąpić na zasadach i w trybie przepisów
Kodeksu postępowania administracyjnego (art. 34 ustawy o zagospodarowaniu przestrzennym w brzmieniu obowiązującym w 1998 r., aktualnie zaś art. 46a tej ustawy).
Ponieważ jednak kompetencja do stwierdzenia nieważności decyzji o ustaleniu warunków zabudowy i zagospodarowania terenu nie należy do organu wydającego pozwolenie budowlane (art. 157 § 1 KPA), organ ten powinien w tej sytuacji zawiesić
postępowanie w sprawie załatwienia wniosku o wydanie pozwolenia budowlanego, w
celu umożliwienia uprzedniego rozstrzygnięcia innemu właściwemu organowi kwestii
ważności kwestionowanej decyzji o warunkach zabudowy i zagospodarowania terenu (art. 97 § 1 pkt 4 w związku z art. 100 § 1 oraz art. 157 § 2 KPA).
W rozpoznawanej sprawie sytuacja taka nie miała miejsca. Bowiem Główny
Inspektor Nadzoru Budowlanego wydając decyzję z dnia 17 marca 1998 r., mocą
której uchylona została poprzedzająca ją decyzja Wojewody K. z dnia 17 stycznia
1998 r. i równocześnie stwierdzona została nieważność decyzji kierownika Urzędu
Rejonowego w K. z dnia 13 listopada 1995 r. w sprawie pozwolenia na budowę dla
Kazimiery i Aleksandra L., w uzasadnieniu swego rozstrzygnięcia wyraźnie powołał
się na uprzednio wydaną decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w K. z
dnia 5 stycznia 1998 r. stwierdzającą nieważność decyzji Wójta Gminy D. z dnia 16
września 1995 r. w sprawie ustalenia warunków zabudowy i zagospodarowania tere-
nu, w nawiązaniu do której wydane zostało pozwolenie na budowę. Okoliczności tej
nie wziął pod uwagę Naczelny Sąd Administracyjny, skutkiem czego - jak trafnie zarzucono w rewizji nadzwyczajnej - istnieje zasadnicza sprzeczność pomiędzy rozstrzygnięciem oraz treścią uzasadnienia zaskarżonego wyroku Naczelnego Sądu
Administracyjnego a zebranym w rozpoznawanej sprawie materiałem dowodowym;
bowiem, wbrew stwierdzeniom tego Sądu, w danym wypadku decyzja Głównego Inspektora Nadzoru Budowlanego nie opierała się na założeniu, „wedle którego organ
budowlany (nadzoru budowlanego) jest uprawniony do stwierdzenia legalności
(zgodności z prawem) ostatecznej decyzji organu samorządowego i ferowania własnej decyzji przy przyjęciu, iż decyzja organu samorządowego jest nieważna”, ale
właśnie była konsekwencją uprzedniego stwierdzenia przez Samorządowe Kolegium
Odwoławcze w K. nieważności decyzji Wójta Gminy D. z dnia 16 września 1995 r. w
sprawie ustalenia warunków zabudowy i zagospodarowania terenu.
Biorąc powyższe pod uwagę, Sąd Najwyższy na podstawie art. 393 13 § 1 KPC
w związku z art.10 ustawy z dnia 1 marca 1996 r. o zmianie Kodeksu postępowania
cywilnego, rozporządzeń Prezydenta Rzeczypospolitej - Prawo upadłościowe i
Prawo o postępowaniu układowym, Kodeksu postępowania administracyjnego,
ustawy o kosztach sądowych w sprawach cywilnych oraz niektórych innych ustaw
(Dz.U. Nr 43, poz.189 ze zm.) orzekł jak w sentencji.